chronologisch overzicht Niemans 19-01-2021definitief.docx

CHRONOLOGISCH OVERZICHT NIEMANS Datum: 19 januari 2020 versie 3

Vooraf: Status openbaarheid documenten Voorafgaand aan het chronologisch overzicht volgt hieronder eerst een verduidelijking over de openbaarheidsstatus van de verschillende stukken die in het overzicht worden genoemd: 1. Geheimhoudingsbesluiten gemeenteraad Vianen en Vijfheerenlanden: De gemeenteraad neemt op 3 februari aanstaande een besluit tot het (al dan niet) opheffen van de door de gemeenteraad opgelegde en bekrachtigde geheimhouding op documenten en op hetgeen besproken is tijdens de desbetreffende raadsvergaderingen1; dit betekent dat alles waar in dit overzicht de opmerking GEHEIM bij is gemaakt vanaf het moment dat bovengenoemd besluit is genomen niet meer geheim is. Er zijn nog 2 uitzonderingen: de waarderingsstudie op pagina 5, en het collegebesluit van 26 mei 2015 (pagina 10). Hiervoor dient het college de geheimhouding al dan niet dient op te heffen. Hiervoor is een collegevoorstel in voorbereiding. 2. Notulen besloten vergaderingen: Artikel 23, vierde lid van de Gemeentewet bepaalt: Van een vergadering met gesloten deuren wordt een afzonderlijk verslag opgemaakt, dat niet openbaar wordt gemaakt tenzij de raad anders beslist.2 De gemeenteraad heeft geen besluit genomen om de notulen openbaar te maken en daartoe bestaat ook geen voorstel.

Hoewel de informatie uit de desbetreffende raadsvergaderingen niet meer geheim zal zijn, zijn de notulen nog altijd niet opvraagbaar voor derden. 3. Het resterende dossier Niemans (Wet openbaarheid van bestuur): Op de rest van het dossier is en blijft het kader van de Wob van toepassing: de informatie daarin is dus niet automatisch openbaar, maar openbaarheid/verstrekking wordt per document steeds getoetst aan de weigeringsgronden in de Wob, met de bijbehorende belangenafweging. 4. Het resterende dossier Niemans (processtukken): Processtukken vormen een bijzondere categorie documenten in het dossier. Op documenten die dienen te worden aangemerkt als onderdeel van het procesdossier (bijv. akten, rapporten en uitspraken) is de Wob niet van toepassing, maar artikel 29 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Op basis van dat artikel is het niet

1 Door het opheffen van de geheimhouding zal de desbetreffende informatie onder het

openbaarmakingsregime (en de bijbehorende weigeringsgronden) van de Wob vallen. 2 Dit artikel geldt ter bescherming van de (oud-)raadsleden die juist in een besloten vergadering vrijuit moeten kunnen spreken en daarbij niet gehinderd dienen te worden door de mogelijkheid dat het verslag tegen de wil van de raad geheel of gedeeltelijk openbaar zou worden. Het artikel heeft dus een andere doelstelling dan de artikelen over oplegging van geheimhouding.

Gemeente Vijfheerenlanden / Postbus 11, 4140 AA Leerdam / 088 – 599 7000 / vijfheerenlanden.nl / info@vijfheerenlanden.nl

aan de gemeente om aan derden stukken te verstrekken die behoren tot het procesdossier.

1. Achtergrond Niemans Beton B.V. in Vianen wilde in 1976 haar bedrijf uitbreiden. Het toenmalige Industrieschap Hagestein-Vianen3 verkocht daarvoor een stuk grond aan Niemans Beton B.V. Over die grondtransactie is vanaf begin jaren 70 gesproken met Niemans Beton B.V. Het Industrieschap betwijfelde of Niemans Beton B.V. wel van plan was zijn fabriek uit te breiden. Het Industrieschap weigerde daarom de grond te leveren en hierover werd door Niemans Beton B.V. een juridische procedure gestart. Uiteindelijk werd het Industrieschap door de rechter veroordeeld tot levering van de grond en het betalen van een schadevergoeding “op te maken bij staat”. Naar aanleiding van deze veroordeling werd de grond in 1982 alsnog (in gewijzigde vorm) geleverd. Wel tekende het Industrieschap beroep in cassatie aan. Dat beroep leidde uiteindelijk op 13 januari 1989 tot een arrest van de hoge Raad waarin de veroordeling van het Industrieschap werd bevestigd. Vervolgens startte Niemans Beton B.V. rond kerst 1990 de procedure om de schade die zij had geleden als gevolg van de te late levering van de grond vergoed te krijgen. Dat is de procedure waarin door het Hof in Den Haag op 15 december 2020 uitspraak is gedaan.

Die procedure is voorlopig afgerond met een uitspraak van de rechter dat de gemeente Vijfheerenlanden, waar Vianen tegenwoordig onderdeel van uitmaakt, ruim €90 miljoen moet betalen aan GABO B.V4.

2. 24 december 1990: Betekening schadestaat door Niemans Beton B.V. Op 24 december 1990 ontvangt de gemeente Vianen een dagvaarding waarbij Niemans Beton B.V. een bedrag vordert van NLG 117.000.000. De centrale stelling van Niemans Beton B.V. was dat zij met de grond haar betonfabriek in Vianen vanaf 1976 grootschalig zou hebben uitgebreid en een dominante marktpositie zou hebben verworven. Toen de gemeente vijf jaar te laat alsnog bereid was de grond te leveren waren de marktposities al door andere partijen ingenomen en de kansen voor Niemans Beton B.V. verkeken. De schadestaatprocedure is in eerste instantie gevoerd bij de rechtbank in Dordrecht.

3. Verloop procedure in eerste aanleg, Rechtbank Dordrecht 1 september 1993: Rechtbank Dordrecht wijst de vordering van Niemans Beton B.V. af. De rechtbank Dordrecht wijst de vordering tot schadevergoeding van Niemans Beton B.V. af omdat Niemans Beton B.V. niet heeft kunnen aantonen dat zij: 3 Het industrieschap was een samenwerkingsverband van de gemeenten Hagestein en Vianen. Het

Industrieschap ontwikkelde voor de gemeenten het huidige bedrijventerrein de Biezen- de Hagen. In 1986 zijn de gemeenten Everdingen, Hagestein en Vianen heringedeeld. Hierdoor werd de gemeente Vianen rechtsopvolger van het industrieschap. 4 NB: Niemans Beton B.V. is op enig moment verkocht. De claim op de gemeente is toen overgedragen aan GABO B.V. Voor de duidelijkheid wordt in dit stuk Niemans Beton B.V. aangehouden. Ook nadat GABO B.V in de rechten van Niemans Beton B.V. was getreden.

2

“in de jaren 1975 tot 1982 steeds gereed heeft gestaan om haar uitbreidingsplan te realiseren en de markt te veroveren op de wijze als door haar gesteld doch daarin werd verhinderd door de wanprestatie van gedaagde en dientengevolge de door haar gestelde schade door winstderving heeft geleden”. Afweging van de rechtbank om tot dit oordeel te komen is het feit dat Niemans Beton B.V. met geringe investeringen in een bovenloopkraan en het tasveld5 aanzienlijk meer had kunnen produceren dan ze in werkelijkheid gedaan heeft. De rechtbank acht illustratief dat Niemans Beton B.V. over een vergunning voor een bovenloopkraan beschikte, maar van die vergunning geen gebruik heeft gemaakt.

