NIEUWE VERSIE Bijlage 01A - met wijzigingen bijhouden - Gewijzigde versie locatieonderzoek wind VHL definitief.docx

4.3

Gezondheid en milieu

4.3.1 Geluidhinder Aanpak kans op geluidhinder De geluidbelasting door windturbines en de eventuele hinder die daardoor bij woningen kan worden ervaren is afhankelijk van de geluidproductie van de windturbines, de afstand tussen woningen en de turbines, de ligging ten opzichte van de windrichting en de eventuele afscherming of demping van het geluid in het gebied tussen de woning en de windturbine. Deze factoren zijn voor de zoekgebieden grotendeels niet bekend. Om toch een beeld te kunnen geven van de mate waarin windturbines in de zoekgebieden kunnen leiden tot geluidhinder in de woonomgeving is met behulp van GIS het aantal woningen en woonboten rond de zoekgebieden geteld. Hierbij is gekeken naar schillen met een breedte van 250 m. Er is gekeken tot een afstand van 2 km tot de rand van zoekgebieden. Hierbij is gebruik gemaakt van de gegevens uit de BAG7. Vervolgens zijn deze aantallen woningen gecombineerd met een uit de literatuur en op basis van geluidberekeningen afgeleide relatie tussen de afstand en het aandeel van de bewoners dat hinder of ernstige hinder ervaart. Hierbij is gebruik gemaakt van geluidberekeningen voor de twee grote categorieën windturbines. Deze berekeningen laten zien op welke afstand van de turbines welk geluidniveau optreedt.

Op basis van literatuurgegevens over de relatie tussen geluidniveau en het aandeel van de populatie dat hinder of ernstige hinder ervaart is vervolgens de totale kans op hinder bepaald. Hierbij is een aanname gedaan voor het gemiddeld aantal inwoners per woning. Bij deze aanpak wordt dus niet gekeken naar de (inmiddels niet meer bestaande) norm uit het Activiteitenbesluit van de maximale geluidbelasting van 47 dB Lden, maar ook naar de hinder die kan optreden bij een lagere geluidbelasting. Deze aanpak heeft in zekere zin het karakter van een worst-casebenadering, omdat in feite het uitgangspunt is dat op alle punten van de grenzen van de gehele zoekgebied geluid wordt geproduceerd door windturbines. In de praktijk zal dat, zeker bij de grotere zoekgebieden en de zoekgebieden waar het mogelijk is turbines niet op of dichtbij de grens van het zoekgebied te plaatsen, niet het geval zijn. Daarnaast is geen rekening gehouden met afscherming die vooral in woonkernen van belang kan zijn. Om de uitkomsten te nuanceren is ook informatie toegevoegd over de aantallen gehinderden bij woningen als wordt gekeken tot 1.250 m.

7 Basisadministratie gebouwen, stand van zaken december 2022.

Blad 32 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Een tweede kanttekening is dat de gehanteerde relatie tussen afstand en hinderpercentages is gebaseerd op een indicatieve berekening van de geluidemissie voor de twee turbinecategorieën. Een derde kanttekening is dat de hinderpercentages zijn gebaseerd op onderzoeken van meer dan tien jaar oud. Recentere informatie is in deze vorm echter niet beschikbaar. Ondanks deze onzekerheden geeft de gehanteerde methodiek wel een beeld van de gevoeligheid van de zoekgebieden voor het optreden van geluidhinder. Kans op hinder De kans op hinder (A) en ernstige hinder (HA) kan worden weergegeven op grond van de uit literatuur bekende relatie tussen geluidbelasting door windturbines en het aandeel van de blootgestelden dat daarvan hinder of ernstige hinder ervaart. Hiervoor is de rapportage ‘Hinder door geluid van windturbines’ (Janssen, et al., 2008)8 gebruikt. Bij toenemende geluidbelasting neemt het percentage gehinderden en ernstig gehinderden sterk toe, maar ook bij relatief lage geluidniveaus ervaart een deel van de blootgestelden hinder of ernstige hinder. Op basis van de curves van figuur 3.1a en praktijkervaring met de afstand van geluidcontouren tot windturbines zijn de percentages voor hinder en ernstige hinder bepaald als functie van de afstand (Figuur 4-2).

Figuur 4-2 Hinder door windturbines: relatie tussen geluidniveau en percentage (ernstige) gehinderden (Janssen, et al., 2008).

Relevante afstanden situatie Vijfheerenlanden Als onderdeel van de analyse voor de zoekgebieden in Vijfheerenlanden zijn indicatieve geluidberekeningen uitgevoerd voor de beschouwde categorieën grote windturbines en de windcondities in de gemeenten. In de geluidberekeningen is uitgegaan van lijnopstellingen van 3 of 4 turbines en gegevens van de geluidproductie van representatieve turbines. Vervolgens zijn de afstanden van de geluidcontouren gemeten haaks op de lijnen vanuit het midden van de lijnopstelling. Dat kan worden beschouwd als worst-case omdat aan de uiteinden van de lijnen de effectafstanden wat kleiner zijn (Figuur 4-3). Dit resulteert in een relatie tussen de afstand tot de lijn en de geluidbelasting (Figuur 4-4). Uit deze berekening blijkt dat het verschil tussen de twee 8 https://www.tno.nl/media/2187/hinder_door_geluid_van_windturbines.pdf; Dit is de meest actuele informatie over de

dosis-effectrelatie. Deze gegevens worden ook vermeld in het rapport Windturbines: invloed op de beleving en Gezondheid van omwonenden: I. van Kamp et al, RIVM, 2013) en in WHO, 2018: Environmental Noise Guidelines for the European Region. Een review van de literatuur laat overigens zien dat de relatie tussen geluidniveau, hinderbeleving en gezondheid complex is (Van Kamp & Van den Berg, Gezondheidseffecten van windturbinegeluid, RIVM, 2021). Inmiddels is (naar aanleiding van de Nevele-uitspraak) een landelijk onderzoek gestart.

Blad 33 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

grote turbinecategorieën voor wat betreft de afstand van de geluidcontouren erg klein is en er een groot verschil is met de kleinste turbinecategorie.

Figuur 4-3 Methodiek van het meten van de afstand van de geluidcontouren tot de windturbines.

Figuur 4-4 Relatie tussen afstand en geluidbelasting, zoals bepaald met behulp van de indicatieve geluidmodellering

Vertaling afstanden naar kans op hinder Als volgende stap in de analyse is de informatie van de relatie tussen hinder en geluidbelasting (Figuur 4-2) gecombineerd met de informatie over de afstand van de geluidcontouren tot de windturbines (Figuur 4-3). Dit resulteert in een relatie tussen afstand en de kans op het optreden van hinder of ernstige hinder (Figuur 4-4). Voor de berekeningen zijn de afgeleide percentages per afstandklasseafstandsklasse van telkens 250 m breed gehanteerd, zoals aangegeven in Figuur 4-5.

Blad 34 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 4-5: Hinder door windturbines: afgeleide relatie tussen afstand en percentage (ernstige) gehinderden. In de berekeningen voor dit rapport zijn de percentages van de ‘treden’ in de figuur gehanteerd.

