Bijlage evaluatie 1.2 Advies Kiene aan college BenW.pdf

Advies inzake de aansluiting bij een arbeidsmarktregio met ingang van 1 januari 2021 Aanleiding De gemeente Vijfheerenlanden beraadt zich op een keuze voor aansluiting bij een arbeidsmarktregio met ingang van 2021. Voorafgaand aan die keuze wordt nagedacht over mogelijkheden om grenzeloos samen te werken met de gemeenten Gorinchem en Molenlanden vanuit de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden en met de gemeenten Lopik, Houten, Nieuwegein, IJsselstein, samenwerkende in de gemeenschappelijke regeling WIL (Lekstroomgemeenten) en de gemeente Culemborg, onderdeel van Rivierenland. Een keuze om aan te sluiten bij Arbeidsmarktregio Gorinchem óf Midden Utrecht vindt de gemeente niet logisch. De gemeente heeft een goede samenwerking met zowel de regio Gorinchem als Utrecht. Vijfheerenlanden zoekt die samenwerking ook actief op. In de regio Gorinchem wordt goed samengewerkt op basis van een Regionale Maatschappelijke Agenda met een 13 opgaven die voor die regio actueel zijn, maar ook in samenwerking en afstemming met omliggende regio’s. Als gemeente zijn we onderdeel van de samenwerkingsregio Lekstroom en het grotere samenwerkingsverband U10 waarin twaalf Utrechtse gemeenten zorg dragen voor het behoud en verdere versterking van o.a. de sociale en economische kwaliteiten van de regio. Allerlei maatschappelijke opgaven die vragen om een aanpak die gemeentegrens-overstijgend is.

De gemeente Vijfheerenlanden wil graag grens-ontkennend samenwerken met beide arbeidsmarktregio’s en een stimulerende rol spelen om het beste van beide arbeidsmarktregio’s te benutten ten behoeve van processen van de arbeidstoeleiding en matching van werkzoekenden en werkgevers door gemeenten. Natuurlijk in samenwerking met UWV en uitvoeringsorganisaties als Avres en WIL Lekstroom. Droom van de nieuwe gemeente Vijfheerenlanden is: Een grens-ontkennende samenwerking organiseren die beter aansluit bij de kansen van het gebied langs de grenzen van de provincies Gelderland, Utrecht en Zuid Holland. Kansen die een goed lopende, maar kleine Arbeidsmarktregio Gorinchem biedt, economische kansen in het centrum van Nederland nabij de groeiregio Utrecht, kansen voor de gemeenten in de stedelijke periferie om meer zelf de regie te nemen op de bij hen passende schaal. Aan Cees Kiene, voorheen aanjager bij de Programmaraad is gevraagd te onderzoeken welke keus de gemeente zou moeten maken. Hij heeft daartoe een advies uitgebracht.

1 keuze is noodzakelijk (wettelijk, termijn) Gemeenten en UWV hebben in de Wet SUWI (Structuur Uitvoering Werk en Inkomen) een aantal taken opgelegd gekregen die zij moeten uitvoeren voor werkgevers en werkzoekenden. Eén van de taken is het vormgeven van een arbeidsmarktregio. Sinds 2012 zijn er in Nederland 35 arbeidsmarktregio's. Een Arbeidsmarktregio is een geografische regio waarbinnen gemeenten samenwerken om ieder die ondersteuning nodig heeft op het gebied van Werk & Inkomen bij te staan. Inwoners snel en adequaat helpen die op zoek zijn naar Werk & inkomen. Deze hulp bij

