Initiatiefvoorstel Global Goals PvdA CU CDA D66

Raadsvoorstel Zaaknummer 366356

Onderwerp: Global Goals

Vergaderdatum raad: Steller: Portefeuillehouder:

10 februari 2022 Ben Boon, Dico Baars, Kees Bel en Klaas de Zwaan Sjors Fröhlich, Christa Hendriksen en Maks van Middelkoop

Beslispunten 1. De bevestiging uit te spreken dat de gemeente Vijfheerenlanden een Global Goals gemeente is. 2. Het college opdracht te geven tot a. het inventariseren van de aansluiting tussen de Global Goals en bestaande gemeentelijke beleidsvisies en programma’s (wat doen we al?); b. het expliciet verbinden van de Global Goals op basis van de inventarisatie aan bestaand, nieuw beleid en aan de programmabegroting zodat inzichtelijk wordt op welke wijze het gemeentelijk beleid actief bijdraagt aan de Global Goals; c. het inwonersinitiatief Global Goals zoveel als mogelijk te faciliteren en structureel te ondersteunen met een jaarlijkse subsidie van Euro 5000 en dit te dekken uit de post die in programma 7 wordt ingezet op o.a. het vergroten van de bewustwording en het nemen van eigen verantwoordelijkheid bij inwoners en ondernemers in VHL; d. uiterlijk in het najaar van 2022 in samenspraak met het inwonersinitiatief Global Goals een campagne te starten om Global Goals beter bekend te maken en om bestaande duurzaamheidsinitiatieven te inventariseren en te koppelen aan het inwonersinitiatief Global Goals.

Inleiding Wat zijn de Global Goals? De Global Goals zijn in 2015 door de Verenigde Naties opgesteld als topprioriteiten voor de wereld voor 2030. Waren de Millenniumdoelen nog gericht op de allerarmste landen, de Global Goals spreken iedereen op de hele wereld aan op hun keuzes, van bijvoorbeeld duurzame productie en consumptie, strijden tegen armoede, duurzame energie tot eerlijke arbeid. Waar staan we nu? De gemeente Vijfheerenlanden heeft zich bij de VNG officieel aangemeld als Global Goals Gemeente. Hiervoor is geen raadsbesluit noodzakelijk maar wij vinden draagvlak binnen de raad wel belangrijk.

De Global Goals zijn in diverse besluiten omarmd door de raad. Wij verwijzen hiervoor naar “Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Vijfheerenlanden houdende regels omtrent samenhangend duurzaamheidsbeleid” van 4 februari 2021 en het besluit van 22 april 2021 ‘de zienswijze van het college bij de concept Strategische Visie’ mee te nemen in de beraadslaging in commissie en raad. In onze gemeente zijn er initiatieven die bijdragen aan het bereiken van de Global Goals zoals de wereldwinkel, kringloopwinkels, kerken en sportclubs die hun gebouwen verduurzamen, etc., etc. In de voormalige gemeente Leerdam heeft de werkgroep Team2015Leerdam in januari 2014 de landelijke Millenniumprijs in de wacht gesleept en de werkgroep heeft er voor gezorgd dat Leerdam het predicaat Fair Trade kreeg. In het coalitieakkoord ‘Sterk in Verscheidenheid’ is zelfs opgenomen dat we er naar streven naar behoud van dit certificaat per 1 januari 2020 voor de gehele gemeente Vijfheerenlanden. Uit Team2015Leerdam is de werkgroep VHL4GlobalGoals ontstaan. Deze werkgroep leidt nu een slapend bestaan. Vianen is onderdeel van het Cittaslow netwerk. Tegelijkertijd lopen we er tegenaan dat er geen structuur is waarmee initiatieven in Vijfheerenlanden die bijdragen aan dezelfde Global Goals met elkaar verbonden worden. Hierdoor wordt er nog veel langs elkaar heen gewerkt.

In de Strategische Visie heeft de raad eerder vastgesteld: Bij alle beslissingen toetst de gemeente of de beslissing een bijdrage levert aan verduurzaming en de realisatie van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen die we als ’Global Goals gemeente’ hebben onderschreven. In raadsvoorstellen wordt af en toe wel, maar ook heel vaak niet gerefereerd aan de Global Goals.