4. Verloop procedure in hoger beroep, Hof Den Haag 1 december 1993: Niemans Beton B.V. gaat in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Dordrecht.

4.1.

Hoger beroep Hof eerste fase

29 september 1994: Niemans Beton B.V. onderbouwt hoger beroep (memorie van grieven). 28 maart 1995: Gemeente dient conclusie van antwoord in hoger beroep + incidenteel beroep. Het verweer van de gemeente is identiek als in rechtbankprocedure: Niemans Beton B.V. heeft nooit uitbreidingsplannen gehad. De marktomstandigheden waren zo slecht dat Niemans Beton B.V. bij uitbreiding failliet zou zijn gegaan. Niemans Beton B.V. had meer kunnen produceren dan zij in werkelijkheid gedaan heeft. De door Niemans Beton B.V. ingebrachte schadeberekening (Rapport Ophof) deugt niet. 24 oktober 1996 en 16 januari 1997 partijen houden pleidooi.

4.2.

Hoger beroep tweede fase: Bewijsopdracht Niemans Beton B.V.

6 maart 1997: Eerste tussenvonnis. Hof geeft bewijsopdracht aan Niemans Beton B.V. om de gestelde grootschalige uitbreidingsplannen te bewijzen. “feiten en/of omstandigheden waaruit kan worden afgeleid dat zij ten tijde van de afloop van het concurrentiebeding op 1 juli 1975 alles in gereedheid had om een aanvang te kunnen maken met de bouw/aanleg/installatie van de productiemiddelen, benodigd voor een uitbreiding van de productie”(….) 11 december 1997: Gemeente rappelleert bij het Hof. Niemans Beton B.V. laat niets van zich horen m.b.t. bewijsopdracht. 12 maart 1998: Niemans Beton B.V. biedt aan haar stellingen (uitbreidingsplannen) door getuigen te bewijzen. 3 september 1998: Hof stelt data voor getuigenverhoren vast. 1999 – 2001: Getuigenverhoren.

5 Buitenopslag voor het drogen van de betonpalen

3

Op verschillende data worden zowel door Niemans Beton B.V. als door de gemeente opgeroepen getuigen gehoord. Arrest Hof 19 december 2002: Niemans Beton B.V. slaagt in bewijs tot grootschalige toetreding: “Het Hof staat thans voor de vraag hoeveel winst Niemans Beton B.V. heeft gederfd als gevolg van de wanprestatie van de gemeente waardoor zij voormeld plan tot grootschalige uitbreiding niet heeft uitgevoerd…..”

4.3.

2005 Begroting van de schade deel 1

19 mei 2005: tussenarrest: Hof stelt deskundigenbericht voor. “ Om te bezien of tot een begroting van de winstderving kan worden gekomen wenst het Hof als eerste stap deskundige voorlichting omtrent het effect op de prijs van betonpalen van een gefaseerde grootschalige toetreding van Niemans Beton B.V. op de betrokken markt”. Tussenarrest 22 september 2005: Hof benoemt deskundigen. Als deskundigen worden benoemd: R. Sman, M. Visser, J.G. Groeneveld, allen Register valuators. Register valuators zijn bedrijfswaarderingsdeskundigen. Door het Hof wordt aan deskundigen onder andere de volgende vraag gesteld: “Het Hof zou (in dit stadium) aan de deskundige de volgende vraag ter beantwoording willen voorleggen: “Wat zou het effect op de prijzen van betonpalen in de jaren 1976 tot en met 1981 zijn geweest van een gefaseerde productie-uitbreiding van voorgespannen betonpalen door Niemans Beton B.V. in haar fabriek te Vianen van 1000m3 per 1 januari 1976 tot 110.000 in 1979, uitgaande van de cijfers van de werkelijk afzet en prijzen….” Deze opdracht aan deskundigen volgde, omdat Niemans Beton B.V. had bewezen dat hij zijn fabriek gefaseerd zou hebben uitgebreid tot meer dan 100.000m3 als de grond op tijd door de gemeente zou zijn geleverd. Nu moet de vraag worden beantwoord wat die uitbreiding waard zou zijn geweest c.q. welke schade Niemans Beton B.V.

heeft geleden als gevolg van het niet doorgaan van zijn plannen. Niemans Beton B.V. was na afloop van een concurrentiebeding in 1976 weer gestart met de productie van betonpalen in Vianen. Januari 2006 – 24 november 2009: Procedure deskundigen eerste opdracht. Tussenarrest 7 juni 2007: Hof breidt vraagstelling aan deskundigen uit. Een eerste conceptrapport van deskundigen dateert van 9 november 2006. De reactie van Niemans Beton B.V. daarop leidde uiteindelijk tot een gewijzigde vraagstelling door het Hof aan deskundigen. Dit had er mee te maken dat het Hof had bepaald dat het fictieve toetreden van Niemans Beton B.V. tot de markt geen effecten zou hebben op de toetredingsbeslissingen van anderen. De commissie stelt voor in haar rapport de toetredingsbeslissing van Niemans Beton B.V. wel effect te laten hebben op de toetredingsbeslissing van concurrenten.

26 maart 2008: Eindrapportage deskundigen eerste opdracht. De commissie werkt een groot aantal marktscenario’s uit met de daarbij horende gevolgen voor prijs en afzet van betonpalen. In de verschillende scenario’s spelen zaken een rol als:

4

Periodes van kartelvorming of prijsoorlog. En welke andere partijen wel of niet tot de markt zouden zijn toegetreden met bepaalde productiehoeveelheden. Met andere woorden verschillende scenario’s met effecten op de afzetmogelijkheden voor Niemans Beton B.V. en de prijs van betonpalen. Deskundigen spreken zich uit voor één aannemelijk scenario. 17 juli 2008: Conclusie na deskundigenbericht (conclusie is een schriftelijke reactie op het deskundigenrapport) door Niemans Beton B.V. 7 oktober 2008: Reactie gemeente op eindrapportage deskundigen. Het verweer van de gemeente was er primair op gericht dat grootschalige toetreding van Niemans Beton B.V. tot repercussies vanuit de markt zou hebben geleid (prijsoorlog). Uiteindelijk nemen deskundigen een beperkt prijsoorlog-scenario mee in hun berekeningen. Verder verweer inhoudelijk gelijk als bij rechtbank: Marktprognoses waren zo slecht dat Niemans Beton B.V. als redelijk handelend ondernemer niet tot uitbreiding zou zijn overgegaan. 24 november 2009: Uitspraak Hof na deskundigenbericht. Hof neemt de conclusies van deskundigen over. Hiermee zijn de prijzen en afzet voor de periode 1976 tot en met 1981 een gegeven. Hof stelt voor om, omdat de prijzen uit het rapport OpHof (door Niemans Beton B.V.

