Bijlage bij beantwoording technische vragen GL precariobelasting.pdf

IMPACT CORONACRISIS OVERZICHT ECONOMISCHE EFFECTEN

Monitor #18 28 juni 2021

In deze monitor brengt het team Economie informatie samen die een beeld vormt van de economische impact van de coronacrisis op korte en middellange termijn. De basis wordt gevormd door openbare informatie uit verschillende bronnen. De monitor pretendeert niet volledig te zijn, maar is bedoeld om een impressie te geven. De focus ligt op de economische gevolgen van coronacrisis in brede zin. De meeste gegevens in deze monitor zijn niet ouder dan twee maanden. Vragen of suggesties over de inhoud? Mail: monique.roso@provincie-utrecht.nl 28-06-21

2

Inhoudsopgave

❖ Economische impact regio Utrecht [geactualiseerd] o o o o

Economische prestaties [geactualiseerd] Regionaal ondernemersklimaat [geactualiseerd] Arbeidsmarkt [geactualiseerd] Gebruik van steunmaatregelen

❖ Economische prognoses en scenario’s [geactualiseerd] ❖ Focus: MKB [nieuw]

28-06-21

!3

ECONOMISCHE IMPACT + HERSTEL REGIO UTRECHT

28-06-21

4

Q1 2021: Regio Woerden iets schokbestendiger [nieuw, 27 mei 2021] •

De Nederlandse economie kromp in het eerste kwartaal met 0,8% ten opzichte van dezelfde periode in 2020, meldt het CBS. Huishoudens en overheid gaven minder uit. Stijging van de bedrijfsinvesteringen en het handelssaldo dempten de krimp.

•

Op basis van een andere methode monitort het CBS ook de economische ontwikkeling van regio’s. De economie van de provincie Utrecht kromp in Q1 2021 met 2% ten opzichte van een jaar daarvoor. Woerden e.o. deed het met een groei van 0% volgens de berekeningen van het CBS iets beter dan de drie andere Utrechtse deelregio’s (krimp van 2%). De groei van regio Eindhoven (2%), sterk leunend op high tech industrie, springt in het oog.

•

•

28-06-21

5

Regiopeiling: ondernemers optimistischer over effecten crisis [nieuw] •

•

•

In april en mei werd de vierde peiling gehouden onder ondernemers in de regio. Daar deden ruim 1.100 ondernemers aan mee. De resultaten zijn gewogen om ze representatief te laten zijn. Een groeiend deel van de ondernemers zegt dat de crisis een positieve invloed heeft gehad op het bedrijf. Dan kan het gaan om omzet, maar ook om vernieuwing van producten en diensten. Een meerderheid (56%) van de ondernemers wil in 2021 investeren. Meest genoemd worden nieuwe producten/diensten, digitalisering en marketing. 28-06-21

Bron: Provincie Utrecht apr/mei21

7%

9%

12%

nov-20

10%

13%

8%

jul-20

9%

14%

5%

mei-20

10% 0%

16%

4% 25%

onderneming bedreigd ma]g nega]eve invloed posi]eve invloed

50%

75%

100%

sterke nega]eve gevolgen geen/nauwelijks invloed

6

Regiopeiling: krappe arbeidsmarkt wordt weer urgent [nieuw] • •

•

•

Bijna een vijfde van de ondernemers neemt weer nieuwe medewerkers aan. Een op de zes ondernemers verwacht dat medewerkers aannemen het personeelstekort weer gaat knellen. Dat is het meest urgent in industrie en bouw, medewerkers vasthouden ondanks gebrek aan werk maar speelt ook in de horeca en overige dienstverlening (w.o. uitzendbureaus), en in medewerkers vertrokken groot- en detailhandel. zorgen over veilig/gezond werken Anderzijds is er bij een op de tien bedrijven in de groot/detailhandel ook sprake van een ruimte voor opleidingen personeelsoverschot. Industrie en bouw voorzien dat werknemerspool met andere werkgevers personeelstekort ook op lange termijn een geen impact probleem blijft. Dat geldt in mindere mate even goed voor ICT en zakelijke 0 dienstverlening. nov-20

