Initiatiefvoorstel onderzoek dossier Niemans.pdf

Raadsvoorstel Zaaknummer 293180

Onderwerp: Initiatiefvoorstel Onderzoek dossier Niemans Vergaderdatum raad: 10 juni 2021 Steller: VHL Lokaal en CDA Portefeuillehouder:

Beslispunten 1. Een verzoek te doen aan de rekenkamer VHL om onderzoek te doen naar de zaak Niemans. 2. Een werkgroep in te stellen die met de rekenkamer in een vooronderzoek de doelen van het onderzoek bespreekt. 3. Bij overschrijding van het voor de rekenkamer in 2021 ter beschikking gestelde budget, aan de rekenkamer voldoende financiële middelen ter beschikking te stellen om het onderzoek uit te voeren en hierover vooraf in overleg te treden met de rekenkamer.

Aanpak VHL Lokaal, het CDA en de griffier hebben op 19 april 2021 in eerste instantie een algemeen oriënterend gesprek gehad met de voorzitter van de Rekenkamer van de gemeente Vijfheerenlanden, mevrouw Van den Berg. Dit gesprek was positief en gaf voldoende aanknopingspunten voor een nadere uitwerking. Deze uitwerking is op 28 april 2021 besproken met de voorzitter van de Rekenkamer van gemeente Vijfheerenlanden en heeft geresulteerd in dit initiatiefvoorstel. Daarnaast zijn er tijdens de commissievergadering door partijen opmerkingen gemaakt over de onderzoeksvraag, het doel van het onderzoek en de reikwijdte. Ook deze opmerkingen zijn verwerkt in dit voorstel.

Onderzoek rekenkamer Op 12 december 2019 heeft de raad de Verordening op de Rekenkamer Vijfheerenlanden 2020 vastgesteld. De rekenkamer heeft een eigen verantwoordelijkheid met betrekking tot het onderzoeksprogramma. Op basis van artikel 11 lid 1 van de verordening kan de raad een gemotiveerd verzoek doen tot het instellen van een onderzoek. Met betrekking tot de zaak Niemans is de Rekenkamer van de gemeente Vijfheerenlanden bereid om een dergelijk verzoek positief te beantwoorden mits:  

Het verzoek van de raad door alle leden wordt gedaan (unaniem); De raad in zijn overwegingen meeneemt dat de reeds geplande onderzoeken vertragen;



De raad indien nodig, voldoende middelen beschikbaar stelt om het onderzoek te kunnen uitvoeren.

Budget In de begroting is aan de rekenkamer een budget beschikbaar gesteld om uitgaven te doen ten behoeve van de uitvoering van haar taken. In het geval dat de rekenkamer niet beschikt over (voldoende) budget om gehoor te geven aan een verzoek van de raad, treedt de rekenkamer met de raad in overleg over het verstrekken van aanvullend budget door de raad (artikel 11 lid 3). De rekenkamer verwacht gezien de grootte van het onderzoek, dat het budget voor 2021 niet toereikend zal zijn als de raad besluit het onderzoek naar de zaak Niemans te doen. Naar verwachting zal de rekenkamer zich voor dit onderzoek laten bijstaan door derden, dat wil zeggen dat het onderzoek (deels) door een extern bureau zal worden uitgevoerd. Overigens moet hier worden opgemerkt dat de rekenkamer als onafhankelijk orgaan over de besteding van haar eigen budget gaat.

Onderzoeksvraag De onderzoeksvraag zoals op 7 april 2021 in de commissie AZ besproken bevatte subjectieve elementen en riep juist meer vragen op. Door het onderzoek door de rekenkamer te laten uitvoeren ligt de uitwerking van de onderzoeksvraag bij de rekenkamer. Hierdoor wordt niet de vraag belangrijk maar het doel van het onderzoek. Wat wil de raad bereiken met het onderzoek?

