Bijlage D Omgevingsvisie

Omgevingsvisie Vijfheerenlanden

84

een minimum wordt beperkt. Wanneer een product het einde van zijn levensduur bereikt, worden de materialen zoveel mogelijk binnen de economie gehouden. Deze kunnen keer op keer productief worden gebruikt, waardoor meer waarde wordt gecreëerd. (bron: nieuws Europees parlement, Circulaire economie: definitie, belang en voordelen, Economie Bijgewerkt op: 22-04-2022). Energieneutraliteit Het verbruik van energie en de hoeveelheid energie die duurzaam wordt opgewekt is gelijk aan elkaar en dus in balans. Een woning is bijna energieneutraal als die zelf de energie opwekt die nodig is voor het gebouw. Dat wil zeggen: voor verwarmen en koelen van de woning, ventilatie, warm water en verlichting, inclusief de energie die nodig is voor het verwarmings- en ventilatiesysteem (bijvoorbeeld de ventilatoren en de warmtepomp). Fysieke leefomgeving In dit kader bedoelen we met de fysieke leefomgeving het grondgebied van gemeente Vijfheerenlanden en alles wat daarin tastbaar/zichtbaar is. Het gaat over de activiteiten zoals wonen, werken, recreëren, mobiliteit etc. De omgevingsvisie gaat over de toekomst van onze dorpen en wijken en van het buitengebied. Hittestress Met name in stedelijk gebied is de hitte een probleem. Donkere en versteende omgevingen die bestaan uit asfalt, stoeptegels en bouwmaterialen absorberen meer hitte dan het buitengebied.

Deze donkere en versteende omgeving blijft nog lang warm. Hoge gebouwen houden verkoelende wind tegen. Door de hitte raken kwetsbare groepen zoals ouderen, kinderen, hart- en longpatiënten extra verzwakt. Zij kunnen namelijk veel slechter tegen extreme hitte. Hun lichaam kan die hitte minder goed afvoeren dan het lichaam van gezonde volwassenen. Kernrandzones Zone gelegen in het landelijk gebied rondom en direct aansluitend op het stedelijk gebied. Hieronder vallen ook dorpskernen. De omvang van deze zone is indicatief aangegeven en kan variëren, onder meer afhankelijk van de al aanwezige functies, de kwaliteiten en de aanwezige bebouwingsdichtheid. In deze zone komen, naast agrarische activiteiten, kernrandactiviteiten voor (bron: Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht, 10 maart 2021). Klimaatbestendig Beschermd tegen de effecten van klimaatverandering, zodanig ingericht dat de effecten van de klimaatverandering opgevangen kunnen worden: extreme hitte in de zomer, of langdurige en hevige regen. Dit kan gaan over een enkel gebouw of over een heel gebied.

Omgevingsvisie Vijfheerenlanden

85

Klimaatneutraliteit of CO2-neutraal CO2-neutraal zijn betekent dat jouw handelen per saldo niet zorgt voor een verhoging van de wereldwijde CO2-uitstoot en daarmee geen invloed heeft op het klimaat. CO2neutraal wordt daarom ook wel klimaatneutraal genoemd. Klimaatneutraal bouwen betekent dus CO2-neutraal bouwen. Dit houdt in dat het bouwproces niet bijdraagt aan de klimaatverandering, óf dat de uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2, wordt gecompenseerd. Kenmerken van klimaatneutraal bouwen zijn onder andere: Het kiezen van duurzame materialen, zoals duurzame isolatiematerialen. Natuur inclusief bouwen/ontwikkelen Natuur inclusief bouwen is een vorm van duurzaam bouwen waarbij zodanig gebouwd en ingericht wordt dat een bouwwerk bijdraagt aan de lokale biodiversiteit en natuurwaarden. Natuur inclusief bouwen draagt ook bij aan de kwaliteit van de leefomgeving waaronder de gezondheid van bewoners, bevordering van sociale contacten, bevordering van toerisme, het temperen van de temperatuur in een stad en vermindering van de luchtvervuiling in de stad (bron: Wikipedia). Omgevingskwaliteit

