Monitor Impact Coronacrisis #19, oktober 2021.pdf

IMPACT CORONACRISIS OVERZICHT ECONOMISCHE EFFECTEN

Monitor #19 6 oktober 2021

In deze monitor brengt het team Economie informatie samen die een beeld vormt van de economische impact van de coronacrisis op korte en middellange termijn. Informatie is afkomstig uit verschillende openbare bronnen. De monitor pretendeert niet volledig te zijn, maar is bedoeld om een impressie te geven. De meeste gegevens in deze monitor zijn niet ouder dan twee maanden. Dit is de laatste monitor in deze vorm. Vanaf januari 2022 wordt deze vervangen door een dashboard met de belangrijkste regionaaleconomische indicatoren. 04-10-21

2

Inhoudsopgave

❖ Economische impact regio Utrecht [geactualiseerd] o Economische prestaties [geactualiseerd] o Arbeidsmarkt [geactualiseerd] o Gebruik van steunmaatregelen

❖ Economische prognoses en scenario’s [geactualiseerd]

04-10-21

!3

ECONOMISCHE IMPACT + HERSTEL REGIO UTRECHT

04-10-21

4

Q2 2021: Regio’s met handel en industrie herstellen sneller [28 aug 2021] •

De Nederlandse economie groeide in het tweede kwartaal van 2021 met liefst 3,8% ten opzichte van het eerste kwartaal, meldt het CBS. Dat is fors hoger dan de eerste berekening voor Q2, die uitkwam op 3,1%. Vooral huishoudens besteedden meer. Vergeleken met Q2 een jaar eerder, groeide de economie met 10,4%.

•

Op basis van een andere methode monitort het CBS ook de economische ontwikkeling van regio’s.

•

De regio’s Woerden en Veenendaal groeiden in Q2 2021 met +10% iets sneller dan de stedelijke gebieden van Utrecht en Amersfoort (+9%). Dit komt vooral omdat in Woerden en Veenendaal meer industrie en handelsbedrijven zijn, die de groeisprint hebben aangetrokken. 04-10-21

5

Q2 2021: Stadsregio Utrecht nog niet terug op pre-coronaniveau [28 aug 2021] •

Op basis van de nieuwe methode bracht CBS ook in kaart of de regio’s al zijn hersteld van de coronacrisis. Daarvoor deelt het CBS Nederland op in 52 regio’s.

•

In de meeste regio’s (40) is de economie alweer even groot of zelfs groter dan voor corona. Dat geldt bijvoorbeeld voor de regio’s Amersfoort, Woerden en Veenendaal. De economie van de regio Woerden is volgens de berekeningen alweer 4% groter dan in 2019.

•

Alleen de economie in stadsgewest Utrecht (Utrecht en direct omliggende gemeenten) is nog 1% kleiner dan in 2019. Dit komt o.m. doordat de bezoekerseconomie (o.a. zakelijke evenementen en toerisme) nog niet geheel is hersteld. 04-10-21

6

Conjunctuurenquête: optimisme stuwt vraag naar personeel [13 aug 2021] •

Uit de jongste conjunctuurenquête van CBS, KvK, VNO-NCW, MKB-NL en EIB komt een positief beeld naar voren van de verwachtingen van ondernemers. Bijna 3 op de 10 Utrechtse ondernemers verwacht in Q3 een omzetstijging; 55% verwacht een gelijkblijvende omzet.

•

Dat heeft ook zijn weerslag op de vraag naar personeel. Ruim een kwart van de werkgevers verwacht in het derde kwartaal meer mensen te zullen aannemen. De groei verschilt per sector: in de horeca verwacht 60% van de ondernemers mensen te zullen aannemen, in de ICT-sector 30% en in handel en industrie ongeveer een kwart.

04-10-21

7

Conjunctuurenquête: tekort aan mensen, materialen en soms geld [13 aug 2021] •

•

•

Met dit optimisme is ook het personeelstekort weer terug. In 2018-19 gaf 30% van de Utrechtse ondernemers aan dat personeelstekort een belemmering was. Dat niveau is nog niet bereikt, maar de groep ondernemers die niet kan groeien door personeelsgebrek, steeg van 13% in Q2 naar 22% in Q3 2021. Tekorten aan materialen en andere productiemiddelen spelen ondernemers in industrie (30%) en handel (16%) parten. Financiële beperkingen spelen in de meeste sectoren amper meer een rol. Wel valt op dat de groep agrarische bedrijven in Utrecht die financiële beperkingen ervaart, hoger ligt dan gemiddeld in Nederland en groeit. 04-10-21

8

Werkloosheid provincie Utrecht daalt verder •

In het tweede kwartaal van 2021 7 daalde de werkloosheid in Utrecht van 3,4% naar 3,2%, aldus het CBS. 5,3

•

De beroepsbevolking daalde van 756.000 naar 753.000.