Doel van het onderzoek De rekenkamer is bereid om met (een werkgroep van) de raad in gesprek te gaan over de doelen van het onderzoek. Dit kan in de vorm van een vooronderzoek waarbij de rekenkamer ‘ophaalt’ wat de raad wil bereiken. Vanuit de opiniërende bespreking hebben we de volgende doelen gedestilleerd:  Verloop informatievoorziening van de raad in kaart Raad en college hebben regelmatig overlegd in voorbereiding van juridische vervolgstappen. Daarbij is gebruik gemaakt van power-points en mondelinge adviezen. Het is belangrijk om deze informatiestromen met de kennis van de definitieve afloop, te onderzoeken.  Definitieve afsluiting van de zaak Niemans Het is niet goed voor gemeente Vijfheerenlanden dat bij elke financiële tegenvaller, begroting of wijziging van plannen, twijfel kan ontstaan over de afwikkeling van de zaak Niemans. Al dan niet gevoed door teleurgestelde inwoners, betrokkenen uit het verleden, etc. Inwoners verdienen een rapport dat duidelijkheid geeft en zorgt voor een schone lei voor de nieuwe raad die aantreedt in 2022.  Analyse rol en belang zaak Niemans in fusieproces Als gevolg van nieuwsberichten zou bij sommige inwoners van Zederik en Leerdam de indruk kunnen zijn ontstaan dat de zaak Niemans onvoldoende is besproken in het fusieproces.

 Lering voor raad in de toekomst Zijn er instrumenten die de raad tot zijn beschikking had, voldoende gebruikt? Had de raad



meer kunnen doen, dan hij heeft gedaan? Zijn er zaken die de raad in de toekomst bij rechtszaken anders moet oppakken? Rolvervulling raad De raad heeft volksvertegenwoordigende, een kaderstellende en een controlerende rol. Heeft de raad deze rollen in de zaak Niemans naar behoren vervuld?

Werkgroep Voor de samenstelling van de werkgroep stellen wij voor om uit te gaan van vier personen, twee leden vanuit de coalitie en twee leden vanuit de oppositie. Op deze manier heeft de werkgroep genoeg denkkracht maar op geen enkele manier een afgetekende meerderheid. Het is belangrijk dat het onderzoek zo breed mogelijk wordt gedragen door de raad.

Omvang onderzoek  

De opiniërende bespreking gaf geen aanleiding om de te onderzoeken periode te wijzigen. Het onderzoek zal zich richten op de periode van het begin van de fusiegesprekken (2014/2015) tot definitieve beëindiging van de rechtszaak in 2021 (niet instellen van cassatie). Om het onderzoek uitsluitend te richten op het bestuurlijk proces en niet op het juridische proces, is inderdaad lastig. Immers elke juridische stap (zitting of uitspraak) leidde tot overleg met de raad en/of tot actie van het college. Waar de zittingen en uitspraken van de rechter openbaar waren, was de voorbereiding met de raad dat juist niet. De samenhang tussen het juridische proces en de overleggen met de raad is evident. De nadruk ligt wat ons betreft op de vertaalslag van het juridische proces naar het geen aan de raad is voorgelegd en besproken.

Voordelen onderzoek rekenkamer    

Het functioneren van de raad is onderdeel van het onderzoek. Door het rekenkameronderzoek komt de raad meer op afstand te staan van het onderzoek en ‘keurt hij niet zijn eigen vlees’. De neutraliteit en afstand van de rekenkamer tot de raad, geeft het rapport naar de inwoners toe meer status en herstelt het vertrouwen in de politiek in Vijfheerenlanden. Ervaring met het inschakelen van derden en ervaring met het onderhandelen met deze derden over inhoud onderzoek en over de kosten. Minder werkdruk voor de raadsleden.

Aandachtspunten onderzoek rekenkamer  

Rekenkamer kan betrokkenen die geen deel meer uitmaken van het bestuur alleen op basis van vrijwilligheid interviewen. In een raadsonderzoek bestaat de mogelijkheid wel om deze betrokkenen te horen. Raad heeft geen regie over inhoud en voortgang onderzoek.

Namens de initiatiefnemers, VHL Lokaal

CDA

{{Signer1}}

{{Signer2}}

W. (Wim) van Dijk

M.G.M. (Maria) de Jong-Middelkoop

Signed By: Wim van Dijk <wimvandijk_2@hotmail.com> 10/05/2021 13:32:26 CEST ID: 907839ab-5df5-46e0-8663-74248e8cc2a8 Auth: Scribble

Signed By: Maria de Jong-Middelkoop <maria_mid@hotmail.com> 10/05/2021 14:01:49 CEST ID: 907839ab-5df5-46e0-8663-74248e8cc2a8 Auth: Scribble