COA Vastgoedgids_oktober 2024

Het realiseren van een opvanglocatie COA vastgoedgids voor gemeenten

oktober 2024

Inhoud Met de Spreidingswet hebben gemeenten sinds 1 februari 2024 een wettelijke taak in de opvang van asielzoekers. Ondanks de onzekerheid rondom de Wet, is deze nog steeds van kracht. Meer gemeenten krijgen daardoor te maken met het zoeken naar een geschikt pand of juiste plek voor het realiseren van een opvanglocatie. Dat is best een uitdaging. In deze brochure leest u meer over wat er allemaal komt kijken bij asielopvang, welke soorten opvang er zijn en hoe lang het duurt om een opvanglocatie te realiseren als het COA deze ontwikkelt.

Deel 1

Introductie

Deel 2

Soorten opvang

Deel 3

Het proces

Deel 4

Soorten bouw

2

COA Vastgoedgids

Deel 1

Introductie

Er kunnen veel vragen zijn bij gemeenten over het realiseren van een opvanglocatie. Zijn er bijvoorbeeld wel geschikte locaties beschikbaar? Wordt het nieuwbouw of kunnen bestaande panden worden verbouwd? Hoe kan je als gemeente het gesprek aangaan met buurtbewoners en de rust bewaren? Hoe kunnen andere doelgroepen binnen de gemeente ook van de opvanglocatie profiteren? En hoe verloopt het bouwproces van een nieuwe locatie? Allemaal vragen naar aanleiding van de Spreidingswet waar het COA uw gemeente mee kan helpen.

Het COA heeft 30 jaar ervaring met de opvang en begeleiding van asielzoekers en het realiseren van allerlei maten en soorten opvanglocaties. We laten in deze brochure zien hoe een opvanglocatie voordelen kan bieden, geven een beeld van de soorten opvang en hoe we kunnen helpen van ontwerp tot uitvoering. Het COA staat klaar om uw gemeente met alle vraagstukken rondom de realisatie van een opvanglocatie te helpen.

4

COA Vastgoedgids | Deel 1: Introductie

Pluspunten van een opvanglocatie

De meerwaarde van een opvanglocatie Een asielzoekerscentrum (azc) biedt maatschappelijke en finan­ ciële kansen voor een gemeente. Uit ervaring en onderzoek blijkt bovendien dat een opvanglocatie kan zorgen voor verbinding in de lokale gemeenschap, ook na een beginperiode met weerstand.

Pluspunten + Woonruimte voor verschillende doelgroepen + Arbeidsparticipatie + Versterken van de gemeenschap + Economische impuls + Behoud van maatschappelijk en monumentaal vastgoed + Werkgelegenheid + Vergoeding voor gemeente + Duurzaamheid en biodiversiteit Woonruimte voor verschillende doelgroepen Een opvanglocatie kan ook gebruikt worden voor andere doelgroepen die woonruimte nodig hebben, zoals jongeren, studenten of spoedzoekers. Een voorbeeld is de opvanglocatie in Oegstgeest, waar meerdere groepen samenwonen.

Duurzaamheid en biodiversiteit Woonruimte voor verschillende doelgroepen

Vergoeding voor gemeente

Gemeente Arbeidsparticipatie

Werkgelegenheid

Versterken van de gemeenschap

Behoud van maatschappelijk en monumentaal vastgoed Economische impuls

5

COA Vastgoedgids | Deel 1: Introductie

van de gemeente Utrecht. Hier leven, leren en werken bewoners van de opvanglocatie, buurtbewoners en andere Utrechters samen. Asielzoekers en buurtgenoten nemen deel aan cursussen en activiteiten, zoals taallessen, naaiateliers en workshops. Het doel is snelle integratie en verbinding.