1

voorkeur in de nabijheid van de eigen woonomgeving. Dit onderdeel van de gemeentelijke taak is nauw verbonden met de uitvoering van de Participatiewet. Alle arbeidsmarktregio’s kennen bij de uitvoering van hun taak twee uitvoeringsinstanties de (samenwerkende) gemeente(n) en UWV. Het landelijk georganiseerde UWV is samen met de gemeenten verantwoordelijk voor het vorm en inhoud geven van de Werkgeversservicepunten ( WSP’s) in de Arbeidsmarktregio’s. De arbeidsmarktregio functioneert het beste als ook onderwijs en ondernemers meedoen. De drie O’s benadering staat voor een samenwerking iedereen meedoet om werk en inkomen eerlijk te verdelen. Nauwe samenwerking van de drie geledingen moet leiden tot een goede aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt. Door de gemeentelijke samenvoeging van Leerdam, Vianen en Zederik tot de nieuwe gemeente Vijfheerenlanden bevindt de huidige gemeente zich in twee arbeidsmarktregio's: Midden Utrecht (Vianen) en Gorinchem (Leerdam en Zederik). In het besluit werkgebieden UWV 2019 waarin de verdeling over de 35 arbeidsmarktregio's wordt gemaakt is Vijfheerenlanden in die twee oorspronkelijke arbeidsmarktregio’s opgenomen. Voor 1 januari aanstaande moet er een keuze gemaakt worden in welke arbeidsmarktregio de gemeente Vijfheerenlanden opgenomen worden wil.

De keuze voor de aansluiting bij een Arbeidsmarktregio is naast een afweging op inhoudelijke gronden vooral een bestuurlijk gevoelig onderwerp. De oorsprong daarvan ligt in de eerdere gemaakte afweging en keuze van Vijfheerenlanden voor de uitvoeringsorganisatie Avres. De verwachting bij de Lekstroomgemeenten was dat Vijfheerenlanden zich gelet op de provinciekeuze Utrecht zou aansluiten bij WIL. De keuze van Vijfheerenlanden heeft geleid tot bestuurlijke discussies over het proces en samenwerkingsperspectief met de regio Lekstroom. De voorliggende afweging en advies over de keuze wordt door deze historie extra beladen.

2 Bestuurlijke en inhoudelijke afwegingen om tot keuze te kunnen komen Voor het merendeel van de regelingen uit het sociaal domein en bestuurlijke contacten is de gemeente Vijfheerenlanden sinds 1 januari 2019 integraal onderdeel van de U10 in de provincie Utrecht. Echter, voor de uitvoering van de werk en inkomen regelingen en de uitvoering van de Participatiewet heeft de gemeente eind 2018 gekozen voor Avres. Belangrijkste argumenten daarvoor waren het behoud van de continuïteit van dienstverlening en de financiële consequenties van de keuze. Vijfheerenlanden wilde bij haar keuze goede aansluiting naar beide regio’s gelet op de oriëntatie van haar inwoners. Naast de overtuiging dat de uitvoering in goede handen is bij Avres door de bredere verankering van de uitvoering in de lokale samenleving, speelde vooral mee dat de kosten gemoeid met uittreden uit de gemeenschappelijke regeling fors zouden zijn. Daarenboven zou de impact op het voortbestaan van Avres groot zijn. Zozeer zelfs dat voor het voort bestaan gevreesd moest worden. Om ook invulling te kunnen geven aan de dubbele oriëntatie zijn inmiddels werkafspraken gemaakt met WIL op het gebied van werk voor inwoners uit Vianen e.o. Op deze wijze heeft Vijfheerenlanden binnen de mogelijkheden ingezet op het principe van Grenzeloos samenwerken met beide regio’s.

De keuze van Vijfheerenlanden voor Avres eind 2018 heeft in de regio Lekstroom geleid tot bestuurlijke discussie over in hoeverre de nieuwe gemeente echt kiest voor de regio Utrecht. Het keuze- en besluitvormingsproces werd niet als transparant ervaren. Waarom kiezen voor aansluiting bij regio Utrecht en tevens aansluiten bij de uitvoeringsorganisatie Avres in de Zuid Hollandse regio AV? Dat de gemeente Vijfheerenlanden vanuit het principe Grenzeloos samenwerken een brugfunctie wil vervullen tussen beide regio’s wordt positief beoordeeld. Echter, de