Aantal (ernstig) gehinderden per zoekgebied Voor elke zoekgebied voor windenergie is het aantal woningen (verblijfsobjecten met woonfunctie zoals gedefinieerd in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen) bepaald en in schillen met een breedte van 250 meter (gerekend vanaf de rand van de zoekgebieden) bepaald. De aantallen zijn vermenigvuldigd met een gemiddeld aantal bewoners per adres (2,3) en de hinderpercentages van Figuur 4-5. Uitgegaan wordt van deze hinderpercentages voor hinder buitenshuis. Het resultaat van deze berekeningen is weergegeven in de Figuur 4-6 en Figuur 4-7. In Figuur 4-6 zijn de aantallen potentieel (ernstig) gehinderden per schil van 250 m rond de zoekgebieden weergegeven. Uit deze figuur blijkt dat ook op grotere afstanden hinder kan worden ervaren – bijvoorbeeld bij de zoekgebieden 7 en 12 zijn pieken aanwezig voor de afstand boven 1000 m. Dat komt doordat bij deze zoekgebieden op deze afstand relatief veel woningen aanwezig zijn, waardoor ondanks een relatief lage geluidbelasting en daardoor ook een relatief laag percentage (ernstig) gehinderden, het aantal potentieel (ernstig) gehinderden relatief groot is. Zoals hiervoor al aangegeven gaat het wel om een worst-case benadering (qua afstand en door niet rekening te houden met afscherming).

Blad 35 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 4-6: Kans op hinder, per schil van 250 m rond de zoekgebieden

Een overzicht van de kans op (ernstige) hinder is opgenomen in Figuur 4-7, waarin de verdeling over hinder en ernstige hinder is weergegeven. Hier is de volgorde van de zoekgebieden aangepast op basis van (van link naar rechts) toenemend aantal (ernstig) gehinderden. Uit dit overzicht blijkt dat de kleinste kans op het optreden van hinder aanwezig is bij de zoekgebieden 8, 14, 5 en 3. De grootste kans op het optreden van (ernstige) hinder is aanwezig bij de zoekgebieden 7 en 12. Als alleen wordt gekeken naar (ernstige) hinder in woningen tot 1.250 m zijn de zoekgebieden 8, 3, 10, 1, 14 5 en 9 de meeste gunstige gebieden (figuur 4.7, rechts).

Figuur 4-7 Indicatie van het potentieel aantal (ernstig) geluidgehinderden per zoekgebied. Links: voor woningen tot 2.000 m afstand, rechts: tot 1250 m afstand, met de verdeling in hinder en ernstige hinder (gerangschikt op oplopend aantal) Rechts: (ernstige) hinder tot 1.250 m en in de zone 1.250 – 2.000 m (greanschiktgerangschikt op oplopend aantal in de zone tot 1.20 m)

Stiltegebieden Twee gebieden binnen de gemeente zijn aangewezen als stiltegebied, namelijk het gebied bij tussen de A27 en de Lek en het landelijk gebied tussen globaal de A27 en de N484. In het

Blad 36 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

gemeentelijk beleid worden windturbines in de stiltegebieden in principe uitgesloten. Een aantal van de zoekgebieden grenst aan het stiltegebied en ligt in het aandachtsgebied.

Figuur 4-8 Stiltegebieden Vijfheerenlanden

4.3.2 Slagschaduw Aanpak hinder door slagschaduw Voor de bepaling van de kans op hinder door slagschaduw is gekeken naar het aantal woningen in een sector tot 1.200 m afstand van de zoekgebieden, uitgezonderd woningen ten zuiden van de zoekgebieden. Dat wil zeggen dat woningen ten westen, noorden en oosten zijn beschouwd. De afstand tot 1.200 m is een gebruikelijke afstand om te hanteren bij het beoordelen van slagschaduw. Met de beschouwde sector (west, noord en oost) wordt rekening gehouden met de overwegende stand van de zon en de richting van de slagschaduw. Meer concrete bepalingen van de kans op slagschaduw zijn niet mogelijk omdat voor de zoekgebieden geen windturbineopstellingen bekend zijn. Daarnaast blijkt uit de praktijk dat effecten door slagschaduw goed mitigeerbaar zijn door stilstandsvoorzieningen. Resultaat De resultaten van de GIS-berekening zijn opgenomen in figuur 4.9.

Figuur 4-9 Aantal woningen in sector ten noorden van de zoekgebieden (tot 1.200 m afstand)

Blad 37 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

4.3.3 Omgevingsveiligheid In onderstaande figuur zijn buisleidingen weergeven voor gevaarlijke stoffen met een verhoogd risico. Bij risicovolle buisleidingen gaat het om (hogedruk) transport van aardgas, olie, benzine, kerosine, chemische producten en industriële gassen. Door zoekgebied 2 en 13 loopt een buisleiding. Daarnaast grenst een buisleiding aan de zoekgebieden 1, 10, 12 en 14. Hiermee dient rekening gehouden te worden met eventuele positionering van windturbines en graafwerkzaamheden als voor een zoekgebied een concreet project wordt onderzocht. Daarbij is een beoordeling nodig van het risico voor de buisleidingen als gevolg van een calamiteit bij een turbine (bijvoorbeeld het losraken van een rotorblad). Dit kan als gevolg hebben dat bij het plaatsen van turbines afstand moet worden gehouden van de leidingen. Het gevolg hiervan is dat dan minder plaatsingsruimte beschikbaar is. Bij de zoekgebieden 10 en 14 ligt de buisleiding parallel aan de A2, de zoekgebieden 2 en 13 worden door leidingen doorsneden.

Figuur 4-10 Buisleidingen (rood) in Vijfheerenlanden en de zoekgebieden voor wind (risicokaart.nl)

4.4

Groen en landschap

4.4.1 Landschap Het aspect landschap is onderzocht aan de hand de structuur van het landschap. Hiervoor is gebruik gemaakt van de Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040. Om te beoordelen of de geprojecteerde windmolens in het landschap passen is gebruik gemaakt van een kwalitatieve benadering. Daarbij wordt gekeken naar de landschappelijke elementen van elk landschapstype.

Blad 38 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

In zijn algemeenheid kenmerkt het landschap van Vijfheerenlanden zich door de openheid en overwegend onbebouwde ruimte. Deze waarde van openheid geldt voor nagenoeg de gehele gemeente, waarmee er geen groot onderscheid te maken is in aantasting van deze waarde voor de verschillende zoekgebieden. Bij de daadwerkelijke inpassing van windturbines is het van belang dat de opstelling aansluit op de structuur en verkaveling van het landschap. Uitgangspunt in het gemeentelijk beleid is windturbines zoveel mogelijk plaatsen in de buurt van infrastructuur en/of grotere infrastructurele werken. Voor elke zoekgebied is in beeld gebracht in hoeverre dit mogelijk is. In het RES is aangegeven dat hernieuwbare windenergie het beste worden ingepast door: • Windturbines in lijnopstelling langs de snelweg; • Windturbines in lijnopstelling langs weteringen. Deze beoordelingen zijn de basis voor de beoordeling ‘geschiktheid opstelling’ in hoofdstuk 6. Tabel 4-2 LandschaptypenLandschapstypen per zoekgebied (o.b.v. de Landschapsvisie Vijfheerenlanden 2040) ZoekLandschapstypen Aangrenzend aan Aangrenzend aan gebied infrastructuur? weteringen?