•

Het aantal mensen zonder werk in de beroepsbevolking daalde van 26.000 naar 24.000. 04-10-21

[geactualiseerd 17 aug 2021]

werkloosheidspercentage

3,5

1,8

0

Bron: CBS

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

9

Aantal vacatures provincie Utrecht breekt record uit 2019 [geactualiseerd 17 aug 2021] •

•

In het tweede kwartaal van 2021 steeg het aantal openstaande vacatures verder, van 24.500 naar 31.200. Daarmee is op het gebied van openstaande vacatures in provincie Utrecht het record gebroken uit de hoogconjunctuur van Q2 2019: toen stonden 27.700 posities open.

04-10-21

openstaande vacatures x1000 40

30

20

10 Bron: CBS 0

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

10

Vraag naar personeel stijgt op alle niveaus •

•

Het grootste deel van de nieuwe vacatures ontstaat in bouw, techniek en ICT: in augustus ging het om bijna 3.000 nieuwe vacatures. In juli tikte het aantal vacatures in deze beroepen zelfs bijna de 4.000 aan. De sinds dit voorjaar sterk stijgende vraag naar personeel manifesteert zich op alle opleidingsniveaus.

Online nieuwe vacatures naar beroepsklasse, augustus 2021 (pv Utrecht) Bron: ArbeidsmarktinZicht/Textkernel

•

• 04-10-21

De grote sector zakelijke dienstverlening (banken, verzekeraars, organisatieadvies, accountancy) zorgt voor een continue grote vraag naar specialisten in bedrijfseconomische en administratieve beroepen Het aantal nieuwe onderwijsvacatures daalde weliswaar sinds juni (1.500) maar blijft met ruim 600 in augustus nog steeds hoog 11

CBS: aantal faillissementen onder niveau voorgaande jaren [13 sept 2021] •

•

•

•

Het aantal faillissementen van bedrijven/ eenmanszaken/instellingen in de provincie Utrecht blijft nog steeds onder het niveau van voorgaande jaren. Gingen in juni-juli-augustus 2020 nog 47 ondernemingen failliet, in dezelfde periode dit jaar waren dat er 27. Van januari t/m augustus 2021 werden in Utrecht 93 bedrijven, eenmanszaken en instellingen failliet verklaard. In 2020 waren dat er 158. In coronajaar 2020 gingen 214 bedrijven en instellingen failliet. In 2019 waren dat er 323.

Faillissementen provincie Utrecht 2019-2021 50

38

25

13

0

januari

maart

mei 2019

juli 2020

september

november

2021

Bron: CBS

04-10-21

12

Utrechtse ondernemers met €1,3 mld belastingschuld herstelfase in [9 juli 2021] •

•

•

•

Op 4 juni 2021 hadden ruim 285.000 Nederlandse ondernemers voor meer dan € 15 mld belastingschuld uitstaan, turfde het CBS. In Utrecht ging het om een bedrag van € 1,3 mrd, voor circa 22.000 bedrijven. Bijna 9.000 bedrijven met personeel heeft uitstel, en bijna 13.000 bedrijven met 1 medewerker. In de horeca hadden ruim 1.700 bedrijven uitstel. Sinds het begin van de crisis hadden 369.000 ondernemers belastinguitstel aangevraagd, voor ruim €40 mld. Een groot deel hiervan is al afgelost (bijna €17 mld), een deel is verlaagd (€4,6 mld). Per 1 oktober 2021 moeten ondernemers hun lopende belastingverplichtingen weer voldoen. Voor aflossing van hun uitgestelde belastingen hebben ze vijf jaar de tijd. Ondernemers die per 1 oktober echt niet kunnen starten met afbetalen, kunnen extra uitstel aanvragen tot 31 jan 2022. 04-10-21

Bron: CBS

Aantal bedrijven met belastinguitstel, per gemeente Totaal

Amersfoort Baarn Bunnik Bunschoten De Bilt De Ronde Venen Eemnes Houten IJsselstein Leusden Lopik Montfoort Nieuwegein Oudewater Renswoude Rhenen Soest Stichtse Vecht Utrecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal Vijfheerenlanden Wijk bij Duurstede Woerden Woudenberg Zeist

wv met 1 wv 2 of meer wv horeca wv andere medew medew branches 2.600 1.460 1.145 220 2.385 500 310 185 40 460 225 130 95 10 215 310 155 155 20 290 590 395 195 35 555 875 560 315 60 815 160 105 55 5 160 665 370 295 35 630 475 285 190 20 455 435 255 180 30 405 150 100 50 5 145 200 110 90 15 190 1.040 570 470 60 980 110 70 40 5 105 90 50 40 5 85 285 160 130 20 265 855 560 300 50 805 1.005 665 340 75 925 6.410 3.720 2.685 700 5.705 735 490 240 55 680 1.060 515 545 55 1.005 745 430 315 35 710 310 195 110 25 285 870 480 390 55 815 160 90 70 10 13 150 1.010 670 340 60 950