ingebracht) lager zijn dan de prijzen die berekend zijn door deskundigen, de schade af te wikkelen op basis van de prijzen uit het rapport OpHof. Daarbij wel op voorhand gekort met 20% (partijen wordt in overweging gegeven te bezien of het geschil op deze basis kan worden geregeld.) Deze uitspraak leidt tot de nodige onrust. Rekensom wordt gemaakt NLG 117.000.000 – 20% + wettelijke rente vanaf 1990. Schade zou dan neerkomen op circa € 80.000.000. Raad wordt geïnformeerd. Indruk bestaat dat het Hof erg kort door de bocht gaat. Het rapport Ophof werd door Vianen niet erkend en nog niet alle parameters zijn ingevuld. Daarom opdracht door gemeente aan Mazars Berenschot Corporate Finance (MBCF) om met de inmiddels vaststaande gegevens scenario’s door te rekenen. De gemeente komt onder preventief financieel toezicht te staan. 15 december 2009: Gemeenteraad achter gesloten deuren geïnformeerd over stappen n.a.v. uitspraak van 24 november 2009 5 februari 2010: Waarderingsstudie gemeente Vianen (geheim). De gemeente Vianen geeft opdracht aan MBCF om de uitkomsten van het arrest van 24 november 2009 door te laten rekenen. Er worden vijf scenario’s doorgerekend. Als uitgangspunt worden de door Niemans Beton B.V. in procedure gebrachte prognoses gebruikt (rapport Ophof).

Deze werden aangevuld met door het Hof overgenomen gegevens van de commissie van deskundigen over prijzen en afzet in de periode 1976 tot en met 1981. De waarderingsstudie laat een bandbreedte zien van € 0 tot € 11.500.000. Het college besluit een partijstudie te laten opstellen en deze in procedure te brengen in reactie op het tussenarrest. (WAARDERINGSSTUDIE GEHEIM) 22 april 2010: Partijstudie gemeente Vianen. Partijstudie uitgewerkt waarin de schade die Niemans Beton B.V. zou hebben geleden door het niet kunnen realiseren van zijn plannen wordt begroot op minder dan 0. 30 maart 2010: Niemans Beton B.V. akte uitlating na deskundigenbericht.

5

Primair stelt Niemans Beton B.V. dat na de uitspraak van het Hof de schade op basis van de berekeningen en cijfers uit het rapport Ophof kan worden afgedaan. Niemans Beton B.V. concludeert subsidiair de commissie van deskundigen schade te laten begroten. 11 mei 2010: Gemeenteraad Vianen stelt risicovisie vast. (GEHEIM) De gemeenteraad stelt een visie vast op het financieel risico. Maximaal € 12.000.000. Onderlegger is de door MBCF uitgevoerde waarderingsstudie. 8 juni 2010: Antwoordakte gemeente na deskundigenbericht. Gemeente brengt schadecalculatie MBCF in. Netto schade € 0. Verder is de conclusie dat partijen er niet uit zijn gekomen. Vianen stelt voor opnieuw deskundigen te benoemen om de schade te begroten. 30 augustus 2010 Voortgangsbericht aan gemeenteraad: (…)”In de reactie van de gemeente op het tussenarrest stellen wij eveneens voor deskundigen te benoemen om de omvang van de schade te bepalen. Bij onze reactie is een rapport gevoegd waarin één scenario uit de waarderingsstudie van MFBC is uitgewerkt”. “Gezien het gegeven dat zowel van de zijde van Niemans als van de gemeente is geconcludeerd tot het aanwijzen van deskundigen, is de verwachting dat de volgende stap in de procedure zal gaan over het aanwijzen van deskundigen en de aan deze deskundigen te stellen vragen”. 4.4

Begroting van de schade deel 2: Opdracht om schade te berekenen

Vooraf: Een vraag is wat de status van een deskundigenrapport is. In hoeverre mag een rechter daarvan afwijken? Het is uiteindelijk aan de rechter om de schade te begroten. Als deskundigen worden ingeschakeld gelden wel zware motiveringseisen om van een advies af te mogen wijken. Bij dit punt is tijdens de tussentijdse cassatie uitgebreid stilgestaan. 21 december 2010: Hof wijst deskundigen aan om schade te berekenen. Als deskundigen worden opnieuw benoemd R. Sman, M. Visser, J.G. Groeneveld 26 januari 2011: Schriftelijke vragen van deskundigen aan Niemans Beton B.V.: -

Commentaar op rapportage MBCF van 22 april 2010 De ramingen van de additionele (uitbreidings-)investeringen De wijze waarop Moret Ernst & Young (MEY )6 kengetallen voor vaste en variabele kosten per m3 heeft bepaald De verkoop van 41.693 m2 grond aan Achmea in 19987

23 maart 2011: Reactie Niemans Beton B.V. op schriftelijk vragen deskundigen van 26 januari 2011 (100 pagina’s).

6 MEY: Had voor Niemans Beton B.V. de kengetallen/input ten behoeve van het rapport Ophof

aangeleverd. 7 De betonfabriek is nooit gerealiseerd en Niemans Beton B.V. heeft in 1998 de door de gemeente geleverde gronden verkocht. Het leveren van de grond was een schadebeperkende maatregel. Vraag was wat de opbrengst was.

6

Verstrekken feitelijke informatie en verzet tegen het door de gemeente ingebrachte rapport/ gehanteerde schadeberekeningsmethode (is methode die deskundigen uiteindelijk ook toepassen).

12 mei 2011: Hoorzitting commissie van deskundigen. Niemans Beton B.V. aanwezig bijgestaan door EY. Gemeente bijgestaan door MBCF en Berenschot. Door de gemeente (m.n.) Berenschot is ingegaan op zaken als de voor- en nadelen van een 72-uur productiecyclus, de daarvoor benodigde investeringen. De positie van concurrenten in de markt. De actuele marktsituatie en de schadebeperkende maatregelen die Niemans had kunnen treffen: In 1986 was de marktsituatie zodanig dat de door Niemans voorgestane investering op de geleverde grond mogelijk was. 10 juni 2011: Reactie gemeente naar aanleiding van hoorzitting deskundigen. Gemeenteraad is schriftelijk geïnformeerd over de stand van zaken in de procedure (brief 14 juli 2011). Vooral over wat vast staat en aan welke knoppen er nog gedraaid kan worden. Aangegeven dat er geen aanwijzingen zijn om de visie op het maximale risico te wijzigen. 23 september 2011: Reactie van Niemans Beton B.V. op vragen van deskundigen op vragen over de hoogte van de uitbreidingsinvestering en van de kostprijs. Vragen van deskundigen hadden betrekking op een specificatie van de kostprijs en boekwaarde van de materiële vaste activa naar de verschillende productie middelen.

