Bijlage C4 Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

blad 29 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Figuur 4.17 Ligging van de foerageergebieden van de purperreiger in Nederland in agrarisch gebied (Van der Windsen & Van Horssen, 2004)

Weidevogelgebieden Een groot deel van de zoekgebieden ligt in of nabij weidevogelkerngebieden. Het grootste oppervlakte weidevogelgebieden in of binnen 500 meter van een zoekgebied is bij de zoekgebieden 2, 4 en 9.

oppervlak (ha)

250 200 150 100 50 0 1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

locatie Weidevogelkerngebieden

NNN

Figuur 4.18 Oppervlakte aan Weidevolgelgebieden en NNN binnen de zoekgebieden of binnen 500 meter van een zoekgebied

blad 30 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Figuur 4.19 Ligging zoekgebieden ten opzichte van de weidevogelkerngebieden (licht groen)

Gevoeligheidskaarten vogels Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft voor vogels gevoeligheidskaarten in relatie tot windenergie op land opgesteld. In de rode gebieden zijn de risico’s voor vogels het grootst. In de lichter blauw/groen gekleurde gebieden het laagst. Met name voor broedvogels is in een aantal gebieden in Vijfheerenlanden sprake van een hoge kans op negatieve effecten. Ook voor niet-broedvogels is sprake van een aantal gebieden met een hoge kans op negatieve effecten. Van mogelijke negatieve effecten op overtrekkende vogels is met name in het zuidelijke deel van Vijfheerenlanden sprake (Sovon, 2021). Op basis van de gevoeligheidskaarten kent het gebied rond Zouweboezem de grootste risico’s met betrekking tot negatieve effecten van windturbines op broedvogels. De zoekgebieden 1, 2, 3, 4 en 13 liggen in of nabij het gebied met de hoogste risico’s. Voor niet broed-vogels zijn er met name in de omgeving van zoekgebieden 8 en 9 de meeste risico’s. Figuur 4.23, Figuur 4.24 en Figuur 4.25 tonen de zoekgebieden ten opzichte van de gevoeligheid van vogels voor windturbines. Met behulp van GIS is per zoekgebied de gemiddelde gevoeligheid (de kaart bevat gegevens voor een raster van 250x250 m). Het resultaat hiervan is weergegeven in de figuren Figuur 4.26 en Figuur 4.27.

De verschillen tussen de zoekgebieden zijn relatief klein en in verhouding met andere gebieden in de provincie is de gevoeligheid relatief laag.

blad 31 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Figuur 4.20 Gevoeligheidskaart niet-broedvogels en windturbines (Sovon, 2021).

Figuur 4.21 Gevoeligheidskaart broedvogels en windturbines (Sovon, 2021).

Figuur 4.22 Gevoeligheidskaart vogeltrek en windturbines (Sovon, 2021).

blad 32 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Figuur 4.23: Gevoeligheid broedvogels

Figuur 4.24 Gevoeligheid niet-broedvogels

Figuur 4.25: Gevoeligheid broedvogels en niet-broedvogels

blad 33 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Figuur 4.26 Gevoeligheid van de zoekgebieden voor effect op broedvogels en niet-broedvogels

Figuur 4.27 Gevoeligheid van de zoekgebieden voor effect op broedvogels en niet-broedvogels samengenomen

Aanvulling natuur Vraagstelling in het advies van de Commissie m.e.r. In het advies van de Commissie m.e.r. wordt het volgende gevraagd: Toon de uitvoerbaarheid aan van de alternatieven in het kader van de Wet natuurbescherming. Gebruik ook de provinciale windturbinerisicokaarten om de (mogelijke) effecten op vogels en vleermuizen vollediger te beschrijven.

blad 34 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Naar aanleiding hiervan is nadere informatie over de mogelijke effecten op vogels en vleermuizen verzameld. In het locatieonderzoek is al gebruik gemaakt van de kaarten voor de gevoeligheid van vogels (broedvogels en niet-broedvogels) voor windturbines waarnaar het advies van de Commissie verwijst7. Kanttekening bij deze aanvullende informatie is dat het OER en het locatieonderzoek zijn opgesteld ten behoeve van de omgevingsvisie. Het karakter van de omgevingsvisie (een zelfbindend, kaderstellend plan) is zodanig dat het niet noodzakelijk is de uitvoerbaarheid van de alternatieven aan te tonen. Zoals ook aangegeven is het doel van de omgevingsvisie ten aanzien van de zoekgebieden wind te komen tot het aanduiden van enkele kansrijke zoekgebieden, die vervolgens nader zullen worden onderzocht. De feitelijke uitvoerbaarheid van windparken in de zoekgebieden is afhankelijk van vele factoren. Dit kan pas goed in beeld worden gebracht als nader onderzoek wordt gedaan aan de hand van concrete opstellingen van windturbines (aantal, positie, afmetingen e.d.). Effect op vogels Zoals hierboven reeds vermeld zijn in paragraaf 4.4.3 Natuur van het locatieonderzoek de zoekgebieden reeds vergeleken met behulp van de gevoeligheidskaarten voor vogels uit de GIS-viewer van de provincie Utrecht. Deze zijn gebaseerd op Stahl & Epe (2021). Aanvullende analyses zijn derhalve niet nodig.

Effect op vleermuizen Niet ter discussie staat dat windturbines effect kunnen hebben op vleermuizen. Het effect bestaat er in hoofdzaak uit dat vleermuizen slachtoffer kunnen worden van een aanvaring met de turbine. Dat komt er op neer dat een vleermuis wordt geraakt door een rotorblad. Vleermuizen hebben een beschermde status op basis van de Habitatrichtlijn. Effecten op vleermuizen moeten daarom zo veel mogelijk worden voorkomen. Zoals in Stahl & Epe (2021) wordt opgemerkt zijn veel variabelen van invloed op de (de kans dat) vleermuizen slachtoffer worden van een aanvaring. Naast de karakteristieken van de windturbines zelf (zoals ashoogte, rotordiameter en de hoogte van de rotor boven het maaiveld en de begroeiing) zijn dat weersomstandigheden, tijd van het jaar (ook in relatie tot de levenscyclus van de vleermuizen) en de positie van turbines ten opzichte van zomer- en winterverblijven, foerageergebieden, routes van transitvluchten en trekroutes. Om een goede inschatting te kunnen make van de effecten is dan ook veel detailinformatie benodigd. Die is niet beschikbaar voor de 14 zoekgebieden. In de GIS-viewer van de provincie Utrecht is een aantal kaartlagen opgenomen van de risico’s voor vleermuizen.

Deze kaarten zijn niet gebaseerd op waarnemingen van vleermuizen en/of slachtoffers, maar op een ruimtelijke analyse van landschapskenmerken in relatie tot het gedrag en de kenmerken van vleermuizen. Deze kaarten zijn gebaseerd op expertkennis over ‘de relevantie van verschillende landschapselementen voor de respectievelijke soort-functiecombinaties’. In de risicokaarten is een 10-puntsschaal gehanteerd (10 = grootste risico, 0 = kleinste risico). Aangegeven is verder dat de kaarten niet onderling kunnen worden vergeleken en de waarden kunnen niet worden opgeteld om tot een totaalscore te komen. In het rapport wordt verder aangegeven ‘Omdat er te weinig informatie beschikbaar is over aan/afwezigheid en abundantie van soorten, is het niet zo dat op voorhand met enkel deze kaarten te bepalen is of op een bepaalde locatie zonder problemen een windturbinepark geplaatst kan worden of niet’. In de figuren 1 t/m 11 in bijlage 2 van dit windonderzoek zijn de kaarten uit de GIS-viewer overgenomen, met daarop aangegeven de 14 zoekgebieden. De kaarten hebben betrekking op vleermuissoorten die in Utrecht voorkomen (Tabel 4.7) en op verschillende functionele (vlieg)relaties.

