Bijlage evaluatie 1.5 Collegevoorstel met besluit 140804.pdf

Collegevoorstel Zaaknummer 140804 Onderwerp: Keuze arbeidsmarktregio Betrokkenheid raad: Besluit via raadsvoorstel Betrokkenheid pers: Informeren via besluitenlijst Vertrouwelijkheid: Openbaar Steller: Alette van der, Wouden Portefeuillehouder: Wethouder Taal Datum collegebesluit: 10-06-2020

Beslispunten 1. 2.

3.

4.

Voor wat betreft de arbeidsmarktregio grens-ontkennend te werken en in te zetten op een onderzoek naar nieuw te vormen arbeidsmarktregio. Met ingang van 2021 aan te sluiten bij de Arbeidsmarktregio Gorinchem voor een periode van 3 jaar en van daaruit met de AV-gemeenten, Lekstroomgemeenten en Culemborg onderzoek te doen naar de vorming van een nieuwe arbeidsmarktregio Medio 2022 deze keuze en de resultaten van het onderzoek te evalueren en eventuele nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wetgeving rond arbeidsmarktregio’s te betrekken in de evaluatie. De raad voor te stellen dat Vijfheerenlanden met ingang van 2021, voor een periode van 3 jaar, aansluit bij de arbeidsmarktregio Gorinchem en van daaruit met de AV-gemeenten, Lekstroomgemeenten en Culemborg de vorming van een nieuwe arbeidsmarktregio te onderzoeken.

Inleiding Bij de besluitvorming over de keuze voor de uitvoeringsorganisatie Participatiewet (Avres of WIL) in 2018 is besloten om het nieuwe college en de nieuwe raad van Vijfheerenlanden te laten besluiten over de aansluiting van Vijfheerenlanden bij hetzij de arbeidsmarktregio Gorinchem, hetzij de arbeidsmarktregio Midden Utrecht. Nu ligt het vraagstuk van de keuze van de arbeidsmarktregio als laatste voor van de keuzes die als gevolg van de herindeling gemaakt moesten worden. Sinds de herindeling van de gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik maakt de gemeente Vijfheerenlanden deel uit van twee arbeidsmarktregio's: Midden Utrecht (voormalig Vianen) en Gorinchem (voormalig Leerdam en Zederik). In het besluit werkgebieden UWV 2019, waarin de verdeling over de vijfendertig arbeidsmarktregio's wordt gemaakt, is Vijfheerenlanden in die twee oorspronkelijke arbeidsmarktregio’s opgenomen. Dit is echter een tijdelijke situatie. Voor augustus 2020 moet een keuze ingaande 1 januari 2021 door de Vijfheerenlanden een keuze gemaakt zijn. De arbeidsmarktregio als samenwerkingsnetwerk van de sociale partners is nauw verbonden aan de organisatie en uitvoering van de Participatiewet. De Participatiewet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking. De arbeidsmarktregio, als

samenwerkingsverband waarbinnen gemeenten, ondernemers, sociale partners en onderwijs samenwerken om eenieder die ondersteuning nodig heeft op het gebied van Werk & Inkomen bij te staan, is hierin een belangrijk instrument. Geografisch beslaat de arbeidsmarktregio het grondgebied van de aangesloten gemeenten. Idealiter komt het verzorgingsgebied van de uitvoeringsorganisatie van de Participatiewet overeen met dat van de arbeidsmarktregio maar dat hoeft niet. Een arbeidsmarktregio is niet gebonden aan provinciegrenzen. De Drentse gemeenten Meppel en Westerveld bijvoorbeeld, behoren tot de regio Zwolle. De geografische ligging van Vijfheerenlanden op het knooppunt van drie provincies en drie arbeidsmarktregio’s, daagt uit tot grensoverschrijdende samenwerking. Temeer omdat onze inwoners en ondernemers tenminste tweezijdig georiënteerd zijn. Vanuit de meerwaarde die Vijfheerenlanden ziet in grens-ontkennend samenwerken heeft er een uitvoerige oriëntatie plaatsgevonden naar het draagvlak voor een experiment waarbij Vijfheerenlanden deelneemt in twee arbeidsmarktregio’s (zie bijlage Advies Kiene aan college BenW). In de gesprekken die zijn gevoerd met de Lekstroom- en Alblasserwaard-Vijfheerenlanden-gemeenten en Culemborg is de bereidheid tot samenwerking uitgesproken. Bij het Ministerie van SZW is getracht ruimte te creëren voor dit experiment.

Hoewel de staatssecretaris begrip kon opbrengen voor de argumenten van Vijfheerenlanden kon ze er geen toestemming voor verlenen.

