Onderzoek circulaire economie Vijfheerenlanden.pdf
Tekst van het document
Quickscan circulaire economie Gemeente Vijfheerenlanden
Colofon In samenwerking met Gemeente Vijfheerenlanden Marijn Bruurs m.bruurs@vijfheerenlanden.nl
Opgesteld door SME Lisa Kouwenberg en Jurgen Broeders Kouwenberg@sme.nl / broeders@sme.nl
Utrecht, mei 2021 Dit rapport is opgesteld door SME voor de gemeente Vijfheerenlanden. Niets uit deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden gebruikt zonder voorafgaande toestemming van deze partijen.
| Quickscan circulaire economie
2
Quickscan circulaire economie Vijfheerenlanden Deze quickscan brengt de stand van zaken in kaart van de circulaire economie in de gemeente Vijfheerenlanden. In hoofdstuk 1 schetsen we de beleidskaders op verschillende bestuurlijke niveaus m.b.t. de circulaire economie. In het tweede hoofdstuk kijken we naar de stand van zaken op acht circulaire deelthema’s om in het derde hoofdstuk te komen tot concrete aanbevelingen voor het opstellen van circulair beleid.
1.1 Nationale en provinciale beleidskaders circulaire economie Nationale ambitie: 100% circulair in 2050 De Nederlandse Rijksoverheid heeft als ambitie om een 100% circulaire economie te realiseren in 2050. Dit is vastgelegd in het programma Nederland Circulair 2050. Concreet betekent dit dat er in 2050 geen restafval meer mag vrijkomen en dat al het afval als grondstof teruggewonnen moet worden ten behoeve van hergebruik en recycling. In het Rijks Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 20192023 zijn vijf prioritaire ketens benoemd: ‘biomassa en voedsel’, ‘kunststoffen’, ‘maakindustrie’, ‘bouw’ en ‘consumptiegoederen’. Circulair inkopen is één van de instrumenten die worden ingezet om een circulaire economie te bereiken. In het Landelijk afvalbeheersplan (LAP) zijn tussendoelen vastgelegd. Voor 2020 was de ambitie om maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar over te houden en voor 2025 is de doelstelling 30 kg restafval per inwoner per jaar. Provincie Utrecht onderschrijft nationale ambitie De Provincie Utrecht sluit zich in de Beleidsvisie Circulaire Samenleving 2050 aan bij de nationale doelstellingen voor 2050 en 2030.
Het betekent dat de focus verschuift van het sluiten van kringlopen door recycling van afval (voorheen de alledaagse interpretatie van ‘circulair’) naar meer fundamentele veranderingen door middel van circulaire oplossingen voor productie en gebruik van goederen en diensten in de samenleving. Doelstellingen van het provinciale beleid zijn: o
(1) Het verbeteren van de leveringszekerheid van producten, componenten en materialen;
o
(2) Het verminderen van de milieudruk van materiaalgebruik;
o
(3) Het ontwikkelen van een toekomstgerichte regionale economie.
Naast de circulaire beleidsvisie heeft de provincie Utrecht concrete acties en beleidsdoelen benoemd voor het komende jaar. Deze zijn beschreven in de ‘Uitvoeringsagenda 2021-2022: Circulaire Samenleving’. Cirkleregio Utrecht In de regio Utrecht werken diverse gemeenten via U10 samen aan een circulaire economie. Op de agenda staan duurzaam en gezamenlijk inkopen (circulaire vraag); zoveel mogelijk grondstof terugwinnen uit afval en het sluiten van grondstof-product ketens (circulair aanbod). Tevens centraal staat kennisuitwisseling, om als regionale overheden bij te dragen aan een steeds groenere Utrechtse regio. Vijfheerenlanden is via het netwerk U10 aangesloten bij de Cirkelregio Utrecht. De ambitie is om een circulaire regio te creëren door de economische en innovatieve kracht te versterken. Voor de korte termijn zet Cirkelregio Utrecht in op kansen bij het transformeren van bestaand vastgoed en gebieden en op oplossingen om restafval van kantoorgebouwen (beter) te verwaarden.