Verder een vraag over de herwaardering van onroerende goederen in 1972 en de vraag of Niemans beschikte over een investeringsbegroting voor de periode 1970 - 1975 27 maart 2012: 1e conceptrapportage commissie van deskundigen. De commissie levert eerste schaderapport op. Schadebedrag komt ex wettelijke rente op NLG 1.778.103 per 1 januari 1976. Met aftrek van genoten voordeel door Niemans Beton B.V. (verkoop grond in 1998) komt de schade op € 157.429,51. Afhankelijk van rente enkelvoudig of samengesteld beweegt het schadebedrag zich tussen € 849.602 en € 7.663.961 10 april 2012: B&W en raad geïnformeerd over 1e conceptrapportage deskundigen. Gezien de status van het rapport (concept) wordt geadviseerd de raad summier te informeren. Is gebeurd door portefeuillehouder in het presidium en per brief. Rapport is ter inzage gelegd. 25 april 2012: Schriftelijke reactie op 1e conceptrapportage deskundigen. Methodiek is volgens de verwachting gemeente. De commissie hanteert een contante waarde (ex-ante) methode waarbij als peildatum voor de schadebepaling de dag dat de schade wordt veroorzaakt wordt genomen (1/1/76). Per jaar worden de kasstromen bepaald en deze worden contant gemaakt naar 1976. Waarbij een disconteringsvoet van een X-percentage wordt gehanteerd (er een afslag plaatsvindt) waarmee de jaarlijkse kasstromen naar 1976 contant wordt gemaakt. Inhoudelijk commentaar door H.

Sturm van Berenschot en MBCF. Vooral input over de hoogte van uitbreidingsinvesteringen en welke repercussies uit de markt zouden volgen als Niemans Beton B.V. grootschalig zou uitbreiden. Het kartel zou uit elkaar vallen met als gevolg prijsoorlog gedurende langere periodes.

7

10 juli 2012: Commentaar Niemans Beton B.V. op 1e conceptrapportage deskundigen. Niemans Beton B.V. pleit voor een volledige ex-post benadering. Inhoudelijk een herhaling van zetten. In de reactie worden nieuwe gegevens aangedragen. Ex-post wil zeggen schadebepaling achteraf en komt erop neer dat de peildatum van de schade zo dicht mogelijk op de datum van de uitspraak moet liggen en niet in een ver verleden. Met andere woorden de jaarlijkse kasstromen worden niet contant gemaakt naar een datum in het verleden, maar per jaar bepaald en bij elkaar opgeteld. December 2012: Bericht van deskundigen dat rapport niet voor de jaarwisseling rondkomt. Vooral uitgebreide reactie van Niemans Beton B.V. op eerste rapport is debet aan de vertraging. 1 februari 2013: 2e conceptrapportage deskundigen. Ten opzichte van 1e conceptrapportage is de schade met 18% gestegen. Was NLG 1.471.371 per 1/1/1976 (1e concept) en is NLG 1.778.103. Na de bijtelling vennootschapsbelasting en de aftrek grondtransactie komt de schade uit op NLG 755.906. De commissie blijft samengestelde rente op basis van handelstransacties hanteren. 20 februari 2013: Ambtelijk overleg. Conclusie is dat methodiek vaststaat en dat de hoogte van de vermogenskostenvoet zo goed als klaar is. Aan de prognoses (afzet en prijs) kan nog gesleuteld worden. 3 april 2013: Reactie Vianen op 2e concept rapportage deskundigen.

Brief van Gerard Snijders (Wijn & Stael) over de toepasselijkheid van de “gewone” wettelijke rente en het verzoek aan deskundigen ook een berekening aan de rapportage toe te voegen op basis van “gewone” niet handelsrente. Verder rapportage Berenschot en rapportage MBCF. Niemans Beton B.V. vraagt uitstel voor een reactie op 2e conceptrapport tot 26 april 2013. Deskundigen stemmen daarmee in. 27 juni 2013: Deskundigen kondigen aan voornemens te zijn met eindrapportage te komen. 26 juli 2013: Deskundigen kondigen laatste (3e) conceptrapport aan. 17 oktober 2013: Commissie levert derde conceptrapport op. Reactietermijn tot 15 december 2013. Deskundigen hebben aanleiding gezien om het schadebedrag exclusief wettelijke rente van NLG 755.906 (tweede concept, p. 73) te verhogen naar NLG 1.235.610. Deskundigen geven aan voornemens te zijn na reacties rapport definitief te maken. Dat de bedragen tussen de verschillende rapporten uiteenlopen heeft te maken met zaken zoals de hoogte van de benodigde (vervangings-)investeringen. Daar werd voor wat Vianen betreft op ingegaan in de rapporten van Berenschot. Er is veel discussie gevoerd over de hoogte van deze investeringen. Via Berenschot zijn leveranciers van betonmallen/kranen etc. gevraagd hiervoor investeringsramingen te maken. 10 december 2013: Inhoudelijke reactie gemeente op derde concept verzonden naar deskundigen.

17 januari 2014: Reactie Niemans Beton B.V. op derde conceptrapport deskundigen.

8

30 april 2014: Niemans Beton B.V. vraagt commissie cijferopstellingen in volgende versie van het rapport te mogen controleren. 23 juni 2014: Commissie is akkoord met narekenen, uitsluitend met narekenen op rekenkundige missers. 17 juli 2014: Definitief concept (volgens commissie). Schade valt iets lager uit dan in derde concept: 3e concept NLG 1.235.610, 4e concept NLG 1.013.336. (Totale schade na brutering en schadebeperking grondtransactie). Totale schade inclusief rente (niet handelstarief samengesteld) per 31-12-2013 berekend door deskundigen NLG 20.349.029 18 augustus 2014: Reactie Vianen. Kunnen instemmen met rapport. 19 augustus 2014: Niemans Beton B.V. vraagt de door de commissie gebruikte rekenmodellen op. Worden door de commissie toegezonden 10 september 2014: Niemans Beton B.V. vraagt uitstel reactie. 2 oktober 2014: Reactie Niemans Beton B.V. op definitief concept. Vijf ordners. Houdt zich niet aan afspraak om zich te beperken tot een rekenkundige exercitie. 18 december 2014: Brief commissie van deskundigen (dagtekening 9 december 2014). “rekenkundige reactie van Niemans Beton B.V. op derde concept wordt buiten beschouwing gelaten (Met uitzondering van opmerkingen over wettelijke rente.) In begeleidende mail geeft commissie aan dat het definitieve rapport inmiddels naar het Hof is verzonden. Portefeuillehouder per mail geïnformeerd over stand van zaken.

Verwachting is dat in januari 2015 het rapport zal worden ontvangen. Januari 2015 voorbereiden op onderhandelingen en betalen van een voorschot om renteteller te stoppen. 23 december 2014: Rapport digitaal van Hof ontvangen. Schadebedrag gelijk aan derde concept. € 9.235.000. (Op basis van samengestelde interest niet handelstarief) Nagedacht moet worden over het betalen van een voorschot om renteteller te stoppen en dat het Hof in januari/februari gaat komen met de vraag of partijen in gesprek willen gaan om de zaak in der minne te schikken. Vraag richting Wijn & Stael en MBCF uitgezet hoe dat team er uit zou kunnen zien qua expertise en personen. 21 januari 2015: Hof heeft zaak op de rol gezet voor eind 2015. Niemans Beton B.V. mag als eerste reageren. Als die niets doet gebeurt er niets tot eind 2015. Afgesproken dat Koen Rutten (advocaat Wijn & Stael, opvolger Gerard Snijders) probeert te komen tot afspraken met Niemans Beton B.V. om te komen tot termijnen voor reactie. 2 maart 2015: Memorandum vervolgstrategie van Koen Rutten. Belangrijke constatering dat renteteller later begint te lopen dan door deskundigen veronderstelt. Dit volgt uit een uitspraak van rechtbank eerder. Hier is tijdens de procedure bij het Hof niets aan veranderd en staat daarmee juridisch vast. MFBC rentescenario’s opnieuw laten doorrekenen. Juridisch is er aanleiding tot alvast voldoen van een som van

9

€ 1.500.000 omdat enkelvoudige rente van toepassing is. Conclusie: Schadebedrag op basis deskundigenrapport bevindt zich binnen bandbreedte van 1.500.000 tot 9.500.000.