2

bestuurlijke discussie heeft het perspectief om de onderlinge samenwerking verder te verkennen geen goed gedaan. De Avres-gemeenten in de regio AV zijn daarentegen ingenomen met de deelname van de Vijfheerenlanden omdat de inwoners van deze gemeente goed bediend kunnen worden. Deze arbeidsmarktregio bouwt aan een stevig fundament waarop werknemers kunnen terugvallen als het even tegenzet, maar die ook de werknemers in positie brengt als de economie weer aantrekt. Een dergelijke infrastructuur biedt in tijden van hoogconjunctuur kansen en mogelijkheden aan werkenden om hun kennis op peil te houden (waar ook de werkgever baat bij heeft), vergroot - na het volgen van opleidingen/cursussen/trainingen - de kans op een baanswitch; biedt werkzoekenden de kans om na omscholing met passende opleidingen en/of geleerde vaardigheden de overstap te maken naar werkgebieden waar wel werk/vacatures zijn; en biedt inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt of arbeidsbeperkten de kans om zichzelf tot een niveau te ontwikkelen dat betaald werk voor hen mogelijk wordt en blijft.

In tijden van laagconjunctuur biedt een dergelijke infrastructuur naast de mogelijkheden zoals omschreven in tijden van hoogconjunctuur - het vooral aan werkfitte ontslagen werkzoekenden de kans om - na bij-/omscholing of korte trainingen/het aanleren van vaardigheden - weer snel op een ander vakgebied aan het werk te gaan. Hiermee wordt het risico verkleind van een langdurig verblijf in een uitkeringssituatie (en een beroep op publieke middelen) en wordt voorkomen dat werkfitte werknemers niet langer meer werkfit zijn.

3 Bestuurlijke afwegingen Die bestuurlijke gevoeligheid bestaat uit: 1 het gevoel van onbehagen bij de Lekstroomgemeenten over het niet transparante proces en de keuze voor Avres. 2 de logische keuze om de arbeidsmarktregio niet los te zien van de uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen 3 het verschil van inzicht hoe om te gaan met (boven)regionale samenwerking Toelichting bij hier genoemde punten. Alvorens tot een keuze te kunnen komen is het belangrijk om de nog aanwezige bestuurlijke emotie zoveel mogelijk een plek te geven. Daarom is een uitgebreide gespreksronde gedaan met alle arbeidsmarktwethouders en betrokken partijen van de arbeidsmarktregio’s Gorinchem en Midden-Utrecht. Ook is gesproken met wethouders van Culemborg, Hardinxveld-Giessendam en Sliedrecht om een breder beeld te krijgen van de samenwerking binnen en tussen arbeidsmarktregio’s. (overzicht van geïnterviewde zie bijlage 1). Uit de gesprekken met de Lekstroomgemeenten komt terug dat het vertrouwen in samenwerking met Vijfheerenlanden weer moet groeien. Ondanks de eerder verstoorde relatie met Vijfheerenlanden staat men open voor samenwerking waarbij wel de vraag is welk beeld Vijfheerenlanden daarbij heeft. De Alblasserwaard-gemeenten hebben hun bereidheid uitgesproken om met de gemeente Vijfheerenlanden samen te werken.

Deze gesprekken hebben het inzicht opgeleverd dat er een begin van samenwerkingsbereidheid is, voor zover dit aantoonbaar tot positieve effecten leidt voor de inwoners van Vijfheerenlanden en de samenwerkende gemeenten. Meer toegespitst zou de samenwerking zich moeten richten op de arbeidsmarkt, in het bijzonder mensen zonder werk en inkomen. Hierbij staat de inhoud centraal en niet de structuur. Gaandeweg in de gesprekken zijn drie pijlers zichtbaar geworden waarlangs de samenwerking gestalte zou kunnen krijgen:

3

1. Een goede werkgeversdienstverlening, nader toegelicht in de brief1 van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Verplichte elementen worden: één gezamenlijk publiek werkgeverspunt, één basispakket, één uitvoeringsplan, harmonisatie instrumenten en voorzieningen, aansluiting werkgeversdienstverlening op werkzoekendendienstverlening en scholing 2. Ken je burgers en de bijstandsgerechtigden 3. Een optimale participatie, van betaald werk tot aan dagbesteding Uit het eerder genomen besluit tot aansluiting bij Avres eind 2018 verwoord dat: Idealiter valt het werkgebied van de uitvoeringsorganisatie Participatiewet samen met het gebied van de arbeidsmarktregio. Het werkgebied van Avres valt samen met de arbeidsmarktregio Gorinchem hetgeen de samenwerking sterk bevordert . Dat maakt aansluiting van Vijfheerenlanden bij die AMR dan ook logisch. Het werkgebied van WIL maakt onderdeel uit van het veel grotere gebied van de arbeidsmarktregio Midden Utrecht. Deze arbeidsmarktregio kent vijf subregio’s. Overwegingen om toch aan te sluiten bij die AMR zijn bijvoorbeeld de kansen die de grotere en dynamische regio Midden Utrecht biedt voor Vijfheerenlanden. Uit de gesprekken met vertegenwoordigers is gebleken dat de bestuurders zien dat de uitvoering van de Participatiewet en de uitvoering van de Werk- en inkomensregelingen nauwe samenwerking vraagt.

Binnen de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden is gekozen voor regionale harmonisatie van beleid en uitvoering en door de schaal van de arbeidsmarktregeling kan de burger meer centraal staan. In Midden Utrecht is men onderdeel van een groter geheel en is de burger minder bekend en zijn er minder natuurlijke hulpstructuren om behoeftegericht te kunnen werken. De WIL-gemeenten hebben uit de keuze voor Avres vorig jaar al begrepen dat aansluiting bij de Arbeidsmarktregio Gorinchem om die reden meer voor de hand liggend is. Die keuze wordt ook niet afgeraden, maar wel wordt gevraagd open te blijven voor toekomstige ontwikkelingen en daarmee mogelijk gepaard gaande nieuwe inzichten. Alle bestuurders gaven tijdens de gesprekken aan dat bestuurlijke grenzen geen reden zijn om voor het éne of andere samenwerkingsverband te kiezen. Wel zijn deze grenzen een gegeven en moet samenwerking over grenzen als dat in het belang is van de opgave, kunnen. Hoewel opgavegericht werken, iedereen aanspreekt, blijft iedereen kiezen voor de bestuurlijke mal van het bestaande samenwerkingsverband. Er zijn verschillen in de manier van samenwerken in beide regio’s. De regio Lekstroom werkt vooral samen daar waar het noodzakelijk is. De eigen lokale autonomie is hier een belangrijk goed. Dat betekent dat het overdragen van die autonomie naar een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie beperkt draagvlak kent.

Momenteel is een oriëntatie gaande naar de toekomstige ontwikkeling van de gemeenschappelijke regeling WIL en de mate van autonomie van de gemeenschappelijke regeling. In de regio AV werkt men veel sterker vanuit solidariteit. De gemeenschappelijke regeling Avres is hierop gebouwd. De lokale autonomie is daarmee beperkter van aard en omvang, maar leidt wel tot een grotere effectiviteit, verwijzend naar de harmonisatie van instrumenten voor de werkgevers.

1 Kamerbrief 2019-0000169077 d.d. 15 november 2019 van staatsecretaris T. van Ark betreffende

Werkgeversdienstverlening en Perspectief op Werk (Breed Offensief)

4

Bij het verkennen van meer onderlinge samenwerking tussen Avres en WIL in de aanloop naar de Vijfheerenlanden-keuze van de uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen zijn deze verschillen ook groot gebleken. In de afgelopen jaren is op het vlak van samenwerking ook de werkelijkheid behoorlijk veranderd. De gemeenten krijgen steeds meer taken en verantwoordelijkheden die moeilijker en complexer worden. Het zelfstandig, per gemeente, uitvoeren maakt in toenemende mate plaats voor het regionaal organiseren. Ook de externe partners vragen steeds meer afstemming met de gemeenten om de uitbesteedde/overgedragen taken efficiënt en effectief uit te kunnen voeren. De benodigde expertise om grip te houden op de integraliteit, kostenbeheersing en monitoring groeit de zelfstandige gemeenten steeds meer boven hun macht uit. Het regionaal organiseren van deze taken is daarbij een logische stap. Tussen beide regio’s zit nu een verschil van inzicht in de manier van samenwerken. Bestuurlijk lijkt dat verschil overigens groter te zijn dan op de werkvloer. Daar weet men elkaar vaak al goed te vinden en gebruik te maken van elkaars kennis en kunde (zo bleek ook al bij de ontvlechtingstraject WIL-Avres). Vijfheerenlanden wil daarin, mede gelet op haar ligging tussen twee regio’s, grenzeloos samenwerken. Vijfheerenlanden wil ondanks de regiogrenzen blijven samenwerken met (buur)gemeenten.