| Quickscan circulaire economie
3
1.2 Stand van zaken circulaire economie in Vijfheerenlanden Binnen het thema circulaire economie zijn op gemeentelijk niveau verschillende deelonderwerpen te onderscheiden. Op sommige onderwerpen heeft de gemeente directe invloed, op andere onderwerpen heeft de gemeente indirecte invloed. Per onderwerp zal bepaald moeten worden welke rol de gemeente wil spelen (Afnemer van circulaire producten; Inzamelaar en aanbieder van reststromen; Afstemmer van (bovenlokale) samenwerking; Aanjager). Deze vier roldefinities worden gebruik door o.a. Metropoolregio Amsterdam om de circulaire economie naar een hoger niveau te tillen. Hieronder brengen we de stand van zaken in beeld voor een aantal deelonderwerpen die van belang zijn voor een beleidsplan circulaire economie. Beleid voor circulaire economie in Vijfherenlanden Vijfheerenlanden heeft de Rijksambitie onderschreven om in 2030 50% circulair te zijn en in 2050 100%. Om de omschakeling naar een meer circulaire economie te versnellen, wil de gemeente Vijfheerenlanden invulling geven aan haar rol als facilitator, opdrachtgever en regisseur.
1 In het collegeakkoord 2019-2022, de Strategische visie (2021) en het Samenhangend duurzaamheidsbeleid (2021) van de gemeente zijn al ambities, doelstellingen en maatregelen opgenomen die samen een mooi uitgangspunt vormen voor het nieuwe beleid voor een circulaire economie dat Vijfheerenlanden wil opstellen. Deze uitgangpunten, die verder uitgewerkt en geconcretiseerd zullen moeten worden, zijn opgenomen in bijlage I. Conclusie: Uit de antwoorden op een interne enquête blijkt dat het thema circulaire economie binnen de gemeente Vijfheerenlanden nog in de kinderschoenen staat. Er is veel ambitie en er zijn al veel plannen, die veelal nog in de fase van planvorming zitten. Prioritering is van belang om initiatieven van plan naar uitvoering te brengen, zeker gezien het beperkte budget. Borging binnen de gemeentelijke organisatie Het thema circulaire economie is ondergebracht onder de portefeuilles 'Duurzaamheid en Landbouw' en 'Economie (inkoop)' van wethouder Maks van Middelkoop. Maar er zijn duidelijke raakvlakken met de portefeuilles 'Openbare Ruimte', 'Energietransitie en Klimaatadaptatie' en 'Economie'. Binnen de gemeentelijke organisatie is het thema circulaire economie al belegd bij een beleidsadviseur Circulaire Economie.
De belangrijkste afdelingen die betrokken zijn bij het thema zijn: Ruimtelijke Ontwikkeling (RO), team Wonen, Werken, Recreëren en Duurzaamheid (WWRD), team Beleid en Beheer Openbare Ruimte (BBOR) en team Facilitaire Zaken. Er is daarnaast een kernteam duurzaamheid dat gevormd is rondom 3 pijlers: energie, circulair en klimaatadaptatie. Dit kernteam heeft een tweewekelijks overleg. Lijntjes met andere beleidsvelden zijn individueel en hier is buiten de brede team overleggen geen specifiek 'circulair' overleg voor. Ondanks de stijgende bewustwording over de mogelijkheden van circulaire economie ligt er nog een uitdaging om het thema een integraal onderdeel van de organisatie te laten worden, zo blijkt uit de resultaten van een interne enquête. Denk daarbij aan facilitaire zaken, inkoop, vergunningverlening, etc.
1
Memo nut en noodzaak van een circulaire economie (2021)
| Quickscan circulaire economie
4
Binnen de gemeentelijke organisatie zijn de afvalstromen in beeld gebracht middels een reststromenanalyse. Deze zijn door VerdraaidGoed opgenomen in een rapportage. Er is nog geen opvolging gegeven aan de resultaten in die rapportage. Een moeilijkheid is dat er momenteel weinig extra budget beschikbaar is binnen de gemeente. Circulariteit zal daarom een onderdeel moeten worden van de huidige budgetten. Een andere optie is om de mogelijkheden van landelijke en provinciale subsidies voor circulaire initiatieven te onderzoeken. Daar wordt momenteel nog geen gebruik van gemaakt. Conclusie: Circulariteit is onderdeel van verschillende portefeuilles en afdelingen. Uit de enquête blijkt dat niet alle afdelingen inzien dat zij een rol kunnen spelen in het circulaire beleid van de gemeente. Het beperkte budget maakt het extra belangrijk om circulariteit een integraal onderdeel te maken van teams die een rol moeten gaan spelen. Het opzetten van een overlegstructuur kan bijdragen aan de bewustwording in de interne organisatie. Monitoring In het Samenhangend duurzaamheidsbeleid is opgenomen hoe de circulaire economie gemonitord gaat worden.
