Bijlage 6 20221024 Concept samenvatting Windenergie in Vijfheerenlanden (uitkomsten PWE).pdf

Welke groepen kunnen we onderscheiden? Met de statistische techniek Latente Klasse Clusteranalyse onderzoeken we welke groepen we kunnen onderscheiden in de antwoorden van de deelnemers in de PWE-keuzetaak. Deze methode verdeeld deelnemers in groepen die grotendeels dezelfde antwoorden geven. Ook kunnen we met deze methode kenmerken van de groepen onderscheiden. Tabel 3-1 laat zien dat deelnemers zijn onder te verdelen in vier groepen. Tabel 3-2 presenteert de significante kenmerken van de groepen.

28

Groep 1 (53%) vindt alle eisen (enigszins) belangrijk en geen enkele eis zeer belangrijk (afgerond 5 punten over meer) of onbelangrijk (afgerond minder dan 2 punten). De puntenverdeling van deze groep komt sterk overeen met de gemiddelde puntenverdeling van alle deelnemers (figuur 3-3). Deze groep vindt beide vormen van participatie (procedureel en financieel) belangrijk, maar procedurele participatie (kunnen meebeslissen) iets belangrijker. Ook het beschermen van het culturele landschap en de natuur en strengere eisen aan het geluid van windturbines vindt deze groep belangrijk. Groepen 2 en 3 vinden procedurele participatie (meebeslissen) en financiële participatie het belangrijkste. Groep 2 (17%) vindt dit belangrijk in combinatie met het beschermen van het landschap in Vijfheerenlanden, terwijl groep 3 (14%) participatie belangrijk vindt in combinatie met het voorkomen van hinder voor omwonenden. Opvallend is dat groep 2 weinig tot geen punten toekent aan eisen met betrekking tot het voorkomen van hinder voor omwonenden. Groep 3 kent wel punten toe aan het beschermen van het culturele landschap van Vijfheerenlanden, maar nauwelijks aan het beschermen van de natuur. Een ander opvallend verschil is dat groep 3 het veel vaker oneens is met de stelling of er extra windturbines in Vijfheerenlanden moeten komen (74%) vergeleken met groep 2 (33%).

Groep 3 (16%) vindt procedurele participatie het belangrijkste maar kent nauwelijks tot geen punten toe aan financiële participatie. Deze groep vindt ook het voorkomen van hinder en het beschermen van het culturele landschap in Vijfheerenlanden zeer belangrijk, maar kent weinig punten toe aan het beschermen van de natuur. Een ander opvallend resultaat is dat deze groep veel minder vaak uit jonge deelnemers bestaat van jonger dan 25 jaar (4%) vergeleken met de andere groepen (allen tenminste 10%). Tabel 3-1: Uitkomsten van de Latente Klassen Cluster Analyse van het advies van de deelnemers in de PWE-keuzetaak. Deelnemers verdeelden 30 punten over 9 (bovenwettelijke) eisen die de gemeente kan stellen aan de bouw van windturbines.

Cluster 1 (53%)

Cluster 2 (17%)

Cluster 3 (14%)

Cluster 4 (16%)

Zorg dat omwonenden kunnen meebeslissen over de bouw van windturbines Verplicht beheerders van windturbines een groter deel van de inkomsten te gebruiken voor de natuur Bescherm het culturele landschap in Vijfheerenlanden zo veel mogelijk Zorg dat direct omwonenden van windturbines financieel voordeel hebben van de energie De windturbines moeten het bouwen van woningen zo min mogelijk in de weg zitten Bouw windturbines verder weg van natuurgebieden in Vijfheerenlanden Stel strengere regels aan de slagschaduw van windturbines

4.4

6.7

5.9

10.0

3.7

4.5

4.8

0.0

3.6

4.9

2.6

6.6

3.3

6.2

4.7

0.0

3.1

3.0

4.1

0.0

3.7

3.3

0.4

5.1

2.7

0.0

4.2

3.8

Beheerders moeten verplicht een manier aanbieden waarmee omwonenden klachten kunnen doorgeven Stel strengere eisen aan het geluid van de windturbines

2.1

1.1

2.8

0.7

3.6

0.3

5.1

6.3

29

Tabel 3-2: Significante kenmerken van de vier groepen in de Latente Klassen Cluster Analyse.

