Bijlage t.k.n.2. Leefomgeving - Windenergie en natuur - 221102 [NIEWHOL].pdf

Windenergie en natuur Sprekers:

Rik Harmsen (NWEA) Gerben de Vries (Natuur en Milieufederaties) #rescongres

Programma 1.

Toelichting NIEWHOL - Aanleiding & context - Onderdelen afspraken - Stand van zaken

2. Dilemma’s in de praktijk - Locatiekeuze - Natuurinclusief ontwerpen

NIEWHOL: Natuurinclusieve Energietransitie voor Wind en Hoogspanning op Land

NIEWHOL: aanleiding & context ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Afspraken over natuur in combinatie met windenergie en hoogspanning Mutual Gains approach: meerwaarde voor elke deelnemer Natuurinclusieve energietransitie: meerwaarde voor de natuur en voortgang energietransitie. Doel: afspraken in vorm van een convenant en beleidsregel Start 2019

Partijen: • Overheden: IPO, LNV, EZK • Energiesector: NWEA, TenneT • Natuurorganisaties: Vogelbescherming, Zoogdiervereniging en Natuur en Milieufederaties

Ontwikkelingen vanuit Europa • • • •

•

Advies Europese Commissie: herzie stelsel ontheffingen Mitigerende maatregelen nemen is voldoende Nadruk op goede MER’s en lokale monitoring Gebied (bijv. N2000) maakt niet uit, locatie wel. Dus rekening houden met vogels en vleermuizen bij locatiekeuze Lidstaat bepaalt zelf hoe maatregelen opgelegd worden (advies: kijk naar andere lidstaten)

Uitgangspunten • Focus op mitigerende maatregelen, monitoring en onderzoek • Partijen zijn het eens dat maatregelen doelmatig en effectief moeten zijn. Afspraken op hoofdlijnen vastgelegd op 25 juni 2021 Uitwerken in convenant en beleidsregel. Doel: begin 2023 afronden

Waarom doet NWEA mee? Probleem Wisselend beleid in verschillende provincies, onvoorspelbaarheid, onduidelijkheid en juridische procedures over opgelegde maatregelen in het kader van de wet Natuurbescherming.

Onze inzet • Meer juridische zekerheid, voorspelbaarheid en gelijkheid • Steun van natuurorganisaties: inhoudelijk en imago

Waarom doen de Natuur en Milieufederaties mee? Probleem Zorgen om cumulatieve en langetermijneffecten voor natuur, botsingen op projectniveau vertragen/frustreren energietransitie, verkokering klimaat- en natuurbeleid, kansen voor ‘plus op natuur’ worden niet gegrepen.

Onze inzet • Meer inzicht in effecten wind & hoogspanning op kwetsbare soorten • Op systeemniveau afspraken over verminderen van # aanvaringen • Natuurwaarden versterken zodat die tegen een stootje kunnen! • Een beter antwoord op lokale zorgen

Onderdelen NIEWHOL • Mitigerende maatregelen - Nieuwe projecten - Bestaande projecten? • Onderzoek en monitoring - Overheden - Exploitanten • Populatieversterkende maatregelen

Generieke mitigerende maatregelen: trekvogels • Uitgangspunt: stilstandvoorziening op locaties + momenten massale vogeltrek • Stilstand op basis van voorspellingsmodel trekvogels (in ontwikkeling) • Zoeken naar optimum energieverlies en minimaliseren slachtoffers. • Uitgangspunt: max 100 uur per jaar of equivalent in energieverlies • Officieel heel NL: verwachting stilstand met name in de kustgebieden

Generieke mitigerende maatregelen: vleermuizen Generieke stilstandsvoorziening op hoogrisico-locatie: op of vlak langs grote wateren (<150m) en/of bos (<150m) tijdens de migratieperiode van 15 juli – 15 oktober. Bij combinatie van de volgende condities: • droog weer • temperatuur van 10 °C of meer • windsnelheid van 5 m/s of lager op ashoogte in het binnenland of 6 m/s of lager op ashoogte in kustgebieden • tussen zonsondergang en zonsopgang

Locatiespecifieke mitigerende maatregelen • • •

Zo vroeg mogelijk stadium, via (plan-) MER of omgevingsvergunning Optimale inrichting en opstelling Ecologisch onderzoek: → specifieke locatieafhankelijke mitigerende maatregelen AANVULLEND op de generieke → om aanvaringsslachtoffers en eventuele andere negatieve effecten op vogels en vleermuizen te voorkomen

Vergelijkbaar met maatregelen die nu genomen moeten worden voor de ontheffing in het kader van het garanderen van de gunstige staat van instandhouding en tegengaan van significante ecologische effecten.