7

Julia Stahl & Martin Epe (eds), 2021: Gevoeligheid van vogels en vleermuizen voor windturbines in de provincie Utrecht. Achtergronddocument bij de ruimtelijke modellering van verspreiding en vliegbewegingen. Sovon-rapport 2012/18. Rapport Zoogdiervereniging 2021.03

blad 35 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Tabel 4.7 Selectie van de in de provincie Utrecht waargenomen soorten en de mate waarin ze als slachtoffer worden gevonden in de buurt van windturbines (overgenomen uit Stahl & Epe, 2021). Voor de vetgedrukte soorten zijn kaarten opgenomen in de GIS-viewer

Soort

In Nederland

in Noordwest Europa

Baardvleermuis

Onbekend

zelden of nooit gevonden als slachtoffer

Brandts Vleermuis

Onbekend

zelden of nooit gevonden als slachtoffer

Watervleermuis

Onbekend

zelden of nooit gevonden als slachtoffer

Franjestaart

Onbekend

zelden of nooit gevonden als slachtoffer

Meervleermuis

Onbekend

zelden of nooit gevonden als slachtoffer

Gewone Grootoorvleermuis

Onbekend

zelden of nooit gevonden als slachtoffer

Gewone Dwergvleermuis

relatief weinig

relatief vaak

Kleine Dwergvleermuis

Onbekend

relatief vaak

Ruige Dwergvleermuis

relatief vaak

zeer vaak

Laatvlieger

Onbekend

relatief vaak als in verspreidingsgebied

Tweekleurige Vleermuis

Onbekend

relatief vaak als in verspreidingsgebied

Rosse Vleermuis

Weinig

Vaak

Bosvleermuis

Onbekend

relatief vaak als in verspreidingsgebied

Er kan worden geconstateerd dat de kaarten (als gevolg van de wijze waarop ze tot stand zijn gekomen) als het ware de eigenschappen van de landschappen laten zien. Grotere risico’s voor vleermuizen komen voor bij de gebieden met meer bomen, boswallen en singels. De grotere, open gebieden geven minder risico’s voor vleermuizen. Grosso modo lijkt het er op dat de zoekgebieden in de open landschappen (zoals de zoekgebieden 1, 2, 4, 9 en 13) wat minder hoge risico’s laten zien en andere zoekgebieden in landschappen met wat meer opgaand groen (zoals de zoekgebieden 10, 3 en 6) wat hogere risico’s. Uit de beschikbare kaarten kan – ook gezien de disclaimers in het bijbehorende rapport – geen uitspraak worden gedaan over de haalbaarheid van de zoekgebieden. Ook kan uit de informatie niet een eenduidig beeld worden ontleend ten aanzien van de rangorde van de zoekgebieden ten aanzien van de gevoeligheid voor effecten op vleermuizen. Conclusie Uit de aanvullende effectanalyse op vleermuizen blijkt dat in de landschappen met meer opgaand groen (bomen, boswallen en singels) grotere risico’s tot aanvaring van vleermuizen tegen een windturbine worden verwacht en de open landschappen minder hoge risico’s laten zien. Gezien de disclaimer in het bij de kaarten behorende rapport, kan echter geen uitspraak worden gedaan over de haalbaarheid van de zoekgebieden ten aanzien van vleermuizen.

Derhalve kan ook geen duidelijke conclusie worden getrokken of dit tot andere beoordelingen leidt. Kortom, de aanvullende analyse op vleermuizen leidt niet tot wezenlijke andere conclusies op het aspect natuur.

blad 36 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

5.

Beoordeling per zoekgebied Per zoekgebied is de geschiktheid beoordeeld en is inzichtelijk gemaakt hoeveel windturbines er ongeveer zouden passen (op basis van de tussenafstand per turbine). Hierbij is geen rekening gehouden met een goede landschappelijke inpassing. De geschiktheid is op basis van drie gewichtensets beoordeeld namelijk Mens, Groen en Energie (voor verdere uitleg zie paragraaf 6.2). Mens is vooral gericht op de impact voor omwonenden. Groen is vooral gericht op de aspecten natuur en landschap. Bij Energie ligt de nadruk op de geschiktheid van het zoekgebied voor het realiseren van een windpark.

5.1

Zoekgebied 1: scoort relatief slecht op alle categorieën Zoekgebied 1 scoort slecht op de categorie Mens (11e van de 14 zoekgebieden). Ook op de categorieën Groen en Energie scoort het gebied onder gemiddeld (12e en 10e van de 14 zoekgebieden). In zoekgebied 1 is een eendenkooi gelegen en een deel van het zoekgebied behoort tot het NNN. Dit zoekgebied heeft een relatief hoog risico op negatieve effecten voor broedvogels en niet-broedvogels. Het zoekgebied heeft geen relatie met een grotere infrastructurele lijn en heeft een grotere afstand tot de snelweg. Afhankelijk van de categorie kunnen er ca. 3 tot 4 windturbines ingepast worden. De beschikbare ruimte wordt mogelijk beperkt door het paalrecht rond de eendenkooi. Dit zoekgebied ligt geheel buiten de contour van 1.200 m rond stedelijke gebieden. Langs de oostgrens van het gebied loopt een buisleiding. Dat kan een beperking opleggen aan de beschikbare ruimte.

Figuur 5.1 Ligging zoekgebied 1 Tabel 5.1 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 1

Oppervlakte in hectares 38,0

In te passen grote turbines Ca. 4

In te passen maximale turbines Ca. 3

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

5.2

Zoekgebied 2: scoort niet goed op alle categorieën Zoekgebied 2 scoort niet goed op de gewichtensets Mens, Groen en Energie (12e en 10e van de 14 zoekgebieden). Op de categorie Groen wordt relatief laag gescoord (13e van de 14 zoekgebieden).

blad 37 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Zoekgebied 2 ligt in een weidevogelkerngebied en grenst aan een eendenkooi. Dat kan mogelijk een beperking opleveren voor de beschikbare ruimte. Bij dit zoekgebied is sprake van het grootste oppervlakte weidevogelgebieden in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Dit zoekgebied heeft echter een relatief laag risico op negatieve effecten voor broedvogels en niet-broedvogels. Het zoekgebied heeft geen relatie met een grotere infrastructurele lijn en heeft een grotere afstand tot de snelweg. Het gebied grenst wel aan een wetering. Het gebied is te klein om voldoende grote windturbines in te passen, maar op basis van maximale windturbines kan wel worden voorzien in de opgave van 15 MW. Er kunnen ca. 3 turbines worden ingepast. Mogelijke beperkingen voor dit gebied kunnen voortkomen uit de afstand tot Meerkerk (een deel van het zoekgebied ligt binnen 1.200 m) en een buisleiding die het gebied doorsnijdt.

Figuur 5.2 Ligging zoekgebied 2 Tabel 5.2 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 2

Oppervlakte in hectares 33,4

In te passen grote turbines Ca. 3

In te passen maximale turbines Ca. 3

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

Dit zoekgebied ligt voor ongeveer de helft binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied.

blad 38 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

5.3

Zoekgebied 3: scoort zeer goed op de categorie Mens en Groen Zoekgebied 3 scoort zeer goed op de categorieën Mens en Groen (2e en 3e van de 14 zoekgebieden). De beoordeling voor Energie is gemiddeld (5e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 3 grenst aan Natura 2000 en het NNN. Er zijn geen weidevogelkerngebieden in de omgeving. Het zoekgebied heeft geen relatie met een grotere infrastructurele lijn en heeft een grotere afstand tot de snelweg. Het gebied grenst wel aan een wetering. Afhankelijk van de categorie kunnen er ca. 3 tot 4 windturbines ingepast worden. Dit zoekgebied ligt geheel buiten de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied. Langs het oostelijke uiteinde van dit gebied loopt een buisleiding.