1

Halfopen griendenlandschap

2

Veenweidelandschap met rivierinvloeden

3

Stroomruggen

4

Veenweidelandschap met rivierinvloeden

5 6

Veenweidelandschap met rivierinvloeden Halfopen griendenlandschap en veenweidelandschap met rivierinvloeden Uiterwaarden Halfopen griendenlandschap en aangrenzend aan veenlint Veenweidelandschap met rivierinvloeden en aangrenzend aan veenlint

7 8 9 10 11 12 13

Halfopen griendenlandschap Halfopen griendenlandschap Stroomruggen en aan een stads- en dorpsrand Halfopen griendenlandschap

14

Halfopen griendenlandschap

Grenst gedeeltelijk aan kleine Vliet Grotendeels aan Middelbroeksche Wetering Grenst aan Achthovensche Wetering Grenst gedeeltelijk aan de A27 Grenst aan de Bastaardkade

Grenst aan Overboeicopperwete ring Grenst aan de A2 Grenst aan de A27 en A2 Grenst aan de Molenwetering Grenst aan de A2

rood: voldoet niet oranje: voldoet deels groen: voldoet

Blad 39 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 4-11 Ligging zoekgebieden ten opzichte van hoofdinfrastructuur

4.4.2 Archeologie en cultuurhistorie Risico aantasting archeologische waarden Het risico op aantasting van archeologische is niet in de beoordeling van de zoekgebieden betrokken. Dit is gedaan vanwege het relatief geringe oppervlak dat voor het plaatsen van windturbines nodig is en de mogelijkheden om effecten op archeologische waarden te voorkomen (bijvoorbeeld door te schuiven met de exacte positie van de turbine) of te mitigeren (door eventueel aanwezige archeologische waarden te documenteren). Risico aantasting cultuurhistorische waarden Belangrijke cultuurhistorische waarden in Vijfheerenlanden die in kaart zijn gebracht zijn rijksmonumenten, molens en eendenkooien. Bij eendenkooien moet mogelijk rekening worden gehouden met beperkingen als gevolg van het ‘paalrecht’. De zoen waar paalrecht geldt kan tot enkele honderden meters van de kooien leiden tot beperkingen voor het plaatsen van windturbines. Rondom de Diefdijk ligt het oude militaire landschap van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dit is in 2021 aangemerkt als UNESCO werelderfgoed. Naast de hoge Diefdijk zelf zijn Fort Everdingen, het inundatiekanaal, groepsschuilplaatsen en kazematten (oostzijde) en relicten van een batterij (westzijde) nog duidelijk herkenbaar.

Blad 40 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Er is in beeld gebracht in hoeverre in de zoekgebieden sprake is van rijksmonumenten, molens en eendenkooien en in hoeverre de gebieden overlappen met de Noord Hollandse Waterlinie. • Er is een zoekgebied diedat binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie ligt, namelijk zoekgebied 11. • Er is een zoekgebied waarbinnen een eendenkooi is gelegen, namelijk zoekgebied 1. Daarnaast grenst aan zoekgebied 2 een eendenkooi. • In de zoekgebieden is geen sprake van rijksmonumenten of molens. Zoekgebied 8 en 9 zijn wel aangrenzend aan een veenlint.

Figuur 4-12 Ligging zoekgebieden ten opzichte van cultuurhistorische waarden (de blauwe gebieden zijn eendenkooien, lichtgroen is NHW en de punten molens en rijksmonumenten)

Afwegingskader energietransitie Hollandse Waterlinies (2021) De Liniecommissie heeft een afwegingskader opgesteld en geeft aan waar ruimte is voor energiewinning (zon en wind) zonder een negatief effect op de kernkwaliteiten van het werelderfgoed en waar energiewinning een hoog risico vormt voor de te beschermen werelderfgoedwaarden. Op basis van een zonering is aangegeven of sprake kan zijn van een significant negatief effect op de kernkwaliteiten. Rood staat voor een significant negatief effect. In de oranje zone zijn ontwikkelingen van hernieuwbare energie onder voorwaarden mogelijk, zonder de kernkwaliteiten significant aan te tasten. De gele zone heeft een signaalfunctie en geeft aan in welke gebieden ontwikkelingen een mogelijk negatieve visuele impact op de kernkwaliteiten van het werelderfgoed hebben. Voor het bepalen van de zones is onderscheid gemaakt tussen windturbines van 5,6 MW en 3,0 MW.

Blad 41 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Alleen zoekgebied 11 in Vijfheerenlanden valt binnen de rode, oranje of gele zone voor wind (Figuur 4-13). De zoekgebieden 10 en 14 vallen er net buiten. Hiermee is bij de ontwikkeling van windturbines in de zoekgebieden naar verwachting geen sprake van mogelijke negatieve effecten op de kernkwaliteiten van de Noord Hollandse Waterlinie.

Figuur 4-13 Zoneringskaarten voor opwekking windenergie in relatie tot mogelijke negatieve effecten op de Nieuwe Hollandse Waterlinie

4.4.3 Natuur Natuurgebieden De mogelijke impact van de plannen op natuurwaarden zijn beoordeeld aan de hand van de indeling in (effecten op) beschermde gebieden. Ten aanzien van de beschermde gebieden Natura 2000 en het NatuurNetwerk Nederland (NNN) kan het in principe gaan om ruimtebeslag in die gebieden. Mogelijke effecten op weidevogelgebieden zijn daarnaast beschouwd. Geen van de zoekgebieden is gelegen in Natura 2000 gebieden, maar een groot deel van de zoekgebieden is wel gelegen in NNN of bevindt zich binnen 500 meter van deze gebieden af. De zoekgebieden 8 en 10 zijn gelegen in de Groene contour. Voor de beoordeling is met GIS het areaal bepaald van de weidevogelgebieden in de zoekgebieden en een zoen van 500 m rond de zoekgebieden. Dit is gedaan vanwege de mogelijke effecten van windturbines (bijvoorbeeld op de geschiktheid voor weidevogels) ook op wat grotere afstanden. Bij ruimtebeslag door windturbines in het NNN zal op basis van de geldende regels compensatie moeten plaatsvinden, voor effecten buiten het NNN is dat niet nodig. Het Natura 2000-gebied Zouweboezem nabij Ameide is aangewezen als Vogelrichtlijngebied en Habitatrichtlijngebied. De Zouweboezem is een van de belangrijkste broedgebieden van Nederland voor de purperreiger. De Purperreiger is een trekvogel die in Nederland aanwezig is van april tot half september.

Trek vindt vooral 's avonds en 's nachts plaats. Het is hier een zeldzame soort. Voor de habitatrichtlijn is het gebied van belang vanwege de grote populatie grote modderkruiper, waarop de purperreigers foerageren. Purperreigers foerageren tot op twintig kilometer afstand van de kolonie, maar veelal binnen tien kilometer. Een groot deel van Vijfheerenlanden betreft foerageergebied (Figuur 4-15). De purperreigers uit de Zouweboezem foerageren ook in andere omringende gebieden zoals de Lopikerwaard, Alblasserwaard en in beperkte mate in de oostelijke Krimpenerwaard (beheerplan Zouweboezem). De zwarte stern is ook een broedvogel met een instandhoudingsdoel in de Zouweboezem en deze vogel foerageert ook in de Polder Achthoven (ook in Vijfheerenlanden). Tot slot is de krakeend mogelijk van belang in het kader van risico’s.

Blad 42 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Zouweboezem

Figuur 4-14 Ligging zoekgebieden ten opzichte van natuur (groen betreft Natura 2000-gebied & NNN, en roze betreft de Groene contour)

Het aantal slachtoffers purperreigers door windturbines is niet bekend; een aanvaringskans voor deze soort ontbreekt in de literatuur. Uit verschillende gebieden zijn purperreigers wel meer of minder regelmatig gemeld als slachtoffer van hoogspanningsmasten. Dit zijn allemaal zoekgebieden waar de hoogspanningsmasten, nabij de kolonie, haaks staan op de hoofduitvliegrichtingen van purperreigers die naar de foerageergebieden vliegen (van der Windsen & van Horssen, 2001). Uit onderzoek (Bureau Waardenburg, 2006) blijkt dat de vlieghoogte van de purperreiger gemiddeld 45 meter hoog is (20 tot 70 meter). Door windturbines en daarmee de bladen voldoende hoog te bouwen kan mogelijk het risico voor aanvaring worden verminderd. Maar door de aanwezigheid van de A27 die het het Natura 2000-gebied doorsnijdt, zijn hogere vlieghoogtes niet uit te sluiten. Aangezien purperreigers foerageren over een grote afstand is er een kans op negatieve effecten bij alle zoekgebieden.