4 Inhoudelijke afwegingen Inhoudelijk functioneren Arbeidsmarktregio’s in Nederland verschillend, zo ook de regio’s Gorinchem en Midden Utrecht. Het profiel van de arbeidsmarktregio’s Gorinchem en Midden Utrecht verschilt. De Arbeidsmarktregio Gorinchem is gericht op overwegend de maakindustrie. Daarnaast is er een opvallende agrifood sector, is er een grote groep mensen werkzaam in zorgberoepen. Overwegend zijn de banen te vinden in het midden- en kleinbedrijf. Het opleidingsniveau is vaak op praktisch niveau en mbo opleiding, De arbeidsethos is groot en het levenslang leren is mede onder invloed daar van geen automatisme. Het bevorderen van de juiste scholing gericht op de specifieke regionale vraag naar arbeid. Dat geldt ook voor de arbeidsmarktregio Midden Utrecht, zij het dat het profiel wezenlijk verschilt van de Arbeidsmarktregio Gorinchem. Utrecht is de tweede, de snelst groeiende én de hoogst opgeleide arbeidsmarkt van Nederland. Talent trekt talent aan en daarom heeft de regio Utrecht een sterk aanzuigende werking op (internationale) bedrijven en kennisinstellingen op de gebieden Gezondheid, Voeding, Duurzaamheid, Klimaat en Circulariteit. Daarnaast kiezen steeds meer (inter)nationale ICT- en zakelijke dienstverleners voor Utrecht als locatie voor hun (hoofd)kantoren, resulterend in een sterk cluster van bedrijven.

Kijkend naar het profiel van de burgers van Vijfheerenlanden die een bijstandsuitkering ontvangen is derhalve de aansluiting met de Arbeidsmarktregio Gorinchem logischer. De economische oriëntatie voor in het bijzonder de inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt is veelal lokaal. Dat maakt dat vooral aangesloten moet worden op het werkgebied van een Arbeidsmarktregio waarin deze inwoners het beste bediend kunnen worden. Dat is voor Vijfheerenlanden met haar tweezijdige oriëntatie, net als bij de keuze tussen Avres-WIL, een lastige. Iets meer dan helft van deze inwoners maakt dat gebruik van de voorzieningen in de Arbeidsmarktregio Gorinchem. Met het versterken van de oriëntatie op de regio Utrecht kan het netwerk van bedrijven aan die kant op termijn dusdanig groeien dat die balans veranderd. Ook hiervoor geldt dat een open samenwerkingshouding voor Vijfheerenlanden hierin belangrijk blijft.

5

Door de kleinere omvang van de arbeidsmarktregio Gorinchem is het zicht op de doelgroepen goed. De partners die samenwerken in de arbeidsmarktregio kennen hun cliënten en werkgevers en onderhouden nauwe banden. Deze omstandigheden en de werkwijzen hebben geleid tot een hoge waardering vanuit het UWV voor het Werkgeversservicepunt (WSP) Gorinchem als één van de betere van Nederland (gesprek met vertegenwoordigers UWV, d.d.20-11-2019). De harmonisatie en integrale aanpak in het sociaal domein zijn hierbij belangrijke elementen. De werkwijze en samenhang van de Arbeidsmarktregio Midden Utrecht heeft een ander karakter door het onderdeel zijn van één van de vijf deelregio’s van de grotere Arbeidsmarktregio. Met de veel grotere centrumgemeente Utrecht. De mate van invloed is, gelet op de schaal van de arbeidsmarktregio Gorinchem, voor de gemeente Vijfheerenlanden groter dan in de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht. Dat biedt voordelen ook als het gaat om het toekennen van landelijke subsidies, welke qua bedrag gelijkmatig over de regio’s wordt verdeeld ( in 2019 en 2020 1 miljoen per jaar ). Gaat het over de economische activiteiten dan steekt de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht zonder twijfel positief af ten opzichte van de arbeidsmarktregio Gorinchem.