23 maart 2015: Gesprek Koen Rutten, Patrick Wijffelman (MBCF), Ad Kersten (voormalig gemeentesecretaris) en wethouder Leendert Wijnmaalen over vervolgstappen. Afgesproken: brief sturen aan Niemans Beton B.V. met de strekking dat Vianen, gezien de uitkomsten van het rapport bereid is € 1.500.000 in depot te geven. De wethouder sluit dit kort met college. Afgesproken wordt om te polsen of een informeel gesprek tussen partijen mogelijk is om tot elkaar te komen. 13 april 2015: Gemeente wil € 1.500.000 betalen. Brief aan Niemans Beton B.V. waarin gemeente aangeeft bereid te zijn tot betaling van € 1.500.000 vooruitlopend op uitspraak van het Hof. Verder mail door Koen Rutten aangedrongen bij Niemans Beton B.V. om versnellen procedure voor het nemen van conclusie na deskundigenbericht. Niemans Beton B.V. wil zich niet vastleggen op vastleggen een datum voor een conclusie na deskundigenbericht. Wel bereid nemen conclusie te bespoedigen. 28 april 2015: Raad bijpraten. 26 mei 2015: Collegebesluit Vianen zaaknummer 281479 (geheim). “De gemeenteraad van Vianen tijdens de raadsvergadering van 26 mei voorstellen om de portefeuillehouder financiën tijdens een besloten raadsvergadering in Leerdam en Zederik en toelichting te laten geven over de stand van zaken met betrekking tot de claim Niemans Beton B.V..

Bovenstaande onder de conditie dat de toelichting wordt gegeven in een raadsvergadering achter gesloten deuren en onder oplegging van geheimhouding conform artikel 55 Gemeentewet”(…) Er is destijds bestuurlijk afgestemd om de bedragen/het risico niet op te nemen in het haalbaarheidsonderzoek naar de fusie. In plaats daarvan zijn de raden van de Leerdam en Zederik achter gesloten deuren ingelicht. 29 juni 2015: Vergadering achter gesloten deuren raad Zederik. Portefeuillehouder Wijnmaalen, samen met accountant Rein-Aart van Vugt van Deloitte en ambtelijk juridisch adviseur Theo Tuenter geven toelichting op stand van zaken in kwestie Niemans Beton B.V. Vooral rapport van deskundigen en daaruit volgende bandbreedtes van schade komen aan bod. 6 juli 2015: Vergadering achter gesloten deuren raad Leerdam. Portefeuillehouder Wijnmaalen, samen met accountant Rein-Aart van Vugt van Deloitte en ambtelijk juridisch adviseur Theo Tuenter ambtelijk geven toelichting op stand van zaken in kwestie Niemans Beton B.V. Vooral rapport van deskundigen en daaruit volgende bandbreedtes van schade komen aan bod. 8 september 2015: Brief van de GS Utrecht aan het college van Vianen over de financiële positie van Vianen.

10

“In 2010 hadden wij Vianen onder preventief toezicht geplaatst in verband met financiële onzekerheden met betrekking tot de claim Niemans Beton B.V. Beton’. Aanleiding vormde de nog lopende rechtszaak en claim van Niemans Beton B.V. Beton op de gemeente Vianen. Daarnaast plaatsen wij in 2011 het begrotingstoezicht onder preventief toezicht omdat er geen sprake was van materieel begrotingsevenwicht. Mede door de gemeente vastgestelde bandbreedte voor deze financiële risico’s en door de gemeente ingeschatte scenario’s is aanleiding geweest om vanaf 2012 het repressief (terughoudend) toezicht toe te passen op de gemeente”. 17 november 2015: Memorie na deskundigenbericht door Niemans Beton B.V. De memorie omvat 388 pagina’s. De gemeente verzet zich tegen de omvang van de memorie. Het Hof beslist dat Niemans Beton B.V. het stuk moet intrekken en een nieuwe memorie van maximaal 20 kantjes mag nemen. 26 april 2016: Memorie Niemans Beton B.V. na deskundigenbericht. Inhoudelijk gericht tegen de door deskundigen gehanteerde berekeningsmethode. Begroot moet worden de gederfde winst. Daar past niet bij dat schade contant wordt gemaakt naar een tijdstip dat in een ver verleden ligt. Niemans Beton B.V. bepleit ex-post benadering. 7 juni 2016 Antwoordmemorie na deskundigenbericht namens Vianen. Inzet gericht op overeind houden schadeberekeningsmethode deskundigen.

Berekeningsmethode geen strijd met schadevergoedingsrecht. Is een concrete manier van schade berekenen. Verder ander tijdstip ingang werkelijke rente. Verwerpen ex-post benadering van Niemans Beton B.V. 14 november 2016 Pleidooi. Mondelinge herhaling van memories na deskundigenbericht. Gemeente geeft aan uitkomsten deskundigenrapport te accepteren. Enkelvoudige rente is van toepassing. Daaruit volgt een totaal schadebedrag van € 1.500.000 dat de gemeente bereid is te betalen. 28 november 2016: Brief aan raden van Leerdam Zederik en Vianen. Schriftelijke terugkoppeling aan de raden over verloop van de zitting van 14 november 2016. 27 december 2016: Hof bepaalt datum voor comparitie van partijen. Hof wil de deskundigen horen over hun rapport. Als datum wordt bepaald 31 maart 2017. 31 maart 2017: Deskundigen door het Hof gehoord. Deskundigen blijven achter rapport staan. Verslag van zitting aanwezig.

4.5

Tussenarrest Hof over berekeningsmethode

Op 8 augustus 2017 beslist het Hof dat de door deskundigen gehanteerde berekeningsmethode als uitgangspunt voor schadeberekening genomen kan worden met uitzondering van het opnemen van een risico-opslag in de disconteringsvoet: “Op het grond van het voorafgaande komt het Hof in dit deelgeschil tot het oordeel dat de door de deskundigen toegepaste methode voor berekening van de schade in deze zaak als

11

grondslag voor de berekening van de schade mag worden genomen, met uitzondering van het opnemen van een opslag voor ondernemingsrisico (risico-opslag) in de disconteringsvoet. Dit betekent dat de begroting met inachtneming hiervan zal moeten worden herzien8” Deze beslissing betekent dat het schadebedrag enorm stijgt: 22 september - 10 oktober 2017 presentatie Wijn & Stael aan college & raden. (GEHEIM)

Netto-schadebedrag op grond van Rapport van NLG 1.013.336 (inclusief rente) Wettelijke rente (enkelvoudig)  juridisch

Wettelijke rente (samengesteld)

Risicovrije rente (enkelvoudig)

Risicovrije rente (samengesteld)  economisch

NLG 3,339 mln. EUR 1,515 mln.