Bent u het ermee eens dat er extra windturbines komen in Vijfheerenlanden Eens

31%

43%

21%

28%

37% Als het helpt voor planten en dieren, zou ik windturbines liever dichter bij bedrijven en huizen en bewoners zetten dan bij natuurgebieden Eens 31%

33%

74%

52%

25%

21%

22%

Oneens

41%

45%

66%

67%

Jonger dan 25 jaar

21%

15%

4%

10%

25 - 34 jaar

24%

26%

34%

29%

45 - 54 jaar

12%

15%

19%

27%

55 - 64 jaar

19%

19%

21%

15%

65 jaar of ouder Woonlocatie

20%

23%

16%

17%

Ameide

6%

8%

4%

4%

Everdingen

1%

1%

2%

3%

Hagestein

2%

1%

3%

4%

Hei- en Boeicop

3%

5%

5%

5%

Hoef en Haag

4%

1%

4%

9%

Kedichem

0%

1%

2%

0%

Leerbroek

3%

3%

1%

1%

Leerdam

33%

26%

16%

27%

Lexmond

7%

11%

20%

7%

Meerkerk

8%

11%

6%

7%

Nieuwland

2%

1%

2%

0%

Oosterwijk

1%

0%

1%

0%

Schoonrewoerd

3%

2%

2%

4%

Oneens

Leeftijd

Tienhoven aan de Lek

0%

0%

2%

1%

Vianen

13%

13%

14%

16%

Zijderveld

5%

8%

14%

10%

Ergens anders

8%

8%

2%

2%

30

4. Motivaties en zorgen over windenergie(beleid) Een overzicht van de analyse van de geschreven antwoorden volgt in het eindrapport. Hier wordt tot 28 oktober aan gewerkt.

31

5. Overige resultaten Stellingen over windenergie In dit hoofdstuk komen de overige resultaten aan bod met betrekking tot percepties over het (wind)energiebeleid, en de ervaringen van deelnemers die hebben deelgenomen aan dit onderzoek. Figuur 5-1 toont de resultaten van de stelling over wat deelnemers zouden kiezen als zij een gemeenteraadslid waren. Uit de onderstaande figuur blijkt dat de deelnemers de impact van windturbines willen minimaliseren tot één of enkele plekken. Zo geeft 38% van de deelnemers aan te kiezen voor 3 windturbines met een ashoogte van 160 meter in één gebied. In totaal geeft afgerond 25% van de deelnemers aan om op meer dan drie plaatsen windturbines te installeren tegenover 54% van de deelnemers die kiezen voor één gebied met windturbines. Wat zou u kiezen als u gemeenteraadslid was? In één gebied 3 grote windturbines (ashoogte 160 meter)

21.2%

38.0%

In één gebied meer dan 5 gemiddelde windturbines (ashoogte 100 meter) Op drie plaatsen één grote windturbine (ashoogte 160 meter)

10.7%

Op meer dan 5 plaatsen één of twee gemiddelde windturbines (ashoogte 100 meter) Verspreid over de gemeente honderden kleine windturbines (ashoogte 25 meter)

6.5%

7.7%

15.9%

Ik weet het niet

Figuur 5-1: Resultaten van de stelling over hoe inwoners extra windturbines in Vijfheerenlanden het liefst ruimtelijk ingepast zien.

We hebben de deelnemers ook aanvullende vragen gesteld over windenergiebeleid. Figuur 5-2 presenteert de antwoorden die deelnemers op deze vragen gaven. Gemiddeld is 29% van de deelnemers het eens met de stellingen over windenergie(beleid). De stelling ‘met windturbines wek je schone energie op voor Vijfheerenlanden. Dat vind ik belangrijker dan dat windturbines misschien niet goed zijn voor dieren en planten’ het heeft hoogste percentage deelnemers die het eens is met deze stelling (32%) ten opzichte van de andere vier stellingen. Deze stelling heeft echter ook het hoogste percentage deelnemers dat het oneens is met deze stelling (22%) ten opzichten van de andere vier stellingen. Verder zijn de minste deelnemers het oneens met de stelling ‘met windturbines wek je schone energie op voor Vijfheerenlanden. Dat vind ik belangrijker dan dat windturbines zichtbaar zijn vanuit mijn dorp of stad’ (13%).