28-06-21

Bron: Provincie Utrecht

13

25

38

50

apr/mei21

7

Werkloosheid provincie Utrecht daalt verder, krapte groeit weer [geactualiseerd, 18 mei 2021] •

•

•

•

In het eerste kwartaal van 2021 daalde de werkloosheid van 3,7% naar 3,4%, aldus het CBS. De beroepsbevolking groeide van 755.000 naar 756.000. Het aantal mensen zonder werk in de beroepsbevolking daalde van 28.000 naar 26.000. Het aantal werkenden steeg van 727.000 naar 730.000. 28-06-21

werkloosheidspercentage 7

5,3

3,5

1,8 Bron: CBS 0

2011

• •

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Tijdens de vorige economische recessie steeg de werkloosheid naar 7% (48.000). In 2018 en 2019 was personeelstekort voor een derde van de ondernemers een groot knelpunt. Voor 13% van de Utrechtse ondernemers is dat nu weer een probleem. 8

Aantal vacatures provincie Utrecht stijgt door [geactualiseerd 18 mei 2021] •

In het eerste kwartaal van 2021 steeg het aantal openstaande vacatures verder van 21.300 naar 24.500.

openstaande vacatures x1000 28

21

•

Daarmee is het aantal openstaande vacatures in provincie Utrecht nog maar 3.000 verwijderd van het hoogste punt van de afgelopen jaren: in Q2 2019 stonden 27.700 posities open.

14

7 Bron: CBS 0

•

28-06-21

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

De daling van het aantal vacatures was al medio 2019 ingezet, maar versnelde door de coronacrisis in het eerste half jaar van 2020. In het tweede half jaar herstelde de arbeidsmarkt zich. 9

Bedrijven zetten vacatures open •

•

•

Bijna een kwart van de ondernemers denkt komende maanden alweer personeel aan te nemen. Dat optimisme is terug te zien in de groei van het aantal vacatures in o.a. zakelijke diensten en handel. Ook in de publieke dienstverlening (zorg, onderwijs, openbaar bestuur) neemt de vraag naar personeel snel toe. 28-06-21

Online nieuwe vacatures week 24 (pv Utrecht)

Online nieuwe vacatures week 12 (pv Utrecht)

Bron: ArbeidsmarktinZicht/Textkernel

10

Q1 2021: groeispurt aantal bedrijven •

[7 april 2021]

De bedrijvendynamiek groeit. In het eerste kwartaal werden in Utrecht ruim 5.800 nieuwe vestigingen ingeschreven. Er werden 3.700 vestigingen opgeheven. Per saldo kwamen er 2.100 vestigingen bij, bijna de helft van de groei over heel 2020 (4.400)

•

Over 2020 lag het aantal nieuw ingeschreven vestigingen met 18.140 op nagenoeg hetzelfde niveau als in 2019.

•

Het aantal beëindigde vestigingen (soms door faillissement maar vooral door opheffing) lag in 2020 wel hoger: in 2020 werden 13.700 vestigingen opgeheven (waarvan 11.170 eenmanszaken), tegen 11.300 in 2019.

28-06-21

Saldo nieuwe inschrijvingen en opheffingen provincie Utrecht

Bron: PAR/LISA

11

CBS: aantal faillissementen onder niveau voorgaande jaren [11 juni 2021] •

•

Het aantal faillissementen van bedrijven/ eenmanszaken/instellingen in de provincie Utrecht blijft nog steeds onder het niveau van voorgaande jaren. Gingen in mei 2019 nog 36 ondernemingen failliet, in mei 2021 waren dat er 19.

Faillissementen provincie Utrecht 2019-2021 50

38

25

•

•

Van jan t/m mei 2021 werden in Utrecht 66 bedrijven, eenmanszaken en instellingen failliet verklaard. In 2020 waren dat er 111. In coronajaar 2020 gingen 214 bedrijven en instellingen failliet. In 2019 waren dat er 323.