NLG 12,920 mln. EUR 5,863 mln.

NLG 2,891 mln. EUR 1,312 mln.

NLG 7,694 mln. EUR 3,491 mln.

Netto-schadebedrag op grond van Arrest van NLG 24.929.357 (inclusief rente) Wettelijke rente (enkelvoudig)  juridisch

Wettelijke rente (samengesteld)

Risicovrije rente (enkelvoudig)

Risicovrije rente (samengesteld)  economisch

NLG 74,478 mln. EUR 33,797 mln.

NLG 233,684 mln. EUR 106,041 mln.

NLG 63,391 mln. EUR 28,765 mln.

NLG 142,809 mln. EUR 64,804 mln.

Wettelijke rente berekend van 28 december 1979 (bedrag schade) en 15 juli 1982 (bedrag schadebeperking) tot en met 1 november 20179 Inhoud presentatie: • • • • • •

Vaststellingen in procedure tot op heden Rapport Commissie van Deskundigen d.d. november 2014 Arrest Hof Den Haag d.d. 8 augustus 2017 Overzicht verschillen in schadebedrag, rente en correcties Vervolg: drie routes mogelijk Totaaloverzicht bandbreedtes

In presentatie worden drie mogelijke routes genoemd waarop kan worden ingezet: 1. Minnelijke regeling met Niemans Beton B.V. 2. Tussentijds cassatieberoep 3. Doorprocederen bij het Hof (Bepleiten correcties in schadeberekening/maatstaf rente) Verder worden drie verdedigbare punten van correctie toegelicht. Als alle correcties zouden worden gehonoreerd dan komen de volgende schadebedragen in beeld:

8 Hof den Haag 8 augustus 2017, r.o. 20 9 Presentatie Wijn & Stael 22 september 2017

12

Netto-schadebedrag incl. wettelijke rente (enkelvoudig) na correcties (juridische variant)10 Gecorrigeerd schadebedrag (vreemd vermogen) NLG 43,045 mln. EUR 19,533 mln.

minus

Investeringsopbrengsten

Opbrengsten onroerend goed

NLG 9,080 mln. EUR 4,120 mln.

NLG 13,938 mln. EUR 6,325 mln.

Totaal schade (inclusief rente)  juridisch =

NLG 20,027 mln. EUR 9,088 mln.

Netto-schadebedrag incl. risicovrije rente (samengesteld) na correcties (economische variant) Gecorrigeerd schadebedrag (vreemd vermogen) NLG 83,031 mln. EUR 37,678 mln.

minus

Investeringsopbrengsten

Opbrengsten onroerend goed

NLG 26,956 mln. EUR 12,232 mln.

NLG 13,774 mln. EUR 6,250 mln.

Totaal schade (inclusief rente)  economisch =

NLG 42,301 mln. EUR 19,196 mln.

Data: 22 september 2017 presentatie college Vianen (conclusie onderhandelingsmandaat vragen). 26 september 2017 raadsbijeenkomst Vianen. 28 september 2017 raadsvergadering Vianen (besluit schikkingscomparitie te verzoeken). 4 oktober 2017 Presentatie Gedeputeerde Verbeek-NijHof Utrecht (PFH + ondersteuning). 5 oktober 2017 Raadsbesluit verlenen onderhandelingsmandaat € 22.000.000. 10 oktober 2017 Informatiebijeenkomst met colleges Zederik en Leerdam. 10 oktober 2017 Besloten raadsvergadering raden Zederik en Leerdam in Leerdam. 25 oktober 2017 Presentatie gedeputeerde Baljeu Zuid-Holland (PFH + ondersteuning). Insteek onderhandelingen is economische variant met verdedigbare correcties: Mandaat van € 22.000.000 (BEDRAG GEHEIM)

4.6

Proces na uitspraak Hof 8 augustus 2017

31 oktober 2017: Schikkingscomparitie. De raad van Vianen geeft, na consultatie van de fusiepartners (zie overzicht pagina 12), een onderhandelingsmandaat af om de kwestie te schikken voor maximaal € 22.000.000. De gemeente doet een openingsbod van € 10.000.000. Niemans Beton B.V. doet tijdens de schikkingscomparitie een ‘eindbod’ van € 52.000.000. Dat ligt zo ver buiten het mandaat dat het doen van een nieuw bod niet zinvol wordt geacht. De procedure wordt voortgezet. 8 november 2017: Gemeente stelt beroep in cassatie in. Raadsbesluit d.d. 7 november 2017: na het mislukken van de schikkingscomparitie wordt besloten beroep in cassatie in te stellen tegen het tussenarrest van 8 augustus 2017. De gemeente verzet zich tegen het schrappen van de risico-opslag in de disconteringsvoet.

10 Presentatie Wijn & Stael 22 september 2017

13

Procesinleiding verstuurd op 8 november. Inhoud: onjuistheid schrappen risico-opslag onjuiste interpretatie uitlatingen in rapport deskundigen. Risico-opslag inherent aan methode. 28 november 2017: Gedeputeerde, Mevr. Verbeek-NijHof Utrecht bijgepraat over cassatiebesluit. Begrip voor ingezette koers. Portefeuillehouder + ondersteuning 16 maart 2018: Verweerschrift Niemans Beton B.V. en incidenteel cassatieberoep. Incidenteel beroep gericht op het niet mogen toepassen van de door deskundigen gebruikte methode om de schade te berekenen. 11 april 2018 Informatiebijeenkomst raadsleden Leerdam, Vianen en Zederik Update procedure verzorgd door Wijn & Stael en portefeuillehouder 26 april 2018: Brief provincie Utrecht. “In het burgemeestersoverleg van de gemeenten Vianen, Leerdam en Zederik d.d. 3 april 2018 met de Commissaris van de Koning van de provincie Utrecht is afgesproken om de raad van Vianen te informeren over de actuele financiële positie van Vianen in relatie tot de vorming van de nieuwe gemeente Vijfheerenlanden. In dat kader hebben wij vanuit onze rol als financieel toezichthouder ook de risico’s beschouwd met inbegrip van de daim Niemans Beton B.V. Beton. Op de gemeente Vianen is vanaf het begrotingsjaar 2012 tot en met heden het repressief begrotingstoezicht van kracht.

De gemeente presenteert een meerjarig structureel positief begrotingssaldo en op dit moment is de financiële positie van Vianen “goed” te noemen. In 2010 hadden wij de gemeente Vianen onder preventief toezicht geplaatst in verband met de financiële onzekerheden met betrekking tot de daim Niemans Beton B.V. Beton. Aanleiding vormde de lopende rechtszaak betreffende de claim van Niemans Beton B.V. Beton op de gemeente Vianen. De door de gemeente genomen maatregelen, de vastgestelde bandbreedtes voor de financiële risico s en de door de gemeente ingeschatte scenario’s zijn voor ons aanleiding geweest om vanaf 2012 het repressief toezicht toe te passen, immers op grond van een realistische inschatting van de financiële risico's van deze claim waren de getroffen financiële maatregelen vanuit de gemeente Vianen voor ons als “voldoende" bestempeld. Daarbij is de afspraak gemaakt dat wij periodiek over de voortgang van dit dossier en de eventueel benodigde aanvullende maatregelen worden geïnformeerd, hetgeen in de praktijk ook plaatsvindt. Recent heeft de betrokken wethouder onze gedeputeerde financieel toezicht geïnformeerd over de actuele ontwikkelingen op het dossier Niemans Beton B.V. Beton.