Het mixen van asielzoekers met andere doelgroepen bevordert de sociale verbinding in de wijk en vergroot het draagvlak voor asielopvang. Ook werkt het COA samen met lokale woning­ corporaties om deelgebruik mogelijk te maken. Arbeidsparticipatie Asielzoekers kunnen ook als werknemer worden ingezet bij bedrijven die een tekort hebben aan medewerkers. De meeste asielzoekers willen graag werken en in de huidige krappe arbeidsmarkt hebben veel werkgevers medewerkers hard nodig. In Nederland mogen asielzoekers na 6 maanden in de asiel­ procedure onder bepaalde voorwaarden werken. Zo’n voorwaarde is bijvoorbeeld dat zij zijn ingeschreven in de Basisregistratie Personen en beschikken over een BSN-nummer. Werkgevers moeten daarnaast een tewerkstellingsvergunning (TWV) aan­ vragen voor asielzoekers die nog in de asielprocedure zitten.

6

COA Vastgoedgids | Deel 1: Introductie

Het COA heeft op dit moment (september 2024) op bijna 40 locaties een Meedoenbalie waar bewoners worden gekoppeld aan vrijwilligerswerk en ook steeds vaker aan betaald werk. In steden zoals Utrecht, Arnhem en Amsterdam zijn er vestigingen van A Beautiful Mess: een restaurant waar asielzoekers werker­ varing opdoen en bezoekers kunnen genieten van gerechten uit diverse culturen. Versterken van de gemeenschap Een azc is onderdeel van de lokale samenleving en biedt kansen om de sociale verbinding te versterken. Asielzoekers kunnen als vrijwilligers werken in de gemeente, bijvoorbeeld in buurthuizen, lokale sportverenigingen of in buurt­ moestuinen. Omgekeerd kunnen buurtgenoten als vrijwilligers in het azc werken, bijvoorbeeld door taal- of muziekles te geven. Een goed voorbeeld van integratie en verbinding is Plan Einstein

Economische impuls De komst van een azc geeft de gemeente (en de regio) een economische impuls. Het is goed voor extra banen en de instandhouding van publieke voorzieningen. Asielzoekers ontvan­ gen een financiële toelage om hun boodschappen mee te kunnen betalen. Hier profiteert de lokale middenstand weer van. In dit interview met de wethouder van Helmond leest u er meer over. Behoud van maatschappelijk en monumentaal vastgoed Een azc kan een oplossing zijn voor het behoud en her­ ontwikkeling van markante gebouwen en monumenten. Vaak moet bestaand vastgoed opgeknapt en verbouwd worden om geschikt te zijn voor opvang. Dit biedt ook de mogelijkheid om het pand te verduurzamen. Het PLEM-gebouw in Maastricht is een karakteristiek monumentaal pand dat is verbouwd en verduurzaamd en kreeg er vijf nieuwe woonblokken bij. Het PLEM-gebouw is nu de grootste en meest duurzame opvangloca­ tie van Limburg. Zo kan de komst van een opvanglocatie bijdragen aan stedelijke ontwikkeling.

Werkgelegenheid Een azc betekent werkgelegenheid voor (lokale) leveran­ ciers. Een azc met 400 bewoners is goed voor ongeveer 20 arbeidsplaatsen. Ook is er personeel nodig voor bijvoorbeeld de bouw, onderhoud en beveiliging van gebouwen. De bedrijven die dit verzorgen huren hun medewerkers vaak lokaal of regionaal in. Vergoeding voor gemeenten Gemeenten met een opvanglocatie krijgen extra geld van de rijksoverheid, bijvoorbeeld om onderwijs te regelen voor kinderen van asielzoekers. Daarnaast is er in de Spreidingswet een bonusregeling opgenomen, de Specifieke uitkering voor gemeenten (SPUK). Deze regeling is bedoeld voor gemeenten die méér duurzame opvangplaatsen dan de indicatieve opgave realiseren. Of als er bijzondere opvangplaatsen gecreëerd worden, bijvoorbeeld voor minderjarige alleenstaande jongeren. Meer informatie over vergoedingen leest u op pagina 14. Duurzaamheid en biodiversiteit Bij het (ver)bouwen van een locatie met een lange termijn gebruiksduur hebben we aandacht voor circulariteit, energieverbruik en hernieuwbare energie. Ook hebben we aandacht voor minder uitstoot van broeikasgassen door minder of ander vervoer van asielzoekers, medewerkers en goederen, het duurzaam bouwen en beheren van gebouwen, en het vergroten van de biodiversiteit op de locatie.