Figuur 5.3 Ligging zoekgebied 3 Tabel 5.3 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 3

Oppervlakte in hectares 20,5

In te passen grote turbines Ca. 4

In te passen maximale turbines Ca. 3

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

5.4

Zoekgebied 4: scoort gemiddeld op Groen en Energie maar relatief laag op Mens Zoekgebied 4 scoort gemiddeld op de categorie Groen en Energie (6e en 7e van de 14 zoekgebieden). Daarnaast scoort het zoekgebied gemiddeld op de categorie Mens (7e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 4 ligt in weidevogelkerngebied. Bij dit zoekgebied is sprake van een van de grootste oppervlakte weidevogelkerngebieden in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Er zijn relatief veel woningen in de omgeving. Het zoekgebied grenst voor een gedeelte aan de A27, maar een lijnopstelling langs de snelweg is niet mogelijk. Er kunnen ca. 4 turbines worden ingepast. De beschikbare ruimte is echter (te) klein als 1.200 afstand tot woonkernen moet worden aangehouden.

blad 39 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Figuur 5.4 Ligging zoekgebied 4 Tabel 5.4 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 4

Oppervlakte in hectares 20,3

In te passen grote turbines Ca. 4

In te passen maximale turbines Ca. 4

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

Dit zoekgebied ligt deels binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied.

5.5

Zoekgebied 5 scoort slecht op de categorieën Groen en Energie Zoekgebied 5 scoort gemiddeld op de categorie Mens (6e van de 14 zoekgebieden), maar relatief slecht op de categorieën Groen en Energie (11e en 14e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 5 is geheel gelegen in weidevogelkerngebied. Dit zoekgebied heeft echter een relatief laag risico op negatieve effecten voor broedvogels en niet-broedvogels. Op dit zoekgebied is daarnaast een kleine kans op het optreden van geluidshinder. Er zijn relatief weinig woningen in de omgeving. Het zoekgebied heeft geen relatie met een grotere infrastructurele lijn. Het gebied is relatief klein en er kunnen ca. 2 turbines worden ingepast.

blad 40 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Het gebied is hiermee te klein om te kunnen voorzien in de opgave van 15 MW. Bovendien ligt dit gebied voor een groot deel binnen de contour van 1.200 m rond woonbebouwing.

Figuur 5.5 Ligging zoekgebied 5 Tabel 5.5 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 5

Oppervlakte in hectares 11,4

In te passen grote turbines Ca. 2

In te passen maximale turbines Ca. 2

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

Dit zoekgebied ligt voor meer dan de helft binnen een contour van 1.200 rond stedelijk gebied.

5.6

Zoekgebied 6: scoort zeer goed op de categorie Energie Zoekgebied 6 scoort zeer goed op de categorie Energie (3e van de 14 zoekgebieden). Daarnaast scoort het gebied gemiddeld tot goed op Mens en Groen (9e en 4e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 6 is gedeeltelijk gelegen in weidevogelkerngebied en grenst daarnaast aan het NNN. Er zijn relatief veel woningen in de omgeving. Door aanwezigheid van de lintbebouwing Lakerveld is er geen directe relatie met de snelweg. Het gebied grenst aan de Bastaardkade. Het gebied is relatief groot en er is een

blad 41 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

forse omvang in lijnopstelling mogelijk. Er kunnen afhankelijk van de categorie ca. 8 tot 9 turbines worden ingepast. De contour van 1.200 m heeft hier een kleine invloed. Het noordelijke deel van dit zoekgebied ligt binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied.

Figuur 5.6 Ligging zoekgebied 6 Tabel 5.6 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 6

Oppervlakte in hectares 69,2

In te passen grote turbines Ca. 9

In te passen maximale turbines Ca. 8

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

5.7

Zoekgebied 7: scoort slecht op de categorieën Mens, Groen en Energie Zoekgebied 7 scoort slecht op de categorie Mens (14e van de 14 zoekgebieden) en ook voor de categorieën Groen en Energie (9e en 12e van de 14 zoekgebieden).

blad 42 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Zoekgebied 7 ligt in de uiterwaarden en grenst daarnaast aan het NNN. Grootschalige bebouwing zoals een windturbine is niet wenselijk vanwege doorstroming van de rivier in de uiterwaarden. Er zijn niet veel woningen in de directe omgeving, maar wel een groot aantal woningen op een wat grotere afstand. Daarnaast zijn er langs de rivier recreatievoorzieningen aanwezig die deels volgens het BAG ook een woonfunctie hebben en daarom zijn meegeteld. Er kunnen ca. 3 turbines worden ingepast. Het gebied is te klein om voldoende grote windturbines in te passen, maar op basis van maximale windturbines kan wel worden voorzien in de opgave van 15 MW.

. Figuur 5.7 Ligging zoekgebied 7 Tabel 5.7 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 7

Oppervlakte in hectares 13,9

In te passen grote turbines Ca. 3

In te passen maximale turbines Ca. 3

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Dit zoekgebied ligt geheel binnen (elkaar overlappende) contouren van 1.200 m tot stedelijke gebieden.

5.8

Zoekgebied 8: scoort het slechtst op de categorie Groen en ook relatief laag op Mens en Energie Zoekgebied 8 scoort slecht op de categorieën Groen en Energie (14e en 13e van de 14 zoekgebieden). Op de categorie Groen scoort dit gebied het slechtst van alle zoekgebieden. Voor de gewichtenset Mens is dit zoekgebied relatief goed (4e).

blad 43 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Zoekgebied 8 ligt geheel in weidevogelkerngebied, de Groene Contour en NNN. Het gebied grenst aan een veenlint. Het gebied is te klein om voldoende grote windturbines in te passen, maar op basis van maximale windturbines kan wel worden voorzien in de opgave van 15 MW. Er kunnen ca. 3 turbines worden ingepast. Er is geen relatie met grote infrastructurele lijnen.

Figuur 5.8 Ligging zoekgebied 8 Tabel 5.8 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 8

Oppervlakte in hectares 23,8

In te passen grote turbines Ca. 3

In te passen maximale turbines Ca. 3

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

Het noordelijke deel van dit zoekgebied ligt binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied (in dit geval bedrijventerrein).

blad 44 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

5.9

Zoekgebied 9: scoort gemiddeld in de drie categorieën Zoekgebied 9 scoort gemiddeld op de drie categorieën Mens, Groen en Energie (5e, 8e en 6e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 9 ligt geheel in weidevogelkerngebied en aangrenzend aan een veenlint. Bij dit zoekgebied is sprake van een van de grootste oppervlakte weidevogelkerngebieden in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Op dit zoekgebied is ook een grote kans op het optreden van geluidshinder. Er zijn relatief veel woningen in de omgeving. Er is geen relatie met grote infrastructurele lijnen. Het gebied ligt tussen twee ontginningslinten in. Het grenst daarnaast aan een wetering. Er kunnen ca. 4 turbines worden ingepast.

Figuur 5.9 Ligging zoekgebied 9 Tabel 5.9 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 9

Oppervlakte in hectares 26,0

In te passen grote turbines Ca. 4

In te passen maximale turbines Ca. 4

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Dit zoekgebied ligt deels onder de contouren van 1.200 m rond twee stedelijke gebieden.

blad 45 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

5.10

Zoekgebied 10: scoort goed in drie gewichtensets Voor de categorie Energie scoort het zoekgebied zeer goed (1e van de 14 zoekgebieden). De rangorde voor de gewichtensets Mens en Groen is iets beter dan het gemiddelde (3e en 2e). Het gebied grenst aan de A2. Afhankelijk van de categorie kunnen er ca. 7 tot 8 turbines worden ingepast. Zoekgebied 10 ligt grotendeels in het NNN en de Groene Contour. Bij dit zoekgebied is sprake van het grootste oppervlakte NNN in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Dit zoekgebied heeft daarnaast een relatief hoog risico op negatieve effecten voor broedvogels en niet-broedvogels. Anderzijds lijken hier mogelijkheden te bestaan voor een opstelling langs de A2, waarbij de turbines wel in NNN moeten worden gesitueerd. Er moet dan wel rekening worden gehouden met (risico)afstanden tot de snelweg en de buisleiding langs de snelweg. Dit zoekgebied ligt geheel buiten contouren rond stedelijke gebieden (de lintbebouwing van Tienhoven is niet aangemerkt als woonkern).