Vanuit het belang om de dienstverlening zoveel mogelijk op peil te houden dan wel te verhogen ligt het voor de hand nu aan te sluiten bij die arbeidsmarktregio die daarop het beste beoordeeld is. Dat is voor Vijfheerenlanden de arbeidsmarktregio Gorinchem. Als leidraad in de toetsing welke regio zich het beste leent voor aansluiting dienen bovengenoemde drie thema’s: *Een goede werkgeversdienstverlening Met één gezamenlijk publiek werkgeverspunt, één basispakket, één uitvoeringsplan, harmonisatie instrumenten en voorzieningen, aansluiting werkgeversdienstverlening op werkzoekendendienstverlening en scholing is de arbeidsmarktregio Gorinchem verder ontwikkeld dan de arbeidsmarktregio Midden Utrecht. Over de prestaties van Avres en Wil wordt in dit advies geen inhoudelijk oordeel gegeven. Avres heeft de uitkeringsverstrekking voor de gemeenten in haar backoffice gecentraliseerd. In de regio Lekstroom verzorgt WIL de uitkeringsverstrekking per gemeente. De instrumenten en subsidies zijn bij Avres geharmoniseerd, in tegenstelling tot de regio Lekstroom. Hiermee lijkt Avres toekomstbestendig, zie de eerder aangehaalde brief van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid die harmonisatie van beleid enzovoorts voor iedere arbeidsmarktregio wenst.

*Het kennen van je inwoners en bijstandsgerechtigden Gelet op de kleinschaligheid van de arbeidsmarktregio Gorinchem heeft men zicht op het potentieel van de bijstandsgerechtigden, dat zal in de regio Lekstroom min of meer vergelijkbaar zijn. Maar voor de regio Midden Utrecht, gelet op de grootschaligheid, zal dat anders zijn. *Een optimale participatie In de arbeidsmarktregio Gorinchem zijn projecten ontwikkeld welke een goede aansluiting geven op het niveau van de beoogde doelgroep/beroepsbevolking met lager en middelbaar niveau. In de arbeidsmarktregio Utrecht geldt hetzelfde met nadruk op hoger en middelbaar geschoolden. De (internationale) werkgelegenheid in de regio Midden Utrecht groeide tot de coronacrisis sterk, een sterke toename van werkloosheid wordt nu verwacht, groter dan in de arbeidsmarktregio Gorinchem.

6

De mate van invloed is, gelet op de kleinschaligheid in de arbeidsmarktregio Gorinchem, voor de gemeente Vijfheerenlanden groter dan in de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht. Dat biedt voordelen ook als het gaat om het toekennen van landelijke subsidies, welke qua bedrag gelijkmatig over de regio’s wordt verdeeld ( in 2019 en 2020 1 miljoen ). Gaat het over de economische activiteiten dan steekt de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht zonder twijfel positief af ten opzichte van de arbeidsmarktregio Gorinchem. 5 Advies Op basis van de afwegingen is het advies van Kiene om te kiezen voor de Arbeidsmarktregio Gorinchem. Uit zijn gesprekken met bestuurders en management/adviseurs van de uitvoeringsorganisaties is gebleken dat er diverse kansen liggen in omliggende gebieden om de inwoners van Vijfheerenlanden meer mogelijkheden te bieden te participeren. De arbeidsmarkt houdt niet op bij de gemeentegrens zoals hier eerder vermeld. Dit noodzaakt tot samenwerking. De samenwerking houdt ook niet op bij de regiogrens. Afhankelijk van de inhoudelijke aanleiding kan er samenwerking gezocht worden met gemeenten en uitvoeringsinstellingen in de regio’s Midden Utrecht, Rivierenlanden of Drechtsteden.