Blad 43 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 4-15 Ligging van de foerageergebieden van de purperreiger in Nederland in agrarisch gebied (van der Windsen & van Horssen, 2004)

Weidevogelgebieden Een groot deel van de zoekgebieden ligt in of nabij weidevogelkerngebieden. Het grootste oppervlakte weidevogelgebieden in of binnen 500 meter van een zoekgebied is bij de zoekgebieden 2, 4 en 9.

oppervlak (ha)

250 200 150 100 50 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

locatie Weidevogelkerngebieden

NNN

Figuur 4-16 Oppervlakte aan Weidevolgelgebieden en NNN binnen de zoekgebieden of binnen 500 meter van een zoekgebied

Blad 44 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 4-17 Ligging zoekgebieden ten opzichte van de weidevogelkerngebieden (licht groen)

Gevoeligheidskaarten vogels Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft voor vogels gevoeligheidskaarten in relatie tot windenergie op land opgesteld. In de rode gebieden zijn de risico’s voor vogels het grootst. In de lichter blauw/groen gekleurde gebieden het laagst. Met name voor broedvogels is in een aantal gebieden in Vijfheerenlanden sprake van een hoge kans op negatieve effecten. Ook voor niet-broedvogels is sprake van een aantal gebieden met een hoge kans op negatieve effecten. Van mogelijke negatieve effecten op overtrekkende vogels is met name in het zuidelijke deel van Vijfheerenlanden sprake (Sovon, 2021). Op basis van de gevoeligheidskaarten kent het gebied rond Zouweboezem de grootste risico’s met betrekking tot negatieve effecten van windturbines op broedvogels. De zoekgebieden 1, 2, 3, 4 en 13 liggen in of nabij het gebied met de hoogste risico’s. Voor niet broed-vogels zijn er met name in de omgeving van zoekgebieden 8 en 9 de meeste risico’s. Figuur 4-21, Figuur 4-22 en Figuur 4-23 tonen de zoekgebieden ten opzichte van de gevoeligheid van vogels voor windturbines. Met behulp van GIS is per zoekgebied de gemiddelde gevoeligheid (de kaart bevat gegevens voor een raster van 250x250 m). Het resultaat hiervan is weergegeven in de figuren 4.24 en 4.25.

De verschillen tussen de zoekgebieden zijn relatief klein en in verhouding met andere gebieden in de provincie is de gevoeligheid relatief laag.

Blad 45 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 4-18 Gevoeligheidskaart niet-broedvogels en windturbines (Sovon, 2021)

Figuur 4-19 Gevoeligheidskaart broedvogels en windturbines (Sovon, 2021)

Figuur 4-20 Gevoeligheidskaart vogeltrek en windturbines (Sovon, 2021)

Blad 46 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 4-21: Gevoeligheid broedvogels

Figuur 4-22 Gevoeligheid niet-broedvogels

Figuur 4-23: Gevoeligheid broedvogels en niet-broedvogels

Blad 47 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 4.24: Gevoeligheid van de zoekgebieden voor effect op broedvogels en niet-broedvogels

Figuur 4.25 Gevoeligheid van de zoekgebieden voor effect op broedvogels en niet-broedvogels samengenomen

Blad 48 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

5 Beoordeling per zoekgebied Per zoekgebied is de geschiktheid beoordeeld en is inzichtelijk gemaakt hoeveel windturbines er ongeveer zouden passen (op basis van de tussenafstand per turbine). Hierbij is geen rekening gehouden met een goede landschappelijke inpassing. De geschiktheid is op basis van drie gewichtensets beoordeeld namelijk Mens, Groen en Energie (voor verdere uitleg zie paragraaf 6.2). Mens is vooral gericht op de impact voor omwonenden. Groen is vooral gericht op de aspecten natuur en landschap. Bij Energie ligt de nadruk op de geschiktheid van het zoekgebied voor het realiseren van een windpark.

5.1

Zoekgebied 1: scoort relatief slecht op alle categorieën

Zoekgebied 1 scoort slecht op de categorie Mens (11e van de 14 zoekgebieden). Ook op de categorieën Groen en Energie scoort het gebied onder gemiddeld (9e12e en 10e van de 14 zoekgebieden). In zoekgebied 1 is een eendenkooi gelegen en een deel van het zoekgebied behoort tot het NNN. Dit zoekgebied heeft een relatief hoog risico op negatieve effecten voor broedvogels en nietbroedvogels. Het zoekgebied heeft geen relatie met een grotere infrastructurele lijn en heeft een grotere afstand tot de snelweg. Afhankelijk van de categorie kunnen er ca. 3 tot 4 windturbines ingepast worden. De beschikbare ruimte wordt mogelijk beperkt door het paalrecht rond de eendenkooi. Dit zoekgebied ligt geheel buiten de contour van 1.200 m rond stedelijke gebieden. Langs de oostgrens van het gebied loopt een buisleiding. Dat ken een beperking opleggen aan de beschikbare ruimte.

Figuur 5-1 Ligging zoekgebied 1 Tabel 5-1 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen maximale grote turbines turbines 1 38,0 Ca. 4 Ca. 3 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Blad 49 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

5.2

Zoekgebied 2: scoort niet goed op alle categorieën

Zoekgebied 2 scoort niet goed op de gewichtensets Mens, Groen en Energie (12e en 8e10e van de 14 zoekgebieden). Op de categorie Groen wordt relatief laag gescoord (10e13e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 2 ligt in een weidevogelkerngebied en grenst aan een eendenkooi. Dat kan mogelijk een beperking opleveren voor de beschikbare ruimte. Bij dit zoekgebied is sprake van het grootste oppervlakte weidevogelgebieden in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Dit zoekgebied heeft echter een relatief laag risico op negatieve effecten voor broedvogels en nietbroedvogels. Het zoekgebied heeft geen relatie met een grotere infrastructurele lijn en heeft een grotere afstand tot de snelweg. Het gebied grenst wel aan een wetering. Het gebied is te klein om voldoende grote windturbines in te passen, maar op basis van maximale windturbines kan wel worden voorzien in de opgave van 15 MW. Er kunnen ca. 3 turbines worden ingepast. Mogelijke beperkingen voor dit gebied kunnen voortkomen uit de afstand tot Meerkerk (een deel van het zoekgebied ligt binnen 1.200 m) en een buisleiding die het gebied doorsnijdt.

Figuur 5-2 Ligging zoekgebied 2 Tabel 5-2 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 2 33,4 Ca. 3 Ca. 3 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Blad 50 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Dit zoekgebied ligt voor ongeveer de helft binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied

5.3

Zoekgebied 3: scoort zeer goed op de categorie Mens en Groen

Zoekgebied 3 scoort zeer goed op de categorieën Mens en Groen (2e en 3e van de 14 zoekgebieden). De beoordeling voor Energie is gemiddeld (6e5e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 3 grenst aan Natura 2000 en het NNN. Er zijn geen weidevogelkerngebieden in de omgeving. Het zoekgebied heeft geen relatie met een grotere infrastructurele lijn en heeft een grotere afstand tot de snelweg. Het gebied grenst wel aan een wetering. Afhankelijk van de categorie kunnen er ca. 3 tot 4 windturbines ingepast worden. Dit zoekgebied ligt geheel buiten de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied. Langs het oostelijke uiteinden van dit gebied loopt ene buisleiding.