13

0

januari

maart

mei 2019

juli 2020

september

november

2021 Bron: CBS

28-06-21

12

Ondernemers torsen schulden mee [9 april 2021]

Totaal t/m feb 2021

•

•

•

•

Tot en met februari 2021 hadden 266.000 Nederlandse ondernemers voor meer dan € 15 mld belastinguitstel aangevraagd, turfde het CBS. In Utrecht ging het om een bedrag van ruim € 1,3 mrd, voor circa 20.400 bedrijven. Ruim een kwart van de bedrijven met personeel heeft uitstel, en een op de tien bedrijven met 1 medewerker. In de horeca kreeg ruim een derde van de bedrijven uitstel. De bankensector verstrekte in 2020 voor € 44,3 mrd aan financieringen aan zo’n 52.000 Nederlandse ondernemers. Terugbetaling van belastingschulden start pas vanaf 1 oktober 2022; ondernemers mogen hier vijf jaar over doen. Wel moeten ondernemers vanaf 1 juli 2021 weer belasting gaan betalen. De invorderingsrente gaat stapsgewijs omhoog (1% vanaf 1 jan 2022, oplopend naar 4% per 2024). 28-06-21

Bron: CBS

wv met 1 wv 2 of meer wv horeca wv andere Aantal bedrijven met belastinguitstel, per gemeente medewerker medewerkers branches Amersfoort Baarn Bunnik Bunschoten De Bilt De Ronde Venen Eemnes Houten IJsselstein Leusden Lopik Montfoort Nieuwegein Oudewater Renswoude Rhenen Soest Stichtse Vecht Utrecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal Vijfheerenlanden Wijk bij Duurstede Woerden Woudenberg Zeist

2.440 475 215 290 540 820 145 625 440 410 145 195 970 100 85 265 795 940 6.015 670 985 685 290 815 145 940

1.340 295 125 145 360 520 90 345 255 235 95 105 515 65 45 150 510 620 3.430 445 460 385 185 445 80 615

1.095 180 90 145 185 300 55 285 180 175 45 90 455 40 40 115 285 320 2580 225 525 300 105 370 65 325

210 35 10 20 30 60 5 30 20 30 5 10 55 5 5 20 50 75 670 50 50 30 20 50 10 13 60

2230 440 205 270 510 760 145 595 420 380 140 180 915 95 80 245 745 865 5340 620 930 655 265 765 140 880

Aantal bedrijven dat steunmaatregelen gebruikt, per gemeente

Meeste gebruik van steunmaatregel door kleine zelfstandigen [9 april 2021] •

•

•

•

•

Tot en met februari 2021 maakten ruim 44.300 bedrijven in de provincie gebruik van minimaal één steunmaatregel. Daarvan heeft bijna tweederde één medewerker. Een derde heeft twee of meer medewerkers. De meest gebruikte maatregel is uitstel van belastingen (ruim 20.000 bedrijven). Ruim 19.000 bedrijven vroegen t/m september Tozo aan (steunmaatregel voor zelfstandig ondernemers). Tijdens de eerste lockdown werd de TOGS (tegemoetkoming gesloten sectoren) door 13.600 bedrijven gebruikt. Het steunpakket is verlengd t/m Q3 2021. Alleen bij nieuwe lockdowns komt er nieuwe steun. De NOW over Q3 wordt versoberd. Belastinguitstel aanvragen kan nog tot 1 okt. 28-06-21

Bron: CBS *TOZO: aantal aanvragen t/m september 2020

t/m februari 2021 NOW1 NOW2 min. 1 regeling Amersfoort Baarn Bunnik Bunschoten De Bilt De Ronde Venen Eemnes Houten IJsselstein Leusden Lopik Montfoort Nieuwegein Oudewater Renswoude Rhenen Soest Stichtse Vecht Utrecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal Vijfheerenlanden Wijk bij Duurstede Woerden Woudenberg Zeist

5.385 1.500 970 285 460 130 705 235 1.230 320 1.690 480 340 95 1.115 420 785 270 930 240 300 70 400 115 1.655 600 300 80 180 65 560 160 1.730 460 2.120 530 13.930 3.560 1.480 390 1.890 710 1.525 470 620 150 1.760 610 315 105 1.975 525

730 145 75 80 145 210 40 205 120 120 45 50 320 40 30 90 215 255 1.890 190 300 230 80 305 50 235