7

COA Vastgoedgids | Deel 1: Introductie

Veiligheid en leefbaarheid Omwonenden maken zich vaak zorgen over de veiligheid. Uit ervaring en onderzoek, zoals dit onderzoek van de Universiteit van Tilburg, blijkt echter dat de meeste buurten weinig overlast ervaren van een COA-locatie. Als er toch signalen zijn dat de veiligheid in gevaar komt, dan neemt het COA dit zeer serieus. Veiligheid en leefbaarheid zijn prioriteiten voor zowel gemeenten als het COA.

Begeleiding en huisregels Om opvanglocaties veilig en leefbaar te houden, begeleidt het COA de bewoners. We geven voorlichting over veiligheid en leren bewoners hoe we in Nederland met elkaar omgaan. Bewoners moeten zich aan de huisregels houden. Op opvanglocaties voor

alleenstaande minderjarige vluchtelingen is dag en nacht begeleiding aanwezig. Op locaties met meer dan 100 bewoners per locatie is er permanente beveiliging. Elke locatie heeft korte lijnen met de lokale politie.

Draagvlak binnen de gemeente Asielopvang is een gevoelig onderwerp. Daarom is het belangrijk om omwonenden zo vroeg mogelijk bij de komst van een azc te betrekken. De gemeente kan de verwachtingen dan goed managen. Samen met de gemeentelijke voorlichters kan het COA uitleg geven tijdens omwonendenbijeenkomsten over de gekozen locatie, de omvang van de locatie en specifieke doelgroepen. In de Asielopvangwijzer voor gemeenten staat handige informatie over communicatie met buurtbewoners.

Deel 2

Soorten opvang

De verschillende soorten opvang

5 Een azc kan ook kleinschalig zijn: kleinschalige opvang (kso) • Locaties voor minder dan circa 150 personen, en een looptijd van meer dan 5 jaar.

Tijdens de asielprocedure vangen we asielzoekers op in verschillende soorten opvanglocaties:

Asielzoekerscentrum (azc) met aanmeldfaciliteiten

maar begeleiding komt regelmatig langs.

werk. Hier vindt u meer informatie over kleinschalige opvang.

Doorstroomlocaties voor statushouders

• Na een kort verblijf gaan asielzoekers naar vervolgopvang.

3

Het COA streeft naar meerdere azc’s met aanmeldfaciliteiten

• Hier worden asielzoekers opgevangen met een duidelijk kansarme

verspreid door het land. Dit hoeven geen grote locaties te zijn.

Azc met versnelde procedure

Als gemeenten statushouders niet binnen 14 weken kunnen plaatsen in hun gemeente, is een doorstroom­ locatie een mogelijke huisvestingsoplossing.

asielaanvraag. • De asielketen werkt onder één dak en de inzet is gericht op terugkeer en vertrek.

• Tijdelijke verblijfplaatsen (maximaal 12 maanden) voor statushouders, dichtbij hun uiteindelijke woonplaats. • Gemeenten zijn verantwoordelijk voor doorstroomlocaties,

Azc regulier

• Hier wonen asielzoekers tijdens hun asielprocedure en

• Locaties zijn vaak leegstaande kantoren, tijdelijke bouw of paviljoens.

Er is geen blauwdruk voor kleinschalige opvang, het is altijd maat­

in Ter Apel en Budel.

2

• Tijdelijke opvang (korter dan 3 jaar) van lagere kwaliteit. • Asielzoekers verhuizen daarna naar een reguliere opvanglocatie.

• Hier melden asielzoekers zich aan om asiel aan te vragen, zoals • Alle asieldiensten binnen de keten werken hier samen.

Als er onvoldoende reguliere opvangplekken zijn, zetten we noodopvang in.

• Bewoners wonen zelfstandiger, zonder vaste begeleiding, • Vanaf 100 bewoners per locatie is er permanente beveiliging.

1

Noodopvang

niet het COA.