Beoogd effect Met dit initiatiefvoorstel willen we concreet handen en voeten geven aan het zijn van ‘Global Goals gemeente’. Enerzijds door Global Goals binnen de gemeentelijke organisatie meer leidend te laten zijn (intern), anderzijds door het structureel ondersteunen van een inwonersinitiatief Global Goals, die activiteiten op het gebied van duurzaamheid ontplooit, werkt aan bewustzijn en initiatieven in de samenleving kan verbinden (extern).

Argumenten 1 De Global Goals sluiten aan bij de gemeentelijke duurzaamheidsambities en maken die concreet. Met dit voorstel wordt het huidige beleid van Vijfheerenlanden getoetst in relatie tot de Global Goals. Voor alle bestuurlijke programma’s wordt gekeken welke Global Goals hieraan zijn te koppelen. Op basis van deze analyse zullen de Global Goals terugkomen op diverse zo niet alle beleidsterreinen. We bekijken duurzaamheid breed: Energie & Verantwoord, Circulaire & Schoon en Klimaatrobuust & Biodivers. De Global Goals geven een duidelijke invulling aan deze pijlers. 2 De gemeente Vijfheerenlanden moet een inhaalslag maken In de 2020 editie van de Nationale Monitor Duurzame Gemeenten van Telos/Het Pon staat de gemeente Vijfheerenlanden op positie 258 van de in totaal 355 gemeenten. Deze duurzaamheidsscore past niet bij de ambities van de gemeente Vijfheerenlanden. 3 Inspiratie (bewustwording) intern De Global Goals hebben een duidelijke link met duurzaamheid, vertaald in de duurzaamheidslijnen People, Planet en Profit. Waarbij de Planet kant vaak voor zich spreekt, geven de Global Goals meer

invulling voor bijvoorbeeld de People kant en dat kan een houvast zijn om duurzaamheid natuurlijker te integreren. Die verbinding kan worden ingezet om binnen het gemeentelijk apparaat te inspireren en meer bewustzijn te creëren over duurzaamheid en dus de Global Goals. Werken met en vanuit de Global Goals levert een andere manier van kijken en denken op dan het werken vanuit problemen, procedures en budgetten. Het gaat om denken vanuit doelen en waarden, met een positief, gedeeld toekomstbeeld. 4 Inspiratie (bewustwording) extern Het inwonersinitiatief Global Goals vervult de rol om inwoners van Vijfheerenlanden mee te nemen in de bewustwording en de zichtbaarheid van de Global Goals. Bewustwording is een belangrijke stap in een gedragsverandering, net als gezamenlijke activiteiten en elkaar inspireren. De werkgroep levert op die manier een bijdrage aan een duurzaam en faire wereld. Waarbij zij het belang uitdraagt van de Global Goals in de breedte en zich verdiept door het organiseren van activiteiten gericht op de Global Goals. 5 Versterken van integrale besluitvorming en samenwerking Het samenhangende karakter van de 17 doelen spreekt velen aan en maakt van de doelen een goed instrument om een meer integrale manier van werken en samenwerking tussen afdelingen te ondersteunen door bijvoorbeeld thema’s aan elkaar te verbinden met hulp van de Global Goals.

6 Duurzaamheid gaat verder dan alleen eigen stadsmuren en dijken. “Lokale overheden moeten niet alleen worden gezien als uitvoerders van de agenda. Zij zijn beleidsmakers, katalysatoren van verandering, en de bestuurslaag die in de beste positie verkeert om de mondiale doelen te koppelen aan wat lokaal moet gebeuren (think globally, act locally)”, aldus de VNG. Omgekeerd bieden de Global Goals een interessant kader om vanuit het lokale beleid en de lokale praktijk aan te sluiten bij de mondiale ontwikkeling. Partnerschappen voor duurzame ontwikkeling zijn een belangrijk uitgangspunt bij de Global Goals. Gemeenten opereren dagelijks in een dynamisch krachtenveld van bedrijven, onderwijsinstellingen, organisaties en inwoners. Zij kunnen in de praktijk laten zien wat te bereiken is met goede en innovatieve vormen van samenwerking. 7 De Global Goals zijn ondertekend door de VNG en minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Nederland heeft de ambitie en streeft er naar alle Duurzame Ontwikkelingsdoelen in 2030 te behalen. In 2016 heeft minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking namens verschillende ministeries een brief aangeboden aan de kamer met het plan van aanpak inzake de implementatie van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen. De Nederlandse regering heeft er voor gekozen om geen sterke regierol te nemen voor de Agenda 2030.