Met opmerkingen [MR47]: Zienswijze 2.1

Het begrip Omgevingskwaliteit volgt uit de maatschappelijke doelstellingen van de Omgevingswet. Naast een veilige en gezonde fysieke leefomgeving is ook ‘het bereiken en in stand houden van een Goede Omgevingskwaliteit’ toegevoegd als centrale doelstelling. Dit betreft, naast een gezonde en veilige leefomgeving, het belang van aspecten als cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit van natuur en landschap. Toekomstbestendige landbouw Een toekomstbestendige landbouw gaat uit van vitale, economisch rendabele bedrijven die op lange termijn kunnen blijven bestaan. Bedrijven die inspelen op klimaatverandering en bodemdaling en in balans zijn met natuurwaarden. Hier zijn verschillende vormen voor mogelijk, zoals kringlooplandbouw, natuur-inclusieve landbouw, precisie landbouw, etc.

Omgevingsvisie Vijfheerenlanden

86

Bijlage 2: Global goals in de Omgevingsvisie De Sustainable Development Goals (SDG’s), ook wel global goals genoemd, zijn zeventien doelen om van de wereld in 2030 een betere plek te maken (zie voor meer informatie https://www.sdgnederland.nl/). Ze zijn een mondiaal kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en de klimaatcrisis. In Vijfheerenlanden onderschrijven deze doelen. Een groot aantal doelen hebben een relatie met de ruimtelijke inrichting, soms direct, soms indirect en via de Omgevingsvisie geven we hier lokaal invulling aan. De 17 doelen zijn de volgende:

Een aantal van de 17 global goals, waaraan we in 2030 invulling gegeven hebben, hebben een relatie met de ambities die we hebben voor het realiseren van onze opgaven: Per (relevant) doel wordt hieronder weergegeven via welke van de ambities we hier een bijdrage aan leveren.

Omgevingsvisie Vijfheerenlanden

87

1 Geen armoede Dit doel is gericht op de afname van armoede in al haar vormen. Zowel financiële aspecten als de impact van armoede op het leven van mensen maken daar deel van uit. Indirect wordt hieraan een bijdrage geleverd in de Omgevingsvisie via: 1. We bouwen woningen naar behoefte. 3. We zorgen voor duurzame werkgelegenheid. 7. Er zijn voldoende, toegankelijke en bereikbare voorzieningen. 2 Geen honger De nadruk van dit doel ligt op de duurzaamheid van de voedselproductie en de impact ervan op de kwaliteit van de leefomgeving en het dierenwelzijn. In de Omgevingsvisie wordt hierop ingezet via: 5. We zetten in op een toekomstbestendige landbouw. 10. We zijn een klimaatbestendige gemeente en we vergroten de biodiversiteit. 3 Goede gezondheid en welzijn Het voorkomen van voortijdige sterfte veroorzaakt door overdraagbare en nietoverdraagbare ziektes en psychische problemen. In de Omgevingsvisie wordt hierop (indirect) ingezet via: 7. Er zijn voldoende, toegankelijke en bereikbare voorzieningen. 8. We realiseren een leefomgeving die positieve gezondheid stimuleert. 9. We waarborgen een gezonde en veilige leefomgeving. 6 Schoon water en sanitair Water vormt de kern van duurzame ontwikkeling. Zo kunnen watervoorraden op verschillende manieren een bijdrage leveren aan armoedebestrijding, economische groei en milieubescherming.

Van voedsel- en energiezekerheid tot de gezondheid van de mens en het milieu, water draagt bij aan de bevordering van sociale welvaart en gelijkaardige economische groei en heeft invloed op het levensonderhoud van miljarden mensen. In de Omgevingsvisie wordt hierop (indirect) ingezet via: 9. We waarborgen een gezonde en veilige leefomgeving. 10. We zijn een klimaatbestendige gemeente en we vergroten de biodiversiteit. 7 Betaalbare en duurzame energie De ontwikkeling en het gebruik van technologieën voor energiebesparing en hernieuwbare energiebronnen zijn een wezenlijk middel om energieverbruik en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. In de Omgevingsvisie wordt hierop ingezet via:

Omgevingsvisie Vijfheerenlanden

88

11. We zetten in op een duurzame, energie- en klimaat neutrale inrichting. 8 Eerlijk werk en economische groei Economische groei is pas duurzaam als kapitaal, arbeid en grondstoffen verantwoordelijk worden ingezet en als winsten en inkomens eerlijk verdeeld worden tussen burgers en bedrijven. In de Omgevingsvisie wordt hierop ingezet via: 3. We zorgen voor duurzame werkgelegenheid. 9 Industrie, innovatie en infrastructuur Het verbeteren van de mobiliteit en infrastructuur en de nadelen ervan – zoals druk op het milieu – verminderen. Ook moet het bedrijfsleven innoveren en verduurzamen. In de Omgevingsvisie wordt hierop ingezet via: 3. We zorgen voor duurzame werkgelegenheid. 4. We zetten in op duurzame bereikbaarheid. 5. We zetten in op een toekomstbestendige landbouw. 8. We realiseren een leefomgeving die positieve gezondheid stimuleert. 9. We waarborgen een gezonde en veilige leefomgeving. 11 Duurzame steden en gemeenschappen Het aanbod van betaalbare woningen bepaalt waar mensen gaan wonen, naast de werklocatie en sociale relaties. Beweging op de woningmarkt is belangrijk voor starters en doorstromers. Buitenshuis is een gezonde en veilige leefomgeving van belang. In de Omgevingsvisie wordt hierop ingezet via: 1. We bouwen woningen naar behoefte. 7. Er zijn voldoende, toegankelijke en bereikbare voorzieningen. 8.

We realiseren een leefomgeving die positieve gezondheid stimuleert. 9. We waarborgen een gezonde en veilige leefomgeving. 10. We zijn een klimaatbestendige gemeente en we vergroten de biodiversiteit. 11. We zetten in op een duurzame, energie- en klimaat neutrale inrichting. 12 Verantwoorde consumptie en productie We verspillen vandaag 30% van de wereldwijde voedselproductie. We produceren en consumeren zonder voldoende rekening te houden met de impact op de natuurlijke rijkdommen van de planeet. De huidige situatie is onhoudbaar en daarom moeten we “meer doen, met minder”. Duurzame productie en consumptie, met een efficiënter gebruik van grondstoffen, verlaagt de druk op het milieu en vermindert de afhankelijkheid van die grondstoffen. In de Omgevingsvisie wordt hierop ingezet via:

Omgevingsvisie Vijfheerenlanden

89

5. We zetten in op een toekomstbestendige landbouw. 11. We zetten in op een duurzame, energie- en klimaat neutrale inrichting. 13 Klimaatactie Klimaatverandering heeft een effect op elk land, op elk continent. Het ontwricht nationale economieën en beïnvloedt levens, met grote kosten voor mensen, gemeenschappen en landen, nu en in de toekomst. In de Omgevingsvisie wordt hierop ingezet via: 5. We zetten in op een toekomstbestendige landbouw. 10. We zijn een klimaatbestendige gemeente en we vergroten de biodiversiteit. 11. We zetten in op een duurzame, energie- en klimaat neutrale inrichting. 15 Leven op het land De mens heeft de aarde nodig om te kunnen overleven. Om al het leven op het land te beschermen richt dit doel zich op de verschillende bedreigingen waar onze planeet mee te maken krijgt, zoals ontbossing, verwoestijning, landdegradatie en het verlies aan biodiversiteit. In de Omgevingsvisie wordt hierop ingezet via: 5. We zetten in op een toekomstbestendige landbouw. 6. De recreatie in de gemeente past bij onze identiteit. 10.Een klimaatbestendige en groene leefomgeving met een toename van de biodiversiteit.

Omgevingsvisie Vijfheerenlanden

90

Bijlage 3: Participatieverslag Bijlage 4: Gemeenteatlas Bijlage 5: Omgevingseffect rapportage Bijlage 6: Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden Bijlage 7: Passende beoordeling

Omgevingsvisie Vijfheerenlanden

91