32

Als het helpt voor planten en dieren, zou ik windturbines liever dichter bij bedrijven en huizen en bewoners zetten dan bij natuurgebieden. Met windturbines wek je schone energie op voor Vijfheerenlanden. Dat vind ik belangrijker dan dat windturbines zichtbaar zijn vanuit mijn dorp of stad.

Met windturbines wek je schone energie op voor Vijfheerenlanden. Dat vind ik belangrijker dan dat windturbines misschien niet goed zijn voor dieren en planten. Ik vind windturbines belangrijker dan ruimte voor bedrijven.

Moderne windturbines horen bij het Nederlandse landschap. 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Zeer eens

Eens

Neutraal

Oneens

Zeer oneens

Figuur 5-2: Resultaten van stellingen over windenergie(beleid).

Er is ook aan de deelnemers gevraagd welk advies zij het belangrijkste vinden, die van de inwoners of de experts. De resultaten hiervan zijn te zien in figuur 5-3. Uit de resultaten van deze stelling blijkt dat het overgrote gedeelte van de deelnemers het advies van de inwoners als net zo belangrijk vindt als het advies van experts. Daarnaast geeft 21% van de deelnemers aan het advies van inwoners belangrijker te vinden dan het advies van experts. Slechts 2% geeft aan dat het advies van experts moet worden overgenomen door de gemeente.

33

In dit onderzoek hebben we het advies gevraagd aan de inwoners van Vijfheerenlanden. We vragen ook advies aan experts. Welk advies vindt u het belangrijkste? 2.4%

5.0%

De gemeente moet het advies van inwoners overnemen

14.6%

12.8%

Het advies van de inwoners is belangrijker dan het advies van de experts

21.0%

Het advies van de inwoners is even belangrijk als het advies van de experts Het advies van de experts is belangrijker dan het advies van de inwoners De gemeente moet het advies van experts overnemen

44.3%

Ik weet het niet

Figuur 5-3: Resultaten van de stelling welk advies de deelnemers het belangrijkst vinden.

Een volgende stelling betreft de inwoners naar wie de gemeente meer moet luisteren als er plannen over windturbines worden gemaakt (figuur 5-4). Hieruit blijkt dat de meerderheid van de deelnemers (53%) vindt dat er meer geluisterd moet worden naar inwoners die de windturbines straks horen of zien. Dit wordt opgevolgd door evenveel aandacht naar alle inwoners (37%) en daarna door meer luisteren naar jongere inwoners (20%).

34

Zijn er inwoners naar wie de gemeente méér moet luisteren als er plannen over windturbines worden gemaakt?

Ja, inwoners die de windturbines straks horen of zien, zijn belangrijker

Nee, alle inwoners zijn even belangrijk Ja, jongere inwoners zijn belangrijker, want zij gaan de gevolgen van klimaatverandering veel intensiever meemaken. Zij zijn ook degenen die de komende 25 jaar tegen een windturbine aan moeten kijken

Ja, inwoners met weinig geld zijn belangrijker, want zij kunnen geen geld investeren in windturbines

Ja, inwoners die geld investeren in windturbines zijn belangrijker, want zij nemen de risico's 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Figuur 5-4: Resultaten van de stelling over naar welke inwoners de gemeente meer zou moeten luisteren als er plannen over windturbines worden gemaakt.

We hebben deelnemers ook gevraagd in hoeverre ze zelf willen participeren met plannen over windturbines. Eerst vroegen we deelnemers over ze zelf mee zouden willen doen met plannen voor windturbines in Vijfherenlanden (figuur 5-5). De meerderheid van de deelnemers (54%) geeft aan niet mee te willen doen. Als deelnemers wel mee zouden willen doen, zouden zij met name willen meedenken over het plek of het ontwerp van de windturbines, zouden zij aandelen kopen, geld investeren of mede-eigenaar worden van de windturbines, of zouden zij de schone energie willen kopen van de windturbines. Tot slot zijn er twee stellingen voorgelegd aan de deelnemers over informatie over windturbines in Vijfheerenlanden. Deelnemers mochten in beide stellingen meerdere antwoorden kiezen. De eerste stelling gaat over of de deelnemers wel eens informatie hebben gelezen of gehoord over windturbines in Vijfheerenlanden (figuur 5-6). Hieruit blijkt dat een wijkkrant of huis-aan-huisblad of een website of nieuwsbrief van de gemeente de grootste bron van informatievoorziening zijn. Ook heeft 28,6% van de deelnemers geen informatie over windturbines in Vijfheerenlanden gelezen of gehoord. De tweede stelling betreft de vraag of deelnemers regelmatig informatie willen krijgen over windturbines in Vijfheerenlanden (figuur 5-7).