Monitoring van de circulaire economie o Totdat een landelijke monitor beschikbaar is, meten we de voortgang naar een circulair samenleving door het gebruik van een aantal losse CBS-indicatoren en eigen indicatoren: percentage scheiding van huishoudelijk afval en de samenstelling van het huishoudelijk restafval o Kennis, houding en gedrag van inwoners t.o.v. een circulaire economie (via Inwonerspanel) o Aantal en percentage bedrijven in recycling/hergebruik/biobased t.o.v. alle bedrijven o Als gemeentelijke organisatie zetten we een eigen monitoringssysteem op om jaarlijks te meten hoe we verspilling en restafval binnen onze organisatie voorkomen. o De vervuiling van de leefomgeving met zwerfafval meten we iedere twee jaar door een beeldkwaliteitsmeting volgens de CROW-methodiek (CROW is een non-profit kennispartner voor (decentrale)overheden, aannemers en adviesbureaus en heeft een methodiek ontwikkeld voor het meten van de beeldkwaliteit ten aanzien van zwerfafval. Deze zwerfafvalmonitor wordt twee keer per jaar in het hele Waardlanden-gebied uitgevoerd.
Daarnaast is recent een uitgebreide analyse van het afvalbeleid in de Waardlanden uitgevoerd. Conclusie: Monitoring van de circulaire economie staat ook landelijk nog in de kinderschoenen. Gemeente Vijfheerenlanden maakt een goede start door een aantal kwantitatieve indicatoren voor monitoring te benoemen. Ook minder makkelijk meetbare ontwikkelingen zijn echter van belang voor het op gang brengen van circulaire ontwikkelingen. Huishoudelijk afval In 2014 is het afvalbeleid van de Waardlanden-gemeenten gewijzigd. In dat jaar werd het zogeheten ‘omgekeerd inzamelen’ ingevoerd: meer service voor de inzameling van grondstoffen en minder service voor de inzameling van restafval. Toch zijn de (landelijke) doelstellingen voor het terugdringen van de hoeveelheid restafval per inwoner en het verhogen van de scheidingspercentages van huishoudelijk afval niet gehaald, zo blijkt uit de Afvalmonitor van Rijkswaterstaat.
| Quickscan circulaire economie
5
% scheiding huishoudelijk afval 80
75
70 60
55
50
57
60 61
Kg huishoudelijk restafval per inwoner 250
59
200
40
150
30
100
20 50
10
% scheiding huishoudelijk afval
Doelstelling
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025
0
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025
0
Kg restafval per inwoner
Doelstelling
Uit een analyse van het afvalbeleid in de Waardlanden blijkt dat de Waardlanden-gemeenten 17% meer afvalaanbod hebben dan andere vergelijkbare gemeenten en inzamelbedrijven (benchmark), en tot 40% meer afvalaanbod dan buurgemeenten die diftar hebben ingevoerd. Doordat de inzamelvoorzieningen van de Waardlanden-gemeenten vrij toegankelijk zijn hebben ze een hoog ‘afval aantrekkende werking’ voor inwoners uit buurgemeenten en voor bedrijven die geen contract hebben met een afvalinzamelaar. Uit de analyse blijkt verder dat 70% van het ingezamelde fijn restafval bestaat uit grondstoffen (gft, papier en karton, pmd, textiel en glas) die eigenlijk niet in het restafval thuishoren. Bij optimale afvalscheiding zouden er geen grondstoffen in het restafval meer zitten en de hoeveelheid fijn restafval kunnen afnemen tot 60 kg per inwoner per jaar. ‘Ingezoomd op de scheidingsresultaten per grondstof is te zien dat met name oud papier goed wordt gescheiden. Zowel de hoeveelheid als de kwaliteit van deze grondstof is goed. Groente, fruit- en tuinafval (gft), glas en textiel worden matig tot redelijk gescheiden. Het gescheiden ingezamelde gft bestaat vooral uit tuinafval, en nauwelijks uit groente- en fruitafval. Zorgwekkend zijn de inzamelresultaten van plastic verpakkingen, metalen en drankenkartons (pmd).’2