Figuur 5-3 Ligging zoekgebied 3

Blad 51 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Tabel 5-3 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 3 20,5 Ca. 4 Ca. 3 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

5.4

Zoekgebied 4: scoort bovengemiddeldgemiddeld op Groen en Energie maar relatief laag op Mens

Zoekgebied 4 scoort bovengemiddeldgemiddeld op de categorie Groen en Energie (4e6e en 5e7e van de 14 zoekgebieden). Daarnaast scoort het zoekgebied gemiddeld op de categorie Mens (7e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 4 ligt in weidevogelkerngebied. Bij dit zoekgebied is sprake van een van de grootste oppervlakte weidevogelkerngebieden in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Er zijn relatief veel woningen in de omgeving. Het zoekgebied grenst voor een gedeelte aan de A4, maar een lijnopstelling langs de snelweg is niet mogelijk. Er kunnen ca. 4 turbines worden ingepast. De beschikbare ruimte is echter (te) klein als 1.200 afstand tot woonkernen moet worden aangehouden.

Figuur 5-4 Liggen zoekgebied 4 Tabel 5-4 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 4 20,3 Ca. 4 Ca. 4 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Blad 52 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Dit zoekgebied ligt deels binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied

5.5

Zoekgebied 5 scoort slecht op de categorieën Groen en Energie

Zoekgebied 5 scoort gemiddeld op de categorie Mens (6e van de 14 zoekgebieden), maar relatief slecht op de categorieën Groen en Energie (12e11e en 13e14e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 5 is geheel gelegen in weidevogelkerngebied. Dit zoekgebied heeft echter een relatief laag risico op negatieve effecten voor broedvogels en niet-broedvogels. Op dit zoekgebied is daarnaast een kleine kans op het optreden van geluidshinder. Er zijn relatief weinig woningen in de omgeving. Het zoekgebied heeft geen relatie met een grotere infrastructurele lijn. Het gebied is relatief klein en er kunnen ca. 2 turbines worden ingepast. Het gebied is hiermee te klein om te kunnen voorzien in de opgave van 15 MW. Bovendien ligt dit gebied voor een groot deel binnen de contour van 1.200 m rond woonbebouwing.

Figuur 5-5 Ligging zoekgebied 5

Blad 53 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Tabel 5-5 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 5 11,4 Ca. 2 Ca. 2 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Dit zoekgebied ligt voor meer dan de helft binnen een contour van 1.200 rond stedelijk gebied

5.6

Zoekgebied 6: scoort zeer goed op de categorie Energie

Zoekgebied 6 scoort zeer goed op de categorie Energie (3e van de 14 zoekgebieden). Daarnaast scoort het gebied gemiddeld tot goed op Mens en Groen (9e en 6e4e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 6 is gedeeltelijk gelegen in weidevogelkerngebied en grenst daarnaast aan het NNN. Er zijn relatief veel woningen in de omgeving. Door aanwezigheid van de lintbebouwing Lakerveld is er geen directe relatie met de snelweg. Het gebied grenst aan de Bastaardkade. Het gebied is relatief groot en er is een forse omvang in lijnopstelling mogelijk. Er kunnen afhankelijk van de categorie ca. 8 tot 9 turbines worden ingepast. De contour van 1.200 m heeft hier een kleine invloed. Het noordelijke deel van dit zoekgebied ligt binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied

Blad 54 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 5-6 Ligging zoekgebied 6 Tabel 5-6 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen maximale grote turbines turbines 6 69,2 Ca. 9 Ca. 8 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

5.7

Zoekgebied 7: scoort slecht op de categorieën Mens, Groen en Energie

Zoekgebied 7 scoort slecht op de categorie Mens (14e van de 14 zoekgebieden) en ook voor de categorieën Groen en Energie (beide 11e9e en 12e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 7 ligt in de uiterwaarden en grenst daarnaast aan het NNN. Grootschalige bebouwing zoals een windturbine is niet wenselijk vanwege doorstroming van de rivier in de uiterwaarden. Er zijn niet veel woningen in de directe omgeving, maar wel een groot aantal woningen op een wat grotere afstand. Daarnaast zijn er langs de rivier recreatievoorzieningen aanwezig die deels volgens het BAG ook een woonfunctie hebben en daarom zijn meegeteld. Er kunnen ca. 3 turbines worden ingepast. Het gebied is te klein om voldoende grote windturbines in te passen, maar op basis van maximale windturbines kan wel worden voorzien in de opgave van 15 MW.

Blad 55 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

.

Figuur 5-7 Ligging zoekgebied 7 Tabel 5-7 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 7 13,9 Ca. 3 Ca. 3 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Dit zoekgebied ligt geheel binnen (elkaar overlappende) contouren van 1.200 m tot stedelijke gebieden

5.8

Zoekgebied 8: scoort het slechtsslechtst op de categorie Groen en ook relatief laag op Mens en Energie

Zoekgebied 8 scoort slecht op de categorieën Groen en Energie (14e en 12e13e van de 14 zoekgebieden). Op de categorie Groen scoort dit gebied het slechtst van alle zoekgebieden. Voor de gewichtenset Mens is dit zoekgebied relatief goed (4e).

Blad 56 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Zoekgebied 8 ligt geheel in weidevogelkerngebied, de Groene Contour en NNN. Het gebied grenst aan een veenlint. Het gebied is te klein om voldoende grote windturbines in te passen, maar op basis van maximale windturbines kan wel worden voorzien in de opgave van 15 MW. Er kunnen ca. 3 turbines worden ingepast. Er is geen relatie met grote infrastructurele lijnen.

Figuur 5-8 Ligging zoekgebied 8 Tabel 5-8 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 8 23,8 Ca. 3 Ca. 3 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Het noordelijke deel van dit zoekgebied ligt binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied (in dit geval bedrijventerrein).

Blad 57 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

5.9

Zoekgebied 9: scoort slecht opgemiddeld in de categorie Mensdrie categorieën

Zoekgebied 9 scoort gemiddeld op de drie categorieën Mens, Groen en Energie (5e, 8e en 7e6e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 9 ligt geheel in weidevogelkerngebied en aangrenzend aan een veenlint. Bij dit zoekgebied is sprake van een van de grootste oppervlakte weidevogelkerngebieden in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Op dit zoekgebied is ook een grote kans op het optreden van geluidshinder. Er zijn relatief veel woningen in de omgeving. Er is geen relatie met grote infrastructurele lijnen. Het gebied ligt tussen twee ontginningslinten in. Het grenst daarnaast aan een wetering. Er kunnen ca. 4 turbines worden ingepast.

Figuur 5-9 Ligging zoekgebied 9 Tabel 5-9 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 9 26,0 Ca. 4 Ca. 4 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Dit zoekgebied ligt deels onder de contouren van 1.200 m rond twee stedelijke gebieden

Blad 58 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

5.10

Zoekgebied 10: scoort goed in drie gewichtensets

Voor de categorie Energie scoort het zoekgebied zeer goed (1e van de 14 zoekgebieden). De rangorde voor de gewichtensets Mens en Groen is iets beter dan het gemiddelde (3e en 5e2e). Het gebied grenst aan de A2. Afhankelijk van de categorie kunnen er ca. 7 tot 8 turbines worden ingepast. Zoekgebied 10 ligt grotendeels in het NNN en de Groene Contour. Bij dit zoekgebied is sprake van het grootste oppervlakte NNN in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Dit zoekgebied heeft daarnaast een relatief hoog risico op negatieve effecten voor broedvogels en niet-broedvogels. Anderzijds lijken hier mogelijkheden te bestaan voor een opstelling langs de A2, waarbij de turbines wel in NNN moeten worden gesitueerd. Er moet dan wel rekening worden gehouden met (risico)afstanden tot de snelweg en de buisleiding langs de snelweg. Dit zoekgebied ligt geheel buiten contouren rond stedelijke gebieden (de lintbebouwing van Tienhoven is niet aangemerkt als woonkern).