Figuur 5.10 Ligging zoekgebied 10 (bovenste gebied) Tabel 5.10 Indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 10

Oppervlakte in hectares 71,6

In te passen grote turbines Ca. 8

In te passen maximale turbines Ca. 7

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

blad 46 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

5.11

Zoekgebied 11: scoort slecht op de categorie Energie en ook relatief laag op Mens en Groen Zoekgebied 11 scoort slecht op de categorie Energie (9e van de 14 zoekgebieden). Ook voor Mens en Groen scoort het gebied laag (8e en 10e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 11 ligt in de invloedsfeer van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en grenst daarnaast aan weidevogelkerngebieden. Dit zoekgebied heeft een relatief laag risico op negatieve effecten voor broedvogels en niet-broedvogels. Het gebied is daarnaast relatief klein. Er kunnen ca. 2 turbines worden ingepast. Het gebied is hiermee te klein om te kunnen voorzien in de opgave van 15 MW. Er is ook geen lijnopstelling mogelijk waarmee relatie te leggen is met grote infrastructureel lijnen.

Figuur 5.11 Ligging zoekgebied 11 Tabel 5.11 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 11

Oppervlakte in hectares 9,5

In te passen grote turbines Ca. 2

In te passen maximale turbines Ca. 2

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing

Dit zoekgebied ligt nagenoeg geheel binnen contouren van 1.200 m rond stedelijke gebieden.

blad 47 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

5.12

Zoekgebied 12: scoort gemiddeld op de categorie Groen maar slecht op Mens en Energie Zoekgebied 12 scoort gemiddeld op de categorie Groen (7e van de 14 zoekgebieden) en onder gemiddeld op de categorie Energie (11e van de 14 zoekgebieden). Op de categorie Mens scoort het zoekgebied slecht (13e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 12 grenst aan de A2 en A27 en betreft een stadsrand (bedrijventerrein). Op dit zoekgebied is er (bij de gehanteerde methodiek) de grootste kans op het optreden van geluidhinder. Er zijn relatief veel woningen in de ruimere omgeving aanwezig, maar ook als wordt gekeken naar de hinder bij woningen tot 1.250 m scoort dit zoekgebied niet bij de beste zoekgebieden. In deze omgeving zijn ook andere geluidbronnen aanwezig, zoals de snelwegen en bedrijventerreinen. In zoekgebied 12 zijn al drie windturbines geplaatst. Er kan hier nog ca. 1 turbine worden ingepast (rekening houdend met afstand tot de bestaande windturbines). Het gebied is hiermee niet geschikt om te kunnen voorzien in de opgave van 15 MW. Bij dit gebied moet bij de plaatsing van windturbines rekening worden gehouden met (risico)afstanden tot de snelwegen de buisleiding die langs de zuidkant van dit zoekgebied loopt. Voor dit bestaande windgebied is de contour van 1.200 m rond woonkernen (Vianen en Hagestein) niet van toepassing.

Figuur 5.12 Ligging zoekgebied 12 Tabel 5.12 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 12

Oppervlakte in hectares 37,1

In te passen grote turbines Ca. 1

In te passen maximale turbines Ca. 1

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

5.13

Zoekgebied 13: scoort zeer goed op de categorie Energie Zoekgebied 13 scoort zeer goed op de categorie Energie (4e van de 14 zoekgebieden). Voor de categorieën Mens en Groen scoort het zoekgebied daarentegen gemiddeld (10e en 5e van de 14 zoekgebieden). Dat heeft onder andere te maken met de situering ten opzichte van Lexmond. Het zoekgebied is relatief groot, grenst aan de Molenwetering en ligt relatief dichtbij de snelweg. Zoekgebied 13 ligt gedeeltelijk in het NNN. Bij dit zoekgebied is sprake van een van de grootste oppervlakte NNN in of binnen 500 meter van een zoekgebied. Er kunnen ca. 7 turbines worden ingepast en een lijnopstelling is mogelijk. Als

blad 48 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

rekening wordt gehouden met een afstand van 1.200 m tot woonkern wordt de beschikbare ruimte kleiner. Bij een opstelling van windturbines in een kleiner gebied (op grotere afstand tot de woonkern) zal ook de kans op hinder afnemen. Door dit gebied loopt een buisleiding. Dat kan leiden tot een beperking van de beschikbare ruimte.

Figuur 5.13 Ligging zoekgebied 13 Tabel 5.13 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 13

Oppervlakte in hectares 63,7

In te passen grote turbines Ca. 7

In te passen maximale turbines Ca. 7

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

Een klein deel van dit zoekgebied ligt binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied.

blad 49 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

5.14

Zoekgebied 14: scoort zeer goed op alle categorieën Zoekgebied 14 scoort zeer goed op de categorie Groen (1e van de 14 zoekgebieden). Ook voor de categorieën Mens en Energie wordt relatief goed gescoord (1e en 2e van de 14 zoekgebieden). Zoekgebied 14 grenst aan de A2 en ligt grotendeels in weidevogelkerngebied. Daarnaast grenst het aan NNN. Op dit zoekgebied is een kleine kans op het optreden van geluidshinder. Er zijn relatief weinig woningen in de omgeving. Dit zoekgebied heeft een relatief hoog risico op negatieve effecten voor broedvogels en nietbroedvogels. Er kunnen ongeveer 4 turbines worden ingepast en is een opstelling mogelijk in lijn met de snelweg. Als rekening wordt gehouden met een afstand van 1.200 m tot woonkernen neemt de plaatsingsruimte enigszins af. Bij dit gebied moet bij plaatsing van turbines rekening worden gehouden met (risico) afstanden tot de A2 en de buisleiding naast de snelweg.

Figuur 5.14 Ligging zoekgebied 14 (onderste gebied) Tabel 5.14 indicatie van het maximaal in te passen windturbines in het zoekgebied*

Zoekgebied 14

Oppervlakte in hectares 23,1

In te passen grote turbines Ca. 4

In te passen maximale turbines Ca. 4

*geen rekening houdend met een optimale landschappelijke inpassing.

Een klein deel van dit zoekgebied ligt binnen de contour van 1.200 m rond stedelijk gebied.

blad 50 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

5.15

Gevoeligheidsanalyse In het advies van de Commissie m.e.r. wordt gevraagd om mogelijke invullingen van de zoekgebieden. De Commissie vraagt daarbij om specifiek in te gaan op de zoekgebieden 6 en 13, die beide potentieel veel ruimte bieden aan meerdere windturbines. De Commissie verwacht dat gedetailleerder onderzoek naar de mogelijke invulling van de zoekgebieden tot meer inzicht kan leiden. Bijvoorbeeld omdat de negatieve beoordeling van het gebied worden veroorzaakt door de effecten in een klein deel van het gebied. Een mitigerende maatregel kan dan zijn om windturbines in dat deel van het gebied niet toe te staan. Daardoor kunnen vervolgens de conclusies veranderen over de milieueffecten. Naar aanleiding van dit advies wordt nader ingezoomd op de zoekgebieden 6 en 13. Hierbij wordt de kanttekening gemaakt dat een dergelijke nadere analyse ook voor andere zoekgebieden zou kunnen worden gedaan (bijvoorbeeld voor de zoekgebieden die in het locatieonderzoek relatief goed zijn beoordeeld). Door op enkele zoekgebieden in te zoomen (en dat bij andere niet te doen) kan de vergelijking scheef worden. Daarom is voor de overige zoekgebieden ook globaal bekeken of verkleinen van de zoekgebieden een gevolg kan hebben voor de beoordeling. Een tweede kanttekening is dat de hier gevolgde benadering uitgaat van de negatieve effecten en de mogelijkheden om die te mitigeren.