2
Analyse afvalbeleid Waardlanden
| Quickscan circulaire economie
6
Daarnaast wordt in de analyse opgemerkt dat veel bruikbare huisraad tussen het restafval belandt op het afvalbrengstation, terwijl deze spullen nog geschikt zijn om hergebruikt te worden en een tweede leven te geven: ‘In een onderzoek uitgevoerd door onderzoeksbureau Stantec is gekeken in welke mate het aangeleverde huisraad op de afvalbrengstations geschikt zou zijn voor kringloop. Op basis van de observaties die zij hebben uitgevoerd concluderen zij dat een deel van de producten en materialen die nu in de restafvalcontainer terecht komen (na een kleine bewerkingsslag) kringloopwaardig zijn. Door de afvalbrengstations te koppelen aan ambacht (reparatie, demontage) en kringloopbedrijvigheid, bijvoorbeeld in de vorm van circulaire ambachtscentra, kan een hogere bijdrage worden geleverd aan circulariteit.’3 Uit de interne enquête blijkt dat in de visie op de milieustraten wordt gesproken over het opzetten van een circulair netwerk in Waardlanden-verband bestaande uit milieustraten, repaircafés en circulaire werkplaatsen t.b.v. hergebruik en recycling van grof huishoudelijk afval. In andere gemeenten zijn inspirerende voorbeelden van circulaire ambachtscentra. Conclusie: Binnen een circulaire economie verdient preventie en hergebruik de voorkeur boven recycling. Daar liggen ook voor Vijfheerenlanden kansen.
In die zin kan een circulair netwerk op circulair ambachtscentrum bijdragen aan preventie en hergebruik. Het is daarbij van belang om circulaire initiatieven zichtbaar te maken en de koppeling te leggen met sociaal beleid en met educatie. Inkoopbeleid gemeentelijke organisatie In het Samenhangend duurzaamheidsbeleid van de gemeente is opgenomen dat een duurzaam inkoopbeleid opgesteld gaat worden. Bij inkopen wil de gemeente het afweegcriterium van TCO (Total Cost of Ownership) waar mogelijk toepassen, aan contractmanagement doen en de resultaten monitoren. Het is niet bekend in hoeverre dit al in de praktijk wordt gebracht en welke resulaten tot nu toe zijn bereikt. Het voornemen om in elk relevant beleidsplan een paragraaf ‘circulariteit’ op te nemen is veelbelovend. Het recente wegenbeleid is hiervan een voorbeeld. In dit beleid is gekozen om het circulaire alternatief als standaard te verheven en juist te beargumenteren waarom je hier geen gebruik van zou maken i.p.v. beargumenteren waarom wel. Uit de interne enquête komt naar voren dat in de praktijk circulariteit nog een zeer beperkte rol speelt bij inkooptrajecten van de gemeente. Het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen is nog niet ondertekend door de gemeente Vijfheerenlanden; de mogelijkheden hiervoor worden momenteel verkend.