NOW 3.1 910 165 80 140 190 275 55 235 175 150 45 65 375 55 25 105 285 330 2.205 250 425 250 100 355 65 300

NOW 3.2

TOZO *

TOGS

TVL1

TVL_Q 4

535 2.700 1.575 415 725 95 390 295 70 130 55 190 130 50 65 55 260 305 50 100 120 550 370 75 160 160 680 525 140 225 30 150 95 20 35 145 200 350 85 170 110 150 335 70 135 85 440 260 60 120 20 60 85 20 45 25 140 120 25 40 205 360 530 150 260 20 120 105 25 50 10 50 60 10 20 50 210 170 40 75 180 790 505 110 225 210 980 625 155 295 1.360 7.090 4.195 1.350 2.005 150 620 440 90 195 230 660 630 110 265 135 620 450 80 190 60 260 200 50 90 205 630 590 125 245 30 110 95 15 40 14 180 880 595 135 245

Percentage bedrijven dat min. 1 maatregel gebruikt, per gemeente

Drie op tien Utrechtse ondernemers gebruiken minstens 1 steunmaatregel [9 april 2021]

•

•

•

Een derde van de Nederlandse bedrijven maakt gebruik van minimaal één steunmaatregel. In de provincie Utrecht ligt dat percentage iets lager. Bedrijven met 2 of meer medewerkers maken relatief vaker gebruik van steunmaatregelen: de helft van de werkgevers vraagt ondersteuning. Steunmaatregelen worden in de steden (Utrecht, Amersfoort) door een groter deel van het bedrijfsleven gebruikt. Dat kan samenhangen met de stedelijke economische structuur met meer horeca, leisure en detailhandel.

28-06-21

Bron: CBS Bij berekeningen zijn overheid, onderwijs en gezondheidszorg niet meegeteld.

Totaal Amersfoort Baarn Bunnik Bunschoten De Bilt De Ronde Venen Eemnes Houten IJsselstein Leusden Lopik Montfoort Nieuwegein Oudewater Renswoude Rhenen Soest Stichtse Vecht Utrecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal Vijfheerenlanden Wijk bij Duurstede Woerden Woudenberg Zeist provincie Utrecht Nederland

bedr met 1 bedr 2 of meer horeca medewerker medewerkers 34,0 27,9 57,3 30,9 25,7 52,8 25,9 21,2 41,5 30,3 24,1 41,3 25,3 20,8 45,7 29,7 25,2 45,2 26,8 23,1 40,0 22,4 15,8 46,5 25,0 18,1 49,3 29,9 24,2 50,4 17,8 14,3 26,3 25,9 21,0 38,8 29,8 22,4 51,0 22,1 19,0 30,9 24,2 19,4 33,3 26,4 21,1 43,3 31,9 26,8 52,5 29,2 25,3 46,0 34,3 28,6 57,6 25,1 21,3 42,5 32,2 24,2 52,9 27,2 22,4 40,5 25,9 21,8 39,3 29,6 22,9 47,8 24,0 19,1 39,7 28,8 24,4 49,0 30,3 24,9 49,9 33,5 27,9 51,0

andere branches 79,1 75,0 87,5 76,9 63,6 68,6 40,0 65,2 81,3 68,4 55,6 75,0 68,8 62,5 60,0 81,8 75,0 68,9 75,1 71,4 75,8 73,3 62,5 68,6 50,0 73,7 73,2 75,3

15

32,4 29,5 24,8 28,8 24,4 28,4 26,0 21,4 23,5 28,5 16,8 24,6 28,6 20,8 22,9 24,9 30,6 27,9 32,5 23,7 30,9 25,9 24,6 28,3 23,2 27,6 28,9 31,7

ECONOMISCHE IMPACT REGIO UTRECHT - PROGNOSES 28-06-21

16

Rabobank verhoogt groeiprognose Utrecht [nieuw, 15 juni 2021] •

Rabo Research heeft de groeiverwachting voor regio Utrecht naar boven bijgesteld. Verwachtte de bank dit voorjaar nog een groei van 1,8-2,4%, inmiddels is dat verhoogd naar een groei van 3,8-4,2%. Daarmee komt de groei op of net boven het landelijk gemiddelde. De groei wordt getrokken door high-tech regio’s.