Asielopvang voor jongeren die alleen naar Nederland zijn gekomen (amv)

• Huisvesting kan ook in combinatie met andere doelgroepen,

• Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) verblijven eerst

Interesse in het ontwikkelen van een doorstroomlocatie? Neem contact op met het ministerie van Asiel en Migratie: postbusdoorstroomlocaties@minjenv.nl

4

zoals spoedzoekers, studenten of Oekraïense ontheemden.

wachten ze op de beslissing. • Bij een positieve beslissing verhuizen ze binnen 14 weken naar een gemeente. • Bij een negatieve beslissing start de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) de terugkeerbegeleiding.

9

COA Vastgoedgids | Deel 2: Soorten opvang

in een proces-opvanglocatie, daarna op kleine opvanglocaties. • De jongeren krijgen 24/7 begeleiding bij hun ontwikkeling naar volwassenheid en krijgen een jeugdbeschermer van stichting Nidos.

Deel 3

Het proces

Het proces Het ontwikkelen van een azc is veel meer dan stenen stapelen. Een goed ontwerp creëert ruimte voor ontmoetingen en is zo duurzaam mogelijk. De Spreidingswet heeft als doel om opvanglocaties eerlijk over het land te verdelen en voor meer structurele oplossingen te kiezen. Er zijn steeds meer gemeenten die met het COA samenwerken om asielopvang te realiseren. Lang voordat de eerste asielzoeker arriveert, zoeken we samen naar een geschikte locatie. Tijdens het hele proces, van concept tot realisatie, werken we nauw samen. Steeds vaker gaat het gesprek over hoe we circulair kunnen bouwen, en hoe de opvanglocatie ook andere doelgroepen (zoals studenten) of gemeentelijke behoeften (zoals sociale huurwonin­ gen of buurtfaciliteiten) kan dienen. Met name voor kleinere gemeenten kan kleinschalige opvang een goede oplossing zijn, vooral in combinatie met een grotere opvanglocatie in de buurt. Met al onze ervaring in het realiseren van asielopvang, weten we dat er geen standaardoplossing is. We richten ons op opvanglocaties die zowel voor de gemeente als het COA een win-win opleveren. Meer hierover leest u in de Asielopvangwijzer voor gemeenten.

Van eerste verkenning tot exploitatie van een locatie Opstartfase

Behandelen potentiële vastgoedlocatie

Verkenningsfase vastgoed

Initiatieffase

1-2 maanden

1 maand

1-2 maanden

Bestuurlijk proces gemeente Verkennende gesprekken gemeente bestuurlijk

Verkennende gesprekken gemeente ambtelijk

Voorbereiding participatie/ vergunningen

1

Betrekken B&W, raad en omwonenden

3

Vastgoedproces COA Potentiële locatie

Papieren en fysieke schouw

Haalbaarheidsadvies bestuurlijk vastgoedregisseur

Advies en besluit capaciteitsoverleg

Project opstartgesprek

Startnotitie

Ruimtelijke ordening onderzoeken

Haalbaarheids onderzoek

2

1 Onderhandelingsproces vastgoedeigenaar Verkennend gesprek vastgoedeigenaar

Gesprek met gemeente en vastgoedeigenaar start na capaciteitsoverleg = input voor de startnotitie. Vastgoedonderhandelingen.

11 COA Vastgoedgids | Deel 3: Het proces

Bestuurlijke gesprekken

Locatiekeuze

Onderhandeling hoofdlijnenbrief

3 Het traject met de gemeenteraad en omwonenden wisselt sterk per gemeente.

De gemeenteraad zit vaak net voor of na het besluit over de haalbaarheid B&W wil vaak zekerheid dat het COA doorzet, voordat ze naar de gemeenteraad (en omgeving) gaan.