Bestaande projecten Monitor WoL 2018: ca. 6 GW is al gebouwd/ vergund. Restant: 1-3 GW. Provincies willen daarom ook graag kijken wat er bij bestaande parken mogelijk is om ecologische winst te behalen.

Afspraak: alleen op basis van vrijwilligheid Grens: ontwerpbesluit vergunningsaanvraag gepubliceerd per 25 juni 2021

Monitoring overheden Overheden betalen en organiseren monitoring: • Landelijke standaardisatie en coördinatie van slachtoffermonitoring t.b.v. validatie geschatte aanvaringsrisico’s en gerichte mitigatie. Doel: efficiëntere en effectievere slachtoffermonitoring en mitigatie • Landelijke bundeling van slachtoffermonitoringsgegevens voor beter beeld van lokale sterfte, effectiviteit van mitigerende maatregelen en voor modelering van slachtofferrisico voor vleermuizen • Onderzoek naar effecten op vogel- en vleermuissoorten die kwetsbaar zijn voor sterfte en habitatverlies door windmolens en hoogspanningslijnen (aanvullend op bestaande onderzoeksprogramma’s) • Doorontwikkeling en ijking van het vogeltrekvoorspellingsmodel • Aanvullend onderzoek mitigerende maatregelen en innovaties (ook stilstandvoorziening optimaliseren)

Monitoring exploitanten Doel: onderzoeken of aantal slachtoffers overeenkomt met verwachte aantal + toetsen effectiviteit mitigerende maatregelen nodig voor project • Onderzoek vooraf, evt. met (akoestische) monitoring • Slachtoffermonitoring en akoestische monitoring tijdens project Alle projecten drie jaar monitoren, daarna evaluatie monitoring én maatregelen. Waar mogelijk monitoring minimaliseren

Populatieversterking “Hoe verbeteren we de leefomstandigheden van vleermuizen en vogels die kwetsbaar zijn voor de energietransitie?” Meer over de Handreiking en de achtergronden vind je op deze webpage! Preventief en projectoverstijgend extra maatregelen voor kwetsbare soorten → Betere omstandigheden voor populaties in NL → Behoud van (juridische) speelruimte voor energietransitie Vraag vanuit NIEWHOL: hoe kunnen we dat het beste aanpakken? Samenwerking NMF / Vogelbescherming / Zoogdiervereniging

Handreiking Populatieversterking •

Wat hebben de soorten nodig?

•

Typen maatregelen: - Algemene principes - Aanleg & inrichting - Beheer

• Koppeling gebiedsprocessen: - Stikstof - Bossenstrategie - PAGW - Etc…

Handreiking Populatieversterking Hoe verder? • Implementatie! - Agenderen belang populatieversterking - Actief aansluiten bij gebiedsontwikkelingen - Plus op natuur in windprojecten • Randvoorwaarden - Normering? Cultuuromslag? - Financiering? • Monitoring

Dilemma’s in de praktijk Wat is nog niet geregeld in NIEWHOL-verband? Twee dilemma’s: 1. Locatiekeuze

2. Natuurinclusief ontwerpen (extra eisen/ wensen provincie of gemeente) Natuurinclusieve energietransitie = Een volledige overstap naar hernieuwbare energie waarbij projecten voor energieopwekking en – infrastructuur: • geen significante schade toebrengen (ook niet gezamenlijk) aan soorten en ecosystemen, EN • substantieel bijdragen aan natuurherstel en -ontwikkeling.

Windmolenspreiding over NL (aantal) Bron: windstats.nl

Windmolenspreiding over Nederland (vermogen) Bron: RvO

Groei windenergie komende jaren per provincie

Groei windenergie komende jaren (totaal)

Van vermogen (MW) naar productie (TWh) Huidig vermogen (ruim 5000 MW) wekt op jaarbasis 15,2 TWh op. Komende jaren komt er nog ruim 6 TWh bij. Dus WoL komt sowieso op 21 TWh (bron: RvO). Zon produceert nu ca. 10 TWh en blijft ook groeien (bron: Holland Solar).

Conclusie: 35 TWh halen we (makkelijk). Nu gesprekken over loslaten c.q. verhogen doelstelling. Nodig voor 60% CO2-reductie in 2030.

Dilemma I: locatiekeuze

Dilemma II: natuurinclusief ontwerp

Windpark Krammer