•

Voor deze prognoses letten de analisten op sectorstructuur (regio’s met grote groeisectoren groeien sneller dan regio’s met grote sectoren die krimpen of stagneren). Ook andere regiofactoren worden meegewogen: aanwezigheid van kennisinstellingen, kwaliteit van de beroepsbevolking, bereikbaarheid, woon- en leefklimaat. 28-06-21

17

Conjunctuurenquête: omzet gaat stijgen, winst blijft achter [geactualiseerd 18 mei 2021] •

•

•

•

In de conjunctuurenquête van CBS, KvK en ondernemersorganisaties over het tweede kwartaal tonen Utrechtse ondernemers zich weer wat optimistischer. Het aandeel van de Utrechtse ondernemers dat verwacht mensen aan te nemen steeg van 16% bij de vorige meting naar 22% in het tweede kwartaal. Nog maar 7% denkt personeel te moeten laten gaan, een halvering vergeleken met maart. Een kwart van de ondernemers verwacht een groei van de omzet. Een op de tien verwacht een omzetdaling. En hoewel de groep ondernemers die last heeft van verliezen kleiner wordt, blijft die in Utrecht nog wel substantieel: een op de vijf ondernemers heeft afgelopen drie maanden de winst verder zien verdampen.

28-06-21

18

ECONOMISCH HERSTEL

28-06-21

19

Fors economisch herstel in 2021 en 2022, daarna normalisering [geactualiseerd 22 juni 2021] Prognoses

•

•

Economische groei 2021

2022

EU (12 mei)

2,3%

Rabo Research (10 juni)

Werkloosheid 2023

2021

2022

3,6%

4,3%

4,4%

3,8%

3,7%

3,5%

4,1%

ING

2,9%

2,8%

1,6%

3,7%

4,2%

4,2%

DNB (14 juni)

3%

3,7%

1,9%

3,6%

4,5%

4,1%

ABN Amro (17 juni)

3,7%

2,8%

3,4%

4,2%

CPB (22 juni)

3,2%

3,3%

3,6%

4,1%

1,8%

2023

4,1%

Alle economische bureaus rekenen op een fors economisch herstel in 2021 en 2022. Vanaf 2023 komt de economische groei op een voor Nederland gebruikelijk niveau. Ook al worden meer faillissementen voorzien zodra de coronasteunmaatregelen stoppen, de werkloosheid blijft onder het 5%. Economen bij De Nederlandse Bank houden nog rekening met bovengemiddelde onzekerheden in groeiprognoses. DNB rekende een mild scenario door, dat hoger uitkomt dan de basisraming, en een zwaar scenario dat lager uitkomt omdat samenleving en economie nieuwe virusmutaties niet onder controle krijgen en nieuwe lockdowns nodig zijn. 28-06-21

20

Rabobank: horeca en transport herstellen pas in 2023 [geactualiseerd, 10 juni 2021] Bron: Rabobank Research

•

•

•

Het onverwacht snelle herstel werkt ook door in verschillende sectoren, zoals de industrie en handel. Verwacht wordt dat retailsectoren die het in 2020 moeilijk hebben gehad, zoals de auto- en modebranche, in 2021 en 2022 weer redelijk terugveren. De snelle groeiers tijdens de lockdowns (food, woongerelateerde non-food) vallen terug naar een normaal niveau. Industrie en bouw hebben te maken met groeiende tekorten aan grondstoffen en materialen. Hierdoor worden prijsstijgingen en langere levertijden verwacht.

28-06-21

•

2020

2021

2022

Rabobank (toegevoegde waarde, j-o-j) land- en bosbouw, visserij

1

0,2

0,1

industrie

-2

4,5

1

bouwnijverheid

-0,8

-1,5

3,5

handel

0,0

3,5

6

vervoer, opslag horeca

-15,3

7,5

3,5

-40,1

4

23

informatie, communicatie

-0,4

3,5

4

specialistische zakelijke diensten

1,3

3

3

overige zakelijke diensten

-14,9

4

7

onderwijs gezondheidszorg, welzijn

-3,5

1,5

2,5

-5,3

4,5

1,5

De verwachtingen over de horeca zijn gemengd. Restaurants en vakantieparken komen in 2022 de crisis volledig te boven. Zakelijk toerisme herstelt niet snel, wat gevolgen heeft voor de hotelbranche. Cateraars kunnen last houden van het structureel thuiswerken.