Wat betreft de Lekstroomgemeenten, onderdeel van de regio Midden Utrecht, wordt aanbevolen op bestuurlijk niveau een dialoog aan te gaan om het vertrouwen voor een goede samenwerking terug te krijgen. Bij die keuze kan bestuurlijke samenwerkingsoverwegingen gekozen worden voor de volgende scenario’s: 1.Continueren huidige situatie, aansluiting bij de regio’s Gorinchem en Midden Utrecht. Daarmee houden we de tweezijdige oriëntatie in stand en kan Vijfheerenlanden bestuurlijk laten zien partners niet uit te willen sluiten in de samenwerking. Uit gesprekken met ambtenaren van het ministerie van SZW is dit scenario niet mogelijk gebleken. Er dient voor 01-01-2021 door de gemeente Vijfheerenlanden een besluit worden genomen bij welke regio aansluiting wordt gezocht. Mocht de gemeente om moverende redenen geen besluit hierover willen nemen dan raakt men de regie over het verloop van het proces kwijt. De rijksoverheid en omliggende regio’s gaan hun invloed aanwenden om tot een naar hun inzicht bevredigende uitkomst te komen. Het advies is om het zover niet te laten komen gelet op eerdere ervaringen hiermee. 2.Voorlopige aansluiting zoeken bij een regio voor 5 jaar. In de tussenliggende tijd op basis van een gezamenlijk oriëntatie-onderzoek naar trends en ontwikkelingen in sociaal domein een gezamenlijk besluit nemen over de mogelijke (boven) regionale samenwerking.

3.Aansluiting zoeken bij de regio Gorinchem op basis van overwegingen eerder genoemd in deze adviesnotitie, onder voorwaarde dat de gemeente Vijfheerenlanden de positie van centrumgemeente in de arbeidsmarktregio claimt. In dit scenario kan de gemeente Vijfheerenlanden de meest invloed aanwenden, voor zichzelf en voor de regio. De legitimering van deze opstelling wordt ingegeven doordat de gemeente Vijfheerenlanden na de fusie van Leerdam, Vianen en Zederik de grootste gemeente qua inwoneraantal is geworden. Vanuit deze positie de regie te nemen in de verkenning van de mogelijkheden voor verdergaande regionale samenwerking met de Lekstroomgemeenten. Het advies van Kiene is om scenario 3 te volgen en aan te sluiten bij de Arbeidsmarktregio Gorinchem en daarbij met de andere twee gemeenten te vragen als centrumgemeente voor de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden te worden aangewezen. Achtergrond van die wens is, vanuit die positie inhoud te gegeven aan de wens om grenzeloos samen te werken over regiogrenzen heen, zowel voor gemeenten als uitvoeringsorganisaties is dit een uitdaging.

7

Scenario 2 kan worden gezien als een terugvaloptie voor het geval de samenwerking in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden minder harmonieus kan opgepakt worden 6 Risico’s Als de gemeente Vijfheerenlanden geen keuze maakt zal er door het ministerie van SZW een keuze wordt gemaakt voor indeling bij één van de twee arbeidsmarktegio op basis van een voorstel van het UWV. Een keuze voor de arbeidsmarktregio Gorinchem betekent dat de Vijfheerenlanden stevig zal moeten investeren in de taak als grootste gemeente ook de centrumgemeentefunctie goed te vervullen. Dit vraagt bestuurlijke en ambtelijke inzet. Een keuze voor de arbeidsmarktregio Midden Utrecht zal het bestaansrecht van een arbeidsmarktregio Gorinchem met twee gemeenten bedreigen. 7 Vervolgtraject na besluitvorming Dit ontwerpadvies bespreken met de direct betrokken wethouders Taal en Verweij opdrachtgevers aan de heer C.J. Kiene en de ambtelijke ondersteuning Vreeburg en Veerman. Na bespreking van dit concept, advies aanbieden ter besluitvorming aan het college van burgemeester en wethouders. Moment van terugkoppeling door de heer Kiene aan zijn gesprekspartners in de afgelopen maanden organiseren, voordat raadsvoorstel is verzonden. Na deze bijeenkomst stuurt college voorstel aan de gemeenteraad met het advies in te stemmen met de keuze van de college.