Op basis van de ons beschikbare informatie stellen wij vast, dat Vianen de benodigde financiële maatregelen heeft getroffen om financiële risico’s af te dekken zodat wij deze als “voldoende" kunnen blijven aanmerken”. 13 juli 2018: Schriftelijke toelichting op procesinleiding Vianen. 13 juli 2018: Schriftelijke toelichting Niemans Beton B.V. Het blijft een herhaling van punten die Niemans Beton B.V. ook heeft ingebracht op de conceptrapporten van deskundigen.

31 augustus 2018: Repliek in cassatie Vianen.

14

Verweer gericht op het overeind houden van de methode. Waarom er geen dubbeltelling plaatsvindt. Dat de risico-opslag niet de onzekerheid over de kans dat het meest aannemelijk scenario zich voordoet beoogt te compenseren, maar de onzekerheid/risico’s die in de meest waarschijnlijke scenario’s zitten. 22 maart 2019: Conclusie Advocaat-Generaal Hartlief. De conclusie strekt tot het verwerpen van de methode die door deskundigen is gebruikt. Hartlief is van oordeel dat de beslissing van het Hof in stand kan blijven. Hoewel op het oordeel volgens hem wellicht economisch een en ander valt aan te merken, komt hij tot de conclusie dat het oordeel juridisch juist is. Hij overweegt ook dat het Hof mocht afwijken van het deskundigenbericht en dat het dat ook voldoende begrijpelijk gemotiveerd heeft gedaan-Dit deel van de conclusie leidt met name tot een aanzienlijk grotere omvang van de schade dan in het rapport van de deskundigen is begroot, zoals door MBCF reeds berekend op grond van het arrest van het Hof. Verder concludeert Hartlief naar aanleiding van het cassatieberoep van Niemans Beton B.V. dat niet dient te worden gekapitaliseerd naar een peildatum in het verleden.

In dit geval zou dat er immers toe leiden (nu Hartlief meent dat de risico-opslag terecht is geschrapt) dat met samengestelde rente wordt gekapitaliseerd naar een peildatum in het verleden, terwijl vervolgens conform een bepaling in het oud Burgerlijk Wetboek met een enkelvoudige rente moet worden opgerent. De deskundigen hadden in hun rapport in dit verband gesteld dat zij nadrukkelijk van oordeel zijn dat de rentevergoeding op samengestelde wijze dient te worden berekend, omdat anders sprake is van ondercompensatie van Niemans Beton B.V. Hartlief overweegt echter dat samengesteld oprenten in dit geval (met een wanprestatie van vóór de inwerkingtreding van het nieuw Burgerlijk Wetboek) juridisch niet mogelijk, waardoor hij dit probleem oplost door te concluderen dat geen gebruik mag worden gemaakt van een peildatum in het verleden. 29 maart: Doorrekening scenario Advocaat-Generaal doorgestuurd naar Concerncontroller en portefeuillehouders. 5 april 2019: Borgersbrief11 Vijfheerenlanden. Reactie op de conclusie van de Advocaat-Generaal. Aangegeven dat als de lijn van de AG gevolgd zou worden Niemans Beton B.V. enorm overgecompenseerd zou worden. Onderbouwd met input van MBCF en Van den Berg. Naast MBCF ook mr. drs. S.W. van den Berg ingeschakeld.

Hij is als buitenpromovendus verbonden aan het Onderzoekcentrum Onderneming en Recht, Radboud Universiteit, en doet onderzoek naar waarderingsvraagstukken. Concept op 3 april doorgezet naar college, concerncontroller. Berekening voor beeldvorming: € 85.000.000 zonder rente 11 april 2019: Besloten raadsvergadering GEHEIM. Presentatie Koen Rutten: Conclusie van AG 22 maart 2019, Advies aan de Hoge Raad: Het Hof mocht de risico-opslag eruit halen. De schadeberekening moet anders – de peildatum moet zo dicht mogelijk naar de uitspraakdatum – alle omstandigheden moeten worden meegenomen. Per 31 december 2013 Netto-schadebedrag op grond van rapport van deskundigen € 1.793.324 Netto-schadebedrag op grond van tussenarrest van het Hof: € 41.726.784 11 Borgersbrief is de naam voor de reactie die partijen nog mogen geven op het advies van

de Advocaat-Generaal bij de Hoge Raad

15

Netto-schadebedrag op grond van Conclusie van AG: > € 100.000.00012 30 augustus 2019: Uitspraak Hoge Raad. Het arrest van de Hoge Raad komt erop neer dat het arrest van het Hof van 8 augustus 2017 bevestigd wordt. Daarnaast bevat het arrest van de Hoge raad nog één bijzin waarvan niet direct duidelijk is hoe deze geïnterpreteerd moet worden. “In deze overweging ligt besloten dat het Hof op grond van nader partijdebat nog zal beslissen op welke wijze de per 1 januari 1976 berekende schade met wettelijke rente dient te worden vermeerderd, en of in verband met de berekening van de rente eventueel nog aanpassing van de schadeberekening noodzakelijk is”13. 1 oktober 2019: collegebesluit en raadsvoorstel (zaaknummer 83647) GEHEIM College stemt in met verzoek aan Hof tot inplannen regiezitting voortzetting procedure bij het Hof. Neemt kennis van notitie rechtsstrijd na cassatie en presentatie van Wijn & Stael t.b.v. raadsvergadering 9 december 2019. Raadsvoorstel verruimen onderhandelingsmandaat. 3 oktober 2019: Raadsvergadering Presentatie rechtsstrijd na cassatie door Wijn & Stael. 7 oktober 2019: Gemeente verzoekt het Hof om voortzetting procedure. De eerste stap is een comparitie van partijen.

Datum wordt 14 januari 2020 9 december 2019: Raad geeft onderhandelingsmandaat (zaaknummer 91753) De gemeenteraad geeft een onderhandelingsmandaat af van € 43.000.000.(GEHEIM) Niemans Beton B.V. wil niet voor minder dan € 72.000.000 schikken. 14 januari 2020: Comparitie van partijen. Over het verloop van de zitting is de raad schriftelijk geïnformeerd bij brief van 14 januari 2020. Het Hof heeft ook de deskundigen uitgenodigd. Van de comparitie is een verslag beschikbaar. Gemeente geeft aan bereid te zijn binnen de bandbreedte van de uitspraak van het Hof van 8 augustus 2017 te willen schikken. Niemans Beton B.V. wil niet voor minder dan € 72.000.000 schikken. Gemeenteraad schriftelijk geïnformeerd over uitkomsten. Februari 2020: Schriftelijke voortzetting van de procedure. Na de uitspraak van de Hoge Raad over het tussenarrest van het Hof moet de procedure bij het Hof over de resterende geschilpunten nog worden afgerond. Eén van die punten is de toepasselijke rente: enkelvoudig of samengesteld. Partijen geven een schriftelijke reactie op de nog resterende geschilpunten. Niemans Beton B.V. doet aansluitend een verzoek om pleidooi te mogen houden. Dit pleidooi vindt plaats op 28 september 2020. Als datum voor uitspraak wordt 15 december 2020 bepaald. 11 februari 2020: Memorie na cassatie Niemans Beton B.V..