21

De schulden van bedrijven zijn opgelopen doordat ze door de coronacrisis verliezen maakten. Ze hebben belastingsuitstel gekregen en/of moeten een deel van de steun terugbetalen

CPB: collectief optreden nodig voor levensvatbare bedrijven [nieuw, 26 mei 2021] •

•

•

Er is herstelbeleid nodig voor bedrijven die wel levensvatbaar zijn maar die door de coronacrisis te hoge schulden hebben opgebouwd. Faillissement van in de kern gezonde bedrijven leidt tot verlies van kennis en menselijk kapitaal en heeft gevolgen voor andere bedrijven in de keten. De overheid heeft hier zelf een grote rol in, als zogeheten preferente schuldeiser. In februari hadden ondernemers € 16 mrd aan belastingschuld uitstaan. Ook moeten bedrijven nu vaker NOW-voorschotten terugbetalen. Publieke en private schuldeisers zullen moeten samenwerken voor balansherstel van in de kern gezonde bedrijven, aldus het CPB.

28-06-21

Levensvatbare bedrijven met een gezonde balans Zijn goed de crisis doorgekomen en hebben voldoende geld om de rente en aflossing van schulden te betalen

Levensvatbare bedrijven met te hoge schulden Maken voldoende winst, maar hebben onvoldoende geld om schulden te betalen of kunnen door aflossen geen investeringen doen

Niet-levensvatbare bedrijven Deze bedrijven liepen voor de crisis al grote kans failliet te gaan, of hebben een bedrijfsmodel dat inmiddels achterhaald is

Aanvullend herstelbeleid is voor deze bedrijven niet nodig

Als deze bedrijven alsnog failliet gaan, gaat kennis verloren en kan er een ketenreactie ontstaan die de economie schade toebrengt. Hun schuldenlast moet snel worden aangepakt

Hoe pijnlijk ook, het is verstandig deze faillissementen snel af te wikkelen zodat medewerkers bij levensvatbare bedrijven aan de slag kunnen

De overheid is een grote schuldeiser en speelt een belangrijke rol bij de aanpak van schulden, maar banken kunnen de levensvatbaarheid van bedrijven beter inschatten. Samenwerking is daarom nodig

Aandachtspunten

Onduidelijk of aanpak werkt voor eenpersoonsbedrijven Wanneer private schuldeisers een deel van de schuld van een onderneming afschrijven kan de overheid automatisch hetzelfde deel (of meer) van de publieke schuld kwijtschelden

Als private schuldeisers een faillissement aanvragen, zal de overheid als preferente schuldeiser de openstaande belastingschuld zoveel mogelijk proberen te innen

Samenwerking tussen overheidsinstanties

Vier elementen zijn van belang: Snel: voorkom onnodige faillissementen en herstel normale bedrijfsdynamiek Rechtvaardig: vergelijkbare behandeling voor bedrijven in vergelijkbare situaties

Gericht: maatwerk per bedrijf is het efficiëntst en voorkomt uitstel van pijnlijke, maar noodzakelijke faillissementen die het herstel kunnen vertragen Uitvoerbaar: de oplossing moet praktisch en juridisch haalbaar zijn

Capaciteit rechtbanken en Belastingdienst

Evalueer snel en stuur bij wanneer nodig

22

FOCUS: MKB

28-06-21

23

scenario. De oranje staafjes geven daarbij weer wat de stijging van het percentage illiquide bedrijven zou zijn geweest zonder het steun- en herstelpakket van de overheid. De blauwe staafjes geven de

DNB: financiële tikbedrijven voorweerhoreca, reisbranche, stijging van het aandeel illiquide inclusief het steunen herstelpakket. sport, cultuur en fashion 4

Figuur 3.1

Bedrijfstakken met sterkste toename percentage illiquide mkb-

•

Bedrijfstakkenbedrijven met sterke procentuele Mutatie in procentpunten counterfactual toename illiquidet.o.v. mkb-bedrijven