Definitiefase

Voorbereidingsfase

Realisatiefase

1-10 maanden

1-24 maanden

1-24 maanden

Start exploitatiefase

Bestuurlijk proces gemeente Bestuursovereenkomst sluiten

Participatie en vergunningen*

Update gesprekken

Ingebruikname locatie

Update gesprekken

4

Monitoren en evalueren COA - gemeente

6

Vastgoedproces COA Selectie bouwteam/ aannemer

Voorontwerp

Definitief ontwerp

Vergunningen

Voorbereiding

Bouw

Inrichting

5

Opening deuren

Onderhoud

6

Onderhandelingsproces vastgoedeigenaar Eventuele verlenging huurcontract

Huur- of koopcontract sluiten

4 De bestuursovereenkomst wordt gesloten na het vaststellen van het haalbaarheidsonderzoek. 5 Het sluiten van de huur- of koopovereenkomst zit doorgaans kort op de

6 Op deze datum start de financiële vergoeding vanuit het Faciliteitenbesluit opvangcentra.

bestuursovereenkomst.

Het COA krijgt vaak de vraag hoe lang het duurt om een geschikt pand of bouwlocatie te vinden in een gemeente tot en met de oplevering van een locatie. Deze vraag is niet eenduidig te beantwoorden: de processen verschillen niet zoveel, maar de

12 COA Vastgoedgids | Deel 3: Het proces

uitwerking van de verschillende scenario’s wel. Bovendien kunnen we te maken krijgen met onvoorziene situaties die vertragend werken, zoals de bodemgesteldheid, een elektriciteitsnet dat vol is, beschermde flora en fauna op de bouwlocatie of stikstof­

* Vaak wordt dit al tijdens de initiatieffase opgepakt. Mogelijke ingediende bezwaren op door de gemeente afgegeven vergunningen of verleende ontheffingen kunnen soms zorgen voor flinke vertraging.

beperkingen. Ook vergunnings- en participatieprocedures nemen soms veel tijd in beslag.

Onderzoek doen Als het COA vastgoed ontwikkelt en exploiteert, dan doen we dat in afstemming met de gemeente. Zodra een potentiële vastgoed­ locatie bij het COA wordt aangeboden, doen we eerst deskresearch naar het bestuurlijk draagvlak, de ligging, de plattegronden, welke mogelijkheden het object voor gebruik biedt, welke vergunningen er zijn. De resultaten stemmen we af met de gemeente. Is de uitslag positief, dan volgt de fysieke schouw om een goede inschatting te kunnen maken van de technische staat. Komen de resultaten van de fysieke schouw overeen met die van de deskresearch, dan gaan we nadere (technische) onderzoeken doen, het bestuurlijk draagvlak verder peilen en gesprekken voeren met de vastgoedaanbieder over de kosten. Vervolgens wordt besloten of het zinvol is de locatie in ontwikkeling te nemen en te gaan realiseren.

Doorlooptijd projecten Voor elk project geldt dat het andere kenmerken heeft: denk aan capaciteit, de staat van het gebouw, het vergunningentraject, de bestuurlijke complexiteit, de ontwerp- en bouwtijd. Al deze kenmerken hebben invloed op de doorlooptijd van de verschil­ lende activiteiten. Daarom is er niet één doorlooptijd van een project maar kent deze een bandbreedte (zie ook ‘hoofdstuk 4 Soorten bouw’): • Ongeveer enkele maanden tot 3 jaar voor units of flexibele bouw • Ongeveer 1 tot 4 jaar voor de transformatie van een bestaand gebouw • Ongeveer 3 tot 5 jaar voor nieuwbouw (MJIP)

13 COA Vastgoedgids | Deel 3: Het proces

Hoe kunnen gemeente en COA samen de doorlooptijd versnellen? Tijdens het traject van concept naar realisatie van een opvanglocatie zijn er momenten die het proces vertragen. Het kan veel tijd schelen als het participatietraject met inwoners van de gemeente op een zorgvuldige en efficiënte manier wordt uitgevoerd. Ook het gedogen van vergun­ ningen of het anticiperen op asielopvang in de omgevings­ visie kan helpen om (toekomstige) asielopvang sneller te realiseren. Onze vastgoedregisseurs verkennen graag de mogelijkheden met u. Ook vanuit het COA proberen we de doorlooptijden te versnellen als dat kan. Bijvoorbeeld door al in een vroeg stadium mee te kijken, of zelf actief op zoek te gaan naar een mogelijke geschikte locatie of vastgoed in uw gemeente. Bent u geïnteresseerd in een omgevingsscan? Stuur dan een e-mail aan vastgoed@coa.nl.