Vanuit het perspectief van de landschappelijke inpassing zou juist moeten worden gezocht naar de kansen en mogelijkheden om te komen tot een goede inpassing. Bijvoorbeeld door te onderzoeken of het meerwaarde heeft aan te sluiten bij reeds bestaande windturbines of door te kiezen voor een opstelling langs hoofdinfrastructuur. Daarnaast is van belang dat het locatieonderzoek is bedoeld om een schifting te maken van kansrijke en minder kansrijke zoekgebieden. Na deze schifting kan dan in het vervolgproces in de project-m.e.r.’s voor de voorkeursgebieden worden ingezoomd op de mogelijke invullingen va de zoekgebieden, die meer in detail worden onderzocht. Dat kan dan aan de hand van concrete opstellingsvarianten voor die zoekgebieden. Zoekgebied 6 Het zoekgebied Zoekgebied 6 is een langgerekte locatie (lengte ongeveer 2 kilometer, breedte maximaal ongeveer 400 meter) gelegen in een open landschap. Door het open karakter is het gebied geschikt voor weidevogels. Het zuidelijk deel van het zoekgebied is aangeduid als weidevogelkerngebied. Het noordelijk deel grenst aan een gebied dat onderdeel is van het NNN. Het zoekgebied ligt parallel aan de (verspreide) lintbebouwing van Lakerveld. Ten noorden van het zoekgebied ligt het stedelijk gebied van Lexmond. De afstandscontouren van Lexmond van 1200 meter en 1500 meter liggen over het zoekgebied.

In het locatieonderzoek is dit zoekgebied positief beoordeeld voor de potenties voor windenergie, omdat in het gebied een relatief lange lijnopstelling mogelijk lijkt te zijn.

blad 51 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Figuur 5.15 Zoekgebied 6. Links: Aangegeven zijn ook woningen (blauwe stippen) weidevogelkerngebied (geel) en NNN (donker groen). De zwarte onderbroken streeplijn is de afstand van 1.200 meter tot de woonkern Lexmond. Rechts: hoogtekaart. Blauw = laag, rood = hoog). Begroeiing en woningen zijn -door hun hoogte – rood of geel. Het zoekgebied is nagenoeg boomloos. (bron: ww.ahn.nl)

Mogelijke inperkingen en invullingen In het locatieonderzoek zijn als de minder sterke aspecten van dit zoekgebied benoemd het aantal woningen in de omgeving, de nabijheid van het NNN en (deels overlap met) weidevogelgebied, het ontbreken van de mogelijkheid om een opstelling te maken langs landschappelijke hoofdstructuren en een te grote afstand tot grote infrastructurele werken. Om in dit gebied het aantal woningen waar geluidhinder kan optreden en de impact op weidevogelgebieden te beperken zou het zoekgebied kunnen worden beperkt tot alleen het middelste deel. Dat zou leiden tot een zoekgebied met een lengte van ongeveer 1000 meter. Hierin is een lijnopstelling van drie turbines denkbaar, ongeveer noord-zuidgeoriënteerd. Effect op de beoordelingen Het effect van een zodanige inperking is dat het aantal woningen in de invloedsfeer lager wordt, vooral als gevolg van een grotere afstand tot Lexmond. Het landschappelijke effect – nieuwe turbines in een open landschap, in een autonome lijn zonder connectie met een bestaande structuur – blijft aanwezig. Voor de beschouwde rangordes zou dit betekenen dat de beoordeling voor het aantal woningen gunstiger wordt, maar dat de beoordeling voor de energieopbrengst minder positief wordt.

Daarbij speelt mee dat de positie van een lijnopstelling (van drie turbines) in dit zoekgebied ten opzichte van de lintbebouwing van Lakerveld (ongeveer 600 tot 800 meter ten oosten van de woningen) zodanig is dat naar verwachting mitigerende maatregelen (stilstandvoorziening) nodig zullen zijn om de impact van slagschaduw in de leefomgeving te beperken. Dat gaat ten koste van de energieopbrengst.

blad 52 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Zoekgebied 13 Het zoekgebied Zoekgebied 13 is een langgerekt gebied (lengte maximaal ongeveer 1,6 kilometer, breedte 0,3 – 0,5 kilometer). Het zoekgebied ligt in een open, laaggelegen landschap dat wordt doorsneden door enkele stroken met opgaande begroeiing; deze zijn onderdeel van het NNN. Het noordoostelijke deel van het zoekgebied ligt binnen 1.200 afstand van de kern Lexmond. Het aantal woningen in de nabijheid van het zoekgebied is klein. Ten (zuid)oosten van het zoekgebied liggen verspreid enkele woningen (bij agrarische bedrijven). Een groot deel van het zoekgebied grenst aan het Natura 2000 gebied Zouweboezem. Dit gebied wordt aangeduid als het kleinste ‘Belangrijk Vogelgebied’ van Nederland. De Purperreiger is de belangrijkste broedvogel. In het locatieonderzoek is dit zoekgebied relatief gunstig beoordeeld voor de potenties van energieopbrengst. Het zoekgebied is echter zodanig gelegen dat het niet mogelijk is om met een windpark aan te haken op landschappelijke hoofdstructuren. Tijdens de raadsvergadering is ook genoemd dat vanwege de afstand tot de snelweg A27 er geen sprake meer is van een redelijke inpassing langs grote infrastructurele werken. Mogelijke inperkingen en invullingen De minder sterke eigenschappen van dit zoekgebied zijn volgens het locatieonderzoek de impact op het NNN, slagschaduw en de nabijheid van een stiltegebied.

Relatief positief is het oordeel over de potenties voor de energieopbrengst. Bij een optimalisatie voor dit gebied is het mogelijk wat meer afstand te houden tot Lexmond. Dat leidt tot een afname van het aantal potentieel gehinderden (geluid) rond het zoekgebied. In het resterende deel van het zoekgebied is dan een lijnopstelling mogelijk van ruim 1000 m, zodat het plaatsen van drie turbines in een lijn mogelijk is. Minder eenvoudig te mitigeren is de afstand tot het Natura 2000 gebied: de breedte van het zoekgebied is langs het Natura 2000 gebied ongeveer 400 meter. Dat betekent dat een lijnopstelling dichter bij het Natura 2000 gebied staat dan 500 meter. Verder opschuiven in oostelijke richting (van het Natura 2000 gebied af) is niet mogelijk vanwege de afstand tot een aantal woningen.

Figuur 5.16 Zoekgebied 13: Links: Aangegeven zijn woningen (blauwe stippen) Natura 2000 en NNN (donkergroen). De streeplijn is de afstand van 1.200 meter tot de woonkern Lexmond. Rechts: hoogtekaart. Blauw = laag, rood = hoog). Begroeiing en woningen zijn -door hun hoogte – rood of geel. Het zoekgebied is nagenoeg boomloos. (bron: ww.ahn.nl)

blad 53 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Effect op de beoordelingen Het inkrimpen van het zoekgebied en een indicatieve lijn van drie turbines (bijvoorbeeld ongeveer op de oostelijke begrenzing van het zoekgebied om de afstand tot het Natura 2000 gebied zo groot mogelijk te maken) leidt er toe dat het aantal woningen binnen de (geluid) invloedsfeer enigszins afneemt. Voor de effecten op het NNN en het Natura 2000 gebied leidt een dergelijke opstelling niet tot een wezenlijk andere beoordeling (ten opzichte van de beoordeling in het rapport). Een kleiner aantal turbines leidt tot een minder gunstige beoordeling voor de energieopbrengst. Van belang hierbij is dat ten oosten van het zoekgebied enkele woningen aanwezig zijn. Om hinder door slagschaduw op die woningen te beperken kunnen mitigerende maatregelen (stil-standvoorziening) nodig zijn. Dit kan ook nodig zijn als het maar (zoals in dit geval) gaat om een klein aantal woningen. Conclusie De gevoeligheidsanalyse van zoekgebied 6 en 13 laten zien dat bij inkrimping van beide zoekgebieden het aantal potentieel geluidgehinderden enigszins afneemt, maar dat bij beide zoekgebieden de effecten op natuur niet tot een wezenlijk andere beoordeling leiden. Daarnaast neemt bij inkrimping van de zoekgebieden in beide situaties de energieopbrengst af.