Beoogd effect Een nieuwe arbeidsmarktregio, die als samenwerkingsnetwerk voor Vijfheerenlanden recht doet aan de tweezijdige oriëntatie van onze inwoners en ondernemers en betere voorwaarden schept voor sociaal economische samenwerking in dit centraal gelegen gebied. En een arbeidsmarkt die een stevig fundament biedt waarop werknemers kunnen terugvallen als het even tegenzet, maar die ook de werknemers in positie brengt als de economie weer aantrekt. Argumenten 1.1. De economie houdt zich niet aan geografische of administratieve grenzen. De inwoners en ondernemers van Vijfheerenlanden zijn gericht op werkgelegenheidskansen of ondernemerskansen. Of die zich binnen of buiten de arbeidsmarktregio voordoen, doet voor hen niet ter zake. 1.2. Vijfheerenlanden ligt op de grens van drie arbeidsmarktregio’s en drie provincies en werkt vanuit die geografische positie met verschillende regio’s en partijen samen. Vijfheerenlanden heeft zich aangesloten bij de provincie Utrecht vanwege de economische aantrekkingskracht en de aanwezige kennis (onderwijs) instellingen. Veel samenwerking vindt in het Utrechtse plaats, bijvoorbeeld de veiligheidsregio, de GGD en met de Lekstroom gemeenten op het gebied van jeugdzorg en wmo.

Dat neemt niet weg dat Vijfheerenlanden relaties heeft en houdt met Zuid-Holland en Gelderland, bijvoorbeeld door deelname in Avres, Waardlanden en de keuze voor de woningmarktregio Woongaard. Voor wonen wordt eveneens grensoverschrijdend samengewerkt in de U16 (REP) en in AV met de uitvoering van de Regionaal Maatschappelijke Agenda (RMA). 1.3. De arbeidsmarktregio’s Gorinchem en de arbeidsmarktregio Midden Utrecht bieden elk apart niet het samenwerkingsnetwerk waar Vijfheerenlanden behoefte aan heeft. De arbeidsmarktregio Gorinchem is kleinschalig en daardoor slagvaardig en overzichtelijk. Maar is als kleinste arbeidsmarktregio van Nederland met relatief veel maak-industrie en een relatief grote agrarische sector ook kwetsbaar. De arbeidsmarktregio Midden Utrecht is een veel grotere regio,

met meer kennis kantoor- en onderwijsfaciliteiten. Vanwege de schaal is de betrokkenheid bij dit samenwerkingsnetwerk weer kleiner. Het gebied van Alblasserwaard-Vijfheerenlanden, Lekstroom en Culemborg daarentegen heeft van zichzelf veel sociaal economische potentie door de combinatie van maakindustrie en (praktijk)onderwijs. Dat biedt goede kansen voor de meest kwetsbare werkzoekenden/werknemers. Door de bestaande bestuurlijke grenzen wordt die potentie met elkaar niet ten volle benut. Vanuit het principe grens-ontkennend samenwerken wil Vijfheerenlanden deze meerwaarde laten zien en de samenwerking onderling versterken. Voor Vijfheerenlanden en de Alblasserwaard-gemeenten zit de meerwaarde van het grens-ontkennend samenwerken in het verminderen van de kwetsbaarheid van arbeidsmarktregio door de juiste schaalgrootte. Voor de Lekstroom gemeenten heeft het een meerwaarde in vorm van meer invloed/eigen regie op de arbeidsmarktregio. Voor de gezamenlijke gemeenten is er meerwaarde in het benutten van aanwezige goede kennis en netwerken. 2.1. Deelname in één arbeidsmarktregio is een wettelijke verplichting. De wet SUWI (structuur uitvoering werk en inkomen) verplicht de gemeenten tot deelname aan één arbeidsmarktregio. De Participatiewet legt gemeenten de taak op om een arbeidsmarktregio te vormen.

Op basis van haar principe van grens-ontkennend samenwerken heeft Vijfheerenlanden getracht ruimte te vinden bij de staatssecretaris van Sociale Zaken voor het uitvoeren van een experiment. Met dat experiment zou de keuze voor een Arbeidsmarktregio uitgesteld worden en onderzocht worden hoe de samenwerking met de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden, Lekstroom en Culemborg op een andere wijze vorm gegeven kan worden. Helaas heeft de staatssecretaris daarvoor geen toestemming gegeven. 2.2 Aansluiten bij de arbeidsmarktregio Gorinchem vergemakkelijkt de uitvoering van de Participatiewet voor de gemeente Vijfheerenlanden en geeft meer ruimte aan Vijfheerenlanden om het initiatief te nemen tot vorming van een nieuwe arbeidsmarktregio. Het verzorgingsgebied van Avres komt overeen met het gebied van de arbeidsmarktregio Gorinchem. Aansluiten bij de arbeidsmarktregio Gorinchem biedt een stevige samenwerkingsstructuur tussen gemeenten en sociale partners en vergemakkelijkt de uitvoering van de Participatiewet door Avres. De kleinste arbeidsmarktregio Gorinchem wordt door het UWV gezien als een een hele goede arbeidsmarktregio doordat ze een integraal en geharmoniseerd beleid kent, één Werkgevers Servicepunt heeft waarin Avres en UWV één aansturing kent.