Er is geen nationale strategie of actieplan geformuleerd. Het accent is gelegd op gezamenlijkheid: de Global Goals zijn een agenda van iedereen. De VNG biedt ondersteuning met de Global Goals gemeente campagne, waarbij Vijfheerenlanden reeds is aangesloten en onderstreept daarmee het belang van de Global Goals.

Risicoparagraaf 1. Global Goals vraagt grote bestuurlijke betrokkenheid en erkenning. Om een succesvolle implementatie van de Global Goals te realiseren is het nodig dat deze gedragen worden door het

college en de netwerkmanagers van de bestuurlijke programma’s. Dit vraagt een goede introductie. We adviseren het college dan ook om de Global Goals te zien als beweging en dit bottom-up te laten ontstaan. Het opleggen om te handelen vanuit de Global Goals kan frictie veroorzaken, daarom is het belangrijk dat de meerwaarde van deze doelen wordt erkend en als uitgangspunten voor beleid worden onderschreven. 2. Zoals genoemd speelt het inwonersinitiatief Global Goals een belangrijke rol in de bewustwording, het inspireren en het samenwerken. Het is een vrijwilligersorganisatie waar beroep wordt gedaan op eigen vrije tijd. Er bestaat een risico dat we de grenzen van hun mogelijkheden bereiken, bijvoorbeeld omdat het moeilijk kan zijn om nieuwe actieve leden te vinden die de werkgroep kunnen ondersteunen. Een ander risico is, dat het initiatief onvoldoende wordt gefaciliteerd door de gemeente waardoor de vrijwilligers gefrustreerd kunnen raken.

Financiële paragraaf Structureel Euro 5000 ten laste te laten komen van de € 200.000 die in de begroting van programma 7 (blz. 37) vanuit het combinatieperspectief van de kadernota en duurzaamheidsbudgetten wordt ingezet op o.a. het vergroten van de bewustwording en het nemen van eigen verantwoordelijkheid bij inwoners en ondernemers in VHL.

Participatieparagraaf In de voorbereiding van het voorstel hebben de indieners met 7 vrijwilligersorganisaties op het gebied van duurzaamheid gesproken en de behoefte aan een overkoepelend Global Goals initiatief gepeild. In het kader van het VHL Plein zijn een aantal direct betrokken organisaties uitgenodigd en aan het woord geweest. De positieve reactie op ons initiatief bij de vrijwilligersorganisaties en de enthousiaste inbreng op het VHL Plein hebben geleid tot het nu voorliggend voorstel.

Duurzaamheid Afgelopen jaar is het Samenhangend Duurzaamheidsbeleid vastgesteld. In dit samenhangend duurzaamheidsbeleid verwoorden we de visie hoe duurzaamheid in de eigen organisatie vorm krijgt. Voor de uitwerking van dit programma wordt een programmaplan opgesteld, waarin de samenhang tussen de pijlers, de doelen en de inspanningen aandacht krijgt. De Global Goals bieden een extra kapstok om dat zichtbaar te maken en vormen een stimulans tot extra inspanning voor inclusieve en duurzame ontwikkeling, op basis van lokale prioriteiten. De gemeente bevordert met haar communicatie het lokale bewustzijn van de mondiale doelen en zoekt draagvlak voor gezamenlijke inspanningen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. De indieners,

Joop van Montfoort (PvdA)

Kees Bel (CDA)

Klaas de Zwaan (D66)