Daarnaast wordt nagedacht hoe circulaire economie een rol speelt/gaat spelen in het MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP). Conclusie: Het inkoopbeleid van de gemeente is een instrument waarmee je directe invloed kunt uitoefenen op het ontstaan van een circulaire economie en waarmee je als gemeente het goede voorbeeld kan geven. Het is daarom een belangrijk onderdeel van een beleidsplan circulaire economie. Lokaal bedrijfsleven Verschillende bedrijven zijn binnen Vijfheerenlanden bezig met circulaire economie, zoals VolkersWessel - Plastic Roads (Vianen); Damtsteeg (Meerkerk). Uit de interne enquête blijkt wel dat er vanuit de gemeente beperkt zicht is op circulaire initiatieven vanuit bedrijven. 3
Analyse afvalbeleid Waardlanden
| Quickscan circulaire economie
7
Lopende initiatieven waarin de gemeente het lokale bedrijfsleven faciliteert zijn: o
Gemeente Vijfheerenlanden faciliteert samen met de gemeente Molenlanden, de stichting Blauwzaam en VerdraaidGoed een circulaire masterclass ‘Waarde in de Waard’. Deze masterclass is een serie van bijeenkomsten over circulair innoveren voor ondernemers waarin ze leren een eigen afvalstroom om te zetten naar een nieuw product.4
o
De Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU) en Caring Farmers hebben een 10-puntenplan voor Kringlooplandbouw opgesteld en roepen gemeenten op daar actief mee aan de slag te gaan. Wethouder Maks van Middelkoop ontving op 2 december het eerste exemplaar. Dit plan krijgt vervolg in de nog op te stellen landbouwvisie. 5
Conclusie: Het is veelbelovend om te zien dat er al initiatieven lopen om ondernemers te ondersteunen en uit de samenleving komen. Aan duurzaamheid werk je als gemeente immers niet alleen maar altijd samen met inwoners, organisaties en ondernemers. Daarbij werkt het goed om aan te sluiten bij bestaande initiatieven van ondernemers. Circulaire gebouwen Circulaire economie speelt nog geen rol bij het verlenen van vergunningen voor bouwprojecten in de gemeente. Binnen het MJOP van de gemeente wordt wel onderzocht hoe circulair bouwen kan worden toegepast bij onderhoud van de gemeentelijke gebouwen. Circulariteit is nog geen thema bij facilitaire zaken voor gemeentelijke gebouwen. Bedrijven en de stichting BlauwZaam zijn in de regio al wel bezig met het onderwerp circulair bouwen. Conclusie: Gezien de bouwopgave die in de Strategische visie van de gemeente is benoemd is circulair bouwen een relevant onderwerp om samen met pioniers (ondernemers, stichting Blauwzaam) uit te werken in het beleidsplan circulaire economie. Educatie, bewustwording en communicatie Initiatieven vanuit inwoners binnen het thema circulaire economie hebben vooral betrekking op zwerfafval. De gemeente kijkt steeds hoe deze het best ondersteund kunnen worden. Daarnaast wordt bijvoorbeeld de Landelijke Opschoondag jaarlijks gepromoot en ondersteund met gratis prikkers/afvalringen.
Momenteel worden ook de mogelijkheden voor een gemeentepagina op het zwerfafvalcompas van GoClean verkend. Gebruikers van de app Literatti kunnen dan data gaan verzamelen die voor de gemeente waardevolle informatie over zwerfafval opleveren. Via natuurlijkvijfheerenlanden.nl wordt over duurzaamheid gecommuniceerd. Echter, bij de meeste deelnemers aan de interne enquête is niet bekend hoe de gemeente intern en extern communiceert over circulariteit. Binnen Vijfheerenlanden is een NME-centrum waar het brede duurzaamheidsverhaal wordt verteld. Circulaire economie past daar goed in. Van samenwerking tussen gemeente, bedrijfsleven en onderwijs is voor zover bekend nauwelijks sprake. Wel is de Stichting BlauwZaam in de regio actief om
4 5
Memo Nut en noodzaak van een circulaire economie Memo Nut en noodzaak van een circulaire economie
| Quickscan circulaire economie
8
samen met ondernemers, overheid, onderwijs en organisaties initiatieven te nemen voor een duurzame/circulaire economie. Conclusie: Terecht stelt gemeente Vijfheerenlanden in de Strategische visie de ambitie om onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar aan te laten sluiten. Voor het thema circulaire economie wordt daar voor zover bekend nog geen actie op ondernomen. Het NME-centrum kan worden betrokken bij het ontwikkelen van educatief materiaal voor het primair en voortgezet onderwijs. Regionale samenwerking ligt daar voor de hand om circulaire economie op de kaart te zetten voor het beroepsonderwijs.