Figuur 5-10 Ligging zoekgebied 10 (bovenste gebied) Tabel 5-10 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 10 71,6 Ca. 8 Ca. 7 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Blad 59 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

5.11

Zoekgebied 11: scoort het slechtstslecht op de categorie Energie en ook relatief laag op Mens en Groen

Zoekgebied 11 scoort het slechtsslecht op de categorie Energie (14e9e van de 14 zoekgebieden). Ook voor Mens en Groen scoort het gebied laag (8e en 13e10e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 11 ligt in de invloedsfeer van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en grenst daarnaast aan weidevogelkerngebieden. Dit zoekgebied heeft een relatief laag risico op negatieve effecten voor broedvogels en niet-broedvogels. Het gebied is daarnaast relatief klein. Er kunnen ca. 2 turbines worden ingepast. Het gebied is hiermee te klein om te kunnen voorzien in de opgave van 15 MW. Er is ook geen lijnopstelling mogelijk waarmee relatie te leggen is met grote infrastructureel lijnen.

Figuur 5-11 Ligging zoekgebied 11 Tabel 5-11 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 11 9,5 Ca. 2 Ca. 2 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Blad 60 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Dit zoekgebied ligt nagenoeg geheel binnen contouren van 1.200 m rond stedelijke gebieden.

5.12

Zoekgebied 12: scoort zeer goedgemiddeld op de categorie Groen maar slecht op Mens en Energie

Zoekgebied 12 scoort zeer goedgemiddeld op de categorie Groen (3e7e van de 14 zoekgebieden) en onder gemiddeld op de categorie Energie (9e11e van de 14 zoekgebieden). Op de categorie Mens scoort het zoekgebied slecht (13e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 12 grenst aan de A2 en A27 en betreft een stadsrand (bedrijventerrein). Op dit zoekgebied is er (bij de gehanteerde methodiek) de grootste kans op het optreden van geluidhinder. Er zijn relatief veel woningen in de ruimere omgeving aanwezig, maar ook als wordt gekeken naar de hinder bij woningen tot 1.250 m scoort dit zoekgebied niet bij de beste zoekgebieden. In deze omgeving zijn ook andere geluidbronnen aanwezig, zoals de snelwegen en bedrijventerreinen. In zoekgebied 12 zijn al drie windturbines geplaatst. Er kan hier nog ca. 1 turbine worden ingepast (rekening houdend met afstand tot de bestaande windturbines). Het gebied is hiermee niet geschikt om te kunnen voorzien in de opgave van 15 MW. Bij dit gebied moet bij de plaatsing van windturbines rekening worden gehouden met (risico)afstanden tot de snelwegen de buisleiding die langs de zuidkant van dit zoekgebied loopt. Voor dit bestaande windgebied is de contour van 1.200 m rond woonkernen (Vianen en Hagestein) niet van toepassing.

Blad 61 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 5-12 Ligging zoekgebied 12 Tabel 5-12 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 12 37,1 Ca. 1 Ca. 1 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

5.13

Zoekgebied 13: scoort zeer goed op de categorieën Mens en Energie

Zoekgebied 13 scoort zeer goed op de categorie Energie (4e van de 14 zoekgebieden). Voor de categorieën Mens en Groen scoort het zoekgebied daarentegen gemiddeld (10e en 7e5e van de 14 zoekgebieden). Dat heeft onder andere te maken met de situering ten opzichte van Lexmond. Het zoekgebied is relatief groot, grenst aan de Molenwetering en ligt relatief dichtbij de snelweg. Zoekgebied 13 ligt gedeeltelijk in het NNN. Bij dit zoekgebied is sprake van een van de grootste oppervlakte NNN in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Er kunnen ca. 7 turbines worden ingepast en een lijnopstelling is mogelijk. Als rekening wordt gehouden met een afstand van 1.200 m tot woonkern wordt de beschikbare ruimte kleiner. Bij een opstelling van windturbines in een kleiner gebied (op grotere afstand tot de woonkern) zal ook de kans op hinder afnemen. Door dit gebied loopt een buisleiding. Dat kan leiden tot een beperking van de beschikbare ruimte.

Blad 62 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Figuur 5-13 Ligging zoekgebied 13 Tabel 5-13 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 13 63,7 Ca. 7 Ca. 7 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Een klein deel van dit zoekgebied ligt binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied

Blad 63 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

5.14

Zoekgebied 14: scoort zeer goed op alle categorieën

Zoekgebied 14 scoort het zeer goed op de categorie Groen (1e van de 14 zoekgebieden). Ook voor de categorieën Mens en Energie wordt relatief goed gescoord (1e en 2e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 14 grenst aan de A2 en ligt grotendeels in weidevogelkerngebied. Daarnaast grenst het aan NNN. Op dit zoekgebied is een kleine kans op het optreden van geluidshinder. Er zijn relatief weinig woningen in de omgeving. Dit zoekgebied heeft een relatief hoog risico op negatieve effecten voor broedvogels en niet-broedvogels. Er kunnen ongeveer 4 turbines worden ingepast en is een opstelling mogelijk in lijn met de snelweg. Als rekening wordt gehouden met een afstand van 1.200 m tot woonkernen neemt de plaatsingsruimte ietsenigszins af. Bij dit gebied moet bij plaatsing van turbines rekening worden gehouden met (risico) afstanden tot de A2 en de buisleiding naast de snelweg.

Figuur 5-14 Ligging zoekgebied 14 (onderste gebied) Tabel 5-14 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied* Zoekgebied Oppervlakte in hectares In te passen In te passen grote turbines maximale turbines 14 23,1 Ca. 4 Ca. 4 *geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Blad 64 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Een klein deel van dit zoekgebied ligt binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied

Blad 65 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

6 Samenvattende beoordeling 6.1

Over dit hoofdstuk

In de voorgaande hoofdstukken zijn de eigenschappen en (kans op) effecten van de 14 zoekgebieden beschreven. Voor de uiteindelijk afweging en keuze zijn in dit hoofdstuk deze beoordelingen samengebracht en op verschillende niveau met elkaar vergeleken en in verband gebracht. In dit hoofdstuk wordt als het ware op drie niveaus naar de verzamelde beoordelingen gekeken. Deze niveaus zijn: • het niveau van de afzonderlijke (maatgevende) criteria: per criterium kan een voorkeursvolgorde worden aangegeven; dit overzicht is opgenomen in paragraaf 6.2; • het niveau van de alle criteria gezamenlijk, ongewogen maar wel genormaliseerd; bij deze bewerking worden de kwalitatieve en kwantitatieve beoordelingen naar een gelijke schaalverdeling omgezet waardoor ze beter vergelijkbaar worden; dit overzicht is opgenomen in paragraaf 6.3; • een beoordeling op basis van een geaggregeerde beoordeling; hierbij zijn de beoordelingen van de afzonderlijke criteria opgeteld; door daarbij verschillende gewichten toe te kennen ontstaan voorkeursvolgordes die afhangen van de gewichten die worden toegekend aan de criteria. Er zijn hierbij verschillende gewichtensets mogelijk, bijvoorbeeld meer mensgericht of meer natuurgericht. Deze eenvoudige multicriteria-analyse is opgenomen in paragraaf 6.4.