Bovendien wordt gebouwd aan een structurele infrastructuur voor levenslange ontwikkeling, zelfontplooiing en scholing voor mensen met of zonder werk, met of zonder arbeidsbeperking, hoog of laag opgeleid. Binnen de arbeidsmarktregio Gorinchem is Vijfheerenlanden de grootste. Vanuit die positie kan Vijfheerenlanden meer sturen op samenwerking met Midden Utrecht en zo vorm en inhoud geven aan de tweezijdige oriëntatie van onze inwoners en ondernemers. 2.3. De voorgenomen wijziging van de wet SUWI biedt goede aanknopingspunten om op de schaal van de Lekstroom, AV-gemeenten en Culemborg uit te werken en te implementeren. De staatssecretaris is voornemens om de wet- en regelgeving aan te passen , zodat enerzijds duidelijker wordt voor welke opgaven gemeenten en het UWV precies staan en anderzijds wat werkgevers in het kader van werkgeversdienstverlening van de gemeenten en het UWV kunnen verwachten. Concreet betekent het dat er in iedere arbeidsmarktregio één gezamenlijk publiek werkgeversservicepunt moet komen, met hetzelfde basispakket aan producten/instrumenten in het kader van werkgeversdienstverlening. Deze producten/instrumenten dienen de gemeenten en het UWV transparant te maken en aan te bieden richting ondernemers. Bovendien moeten zij de werkgeversdienstverlening laten aansluiten op hun werkzoekenden dienstverlening en op scholing.

Tenslotte betekent de concretisering van de werkgeversdienstverlening die het kabinet

voorstaat dat het UWV en de gemeenten moeten beschrijven op welke wijze zij de profielen van hun werkzoekenden en vacatures op het regionale werkgeversservicepunt beschikbaar stellen. Deze aspecten moeten een plek krijgen in een zogeheten uitvoeringsplan dat per 1 januari 2021 voor iedere arbeidsmarktregio verplicht wordt. 2.4. Door de tijdelijke keuze maakt Vijfheerenlanden duidelijk nog niet tevreden te zijn met de verplichte keuze voor een arbeidsmarktregio’s. Naar de genoemde regio’s en Culemborg wil Vijfheerenlanden hiermee uitdrukkelijk de uitnodiging doen om gezamenlijk de verdere verkenning naar de meerwaarde van samenwerking in dit gebied te gaan oppakken. Vijfheerenlanden heeft als visie te komen tot een nieuwe arbeidsmarktregio die goed aansluit bij de opgaven in dit gebied. De gekozen tijdspanne van drie jaar geeft voldoende ruimte om dit te verkennen en tot een conclusie te kunnen komen of de visie gezamenlijk haalbaar is. Uit de gesprekken die zijn gevoerd met de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden-Lekstroomgemeenten en Culemborg blijkt bereidheid tot samenwerking. Alvorens verdere intensivering van de samenwerking kan plaatsvinden is het bevestigen van het commitment op een nieuwe arbeidsmarktregio noodzakelijk. Voor de Lekstroom gemeenten speelt een rol dat zij de keuze die Vijfheerenlanden voor Avres heeft gemaakt voor hen zeer onverwachts kwam.

Zij vinden dat Vijfheerenlanden daarover beter had moeten communiceren en hen meer had moeten betrekken. In meer en mindere mate heeft voor hen het vertrouwen in Vijfheerenlanden een deuk opgelopen. Voor de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden-gemeenten speelt een rol dat zij vooral aandacht hebben voor het behoud van de arbeidsmarktregio Gorinchem. Culemborg heeft ook een dubbele oriëntatie voor haar inwoners, maar intussen een grotere rol binnen de arbeidsmarktregio Rivierenland gekregen. 3.1. Om de voortgang van het proces tot de vorming van een nieuwe arbeidsmarktregio op gang te houden is het nodig vooraf een moment te benoemen voor evaluatie en besluitvorming over wel of niet voortzetten van het proces De vorming van een nieuwe arbeidsmarktregio is een proces waar Vijfheerenlanden vol vertrouwen instapt, maar waarvan de uitkomst en de duur niet vaststaat. Bij de collegevorming ná de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 kunnen de resultaten van de evaluatie van het proces om te komen een nieuwe arbeidsmarktregio AV-LekstroomCulemborg worden meegenomen in het nieuwe coalitie akkoord.