Meeste gebruik steunmaatregel door kleine bedrijven [9 juli 2021] • • •

•

T/m mei 2021 gebruikten ruim 46.600 bedrijven in de provincie minstens één steunmaatregel. 2/3 daarvan heeft 1 medewerker. Meest gebruikte maatregel is uitstel van belastingen (ruim 22.000 bedrijven). Loonkostensubsidie (NOW) wordt steeds minder gebruikt. NOW1 (tijdens de 1e lockdown in 2020) werd nog door 12.500 ondernemers in de provincie aangevraagd. NOW3.3 (april-mei-juni 2021) werd door nog geen 2.500 ondernemers gebruikt. Per 1 oktober is het steunpakket gestopt. Een deel van de bedrijven kan een tegemoetkoming vaste lasten blijven aanvragen. Het kabinet wil dit reserveren voor nachthoreca, de Tweede Kamer wil dat ook andere sectoren kunnen aanvragen (zoals vervoer, evenementen en toerisme). 04-10-21

Bron: CBS

Aantal bedrijven dat steunmaatregelen gebruikt, per gemeente

Amersfoort Baarn Bunnik Bunschoten De Bilt De Ronde Venen Eemnes Houten IJsselstein Leusden Lopik Montfoort Nieuwegein Oudewater Renswoude Rhenen Soest Stichtse Vecht Utrecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal Vijfheerenlanden Wijk bij Duurstede Woerden Woudenberg Zeist pv Utrecht

Gebruikt minimaal 1 regeling Totaal wv met 1 wv 2 of NOW1 NOW 3.3 TVL TVL mdw meer mdw Q4-2020 Q1-2021 5.485 3.560 1.925 1.500 280 735 895 995 660 335 285 55 130 155 490 315 175 130 30 65 85 715 370 345 235 30 100 110 1.320 910 410 320 75 160 195 1.770 1.180 590 480 70 230 285 350 240 110 95 20 35 40 1.320 795 520 420 70 170 215 960 605 355 270 40 135 190 945 605 340 240 45 120 150 350 215 135 70 10 50 45 410 250 160 115 10 45 55 2.005 1.235 770 600 120 265 315 310 205 105 80 10 50 50 190 105 90 65 . 20 30 580 360 220 160 20 75 105 1.785 1.210 575 460 90 225 275 2.210 1.565 645 530 105 300 335 14.385 9.735 4.645 3.560 805 2.030 2.265 1.605 1.140 470 390 80 195 255 1.950 1.070 875 710 95 270 345 1.585 970 615 470 55 195 250 670 450 220 150 25 90 110 1.800 1.040 765 610 105 245 330 325 190 135 105 15 40 55 2.120 1.490 625 525 90 250 14 305 46.630 30.470 16.155 12.575 2.360 6.230 7.450

Enquête: één op vijf ondernemers zag schuldenlast stijgen [13 aug 2021] •

In de conjunctuurenquête van het derde kwartaal zijn aan ondernemers extra vragen gesteld over de schuldpositie van hun bedrijf, en de mate waarin die een probleem vormt.

Schuldenlast bedrijf begin Q3 2021 lager dan voor corona

•

•

•

Twee derde van de ondernemers geeft aan dat de schuldenlast voor hun bedrijf even groot is als voor de coronacrisis. Een op de acht ondernemers heeft de schuldenlast weten te verminderen. Een op de vijf ondernemers heeft wel te maken met een hogere schuld dan voor de coronacrisis. Voor een klein deel van hen is die gestegen schuld problematisch. 04-10-21

12,8%

(ongeveer) even groot als voor corona

65,7%

hoger dan voor corona en problemamsch

3,8%

hoger dan voor corona maar dragelijk voor bedrijf

17,8% 0,0%

17,5%

Nederland

Utrecht

35,0%

52,5%

70,0%

Bron: CBS/COEN

15

ECONOMISCHE IMPACT REGIO UTRECHT - PROGNOSES 04-10-21

16

Enquête: 90% van ondernemers ziet gunstig perspectief [13 aug 2021] •

•

In de conjunctuurenquête van het derde kwartaal is Utrechtse ondernemers ook gevraagd naar de vooruitzichten voor hun bedrijf in de komende twaalf maanden. Vier op de vijf ondernemers ziet de toekomst van het bedrijf zonnig in en heeft geen aanvullende financiering nodig. Ruim 10% van de Utrechtse ondernemers heeft wel extra geld nodig.