| Quickscan circulaire economie
9
1.3 Kansen voor circulaire economie in Vijfheerenlanden Op basis van de Quickscan doen we de volgende aanbevelingen voor het op te stellen beleid circulaire economie, toegespitst op de vier rollen die gemeente kan spelen om circulaire economie te versterken. De contouren van het circulaire beleid worden al zichtbaar in het Samenhangend duurzaamheidsbeleid en de Strategische visie. Stel bij het opstellen van het circulaire beleid SMARTbeleidsdoelen en reken terug tot concrete maatregelen. Betrek ondernemers en inwoners bij het opstellen van het beleid. Stel duidelijke prioriteiten binnen de circulaire deelthema’s om de stap van planvorming naar uitvoering te maken. Zorg dat circulariteit breed geborgd is en integraal wordt opgenomen in de planvorming en uitvoering van teams die een rol kunnen spelen bij circulariteit. Afnemer van circulaire producten o
Geef als gemeente het goede voorbeeld en veranker circulariteit in het inkoopbeleid. Werk het voornemen om in elk beleidsplan een paragraaf circulariteit op te nemen verder uit aan de hand van de ‘ladder van Lansink’. Kijk ook naar gebouwen, facilitaire zaken en materialen in de openbare ruimte. Start met een aantal concrete pilots en blijf werken aan interne bewustwording.
Inzamelaar en aanbieder van reststromen Binnenkort stelt de raad nieuw afvalbeleid vast. Dat onderwerp laten we hier buiten beschouwing. o
Zet in op voorkomen van afval. Afvalpreventie staat hoog in de Ladder van Lansink (voorkeursvolorde verwerking huishoudelijk afval) maar krijgt relatief weinig aandacht. Veelal ligt de nadruk op recycling en hergebruik. Denk aan maatregelen zoals milieu-educatie, bewustwordingscampagnes, koken-op-maat, promoten van de ja-ja sticker tegen ongewenst reclamemateriaal, etc.
Afstemmer: werken aan (bovenlokale) samenwerking o
De gemeente wil een actieve rol oppakken in aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Zoek hier de regionale samenwerking via bijvoorbeeld U10 of Stichting Blauwzaam.
Aanjager van de circulaire economie o
Maak circulaire initiatieven zichtbaar, bijvoorbeeld in een circulair ambachtscentrum of het circulair netwerk van milieustraten, repaircafés en circulaire werkplaatsen waarover in Waardlanden-verband wordt nagedacht. In circulaire ambachtscentrum werk je niet alleen aan de duurzaamheidsdoelstellingen, maar ook aan sociale doelen (sociale werkvoorziening) en aan bewustwording/educatie. Werk daarvoor samen met ondernemers en NME-centrum.
o
Circulaire gebouwen: stel eisen aan circulariteit bij de verlening van vergunningen voor bouwprojecten en geef als gemeente het goede voorbeeld bij onderhoud van het gemeentelijk vastgoed en facilitaire zaken. Zoek samenwerking met pioniers die actief zijn in de regio.
o
Ga in gesprek met de agrarische sector over circulaire landbouw aan de hand van het 10puntenplan van Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU) en Caring Farmers. Ondersteun dit initiatief als gemeente.
| Quickscan circulaire economie
10
Lokaal beleid circulaire economie Collegeakkoord 2019-2022 In het collegeakkoord 2019-2022 staat dat Vijfheerenlanden een duurzame gemeente wil zijn en voor eerlijke handel en duurzaam inkopen staat. Dit betekent onder andere dat bij inkoop- en aanbestedingsbeleid aandacht is voor circulaire economie, het versterken van de lokale- en regionale economie en ‘kringloop’ een speerpunt wordt. Strategische visie In de Strategische visie (2021) van de gemeente is ook aandacht voor circulaire economie. Als belangrijke uitgangspunten voor het handelen van de gemeente op dit thema zijn daarin opgenomen: o
We bereiken doelen in samenspraak met onze inwoners met een goede balans tussen overheidstaken en zelfregulering. Samen met onze inwoners ontwikkelen we passende participatievormen
o
We stellen welzijn centraal. We zetten in op een transitie van financieel gedreven economie naar een duurzame en solidaire economie. […] Het creëren van aantrekkelijke en permanente ontmoetingsplaatsen voor jong en oud, circulaire productie en duurzaam landgebruik zijn daarin de speerpunten.