Feiten en cijfers (september 2024) • Er zijn - verspreid over het land - ongeveer 300 opvanglocaties. In sommige gemeenten hebben we verschillende opvanglocaties. • Het COA behandelt op dit moment 431 potentiële vastgoedlocaties, waarvan: › 270 in de verkennende fase, dwz deskresearch, eerste contact met gemeente en aanbieder, technisch onderzoek. Dit duurt 2 tot 8 weken. › 140 potentiële locaties in de initiatief- en definitiefase*. › 21 locaties in de realisatiefase, dwz selectie van aannemer, definitief ontwerp en uiteindelijke bouw*. * De doorlooptijden van deze fases kunnen sterk wisselen, afhankelijk van het soort project en de omstandigheden. • In de afgelopen 5 jaar heeft COA 53 nieuwe reguliere locaties geopend. Dit is exclusief noodlocaties.

Financiële vergoedingen Gemeenten met een opvanglocatie hebben recht op verschillende vergoedingen, conform het Faciliteitenbesluit.

Faciliteitenbesluit De regels voor de financiële vergoedingen aan gemeenten met asielopvang zijn vastgelegd in het Faciliteitenbesluit opvang­ centra. Elk jaar stelt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de normbedragen vast. Deze worden in september bekendgemaakt via de gemeentefonds-circulaires. Het COA vraagt gemeenten elk jaar om het aantal asielzoekers door te geven dat op 1 januari in de Basisregistratie Personen (BRP) staat ingeschreven. Op basis van deze gegevens berekent het COA de vergoeding voor dat jaar. De gemeente ontvangt hierover een brief en de betaling verloopt via een uitkering van het ministerie van BZK.

Vergoedingen bij een (bestuurs)overeenkomst met het COA Gemeenten die een (bestuurs)overeenkomst hebben met het COA voor asielopvang, zoals een asielzoekerscentrum, of een andere, aanvullende opvanglocatie zoals hotels, hebben recht op vergoeding. Het gaat om de volgende vergoedingen:

14 COA Vastgoedgids | Deel 3: Het proces

• Vergoeding capaciteitsplaatsen: Gemeenten ontvangen een vergoeding voor algemene voorzieningen zoals openbaar vervoer, voor asielzoekers die niet in de BRP staan. Deze vergoeding compenseert de gelden die de gemeente daarvoor per inwoner ontvangt vanuit het gemeentefonds. • Vergoeding wooneenheden: Gemeenten krijgen een vergoeding om de gemiste inkom­ sten van onroerendezaakbelasting (ozb) te compenseren. 5 bewoners vormen samen 1 wooneenheid. • Vergoeding voor (vrijwilligers)werkgroepen: Gemeenten kunnen een eenmalige vergoeding aanvragen voor subsidie die zij verstrekken aan (vrijwilligers)werkgroepen die actief zijn in of voor de opvanglocatie. De hoogte van de vergoeding bedraagt € 454,00 x het aantal jaar van de bestuursovereenkomst. • Vergoeding voor voorlichtingskosten: Gemeenten ontvangen eenmalig € 11.345,– voor de voorbereidings­kosten van een nieuw opvangcentrum. • Huisvestingsbudget basisonderwijs: Gemeenten kunnen een budget aanvragen voor de huis­ vestingskosten van basisonderwijs voor asielzoekerskinderen. Dit kan bijvoorbeeld bij de opening van een nieuwe opvang­ locatie of bij een toename van het aantal kinderen.

