Leidraad inrichting veilige schoolomgeving.docx

Aanleiding De aanleiding waarom een schoolomgeving veilig wordt ingericht, bepaalt hoe snel aan de slag kan worden gegaan en wat de eerste stappen en activiteiten moeten zijn. We maken hier onderscheid in een drietal, veel voorkomende situaties die aanleiding kunnen zijn om de schoolomgeving veiliger in te richten. 1. Het veilig inrichten van schoolomgevingen is opgenomen in het collegeprogramma of onderdeel van een Verkeersveiligheidsplan van een gemeente. Dit betekent vaak dat er geld beschikbaar is. De volgende stappen van de gemeente zijn dan:  Bedenk welke inrichting je als gemeente wil toepassen. Als gemeente kun je kiezen om alles uit te besteden, alles zelf te doen, of een mengvorm daartussen. De gemeente blijft wel altijd eindverantwoordelijk. Het toepassen van dezelfde herkenbare elementen voor alle scholen is goed voor de herkenbaarheid en vergroot de naleving. Dit betekent niet dat alle scholen hetzelfde moeten worden aangepakt. Een uitgebreide procesaanpak hoeft niet voor elke school worden toegepast, maar is alleen nodig in complexe omgevingen waarbij veel betrokken partijen betrokken zijn. Wanneer de gemeente voldoende capaciteit en kennis heeft, overweeg dan een eigen inrichting. Dit scheelt in aanschafkosten en afhankelijkheid van derden.

 Laat scholen zich aanmelden om (als eerste) in aanmerking te komen voor een veilige schoolomgeving en laat de school dan motiveren waarom de gemeente (als eerste) met haar omgeving aan de slag moet. Dit leidt tot actief deelnemende scholen wat een goed resultaat bevordert  Is een school al actief bezig met verkeerseducatie of campagnes? Heeft de school verkeersouders? Beloon dit goede gedrag van de school door aandacht te geven aan hun schoolzone.  Bekijk bij welke scholen een veilige schoolomgeving het meest urgent is (op basis van klachten van omwonenden, op basis van verkeersonveilige situaties). Met dit inzicht kan de gemeente prioritering stellen voor de scholen die zich aangemeld hebben.  Schakel, bij een ambitieus collegeprogramma en beperkte kennis en capaciteit bij de gemeente, een adviesbureau in om het proces voor de (eerste) veilige schoolomgevingen te begeleiden.  Begin met een beperkt aantal schoolomgevingen. Zeker als de meest urgente schoolomgevingen zijn gekozen, zijn dit vaak complexe omgevingen met veel betrokken partijen. Op basis van de ervaringen in het eerste jaar, zijn de resterende, en vaak eenvoudiger in te richten schoolomgevingen, eventueel met meerdere tegelijk aan te pakken. 2. Een school wil aan de slag met het inrichten van een veilige schoolomgeving. De school informeert dan bij de gemeente naar de mogelijkheden.

De gemeente moet hier adequaat op reageren en een afspraak plannen met een vertegenwoordiger van de school en of de verkeersouder (het vooroverleg, zie volgende paragraaf) 3. Over een school komen veel klachten binnen over onveilige situaties of er hebben ongevallen plaatsgevonden. De gemeente signaleert dit, informeert de school hierover en maakt een afspraak met een vertegenwoordiger van de school (het vooroverleg, zie volgende paragraaf). 4. Er wordt een nieuwe school gepland of gebouwd. De gemeente zorgt voor een verkeersveilige inrichting van de schoolomgeving, waar in de planfase al wordt over nagedacht.

Vooroverleg tussen gemeente en school

23 september 2020

BG7013TPRP1906191341

1

School en gemeenten bespreken samen de problemen en mogelijkheden. De gemeente geeft aan of het een bepaalde inrichtingsvorm toepast. De school en de gemeente bepalen samen de stand van zaken rond de school. Op basis van de complexiteit van de situatie wordt bepaald of een uitgebreid proces noodzakelijk is. Is de school gelegen aan een gebiedsontsluitingsweg of aan een erftoegangsweg? Welke problematiek speelt er: alleen snelheidsproblemen, alleen parkeerproblemen of beide? Vervolgens wordt bepaald wie betrokken moet worden in de werkgroep. Mogelijke partijen voor de werkgroep zijn:       

De kinderen De ouders Verkeersouders/ verkeerscommissie/verkeerswerkgroep De school, docenten De gemeente Politie Openbaarvervoermaatschappij

       

Omwonenden Bedrijven en winkels in de buurt Veilig Verkeer Nederland Fietsersbond en andere instellingen o.g.v. verkeer Onderzoeksbureaus Onderwijs- en schoolbegeleidingsdiensten Regionaal en Provinciaal Orgaan Verkeersveiligheid Leerlingen vervoerder