Overall bezien scoren beide verkleinde zoekgebieden niet dermate positief dat hierdoor de ranking ten opzichte van de andere zoekgebieden wezenlijk zou veranderen. Naar aanleiding van de vraag van de Commissie m.e.r. is specifiek gekeken naar de zoekgebieden 6 en 13. Een nadere gevoeligheidsanalyse van de andere zoekgebieden die in het locatieonderzoek bij de top 7 horen (naast 6 en 13 zijn dat de zoekgebieden 14, 10, 3, 9 en 4) zou er toe kunnen leiden dat die zoekgebieden ook anders beoordeeld zouden kunnen worden. Hierover kan beknopt het volgende worden opgemerkt: zoekgebied

Mogelijke aanpassing begrenzing

Effect op beoordelingen

14

Relatief klein zoekgebied. Ligt deels in weidevogelkerngebied. Bij vermijden van dat gebied kunnen maximaal 2 tot 3 turbines worden geplaatst.

Relevant is eventuele ontwikkeling gezamenlijk met deelgebied 10 (langs de A2). Woningen relatief ver weg en relatief gunstig met betrekking tot slagschaduw

10

Relatief groot zoekgebied, echter voor groot deel in NNN. Bij vermijden NNN zijn diverse opstellingen mogelijk, bijvoorbeeld in een raster. Mogelijk wel beperkingen ten aanzien van slagschaduw en geluid als turbines dichter bij de lintbebouwing van Tienhoven worden gesitueerd.

Belangrijkste negatieve effect van dit zoekgebied is impact op NNN. Samen met (eventueel) zoekgebied 14 en bestaande windturbines bij knooppunt Everdingen is koppeling van een windpark aan de hoofdstructuur van de A2 mogelijk.

3

Langgerekt gebied, gesitueerd nabij Natura 2000 gebied. Binnen dit gebied geen logische aangrijpingspunten voor kleiner maken (geen NNN, geen overlap met 1.200 meter contour stedelijke gebieden). Plaatsen van turbines in noordoostelijke deel kan wellicht aantal geluidgehinderden en effecten slagschaduw enigszins beperken.

Beperkt effect op beoordeling

9

Langgerekt zoekgebied in weidevogelkerngebied. Inperken van het zoekgebied tot het middelste deel (buiten de 1.200 meter contour rond stedelijke gebieden leidt een gebied waarin een lijn van 3 windturbines mogelijk lijkt te zien

Niet mogelijk om buiten het weidevogelkerngebied te blijven. Invloed op lintbebouwing ten noorden en zuiden van het zoekgebied blijft, daardoor beperkt betere beoordeling voor geluid en slagschaduw

4

Relatief klein gebied, geheel gesitueerd in weidevogelkerngebied. Bij hanteren afstand van 1.200 tot stedelijke gebied resteert een zoekgebied waarin een opstelling van 2 à 3 turbines mogelijk is.

Niet mogelijk om buiten het weidevogelkerngebied te blijven. Invloed op lintbebouwing van Lakerveld (oost van het zoekgebied) blijft, daardoor beperkt betere beoordeling voor geluid en slagschaduw

blad 54 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Al met al kan worden geconcludeerd dat bij de nadere invulling van elk zoekgebied er mogelijkheden zijn tot optimalisatie en inpassing. De gevoeligheidsanalyse leidt echter niet tot wezenlijk andere conclusies. De gemeenteraad heeft alles overziende (o.a. op basis van de ranking) op 9 februari 2023 gekozen voor 3 zoekgebieden om nader te onderzoeken via een project m.e.r. In dat proces wordt samen met inwoners bezien en onderzocht hoe tot optimalisatie en inpassing kan worden gekomen van die zoekgebieden en of dit leidt tot de keuze voor het plaatsen van windturbines.

blad 55 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

6.

Samenvattende beoordeling

6.1

Over dit hoofdstuk In de voorgaande hoofdstukken zijn de eigenschappen en (kans op) effecten van de veertien zoekgebieden beschreven. Voor de uiteindelijk afweging en keuze zijn in dit hoofdstuk deze beoordelingen samengebracht en op verschillende niveau met elkaar vergeleken en in verband gebracht. In dit hoofdstuk wordt als het ware op drie niveaus naar de verzamelde beoordelingen gekeken. Deze niveaus zijn:  het niveau van de afzonderlijke (maatgevende) criteria: per criterium kan een voorkeursvolgorde worden aangegeven; dit overzicht is opgenomen in paragraaf 6.2;  het niveau van de alle criteria gezamenlijk, ongewogen maar wel genormaliseerd; bij deze bewerking worden de kwalitatieve en kwantitatieve beoordelingen naar een gelijke schaalverdeling omgezet waardoor ze beter vergelijkbaar worden; dit overzicht is opgenomen in paragraaf 6.3;  een beoordeling op basis van een geaggregeerde beoordeling; hierbij zijn de beoordelingen van de afzonderlijke criteria opgeteld. Door daarbij verschillende gewichten toe te kennen ontstaan voorkeursvolgordes die afhangen van de gewichten die worden toegekend aan de criteria. Er zijn hierbij verschillende gewichtensets mogelijk, bijvoorbeeld meer mensgericht of meer natuurgericht. Deze eenvoudige multicriteria-analyse is opgenomen in paragraaf 6.4.

6.2

Overzicht van de beoordelingen van de zoekgebieden In de voorgaande hoofdstukken zijn voor een aantal aspecten de zoekgebieden beoordeeld aan de hand van een kwalitatieve beoordelingsschaal (vijfpuntsschaal) en voor een aantal aspecten is de kans op effecten berekend aan de hand van gebiedskenmerken, zoals de kans op geluidhinder, het areaal NNN of de gevoeligheid vanwege niet) broedvogels. Dit leidt voor de beschouwde aspecten tot onderstaand overzicht (Tabel 6.1). In deze tabel staan voor de kwalitatieve criteria cijfers voor de beoordelingen, op basis van de onderstaande beoordelingsschaal en voor de kwantitatieve criteria de berekende waarde. Voor beide soorten criteria geldt: hoe hoger, hoe groter de kans op effecten. Hogere cijfers en aantallen duiden dus op een lagere geschiktheid van het betreffende zoekgebied. In Tabel 6.1 zijn voor de kwalitatieve beoordelingen onderstaande scores gebruikt: score

beoordeling

1

niet aan de orde / geen ruimtelijke overlap

2

kleine kans op negatieve effecten

3

kans op negatieve effecten

4

grote kans op negatieve effecten

5

grote kans op grote negatieve effecten, grote mate van strijdigheid met status/beleid

blad 56 van 77

risico aantasting cultuurhistorische waarden Incl NHW)

visueel-landschappelijk

3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3

4 4 1 1 1 1 1 3 3 1 5 1 1 1

4 4 3 2 5 3 5 5 3 1 5 1 3 1

gevoeligheid voor broedvogels en niet-broedvogels

risico aantasting archeologische waarden

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

6.3

97 233 57 102 216 370 543 40 159 89 115 321 465 27

aantal woningen binnen 1500 m 1028 1271 223 984 365 761 1658 304 609 508 712 2052 861 418

geschiktheid opstelling

359 371 158 339 150 309 591 95 234 238 226 753 269 146

kans op slagschaduw

aantal potentieel geluidgehinderden 46 35 41 44 21 41 38 44 43 54 33 43 38 46

afmetingen/mogelijk aandeel in opgave VHL

65 232 0 165 109 113 0 103 155 14 44 1 0 31

scores

stiltegebied

9 0 45 29 0 55 34 60 6 127 0 46 117 77

weidevogelkerngebieden e.d.

locatie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

NNN

Tabel 6.1 Overzicht beoordelingen voor de maatgevende criteria. Voor de kwantitatieve criteria geldt: hoe lager het getal, hoe kleiner (de kans op) het effect.