Vooruitzicht voor bedrijf komende 12 maanden faillissement

0,0%

bedrijfsbeëindiging (geen faillissement) zonder restschuld

0,1%

bedrijfsbeëindiging (geen faillissement) met restschuld

0,4%

niet gunsmg, wel aanvullende financiering nodig

1,0%

niet gunsmg, geen aanvullende financiering nodig

7,0%

gunsmg, wel aanvullende financiering nodig

•

•

8% van de ondernemers voorziet geen gunstig perspectief. 0,5% van de ondernemers heeft besloten tot bedrijfsbeëindiging. 04-10-21

11,1%

gunsmg, geen aanvullende financiering nodig

80,4% 0,0%

Nederland

22,5%

45,0%

67,5%

90,0%

Utrecht

Bron: CBS/COEN

17

Rabobank verlaagt groeiprognose voor Utrecht [nieuw, 16 september 2021] •

•

RaboResearch heeft de groeiverwachting voor regio Utrecht naar beneden bijgesteld. Begin van de zomer verwachtte de bank nog een groei van 3,8-4,2%, inmiddels is dat verlaagd (3,4-3,8%). Daarmee blijft de regio onder het landelijk gemiddelde. Oorzaak is de grote invloed in de regionale economie van sectoren die nog niet geheel zijn hersteld (bezoekerseconomie, horeca, cultuur). De groei wordt getrokken door high-tech regio’s. Voor deze prognoses letten de analisten op sectorstructuur (regio’s met grote groeisectoren groeien sneller dan regio’s met grote sectoren die krimpen of stagneren). Ook andere regiofactoren worden meegewogen: aanwezigheid van kennisinstellingen, kwaliteit van de beroepsbevolking, bereikbaarheid, woon- en leefklimaat. 04-10-21

Bron: RaboResearch

18

ECONOMISCH HERSTEL

04-10-21

19

Fors economisch herstel in 2021 en 2022, daarna normalisering [geactualiseerd 27 sept 2021] Prognoses

• •

Economische groei

Werkloosheid

2021

2022

2023

EU (7 juli)

3,3%

3,3%

RaboResearch (9 sept)

4,2%

3,7%

CPB (21 sept)

3,9%

3,5%

1,9%

ING (24 sept)

4,0%

3,4%

1,6%

ABN Amro (27 sept)

4,4%

3,0%

2021

2022

3,2%

3,2%

3,4%

3,5%

3,4%

3,8%

2023

4,3%

Alle economische bureaus rekenen op een fors economisch herstel in 2021 en 2022. De prognoses voor 2021 zijn naar boven bijgesteld. Vanaf 2023 komt de economische groei op een voor Nederland gebruikelijk niveau. Nu de generieke steunmaatregelen voor het bedrijfsleven zijn gestopt, wordt rekening gehouden met een stijging van de werkloosheid. Verwacht wordt dat bedrijven die zich minder goed kunnen aanpassen of te weinig vlees op de botten hadden, alsnog zullen omvallen. Het aantal vrijwillige bedrijfsbeëindigingen ligt al hoger dan in voorgaande jaren. Economen wijzen erop dat hierdoor weer werkzoekenden beschikbaar komen voor werkgevers die dringend personeel nodig hebben. 04-10-21

20

Rabobank: tekort aan chips, materialen en mensen remmen groei [geactualiseerd, 9 sept 2021] Bron: Rabobank Research

•

Veel sectoren weten snel te herstellen. Dat geldt o.m. voor industrie, bouw, handel maar ook voor kennisintensieve zakelijke diensten. Hun groeiprognoses voor 2021 zijn dan ook naar boven bijgesteld.

2021

2022

land- en bosbouw, visserij industrie

0,4

0,5

0,5

-2,5

6,5

1

bouwnijverheid

-0,8

1,5

2

0,0

6,5

2,5

vervoer, opslag

-14,6

2

8

horeca informatie, communicatie

-40,6

4

27

-0,8

4

2

handel

•

2020 Groei naar sector (toegevoegde waarde, j-o-j)

De groei van industrie en bouw wordt geremd door toenemende tekorten aan grondstoffen, materialen maar bovenal personeel. Hierdoor worden prijsstijgingen en langere lever- en productietijden verwacht.

specialistische zakelijke diensten

0,9

5

2,5

overige zakelijke diensten

-14,9

2

11

onderwijs

-3,2

2,5

1

gezondheidszorg, welzijn

-4,7

5

1,5

rood: verlaging t.o.v. vorige prognose groen: verhoging t.o.v. vorige prognose

•

Voor handel wordt verwacht dat deelsectoren in 2022 weer op een normaal groeiniveau belanden. Personeelstekort speelt ook deze sector echter parten. 04-10-21

•

Bij de overige zakelijke diensten vormen de reisbureaus nog steeds de verliezers. Uitzendbureaus zien hun omzet fors stijgen, evenals facilitaire bedrijven. 21