4.1 In de besluitvorming over de keuze voor een uitvoeringsorganisatie Participatiewet in 2018 is door de afzonderlijke gemeenteraden van Vianen, Zederik en Leerdam besloten dat het nieuwe college van Vijfheerenlanden de nieuwe raad een voorstel zal voorleggen over de keuze van de arbeidsmarktregio. Wettelijk is er geen taak voor de gemeenteraad. De samenwerking binnen de arbeidsmarktregio’s is een wethouderssamenwerking. De arbeidsmarktregio is een bestuurlijk netwerk/platform, gevormd door allerlei partijen, waarvan de gemeente er één is. Dat betekent dat een keuze voor een arbeidsmarktregio door het gemeentebestuur wordt neergelegd bij de andere gemeenten, UWV, werkgevers(organisaties) en werknemersorganisaties in het Werkbedrijf. De keuze voor de arbeidsmarktregio is echter bestuurlijk en strategisch een gevoelig besluit. Bestuurlijk vanwege de eerdere keuze voor Avres, strategisch omdat Vijfheerenlanden invulling wil gaan geven aan haar oriëntatie op de Utrechtse Regio. Dat is reden genoeg om de raad het besluit te laten nemen.

Risicoparagraaf •

De duur en het verloop van het proces tot het vormen van een nieuwe arbeidsmarktregio. Succes is vooraf niet verzekerd.

Financiële paragraaf Er zijn voor Vijfheerenlanden geen directe financiële consequenties verbonden aan het uittreden uit een arbeidsmarktregio. In z'n geheel aansluiten bij een arbeidsmarktregio heeft ook geen directie financiële consequentie. Aan het regisseren en op gang houden van het proces om een nieuwe arbeidsmarktregio te vormen zijn kosten verbonden. In het plan van aanpak komen we daarop terug.

Participatieparagraaf Ten behoeve van de voorbereiding van een keuze voor een arbeidsmarktregio is door de heer Cees Kiene, deskundige op het gebied van arbeidsmarktbeleid gesproken met allerlei belanghebbenden. Onder andere met de voorzitter van het WerkbedrijfRAP in de arbeidsmarktregio Gorinchem, de ondernemer Gerard de Gans (Meerkerk). In dit overleg spreken ondernemers, sociale partners, onderwijs en overheid met elkaar over het arbeidsmarktbeleid in het algemeen en de Banenafspraak in het bijzonder. Ook is gesproken met de voorzitter van de Stichting School en Bedrijf, Mireille Horden (Leerdam) tevens ook voorzitter van VNONCW Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. Ook is gesproken met diverse geledingen van het UWV, directeuren van Avres, WIL, Stichting School en Bedrijf, bestuurders van gemeenten uit Alblasserwaard-Vijfheerenlanden, Culemborg, Drechtsteden en Lekstroomgemeenten.

Duurzaamheidsparagraaf Doel van het arbeidsmarktbeleid is dat een inwoner duurzaam geplaatst kan worden op een voor hem of haar passende baan, zodat structurele uitstroom uit de uitkering kan plaatsvinden en zijn/of haar zelfredzaamheid wordt bevorderd.

Communicatieparagraaf Portefeuillehouder Taal informeert persoonlijk de collega's van Gorinchem en Molenlanden en de collega's van de Lekstroomgemeenten en Culemborg inzake voorgenomen besluit. Betreft het een beleidsregel of verordening? geen van beiden.

Besluit college Akkoord. Voordat het voorstel door de raad wordt behandeld heeft wethouder Taal contact met de AVgemeenten over een eventuele uittreding na 3 jaar. Afstemming met omliggende gemeenten, UWV, voorzitters AMR’s vindt vandaag plaats voordat het stuk naar de raad wordt verzonden. Enkele tekstuele wijzigingen worden verwerkt.

Bijlagen 140804 RV keuze Arbeidsmarktregio Ondertekend.pdf (original), 200716 Rb nieuwe arbeidsmarktregio.docx (original), 7.6 getekend RB keuze Arbeidsmarktregio.pdf (original), Advies

Kiene aan college BenW.pdf (original), Collegevoorstel.docx (original), receipt for 7.6 RB keuze Arbeidsmarktregio.pdf (original)