4 4 4 2 2 3 1 4 4 1 1 1 3 2

2 3 2 2 4 1 3 3 2 1 4 5 1 2

3 4 1 3 5 1 5 5 1 1 2 5 1 1

De beoordelingen genormaliseerd De beoordelingen van Tabel 6.1 zijn divers van karakter en niet direct bruikbaar voor het maken van een afweging en een keuze. Een eerste stap om de overzicht en inzicht te geven is het ‘op een noemer’ brengen van de beoordelingen (schaal 1 – 5) en effectscores (de resultaten van GIS-analyses). Om de kwantitatieve en kwalitatieve beoordelingen samen te kunnen nemen en (vervolgens in paragraaf 6.4 gewichtensets te kunnen hanteren als onderdeel van een multicriteria-analyse) zijn de beoordelingen en scores uit Tabel 6.1 genormaliseerd, dat wil zeggen dat ze voor alle beoordelingen zijn teruggebracht tot een schaal tussen 0 en 1. Dit normaliseren vindt als volgt plaats:  de kwalitatieve scores (range 1 – 5) worden gedeeld door de maximaal8 toe te kennen score; dat zeggen 5 van de schaal van 1- 5;  de kwantitatieve scores worden gedeeld door de maximale waarde die voor het betreffende criterium is waargenomen. Het resultaat hiervan in weergegeven in onderstaand overzicht (Tabel 6.2). Er is hierbij een kleurenschaal gehanteerd die loopt van groen (nul) tot rood (1). Een lage score en een groene kleur duidt voor het betreffende aspect en het betreffende zoekgebied op een relatief gunstige beoordeling.

De beoordeling voor de geschiktheid (rechterkolom) is gebaseerd op de beschikbare ruimte en de mogelijkheden om een lijnopstelling ter realiseren die aansluit bij (landschappelijke) structuren.

8

Voor het criterium broedvogels is een andere deler gehanteerd vanwege het geringe verschil tussen de waarden

blad 57 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Tabel 6.2 Genormaliseerde beoordelingen. Hoe hoger het getal, hoe negatiever de beoordeling.

risico aantasting cultuurhistorische waarden Incl NHW)

visueel-landschappelijk

NNN

weidevogelkerngebieden e.d.

gevoeligheid voor broedvogels en niet-broedvogels

aantal potentieel geluidgehinderden

kans op slagschaduw

aantal woningen binnen 1500 m

stiltegebied

afmetingen/mogelijk aandeel in opgave VHL

geschiktheid opstelling

locatie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

risico aantasting archeologische waarden

normaliseren

0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60 0,60

0,80 0,80 0,20 0,20 0,20 0,20 0,20 0,60 0,60 0,20 1,00 0,20 0,20 0,20

0,80 0,80 0,60 0,40 1,00 0,60 1,00 1,00 0,60 0,20 1,00 0,20 0,60 0,20

0,07 0,00 0,35 0,23 0,00 0,43 0,27 0,48 0,05 1,00 0,00 0,36 0,92 0,60

0,28 1,00 0,00 0,71 0,47 0,49 0,00 0,44 0,67 0,06 0,19 0,00 0,00 0,13

0,46 0,35 0,41 0,44 0,21 0,41 0,38 0,44 0,43 0,54 0,33 0,43 0,38 0,46

0,48 0,49 0,21 0,45 0,20 0,41 0,79 0,13 0,31 0,32 0,30 1,00 0,36 0,19

0,18 0,43 0,10 0,19 0,40 0,68 1,00 0,07 0,29 0,16 0,21 0,59 0,86 0,05

0,50 0,62 0,11 0,48 0,18 0,37 0,81 0,15 0,30 0,25 0,35 1,00 0,42 0,20

0,80 0,80 0,80 0,40 0,40 0,60 0,20 0,80 0,80 0,20 0,20 0,20 0,60 0,40

0,40 0,60 0,40 0,40 0,80 0,20 0,60 0,60 0,40 0,20 0,80 1,00 0,20 0,40

0,60 0,80 0,20 0,60 1,00 0,20 1,00 1,00 0,20 0,20 0,40 1,00 0,20 0,20

6.4

Beoordeling met behulp van een gewichtensets

6.4.1

Aanpak van de multicriteria-analyse Ten behoeve van de beoordeling van de zoekgebieden is vervolgens een eenvoudige multicriteria-analyse (mca) gebruikt. In deze mca zijn de beoordelingen van de zoekgebieden voor de maatgevende beoordelingscriteria samengevoegd. De eerste stap daarin is het normaliseren van de beoordelingen en effectscores (paragraaf 6.3). Vervolgens zijn verschillende gewichtensets bepaald en is per gewichtenset de voorkeursvolgorde van de zoekgebieden berekend.

6.4.2

Gewogen rangschikking van de zoekgebieden Perspectieven en rangorde van de zoekgebieden Er is in de mca gebruik gemaakt van een drietal gewichtensets, waarbij telkens 100 punten zijn verdeeld over de criteria. Hoe meer punten hoe zwaarder het betreffende criterium meeweegt.

blad 58 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

De volgende gewichtensets zijn gebruikt: Mens Groen en landschap Groen en landschap Groen en landschap Groen en landschap Groen en landschap Groen en landschap Gezondheid en milieu Gezondheid en milieu Vitaliteit en inclusiviteit Vitaliteit en inclusiviteit Locatie Locatie

risico aantasting archeologische waarden risico aantasting cultuurhistorische waarden Incl NHW) visueel-landschappelijk NNN weidevogelkerngebieden e.d. gevoeligheid voor broedvogels en niet-broedvogels aantal potentieel geluidgehinderden kans op slagschaduw aantal woningen binnen 1500 m stiltegebied afmetingen/mogelijk aandeel in opgave VHL geschiktheid opstelling

Groen

15

0 15 15 15 10 10

Energie

20

50 15 15 5 100

10 10 15 100

40 40 100

In de gewichtenset Mens is relatief veel gewicht toegekend aan de kans op het optreden van geluidhinder. Daarnaast is ook enig gewicht toegekend aan de aspecten slagschaduw en het aantal woningen binnen 1.500 m afstand van de zoekgebieden. Dit is gedaan omdat deze aspecten op een enigszins andere manier (dan de hinder door geluid) van belang kunnen zijn als we gekeken naar de hinder die in de omgeving kan worden ondervonden. Bij slagschaduw is – anders dan bij geluid - naar een deel van de woningen rond de zoekgebieden gekeken (alleen in de sector west-noord-oost). Dit kan onderscheid geven ten aanzien van de berekende geluidhinder, omdat daarbij wordt gekeken naar de hele omgeving. Dit onderscheid ten opzichte van geluid kan aan de orde zijn als bij een zoekgebied relatief veel woningen in de ‘zuidelijke sector’ aanwezig zijn. Deze worden immers wel beschouwd bij de kans op geluidhinder, maar tellen niet mee voor mogelijke hinder door slagschaduw. Dat is voor een zoekgebied waar dat aan de orde is dan een relatief voordeel. Het totaal aantal woningen binnen 1.500 m van de zoekgebieden is in de gewichtenset Mens meegenomen bij deze woningen als het ware de populatie is van woningen waar de nabijheid van turbines -ook los van fysieke aspecten – als hinderlijk kan worden beleefd.

Oftewel: bij de gewichtenset Mens wordt op verschillende manieren de woningen rond de zoekgebieden meegenomen. Het aspect visueel-landschappelijk is in deze gewichtenset meegenomen omdat de landschappelijke effecten ook onderdeel kunnen zijn van het ervaren van hinder. Bij deze gewichtensets is een klein gewicht toegekend aan het aspect afmetingen/mogelijk aandeel in opgave VHL. Dat is gedaan omdat bij een kleiner zoekgebied (dat dus op dit aspect negatiever is beoordeeld) minder kansen biedt om een opstelling te realiseren waarmee de effecten op de leefomgeving kunnen worden verminderd. In de gewichtenset Groen zijn de meeste punten toebedeeld aan de aspecten voor natuur en landschap. Omdat hier meerdere criteria zijn opgenomen zijn de punten verdeeld over natuurwaarden (weidevogels, kans op effecten op broedvogels en niet broedvogels) en het ruimtebeslag in het NNN. Deze drie criteria zijn aan elkaar gerelateerd, maar vertegenwoordigen elk een ander aspect van natuurwaarden en zijn daarom alle drie meegewogen in deze gewichtenset. Daarnaast is bij deze gewichtenset enig gewicht toegekend aan de aspecten die gaan over de mogelijkheden die de zoekgebieden hebben om te komen tot goed ingepaste opstellingen (afmetingen en geschiktheid).