Ingegaan wordt op de punten waarop het Hof nog een uitspraak moet doen: 12 Presentatie Koen Rutten 13 Arrest Hoge Raad 30 augustus 2019 r.o. 3.6.2

16

1.Vaststelling van de prijzen en de afzet voor Niemans in SOLL. 2 Vaststelling van de kosten voor Niemans in SOLL. 3 De schadebeperking van de grondtransactie in 1982. 4 De door Niemans in het kader van de procedure gemaakte kosten. 5 De oprenting 6 De kosten van deskundigen 28 maart 2020: Memorie na cassatie Vijfheerenlanden. Ingegaan wordt op de punten waarop het Hof nog een uitspraak moet doen: 1.Vaststelling van de prijzen en de afzet voor Niemans in SOLL. 2 Vaststelling van de kosten voor Niemans in SOLL. 3 De schadebeperking van de grondtransactie in 1982. 4 De door Niemans in het kader van de procedure gemaakte kosten. 5 De oprenting 6 De kosten van deskundigen 28 september 2020: Pleidooi. De gemeente doet een beroep op matiging om overcompensatie te voorkomen. Als de risico-opslag uit de berekening wordt geschrapt moet ook de fictie van de grondtransactie worden herzien. Niemans heeft de grond in 1996 verkocht en de verkoopprijs uit 1996 moet volledig op de schade in mindering worden gebracht tegen de waarde ten tijde van levering en niet de prijs uit 1982. De ingangsdatum van de wettelijke rente begint later dan waar Niemans Beton B.V. van uit gaat. Op de berekende schade is enkelvoudige rente van toepassing. Het Hof heeft zelf in zijn arrest van 8 augustus overwogen dat door schrappen risico-opslag schade zal worden vergoed. Ten aanzien van de door Niemans Beton B.V.

twee weken voor datum pleidooi ingediende facturen wordt namens de gemeente gezegd: (…)Deze kosten van Niemans Beton B.V. dienen dus bij gebreke van een tijdige vordering en onderbouwing te worden afgewezen. Enkel de kosten van de Commissie van Deskundigen en een proceskostenveroordeling tegen liquidatietarief (zoals uw Hof zelf ook aangaf ter zitting van 14 januari 2020) liggen nog voor ter beoordeling. De Gemeente14 heeft daar in de Antwoordmemorie na Cassatie al uitgebreid bij stilgestaan: er is gezien de gang van zaken aanleiding om deze twee kostenposten te compenseren. 5.4 Voor zover uw Hof toch oordeelt dat de vordering én feitelijke onderbouwing wél tijdig gegeven is in de conclusie van Niemans Beton B.V., waarmee een nieuw precedent zal worden geschept, dient de Gemeente bij antwoordconclusie daarop nog te mogen reageren. Die reactie kan niet vandaag van de Gemeente worden verlangd. Het procesreglement, de goede procesorde én het beginsel van hoor en wederhoor, zoals neergelegd in artikel 6 EVRM, verzetten zich daartegen. Een eerste blik op de conclusie wijst al uit dat Niemans Beton B.V. met een scala aan schattingen en ramingen van kosten komt en tientallen nietgespecificeerde facturen in het geding brengt. Daarbij wordt teruggegrepen op de (vermeende) gang van zaken sinds 1989, omschreven vanuit de eenzijdige en subjectieve beleving van Niemans Beton B.V..

De Gemeente zal dossieronderzoek moeten instellen en deze facturen moeten bestuderen, voordat zij adequaat op deze nieuwe verwijten en buitensporige kosten van Niemans Beton B.V. van maar liefst EUR 10 mln. (waar het bij

14 Naar aanleiding van een vraag wie

17

Memorie na Cassatie nog een globale schatting van EUR 8,5 mln. betrof) kan reageren. Daarvoor is tijd nodig, die de Gemeente nu niet heeft gehad”15

5.

15 december 2020: Eindarrest Hof Den Haag

Nadat het Hof eerder al de risico-opslag uit de disconteringsvoet had geschrapt beslist het Hof nu dat het contant maken van het schadebedrag naar 1 januari 1976 kan worden geschrapt. Het schadebedrag explodeert daardoor naar € 92.000.000. “Dit betekent dat het Hof het contant maken van bedragen naar 1 januari 1976 zal schrappen en dat voor ieder van de jaren 1976 tot en met 1988 en voor de restperiode de schade apart zal worden vastgesteld, waarna de resulterende schadebedragen (of voordelen) voor het betreffende jaar en voor de restperiode worden opgerent met de enkelvoudige wettelijke rente tot het moment van betaling. Het Hof merkt hierbij op dat deze aanpassing, waarbij de door de deskundigen toegepaste kapitalisatie van de schade per 1 januari 1976 wordt geschrapt, strookt met de voorwaarde die het Hof eerder aan de toelaatbaarheid van deze wijze van schadeberekening heeft gesteld: Kapitalisatie is alleen toegestaan als de wijze van kapitaliseren ertoe leidt dat zoveel als redelijkerwijs mogelijk is de werkelijke schade wordt begroot (en dat is hier niet zo). Ook past deze aanpassing binnen de door de Hoge Raad opengelaten mogelijkheid tot aanpassing van de schadeberekening in verband met de berekening van de rente”16. Het arrest is voor een bedrag van € 42.000.000 uitvoerbaar bij voorraad. Voor € 50.000.000 dient Niemans Beton B.V. een bankgarantie af te geven.

Om die bankgarantie heeft de gemeente gevraagd omdat de claim door Niemans Beton B.V. is ondergebracht in GABO B.V. Die B.V. is leeg en heeft een negatief eigen vermogen.

6.

17 december 2020: Deurwaarder betekent het arrest

Er wordt betaling van € 92.000.000 gevorderd, te voldoen binnen twee dagen na betekening. De gemeente betaalt op 18 december 42.000.000. Voor betaling van de resterende € 50.000.000 wordt Niemans Beton B.V. meegedeeld dat eerst een bankgarantie moet worden afgegeven.

15 N.a.v. de vraag op wiens advies wordt gezegd dat de gemeente te weinig tijd heeft om inhoudelijk

te kunnen reageren op de door Niemans twee weken voor pleidooi ingediende facturen: Dat is de procesvertegenwoordiging van de gemeente. Het is overigens een feitelijk gegeven dat het niet mogelijk is inhoudelijk adequaat te kunnen reageren op stukken die een tijdspanne van tientallen jaren betreffen. 16 Arrest Hof 15 december 2020: r.o. 3.8 en 3.9

18