• •

•

• Bron: CBS+DNB

De Nederlandse Bank analyseerde de financiële positie van mkb’ers in de coronacrisis. In de berekening werden alleen nv’s en bv’s meegenomen (189.000 bedrijven). Daarvan zijn er 9.300 in liquiditeitsproblemen gekomen. Problemen concentreren zich in bedrijfstakken die door lockdowns werden getroffen: horeca, reisbureaus, sport, cultuur, wellness maar ook winkels in mode en schoenen. Daarnaast werden de effecten van de crisis op de solvabiliteit doorgerekend, het vermogen om schulden terug te betalen bij stopzetting. Ook hier zijn de problemen geconcentreerd in horeca, reisbranche en cultuur. Maatschappelijke dienstverlening en zorg hebben ook ingeteerd op reserves.

Verschil in procentpunt Bron: CBS en DNB. tov counterfactual scenario = scenario 2020 met omzet, winst en kosten gelijk aan 2019. Het counterfactual scenarioinvoor AlleenToelichting: bedrijfstakken met >150 bedrijven 20192020 is qua omzet, winst, kosten identiek aan 2019. Alleen bedrijfstakken met >150 bedrijven in 2019. Aandeel illiquide bedrijven = 100 * aantal illiquide bedrijven (liquide middelen < 0)/ totaal aantal bedrijven. Aandeel illiquide bedrijven = 100*aantal illiquide bedrijven (liquide middelen <0) / totaal aantal bedrijven

Uit Figuur 3.1 is af te leiden dat de toename van het percentage illiquide bedrijven voor het gehele mkb 28-06-21

7 procentpunten is ten opzichte van de counterfactual. Met het steun- en herstelpakket is dat “slechts” 5

24

Kleinbedrijfindex: 51% kleine ondernemers onder bijstandsniveau • • •

•

Microkredietverlener Qredits, ondernemersvereniging ONL en de Hogeschool Utrecht ontwikkelden samen de kleinbedrijfindex. Deze periodieke enquête moet een beter beeld geven van het klein mkb en de zzp’ers. Deze groep bedrijven is minder goed vertegenwoordigd in de periodieke Conjunctuurenquête (CBS, KvK en werkgeversorganisaties), die wordt uitgezet onder bedrijven met minimaal 5 werkzame personen. Voor het onderzoek is een enquête uitgezet onder een panel van 6.000 ondernemers; ruim 1.000 van hen vulden de vragenlijst geheel in. 97% heeft geen of minder dan 10 medewerkers.

28-06-21

•

•

Ook het klein mkb heeft meer vertrouwen in de toekomst dan bij de vorige meting (najaar 2020). 44% heeft een omzet van meer dan €5000/maand; dat was in Q4 2020 nog 28%. Wel dalen de innovatieuitgaven: 23% investeert meer dan 10% van de omzet in innovatie (vorige meting: 34%). 36% van de ondernemers verdient meer dan het minimumloon. 13% verdient minder dan het minimumloon en 51% verdient onder het bijstandsniveau. In horeca, zorg en detailhandel is het ondernemersloon significant lager. 46% van de ondernemers geeft aan voldoende financiële middelen te hebben om het bedrijf voort te zetten. Bijna een derde is technisch failliet. De opstellers pleiten voor meer directe inkomenssteun en risicokapitaal om faillissementen en schuldtrajecten te voorkomen. 25

CBS: Stemming mkb iets verbeterd, klein bedrijf grijpt vaker naast krediet [25 juni 2021]

• •

• De meeste mkb’ers hadden geen behoefte aan externe financiering voor betalingsverplichtingen. De behoefte was wel het grootst bij klein mkb in • dienstverlening (incl. horeca), retail en industrie. Zij grijpen echter vaker mis dan groter mkb. 28-06-21

Externe financieringsbehoefte is nadrukkelijker aanwezig voor investeringen. Deze wordt ook vaker toegekend, maar ook hier gaat dat gemakkelijker bij het middenbedrijf dan bij het kleinbedrijf. MKB’ers tonen zich in de conjunctuurenquête Q2 2021 optimistischer dan een kwartaal eerder maar zijn somberder gestemd dan het bedrijfsleven als geheel. 26