Hoe groot en uitgebreid de werkgroep is, is mede afhankelijk van de ambities van de school en de gemeente. Beide spreken samen af wie welke mogelijk betrokken partijen op de hoogte stelt van het voornemen aan de slag te gaan met het inrichten van een veilige schoolomgeving. Deze partijen worden geïnformeerd en gevraagd in welke mate ze betrokken willen zijn (alleen informatie of deelname aan werkgroep). Geef aan de partijen duidelijk aan welke mate van inspanning hierbij hoort. Deelname aan de werkgroep betekent bijvoorbeeld dat ongeveer vier keer wordt vergaderd en dat deze vergaderingen voorbereiding vergen. Ook is het goed aan te geven hoe lang het proces ongeveer gaat duren (een jaar). De gemeente moet duidelijk aangeven dat enkel door het nemen van infrastructurele maatregelen de veiligheid rondom scholen niet vergroot, maar dat alle partijen hieraan kunnen en moeten bijdragen. De mate van gewenste betrokkenheid van bepaalde partijen hangt af of deze een belangrijke rol spelen in het veroorzaken of oplossen van de problemen. Te denken valt bijvoorbeeld aan overlast van vrachtwagens die laden/lossen tijdens haal/brengtijden. Voor deze situatie is het raadzaam de nabijgelegen ondernemers te motiveren mee te denken met de oplossingen. De gemeente vraagt in het vooroverleg met de school alvast de stand van zaken te analyseren.

Hoe uitgebreid dit gebeurt, is sterk afhankelijk van de beschikbare tijd en de ambitie van de school. Belangrijke onderzoeken zijn een inventarisatie van waar kinderen wonen en wat de school-thuisroute is. Ook het bepalen van de modal split (wie komt met de auto/fiets/lopend) is waardevol voor het inrichten van de veilige schoolomgeving (dit kan door op een willekeurige dag in de klas te laten vragen hoe de kinderen die dag naar school zijn gekomen). Tot slot is het voor de effectmeting van mogelijk maatregelen ook gewenst een nulmeting uit te voeren. Wanneer wel behoefte is aan dergelijke onderzoeken, maar geen tijd of kunde, schakel dan verkeersouders of een adviesbureau in. Werkgroep - stand van zaken – keuze aanpak De gemeente organiseert, in samenwerking met de school, een eerste werkgroepoverleg met de partijen die hebben aangegeven hieraan te willen deelnemen. De partijen analyseren samen de stand van zaken rond de school. Hierbij is het bepalen van de grens van de schoolzone belangrijk. Dit kan op basis van de woonadressen van de kinderen en de inventarisatie van hoe kinderen naar school komen (vorige fase). Ook een schouw in de buurt, zo mogelijk met kinderen of anders door volwassen die op kindhoogte de situatie bekijken. Aan het eind van het eerste werkgroepoverleg geeft de gemeente inzicht in de mogelijkheden en het vervolg.

Doel en taken

23 september 2020

BG7013TPRP1906191341

2

Voor alle betrokken partijen moet het doel van het inrichten van de veilige schoolomgeving en de daarbij behorende taken duidelijk zijn. Als de gemeente zich ten doel heeft gesteld alle schoolomgevingen uit te rusten met een aantal basisinrichtingselementen, dan moet dit vooraf duidelijk zijn voor de school dat dit minimaal wordt gerealiseerd. Bij basisinrichtingselementen kan gedacht worden aan “Schoolzone” op de weg, speciale borden of verticaal herkenbare elementen. Voor een school met parkeerproblemen, is het belangrijk om al in een vroege fase aan te geven dat deze over het algemeen lastig op te lossen zijn. Infrastructurele maatregelen zijn vaak beperkt mogelijk en aanvullende gedragsveranderingen zijn wenselijk. Alleen het betrekken en de gezamenlijke inzet van partijen (scholen, ouders, politie) kan leiden tot een resultaat waar iedereen tevreden mee is. Maatregelenpakket De gemeente en de school stellen, eventueel ondersteund door externe partijen, vervolgens een maatregelenpakket op. Dit pakket wordt met de werkgroep besproken. Hierbij is nadrukkelijk aandacht voor wie verantwoordelijk is voor welke maatregelen en het tijdspad voor het realiseren van de maatregel. Bereid de uitvoering van de maatregelen voor. Zorg ervoor dat alle betrokken partijen achter de geplande maatregelen staan.

Voor maatregelen waarvoor een verkeersbesluit nodig is, dient de gemeente deze besluiten te nemen. Wanneer vooraf overeenstemming is bereikt over de te nemen maatregelen, is de kans op bezwaren tegen de besluiten kleiner. Dit kan een hoop tijd en geld schelen. Uitvoering maatregelenpakket De gemeente besteedt de werkzaamheden voor het uitvoeren van het maatregelen pakket aan. Ideaal zou zijn wanneer de maatregelen in de vakantieperiode worden uitgevoerd. Houdt hierbij rekening met de planning van meerdere schoolzones. De oplevering van de inrichting is een mooi moment om aan te grijpen als communicatiemoment. Probeer de nieuwe omgeving feestelijk te openen, door een bestuurder of wethouder en nodig alle betrokken partijen uit. Aandacht in de pers helpt ook om eventueel nieuw gewenst gedrag te bewerkstelligen. Evaluatie en continuïteit Evaluatie is belangrijk om te monitoren of alle partijen tevreden zijn en blijven. Plan met de werkgroep vóór de realisatie van de maatregelen al een evaluatie-overleg. Metingen van gereden snelheden binnen schoolzones met een 30 km/uur limiet geven inzicht in de naleving van deze limiet en of aanvullende maatregelen nodig zijn. Denk hierbij aan handhaving door de politie of een dynamische snelheidslimiet.

Wanneer afspraken zijn gemaakt, zoals schoolverkeersregels of over gedrag, dienen deze te worden geborgd in bijvoorbeeld het beleidsplan van de school.

23 september 2020

BG7013TPRP1906191341

3