6.2

Overzicht van de beoordelingen van de zoekgebieden

In de voorgaande hoofdstukken zijn voor een aantal aspecten de zoekgebieden beoordeeld aan de hand van een kwalitatieve beoordelingsschaal (vijfpuntsschaal) en voor een aantal aspecten is de kans op effecten berekend aan de hand van gebiedskenmerken, zoals de kans op geluidhinder, het areaal NNN of de gevoeligheid vanwege niet) broedvogels. Dit leidt voor de beschouwde aspecten tot onderstaand overzicht (tabel 6.1). In deze tabel staan voor de kwalitatieve criteria cijfers voor de beoordelingen, op basis van de onderstaande beoordelingsschaal, en voor de kwantitatieve criteria de berekende waarde. Voor beide soorten criteria geldt: hoe hoger, hoe groter de kans op effecten. Hoger cijfers en aantallen duiden dus op een lagere geschiktheid van het betreffende zoekgebied. In tabel 6.1 zijn voor de kwalitatieve beoordelingen onderstaande scores gebruikt: score 1 2 3 4 5

beoordeling niet aan de orde / geen ruimtelijke overlap kleine kans op negatieve effecten kans op negatieve effecten grote kans op negatieve effecten grote kans op grote negatieve effecten, grote mate van strijdigheid met status/beleid

Blad 66 van 74

risico aantasting cultuurhistorische waarden Incl NHW)

visueel-landschappelijk

3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3

4 4 1 1 1 1 1 3 3 1 5 1 1 1

4 4 3 2 5 3 5 5 3 1 5 1 3 1

gevoeligheid voor broedvogels en niet-broedvogels

risico aantasting archeologische waarden

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

6.3

97 233 57 102 216 370 543 40 159 89 115 321 465 27

aantal woningen binnen 1500 m 1028 1271 223 984 365 761 1658 304 609 508 712 2052 861 418

geschiktheid opstelling

359 371 158 339 150 309 591 95 234 238 226 753 269 146

kans op slagschaduw

aantal potentieel geluidgehinderden 46 35 41 44 21 41 38 44 43 54 33 43 38 46

afmetingen/mogelijk aandeel in opgave VHL

65 232 0 165 109 113 0 103 155 14 44 1 0 31

scores

stiltegebied

9 0 45 29 0 55 34 60 6 127 0 46 117 77

weidevogelkerngebieden e.d.

locatie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

NNN

Tabel 6.1: Overzicht beoordelingen voor de maatgevende criteria. Voor de kwantitatieve criteria geldt: hoe lager het getal, hoe kleiner (de kans op) het effect

4 4 4 2 2 3 1 4 4 1 1 1 3 2

2 3 2 2 4 1 3 3 2 1 4 5 1 2

3 4 1 3 5 1 5 5 1 1 2 5 1 1

De beoordelingen genormaliseerd

De beoordelingen van tabel 6.1 zijn divers van karakter en niet direct bruikbaar voor het maken van een afweging en een keuze. Een eerste stap om de overzicht en inzicht te geven is het ‘op een noemer’ brengen van de beoordelingen (schaal 1 – 5) en effectscores (de resultaten van GISanalyses). Om de kwantitatieve en kwalitatieve beoordelingen samen te kunnen nemen en (vervolgens in paragraaf 6.4 gewichtensets te kunnen hanteren als onderdeel van een multicriteria-analyse) zijn de beoordelingen en scores uit tabel 6.1 genormaliseerd, dat wil zeggen dat ze voor alle beoordelingen zijn teruggebracht tot een schaal tussen 0 en 1. Dit normaliseren vindt als volgt plaats: • de kwalitatieve scores (range 1 – 5) worden gedeeld door de maximaal toe te kennen score; dat zeggen 5 van de schaal van 1- 5; • de kwantitatieve scores worden gedeeld door de maximale waarde die voor het betreffende criterium is waargenomen. Het resultaat hiervan in weergegeven in onderstaand overzicht (tabel 6.2). Er is hierbij een kleurenschaal gehanteerd die loopt van groen (nul) tot rood (1). Een lage score en een groene kleur duidt voor het betreffende aspect en het betreffende zoekgebied op een relatief gunstige beoordeling.

` De beoordeling voor de geschiktheid (rechter kolom) is gebaseerd op de beschikbare ruimte en de mogelijkheden om een lijnopstelling ter realiseren die aansluit bij (landschappelijke) structuren.

Blad 67 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Tabel 6.2: Genormaliseerde beoordelingen. Hoe hoger het getal, hoe negatiever de beoordeling. risico aantasting cultuurhistorische waarden Incl NHW)

visueel-landschappelijk

NNN

weidevogelkerngebieden e.d.

gevoeligheid voor broedvogels en niet-broedvogels

aantal potentieel geluidgehinderden

kans op slagschaduw

aantal woningen binnen 1500 m

stiltegebied

afmetingen/mogelijk aandeel in opgave VHL

geschiktheid opstelling

locatie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

risico aantasting archeologische waarden

normaliseren

0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60

0,80 0,80 0,20 0,20 0,20 0,20 0,20 0,60 0,60 0,20 1,00 0,20 0,20 0,20

0,80 0,80 0,60 0,40 1,00 0,60 1,00 1,00 0,60 0,20 1,00 0,20 0,60 0,20

0,07 0,00 0,35 0,23 0,00 0,43 0,27 0,48 0,05 1,00 0,00 0,36 0,92 0,60

0,28 1,00 0,00 0,71 0,47 0,49 0,00 0,44 0,67 0,06 0,19 0,00 0,00 0,13

0,46 0,35 0,41 0,44 0,21 0,41 0,38 0,44 0,43 0,54 0,33 0,43 0,38 0,46

0,48 0,49 0,21 0,45 0,20 0,41 0,79 0,13 0,31 0,32 0,30 1,00 0,36 0,19

0,18 0,43 0,10 0,19 0,40 0,68 1,00 0,07 0,29 0,16 0,21 0,59 0,86 0,05

0,50 0,62 0,11 0,48 0,18 0,37 0,81 0,15 0,30 0,25 0,35 1,00 0,42 0,20

0,80 0,80 0,80 0,40 0,40 0,60 0,20 0,80 0,80 0,20 0,20 0,20 0,60 0,40

0,40 0,60 0,40 0,40 0,80 0,20 0,60 0,60 0,40 0,20 0,80 1,00 0,20 0,40

0,60 0,80 0,20 0,60 1,00 0,20 1,00 1,00 0,20 0,20 0,40 1,00 0,20 0,20

6.4

Beoordeling met behulp van een gewichtensets

6.4.1 Aanpak van de multicriteria-analyse Ten behoeve van de beoordeling van de zoekgebieden is vervolgens een eenvoudige multicriteria-analyse (mca) gebruikt. In deze mca zijn de beoordelingen van de zoekgebieden voor de maatgevende beoordelingscriteria samengevoegd. De eerste stap daarin is het normaliseren van de beoordelingen en effectscores (paragraaf 6.3). Vervolgens zijn verschillende gewichtensets bepaald en is per gewichtenset de voorkeursvolgorde van de zoekgebieden berekend.

6.4.2 Gewogen rangschikking van de zoekgebieden Perspectieven en rangorde van de zoekgebieden Er is in de mca gebruik gemaakt van een drietal gewichtensets, waarbij telkens 100 punten zijn verdeeld over de criteria. Hoe meer punten hoe zwaarder het betreffende criterium meeweegt.

