EvaRovers_NuIsHetAanOns_Highlights.pdf

NU IS HET AAN ONS Eva Rovers Nu is het aan ons - Eva Rovers - De Correspondent Highlights uit het boek Een goed burgerberaad voldoet aan drie criteria: 1. Het proces moet representatief zijn: de deelnemers zijn geloot en vormen een goede afspiegeling van de samenleving. 2. Het proces moet deliberatief zijn: er is voldoende tijd voor gesprekken tussen de deelnemers. 3. Het burgerberaad moet een reële impact hebben: als een overheid een burgerberaad opzet, moet ze na afloop iets met de uitkomsten doen. Burgerberaden zijn een vorm van ’deliberatieve democratie’, of simpeler: overlegdemocratie. Bij deliberatie gaat het niet om debat, maar om dialoog. Tegenstelling mogen er zeker zijn, maar de groep zoekt naar overeenkomsten en oplossingen. Daarom lenen ze zich bij uitstek voor onderwerpen die de hele bevolking aan gaan, zoals het pensioenstelsel, energiebeleid, natuurherstel of klimaatverandering. Waarom werkt het? De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) geeft na wereldwijd onderzoek vijf redenen: 1. Onafhankelijkheid (loting) 2. Kennisdiversiteit (diverse groep komt tot betere oplossingen) 3. Ruimte voor goed overleg (tijd, toegang tot informatie en begeleiding) 4. Focus op gemeenschappelijk welzijn (deelnemers vertegenwoordigen geen politieke partij/belangengroep en daarmee oog voor het algemeen belang) 5.

Vertrouwen (vertrouwen in politiek is laag, maar dit zijn ‘mensen zoals ik’) Casus Ierland. Wat kunnen we van het Ierse voorbeeld leren? Allereerst dat het van belang is dat de politiek een duidelijke opdracht, een mandaat, geeft aan het burgerberaad en dat ze vooraf vastlegt wat ze met de aanbevelingen doen. Worden die alleen besproken of worden ze in principe omgezet in beleid en regelgeving? En aan welke voorwaarden moeten die aanbevelingen daarvoor voldoen? Op die manier weet iedereen vooraf wat er achteraf gebeurt. Ten tweede, als de politiek de opdracht heeft gegeven, trekt ze zich terug: het is dan aan een onafhankelijke organisatie om het burgerberaad uit te voeren. Nog een les: de samenleving moet zich kunnen herkennen in de deelnemers en zich betrokken voelen bij het proces. Het >Ierse burgerberaad was geloofwaardig omdat het Ierland in het klein was. En tot slot: het hart van het burgerberaad is deliberatie, de gesprekken die mensen met elkaar voeren. Daar worden perspectieven gewogen, kloven overbrugd en oplossingen bedacht. Om dat goed te laten verlopen zijn onafhankelijke gespreksleiders onmisbaar. Ook onmisbaar is het zeggenschap van de deelnemers. Zij moeten samen invloed hebben op de loop van het proces en de informatie waarop zij zich baseren. Doe het goed of doe het niet. 1. Stel een goed vraag. Zorg dat de vraag open, specifiek en begrijpelijk is.

Een goede vraag geeft aan wat het probleem is, maar stuurt niet richting een bepaalde oplossing. De vraag moet niet te groot zijn. Dat leidt tot veel aanbevelingen en een groot risico op cherry picking door de politiek.

Ook moet er iets op het spel staan. Geen onderwerp dus waar eigenlijk al een besluit over is genomen of op de rand van uitvoering staat. Dat werkt contraproductief en is schijnparticipatie. Als er geen politieke wil is om bestaand beleid aan te passen, heeft het ook geen zin om daarover een burgerberaad te organiseren. Burgerberaden zijn er niet om draagvlak te scheppen over beslist beleid. Het is precies andersom: laten zien wat er leeft in de samenleving en voor welke ambitieuze ideeën van inwoners politieke daadkracht nodig is. 2. Zorg voor een duidelijk mandaat. Om teleurstelling te voorkomen is het belangrijk om van te voren een beloftelijst op te laten stellen door de politiek. Hierin staat duidelijk de opdracht omschreven, wat er gebeurt met de aanbevelingen en aan welke voorwaarden deze moeten voldoen. En wat is de rol van de deelnemers na afloop van het burgerberaad? 3. Werk met gewogen loting. Loting is cruciaal om de deelnemers aan een burgerberaad te selecteren. Een gewogen loting verloopt in twee rondes. Eerste ronde is een volstrekt willekeurige loting van bijv. 10.000 mensen. De kans is groot dat degene die zich dan aanmelden uit disproportioneel veel hoogopgeleide mannen van boven de 50 bestaat. Daarom wordt in de tweede ronde een weging toegepast op leeftijd, geslacht, opleidingsniveau etc. 4. Neem barrières voor deelname weg.

Reiskostenvergoeding, dagvergoeding en kinderopvang. En zijn er digitale sessies bij, dan wordt er digitale ondersteuning geboden aan degene die dat nodig hebben. 5. Zorg voor gebalanceerde informatie en wees transparant. Een goede mix tussen het informatiepakket dat de experts aanbieden en informatie die de deelnemers zelf opvragen. En omdat iedereen informatie anders opneemt: tekst presentaties, video’s, spellen etc. De informatievoorziening is ook in te zien voor de rest van de samenleving, zij moeten kunnen volgen op welke informatie het burgerberaad zich baseert. Alles moet terug te vinden zijn op een website en te volgen zijn via een live-stream. 6. Zet in op gelijkwaardig overleg. Uitwisselen is belangrijker dan overtuigen. Op die manier krijgen deelnemers meer begrip voor elkaar en ontdekken de onderlinge overeenkomsten, die ze gebruiken om samen oplossingen te bedenken. Zorg dat er onafhankelijke gespreksbegeleiders zijn om deelnemers te helpen respectvol met elkaar te praten en actief naar elkaar te luisteren. 7. Betrek de hele samenleving. Een burgerberaad is geen achterkamer of eenzaam eiland. Een goed burgerberaad staat in directe verbinding met de samenleving, zowel voor als tijdens en na afloop van het proces. Zie ook punt 5. 8. Vertrouw inwoners. Uit wereldwijde praktijk blijkt dat gelote inwonersgroepen zeer complexe vraagstukken kunnen oplossen.

De beste burgerberaden zijn die waarin deelnemers zeggenschap hebben over het verloop van het proces. 9. Neem de tijd. Een burgerberaad verdient tijd. Tijd om het proces te ontwerpen, een goede loting uit te voeren, experts te verzamelen. En ook het delibereren en leren kost tijd. Een minimum van 4 dagen wordt er aangegeven, maar voor grote onderwerpen zijn al snel 6 dagen nodig. Begin ook op tijd. Een onderwerp dat haast heeft is ongeschikt. 10. Doe het vaker. Eén burgerberaad maakt nog geen nieuwe democratie. En het vertrouwen in de politiek groeit als je het vaker goed (!) organiseert.