Extra bonussen vanuit de Spreidingswet In de Spreidingswet worden gemeenten met verschillende bonussen gestimuleerd om extra opvangplekken aan te bieden. Gemeenten kunnen deze bonussen vrij besteden. Dus ook aan een ander doel dan de opvang van asielzoekers. Gemeenten kunnen een vrij besteedbare bonus krijgen voor: • de duurzame opvangplekken (> 5jaar) die zij beschikbaar stellen bovenop hun opgave; • bijzondere opvangplekken, bijvoorbeeld voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv); • elke opvangplek die zij beschikbaar stellen boven de drempel­ waarde van 75% van de provinciale opvangopgave. De bonus varieert van € 1.000 tot € 4.000 per plek en is afhanke­ lijk van het soort opvangplekken en hoe lang de plek beschikbaar wordt gesteld. De uitkering van de bonus verloopt via het ministerie van Asiel en Migratie.

Deel 4

Soorten bouw

Het (ver)bouwen van een opvanglocatie Wij hebben veel ervaring met het bouwen van nieuwe locaties en het verbouwen van monumentale panden. Voor nieuwe opvanglocaties maken we tijdelijke woonunits, passen we circulaire flexibele woningbouw toe en bouwen we duurzame wijkjes die niet als azc herkenbaar zijn. Bij het verbouwen van (monumentale) panden gaat het om de transformatie van bijvoorbeeld kloosters, bungalowparken, kazernes, gevangenissen en kantoren. We kiezen liever voor langjarige oplossingen, omdat die beter zijn voor de bewoners en beter voor de buurt.

5 soorten bouw We onderscheiden 5 soorten bouw voor een opvanglocatie. De belangrijkste afweging daarbij is voor welke termijn een locatie wordt ontwikkeld. Over het algemeen geldt: als het COA voor een langere periode een samenwerking met een gemeente aangaat, kunnen we meer waarde bieden. De vijf soorten zijn: 1. Noodopvang 2. Tijdelijke unitbouw 3. Transformatie van bestaande gebouwen 4. Circulaire flexibele woonoplossingen 5. Meerjaren Investeringsprojecten (MJIP)

16 COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

1

Noodopvang Als er niet genoeg plekken zijn in de reguliere opvang, wordt noodopvang ingezet. Dit zijn tijdelijke locaties met minder voorzieningen. Denk aan beurshallen, kantoren, hotels, tijdelijke units en zelfs schepen. Noodopvang wordt snel opgezet, maar is minder duurzaam en duurder dan andere vormen van opvang. Bewoners moeten vaker verhuizen, zijn minder zelfredzaam en integreren minder goed. • Tijdelijk, dus lagere kwaliteit en minder voorzieningen. • Minder goede opvang en begeleiding. • Onzekere toekomst voor bewoners, minder goede integratie. • Hoge kosten. Doorlooptijd tot oplevering: enkele maanden. Duur van gebruik: minder dan 3 jaar.

2

Tijdelijke unitbouw Woonunits zijn standaardwoningen met sandwich­ panelen als gevel. • Tijdelijk, dus lagere kwaliteit en minder voorzieningen. • Standaardformaat zorgt voor snelle bouw, maar minder aanpassingen mogelijk. • Minder geschikte huisvesting voor onder­ steunende functies en ketenpartners. Doorlooptijd tot oplevering: enkele maanden tot 3 jaar. Duur van gebruik: tot 10 jaar.

17 COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

3

Transformatie van bestaande gebouwen Bij transformatie gaat het om geschikt maken van bestaande gebouwen voor de opvang van asiel­ zoekers. Denk aan het inbouwen van binnenwanden en het herzien van de installaties. Het COA maakt onderscheid tussen logies en appartementen. Logies heeft gecentraliseerde voorzieningen, terwijl appartementen meer privacy bieden. • De bestaande situatie bepaalt de aanpassingsmogelijkheden. • Duurzame huisvesting voor asielzoekers en andere toekomstige bewoners. Doorlooptijd tot oplevering: 1 tot 4 jaar. Duur van gebruik: langer dan 5 jaar.