Blad 68 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

De volgende gewichtensets zijn gebruikt: Mens Groen en landschap Groen en landschap Groen en landschap Groen en landschap Groen en landschap Groen en landschap Gezondheid en milieu Gezondheid en milieu Vitaliteit en inclusiviteit Vitaliteit en inclusiviteit Locatie Locatie

risico aantasting archeologische waarden risico aantasting cultuurhistorische waarden Incl NHW) visueel-landschappelijk NNN weidevogelkerngebieden e.d. gevoeligheid voor broedvogels en niet-broedvogels aantal potentieel geluidgehinderden kans op slagschaduw aantal woningen binnen 1500 m stiltegebied afmetingen/mogelijk aandeel in opgave VHL geschiktheid opstelling

Groen

15

0 15 15 15 10 10

Energie

20

50 15 15 5 100

10 10 15 100

40 40 100

In de gewichtenset Mens is relatief veel gewicht toegekend aan de kans op het optreden van geluidhinder. Daarnaast is ook enig gewicht toegekend aan de aspecten slagschaduw en het aantal woningen binnen 1.500 m afstand van de zoekgebieden. Dit is gedaan omdat deze aspecten op een enigszins andere manier (dan de hinder door geluid) van belang kunnen zijn als we gekeken naar de hinder die in de omgeving kan worden ondervonden. Bij slagschaduw is – anders dan bij geluid - naar een deel van de woningen rond de zoekgebieden gekeken (alleen in de sector west-noord-oost). Dit kan onderscheid geven ten aanzien van de berekende geluidhinder, omdat daarbij wordt gekeken naar de hele omgeving. Dit onderscheid ten opzichte van geluid kan aan de orde zijn als bij een zoekgebied relatief veel woningen in de ‘zuidelijke sector’ aanwezig zijn. Deze worden immers wel beschouwd bij de kans op geluidhinder, maar tellen niet mee voor mogelijke hinder door slagschaduw. Dat is voor een zoekgebied waar dat aan de orde is dan een relatief voordeel. Het totaal aantal woningen binnen 1.500 m van de zoekgebieden is in de gewichtenset Mens meegenomen bij deze woningen als het ware de populatie is van woningen waar de nabijheid van turbines -ook los van fysieke aspecten – als hinderlijk kan worden beleefd.

Oftewel: bij de gewichtenset Mens wordenwordt op verschillende manieren de woningen rond de zoekgebieden meegenomen. Het aspect visueel-landschappelijk is in deze gewichtenset meegenomen omdat de landschappelijke effecten ook onderdeel kunnen zijn van het ervaren van hinder. Bij deze gewichtensets is een klein gewicht toegekend aan het aspect afmetingen/mogelijk aandeel in opgave VHL. Dat is gedaan omdat bij een kleiner zoekgebied (dat dus op dit aspect negatiever is beoordeeld) minder kansen biedt om een opstelling te realiseren waarmee de effecten op de leefomgeving kunnen worden verminderd. In de gewichtenset Groen zijn de meeste punten toebedeeld aan de aspecten voor natuur en landschap. Omdat hier meerdere criteria zijn opgenomen zijn de punten verdeeld over natuurwaarden (weidevogels, kans op effecten op broedvogels en niet broedvogels) en het ruimtebeslag in het NNN. Deze drie criteria zijn aan elkaar gerelateerd, maar vertegenwoordigen elk een ander aspect van natuurwaarden en zijn daarom alle drie meegewogen in deze gewichtenset. Daarnaast is bij deze gewichtenset enig gewicht toegekend aan de aspecten die gaan over de mogelijkheden die de zoekgebieden hebben om te komen tot goed ingepaste opstellingen (afmetingen en geschiktheid).

Vanuit het belang van landschap is dat relevant: bij kleinere, minder geschikte zoekgebieden is er een grotere kans dat een opstelling van windturbines in dat gebied meer negatieve effecten op het landschap heeft.

Blad 69 van 74

Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Gewijzigde versie projectnummer 0472188.100 22 december 2022 Gemeente Vijfheerenlanden

Bij de derde gewichtenset Energie ligt de nadruk op de geschiktheid van het zoekgebied voor het realiseren van een windpark. Er is daarbij veel gewicht toegekend aan de mogelijkheid om een opstelling langs hoofdinfrastructuur (wetering of snelweg) te realiseren. Daarnaast is ook aan het aspect van de omvang van de zoekgebieden gewicht toegekend. Tevens is - vanwege de uitgangspunten in het beleid van de gemeente dat zou moeten worden gestreefd naar opstellingen die een relatie hebben met hoofdinfrastructuur – ook enig gewicht toegekend aan het aspect visueel-landschappelijk. Deze gewichtenset sluit derhalve aan bij gemeentelijke uitgangspunten voor windenergie. Uiteraard zijn talloze andere gewichtensets mogelijk. Zoals hiervoor al opgemerkt kan op verschillende niveaus worden gekeken naar de zoekgebieden. De informatie in de voorgaande hoofdstukken maakt het mogelijk dat wordt gekeken naar afzonderlijke aspecten (en de verschillen tussen de zoekgebieden op aspectniveau), naar alle aspecten gezamenlijk (ongewogen) of met verschillende gewichtensets. Sommige criteria komen (met verschillende gewichten) in verschillende gewichtensets voor. Met behulp van deze gewichtensets kunnen gewogen totaalbeoordelingen worden berekend door vermenigvuldiging van de genormaliseerde score met het gewicht van het betreffende criterium.

Daarnaast kan (op basis van de gewogen totaalscores) per gewichtenset een voorkeursvolgorde voor de zoekgebieden worden bepaald. Onderstaande figuur 6.1 toont de gewogen totaalscores van de 14 zoekgebieden voor de drie gewichtensets, figuur 6.2 de rangordes van de zoekgebieden bij de drie gewichtensets en figuur 6.3 de volgorde van de zoekgebieden op basis van het gemiddelde van de beoordelingen voor de drie gewichtensets. Bij deze aanpak van de beoordeling en rangschikking van de zoekgebieden komen de zoekgebieden 14, 10 en 3 als meest geschikt in beeld. De zoekgebieden 112 en 7 vormen de achterhoede. Ter toelichting kan worden opgemerkt dat het gebruik van rangnummers (zoals in figuur 6.2) de onderlinge verschillen tussen de zoekgebieden kunnen worden verkleind of vergroot. Dat komt door het gebruik van ‘vaste afstanden’ tussen de rangnummers. Als wordt gekeken naar de uitkomsten van de onderliggende gewogen beoordelingen (in de figuren 6.1 en 6.3) ontstaat een meer genuanceerd beeld. Hierin is er een groep (de zeven zoekgebieden links in de figuur) waarvan de gemiddelde beoordelingen relatief dicht bij elkaar liggen. In figuur 6.3 liggen de beoordelingen van de zoekgebieden 10 en 14 dicht bij elkaar, gevolgd door zoekgebied 3 en vervolgens een groep van drie zoekgebieden (6, 911 en 139) waarvan de gemiddelde gewogen beoordelingen ongeveernagenoeg gelijk zijn.

De vaststelling van het BET en de afstandsnorm van 1.200 m is niet van toepassing voor zoekgebied 12.Voor de zoekgebieden in de linkerhelft van figuur 6.3 leidt de contour van 1.200 m tot beperking van de plaatsingsruimte in de zoekgebieden 4, 6, 9 en 13. Voor de zoekgebieden 14, 10 en 3 is er niet of nauwelijks impact van deze afstandcontourafstandscontour.