o
Bij iedere woningbouwontwikkeling worden woningen circulair gebouwd.
o
De opgave voor de stad Utrecht en omgeving tot 2040 is ongeveer 80.000 extra arbeidsplaatsen. Daarbij zijn er kansen voor de Next Economy, waaronder circulariteit en innovatie.
o
De agrarische sector werkt aan transitie naar kringlooplandbouw in 2030. De gemeente is partner bij het inzetten van transitie naar kringlooplandbouw i.c.m. gezonde economische bedrijfsvoering;
o
Goed voorbereid op nieuwe ontwikkelingen door afstemming tussen bedrijfsleven en het onderwijs. De gemeente wil een actieve rol oppakken in aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.
Daarnaast zijn in de Strategische visie de volgende doelstellingen voor de circulaire economie benoemd: o
Bevorderen dat afval naar grondstof wordt omgevormd;
o
Lokaal hergebruik van materialen biedt kansen voor lokale economie, ook voor mensen met afstand tot arbeidsmarkt;
o
Tijdens productie, gebruik en verwerking van product worden geen schadelijke stoffen uitgestoten.
Samenhangend duurzaamheidsbeleid Bovendien heeft de gemeente Vijfheerenlanden recent het Samenhangend duurzaamheidsbeleid (2021) vastgesteld. In het Samenhangend duurzaamheidsbeleid is circulaire economie een van de drie thema’s. Concreet zijn in het Samenhangend duurzaamheidsbeleid de volgende punten voor circulaire economie opgenomen: o
We maken een plan van aanpak circulaire economie.
o
Onze medewerkers zijn de ambassadeurs voor een circulair Vijfheerenlanden. In elk relevant beleidsplan moet een paragraaf over circulaire economie worden opgenomen. Samen met belanghebbende bepalen we hoe de circulaire economie optimaal gefaciliteerd kan worden in de openbare ruimte.
| Quickscan circulaire economie
11
o
We stellen een duurzaam inkoopbeleid op. Bij inkopen passen we het afweegcriterium van TCO (Total Cost of Ownership) waar mogelijk toe, doen we aan contractmanagement en monitoren we resultaten.
o
Samen met de Waardlanden-gemeenten wordt een gezamenlijk afval- en grondstoffenbeleid opgesteld dat in april 2021 ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. Samen met Waardlanden faciliteren we gescheiden inzameling van huishoudelijk afval aan de bron en waar nodig scheiden we na’
o
We stimuleren en faciliteren circulaire economie bij het lokale bedrijfsleven. Dit doen we door communicatie, maar ook door bedrijven te ondersteunen en op weg te helpen naar een circulair businessmodel.
o
We stimuleren nieuwe of te renoveren gebouwen en woningen levensloopbestendig en volgens de principes van de circulaire economie te ontwerpen. Hierover maken we afspraken met de woningbouwcorporaties, projectontwikkelaars en het bedrijfsleven.
o
We verkennen in U10-verband de mogelijkheden om een online platform te faciliteren dat de materialenstromen van bedrijven in kaart brengt en zoekt naar matches tussen vraag en aanbod.
Afval beleidsplan Ten tijde van deze Quickscan was nieuw afvalbeleid in voorbereiding. Het wordt op korte termijn vastgesteld in de raad.
| Quickscan circulaire economie
12
Verantwoording Voor hoofdstuk 2 van de quickscan is gebruik gemaakt van een aantal beleidsdocumenten en monitoringsinstrumenten: Geraadpleegde documenten o
Analyse huidige afvalbeleid Waardlanden-gemeenten (2020)
o
Reststromeninventarisatie door Verdraaid Goed (2019)
o
Memo nut en noodzaak van een circulaire economie (2021)
o
Afvalmonitor van Rijkswaterstaat
Daarnaast zijn de resultaten van een interne digitale enquête verwerkt, afgenomen bij medewerkers die werkzaam zijn op de verschillende circulaire deelthema’s binnen de gemeente.
| Quickscan circulaire economie
13