Vanuit het belang van landschap is dat relevant: bij kleinere, minder geschikte zoekgebieden is er een grotere kans dat een opstelling van windturbines in dat gebied meer negatieve effecten op het landschap heeft. Bij de derde gewichtenset Energie ligt de nadruk op de geschiktheid van het zoekgebied voor het realiseren van een windpark. Er is daarbij veel gewicht toegekend aan de mogelijkheid om een opstelling langs hoofdinfrastructuur (wetering of snelweg) te realiseren. Daarnaast is ook aan het aspect van de omvang van de zoekgebieden gewicht toegekend. Tevens is - vanwege de uitgangspunten in het beleid van de gemeente dat zou moeten worden gestreefd naar opstellingen die een relatie hebben met hoofdinfrastructuur – ook enig gewicht toegekend aan het aspect visueel-landschappelijk. Deze gewichtenset sluit derhalve aan bij gemeentelijke uitgangspunten voor windenergie. Uiteraard zijn talloze andere gewichtensets mogelijk. Zoals hiervoor al opgemerkt kan op verschillende niveaus worden gekeken naar de zoekgebieden. De informatie in de voorgaande hoofdstukken maakt het mogelijk dat

blad 59 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

wordt gekeken naar afzonderlijke aspecten (en de verschillen tussen de zoekgebieden op aspectniveau), naar alle aspecten gezamenlijk (ongewogen) of met verschillende gewichtensets. Sommige criteria komen (met verschillende gewichten) in verschillende gewichtensets voor. Met behulp van deze gewichtensets kunnen gewogen totaalbeoordelingen worden berekend door vermenigvuldiging van de genormaliseerde score met het gewicht van het betreffende criterium. Daarnaast kan (op basis van de gewogen totaalscores) per gewichtenset een voorkeursvolgorde voor de zoekgebieden worden bepaald. Onderstaande Figuur 6.1 toont de gewogen totaalscores van de 14 zoekgebieden voor de drie gewichtensets, Figuur 6.2 de rangordes van de zoekgebieden bij de drie gewichtensets en Figuur 6.3 de volgorde van de zoekgebieden op basis van het gemiddelde van de beoordelingen voor de drie gewichtensets. Bij deze aanpak van de beoordeling en rangschikking van de zoekgebieden komen de zoekgebieden 14, 10 en 3 als meest geschikt in beeld. De zoekgebieden 2 en 7 vormen de achterhoede. Ter toelichting kan worden opgemerkt dat het gebruik van rangnummers (zoals in figuur 6.2) de onderlinge verschillen tussen de zoekgebieden kunnen worden verkleind of vergroot. Dat komt door het gebruik van ‘vaste afstanden’ tussen de rangnummers.

Als wordt gekeken naar de uitkomsten van de onderliggende gewogen beoordelingen (in de figuren Figuur 6.1 en Figuur 6.3) ontstaat een meer genuanceerd beeld. Hierin is er een groep (de zeven zoekgebieden links in de figuur) waarvan de gemiddelde beoordelingen relatief dicht bij elkaar liggen. In Figuur 6.3 liggen de beoordelingen van de zoekgebieden 10 en 14 dicht bij elkaar, gevolgd door zoekgebied 3 en vervolgens een groep van drie zoekgebieden (6, 11 en 9) waarvan de gemiddelde gewogen beoordelingen nagenoeg gelijk zijn. De vaststelling van het BET en de afstandsnorm van 1.200 m is niet van toepassing voor zoekgebied 12.Voor de zoekgebieden in de linkerhelft van Figuur 6.3 leidt de contour van 1.200 m tot beperking van de plaatsingsruimte in de zoekgebieden 4, 6, 9 en 13. Voor de zoekgebieden 14, 10 en 3 is er niet of nauwelijks impact van deze afstandscontour.

Figuur 6.1 Gewogen totaalscore voor de 14 zoekgebieden voor de drie gewichtensets. Hoe lager, hoe beter. Gerangschikt op basis van oplopende gemiddelde beoordeling.

Voor de uiteindelijke keuze is relevant dat bij de zoekgebieden met de gemiddelde laagste gewogen beoordeling (links in Figuur 6.1) de drie gewichtensets een goede beoordeling laten zien. Dat laat onverlet dat voor onderliggende beoordelingen voor afzonderlijke aspecten (bijvoorbeeld voor NNN bij zoekgebied 10) er een duidelijk negatief oordeel kan zijn. Voor een aantal zoekgebieden (bijvoorbeeld zoekgebied 8) is er een groot verschil tussen de gewogen beoordeling voor de gewichtenset Mens en de gewichtenset Energie.

blad 60 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Oftewel: er is een aantal zoekgebieden waar de gewogen beoordeling voor de drie gewichtensets relatief laag is (dat wil zeggen: gunstig) en een aantal zoekgebieden waar relatief grote verschillen zijn tussen de uitkomsten bij de drie gewichtensets. Het gegeven dat er zoekgebieden zijn die voor de beschouwde gewichtensets in de voorhoede aanwezig zijn impliceert dat deze ‘kopgroep’ in de rangschikking relatief ongevoelig is voor de gewichtentoedeling. Dit laat onverlet – zoals ook al aangegeven – dat ook bij de relatief gunstig beoordeelde zoekgebieden er aspecten kunnen zijn waarvoor die zoekgebieden relatief negatief zijn beoordeeld (zoals het al aangegeven voorbeeld van zoekgebied 10 en de kans op effecten op het NNN). Voor de uiteindelijke keuze van zoekgebieden blijft het van belang naar de zoekgebieden op de drie niveaus van beoordeling zoals die zijn geduid in paragraaf 6.1.

Figuur 6.2 Rangorde van de 14 zoekgebieden op basis van de rangnummers opa basis van de gewogen beoordeling voor de drie gewichtensets, gerangschikt op het gemiddelde rangnummer voor de drie gewichtensets).

Figuur 6.3 Rangorde van de 14 zoekgebieden op basis van de gewogen totaalscore (gerangschikt op de gemiddelde gewogen beoordeling voor de drie gewichtensets).

blad 61 van 77

datum 27 oktober 2023 projectnummer 0472188.100 betreft Locatieonderzoek wind Vijfheerenlanden

Eén of meerdere zoekgebieden nodig? Vanwege het beperken van de omgevingsimpact ligt het voor de hand om windenergie te concentreren. De omgevingseffecten van een enkele lijnopstelling van drie of vier turbines zijn kleiner dan die van twee of drie opstellingen van één of twee turbines. Dit kan bijvoorbeeld worden afgeleid uit de berekende geluidcontouren voor de lijnopstellingen. Gezien het vermogen van de (zeer) kleine turbines kan worden geconstateerd dat om aan de gemeentelijk opgave te kunnen voldoen een zeer groot aantal turbines moet worden gerealiseerd. Dit lijkt ruimtelijk een weinig realistische optie. Voor de keuze tussen een grote of zeer grote turbine doet dit rapport geen uitspraken. Van een zeer grote turbine is een kleiner aantal nodig en is de bijdrage aan de energietransitie groter. Voor de kans op geluidhinder is het verschil gering (zoals ook blijkt uit de berekende geluidcontouren), maar de landschappelijke impact is groter. Voor de energieopbrengst zijn zeer grote turbines te verkiezen dan mindergrote turbines omdat de (gemiddelde) windsnelheid op grotere hoogte groter is dan dichter bij het maaiveld en de energieopbrengst zich tot de derde macht verhoudt tot de windsnelheid.