18 COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

4

Circulaire flexibele woonoplossingen Deze woonoplossingen zijn van goede kwaliteit, flexibel, duurzaam en kunnen hergebruikt worden voor andere groepen, zoals studenten of jongeren. Dit type woningbouw is geschikt voor langdurig gebruik en helpt bij sociale verbinding in de wijk. Zo kunnen we tegen beperkte kosten flexibele opvangcapaciteit aanhouden. Een aandachtspunt: de ondergrondse en boven­ grondse terreinvoorzieningen en infrastructuur moeten per locatie opnieuw aangelegd worden. Daarom zetten we deze vorm in vanaf 5 jaar. • Duurzaam circulair concept, tijdelijk in te zetten, maar met permanente kwaliteit. • Flexibele woningen kunnen verplaatst worden of makkelijk worden aangepast naar sociale woningbouw. • Ruimte voor gemeenschappelijke, sociale en maatschappelijke activiteiten van omwonenden en bewoners, mits de exploitatietijd lang genoeg is. Doorlooptijd tot oplevering: 1 tot 3 jaar. Duur van gebruik: langer dan 5 jaar.

19 COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

5

Meerjarige integrale projecten (MJIP) Dit zijn duurzame woonwijken met buurtvoor­ zieningen die, na vertrek van het COA, als normale woon­wijken kunnen functioneren. Ze bevorderen de integratie van asielzoekers vanaf dag 1. Deze projecten hebben een doorlooptijd van ongeveer 4 jaar, omdat er vaak nog weinig infrastructuur aanwezig is. Ook moeten veelal bestemmingsplanprocedures doorlopen worden. Met deze aanpak kunnen we opvanglocaties bouwen die zowel voor de gemeente als voor het COA voordelig zijn, én die bijdragen aan een goede leefom­ geving voor iedereen. • Duurzame en kwalitatieve vorm van wonen en leven voor de lange termijn. • Groene en veilige woonomgeving. • Bevordert gezonde integratie. • Ruimte voor gemeenschappelijke sociale en maatschappelijke activiteiten van omwonenden en bewoners, mits de exploitatietijd lang genoeg is. • Toekomstige zekerheid voor huisvesting van bewoners. • Mogelijke huisvesting voor verschillende doel­ groepen, zoals asielzoekers, spoedzoekers en starters. • MJIP kan een vliegwiel zijn voor gebiedsontwikkeling of stedelijke uitbreiding.

20 COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

Doorlooptijd tot oplevering: 3 tot 5 jaar. Duur van gebruik: 20 tot 50 jaar

Waar staat het COA voor? Snelle en daadkrachtige procesbegeleiding •

Jarenlange ervaring met de opvang en begeleiding van asielzoekers.

•

Het vinden en ontwikkelen van een opvanglocatie in uw gemeente. Van zoektocht tot realisatie.

•

Realistisch meedenken over de beste opvanglocatie voor uw gemeente.

•

Advies hoe om te gaan met weerstand bij omwonenden.

•

Ervaring in de vastgoedbranche en een lokaal netwerk met vastgoedeigenaren en andere betrokkenen.

•

Het beoordelen van potentiële locaties op hun geschiktheid.

•

Het onderhandelen over huur of koop van gronden en gebouwen, en het opstellen van contracten.

•

Het opstellen van bestuursovereenkomsten en voorbereiding op interne besluitvorming.

Contact Wilt u meer weten over verschillende bouw- of opvangmogelijk­ heden in uw gemeente? Onze vastgoedadviseurs gaan graag met u in gesprek. Neem contact op met onze vastgoedadviseurs via vastgoed@coa.nl. In onze Asielopvangwijzer voor gemeenten vindt u uitgebreide informatie over het openen van opvanglocaties, de basisvereisten voor vastgoed, financiële regelingen, communicatie naar omwonenden en antwoorden op veelgestelde vragen. Wilt u direct een COA-medewerker spreken? Bel de COA-informatielijn op 088 – 715 70 00 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 17.00 uur). Heeft u al een mogelijke locatie of vastgoed op het oog voor de opvang van asielzoekers? Dan kunt u dat direct aanmelden via het online formulier op onze website. We kunnen dan snel beoordelen of het vastgoed voldoet aan de minimale eisen voor ons vastgoed.

Colofon Uitgave van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) Oktober 2024 Copyright fotografie: Mariette Carstens en Jan Scheerder

Meer weten? Scan de QR-code.