Tegelijkertijd overleggen met de wethouders arbeidsmarkt Gorinchem over de centrumgemeente van de Arbeidsmarktregio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. Besluitvorming in gemeenteraad in juli 2020. Advies vragen aan Arbeidsmarktregio’s Gorinchem en Midden Utrecht inzake aansluiting Vijfheerenlanden bij Arbeidsmarktregio AV per 1 januari 2021. Na ontvangst adviezen verzoek in augustus 2020 aan UWV voor wijziging UWV werkbesluit SUWI. Het college van Vijfheerenlanden streeft naar een besluit van de gemeenteraad in de maand juli 2020 zodat het feitelijke verzoek tot wijziging van het besluit Werkgebieden op basis van de Wet SUWI in december kan worden gepubliceerd in het Staatsblad. In de procedure wordt het voorgenomen besluit van de gemeente Vijfheerenlanden door het college voorgelegd aan het WerkbedrijfRAP van de Arbeidsmarktregio Gorinchem. Ook de Arbeidsmarktregio Midden Utrecht wordt gevraagd in te stemmen met de wens van de gemeente Vijfheerenlanden. Het Werkbedrijf kent een samenstelling waarbij UWV, gemeenten en sociale partners deel van uitmaken. In de bespreking in de betrokken Regionale Werkbedrijven kunnen de vertegenwoordigers van alle gemeentelijke partijen de consequenties van de overstap bespreken. Indien het verzoek tot aansluiting bij de Arbeidsmarktregio in augustus 2020 bij UWV wordt gemeld, kan aansluiting er 1 januari 2021 geformaliseerd worden.

Voordat formele wijziging plaatsvindt, vindt afstemming plaats met de VNG en cliëntenraad UWV. 8 Financiële gevolgen

De rijksoverheid heeft voor 2020, net als in 2019 een budget van €1.000.000 ter beschikking gesteld. Daarna wordt gedacht aan een jaarlijkse bijdrage van € 500.000,-per arbeidsmarktregio, maar besluitvorming hierover heeft nog niet plaatsgevonden.

8

Ook de betaling van WEB-gelden, onderwijs aan niet inburgeringsplichtige volwassenen (18+), gericht op het verbeteren van de Nederlandse taal en rekenen, waaronder digitale vaardigheden en de Wet Inburgering worden verdeeld via de systematiek van de centrumgemeenten van de Arbeidsmarktregio’s. De verdeelsleutel van deze gelden in de arbeidsmarktregio Gorinchem is drie gemeenten waarbij Vijfheerenlanden de grootste gemeente is. Voor de regio Midden Utrecht is 15 gemeenten met als centrum gemeente Utrecht.

9

Bijlage 1 Gespreksdeelnemers gemeente Vijfheerenlanden - Stefan Vreeburg, Cees Taal, Tirtsa Kamstra, Marcel Verweij UWV - Ilse Zenden, Jitze Bok, Jan van Arkel Avres - Saar Spanjaard, Bert Hoeven WIL -Rob Esser, René Teijema Hive - Jeanette Verhoeven School en Bedrijf – Ton den Breejen VNO NCW – Mireille Horden Lucrato Apeldoorn – Gerrie van Sunder gemeente Lopik – Johan van Everdingen gemeente Nieuwegein – Ellie Eggengoor WerkbedrijfRAP – Gerard de Gans gemeente Gorinchem – Eelke Kraaijeveld gemeente Molenlanden – Teunis Jacob Slob gemeente IJsselstein – Bernd Roks gemeente Sliedrecht – Piet Vat gemeente Houten – Herman Geerdes gemeente Hardinxveld-Giessendam - Trudy Baggerman Sandra Taks Ministerie van SZW, Brenda Gietema, Ina Kalff gemeente Culemborg, Collin Stolwijk

10