Deelnemers ontvangen het liefste informatie via een website of nieuwsbrief van de gemeente, of via een wijkkrant of huis-aan-huisblad. Dit zijn ook de twee opties waarop de meeste deelnemers wel eens informatie hebben gelezen of gehoord over windturbines. Verder geeft 23%% van de deelnemers aan geen behoefte te hebben aan het krijgen van informatie. 14%% Van de deelnemers geeft aan informatie te willen krijgen via sociale media.

35

Zou u zelf willen meedoen met plannen voor windturbines in Vijfheerenlanden? Nee Ja, ik wil meedenken over de plek of het ontwerp van de windturbine Ja, ik wil aandelen kopen, geld investeren of medeeigenaar worden Ja, ik wil de schone energie kopen Ja, ik wil meedenken over hoe we de inkomsten kunnen besteden Ja, ik wil over de opbrengsten van windturbines beslissen, maar wil of kan zelf geen geld investeren Ja, ik wil zelf een plan maken voor een windturbine 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Figuur 5-5: Resultaten van stelling over het zelf mee willen doen met plannen voor windturbines in Vijfheerenlanden.

Heeft u wel eens informatie gelezen of gehoord over windturbines in Vijfheerenlanden? Ja, in een wijkkrant of huis-aan-huisblad Ja, via een website of nieuwsbrief van de gemeente Nee Ja, op social media Ja, via een belangengroep Ja, via eerder onderzoek Ja, via mensen die windturbines beheren of een energiecoöperatie 0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

40%

Figuur 5-6: Resultaten van de stelling of deelnemers wel eens informatie hebben gelezen of gehoord over windturbines in Vijfheerenlanden.

36

Wilt u regelmatig informatie krijgen over windturbines in Vijfheerenlanden? Ja, via een website of nieuwsbrief/e-mail van de gemeente Ja, in een wijkkrant of huis-aan-huisblad Nee Ja, op social media Ja, via een belangengroep Ja, via mensen die windturbines beheren of een energiecoöperatie 0%

5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50%

Figuur 5-7: Resultaten van de stelling of deelnemers regelmatig informatie willen krijgen in Vijfheerenlanden.

Hoe hebben deelnemers het onderzoek ervaren? Ook hebben we aan deelnemers gevraagd of ze voldoende informatie hebben ontvangen om een advies te kunnen geven. En of ze het een goede manier vonden om hun mening en al hun meningen te geven over het energiebeleid in Vijfheerenlanden. Als laatste de vraag of deelnemers vinden dat de gemeente deze methode vaker moet inzetten om bewoners te betrekken bij overheidsbeleid. Een PWE is van hoge kwaliteit als de validiteit positief wordt beoordeeld door de deelnemers. De resultaten zijn hieronder weergegeven.

De gemeente zou dit soort onderzoeken vaker moeten doen Dit onderzoek helpt mensen in Vijfheerenlanden om meer te weten te komen van het beleid van de gemeente over windenergie

Ik weet zeker dat ik de goede keuzes heb gemaakt Ik heb genoeg informatie gekregen om keuzes te maken 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Zeer eens

Eens

Neutraal

Oneens

Zeer oneens

Figuur 5-8: Resultaten van stellingen over hoe de deelnemers de raadpleging hebben ervaren.

37

Hieronder vergelijken we het aantal deelnemers dat het eens was met de stelling over de raadpleging met het aantal deelnemers dat het eens was met dezelfde stelling in een andere raadpleging. Over het algemeen is de ervaring van de deelnemers met deze raadpleging relatief gezien gemiddeld of onder gemiddeld ten opzichte van de andere raadplegingen die de laatste jaren zijn uitgevoerd. De stelling met betrekking tot het vaker doen van dit soort onderzoeken scoort exact het gemiddelde van vorige raadplegingen. Bij de stelling over het krijgen van voldoende informatie scoort deze raadpleging onder het gemiddelde. Tabel 5-1: Hoe hebben deelnemers de raapleging ervaren in vergelijking met andere raadplegingen?

Stelling

Windenergie in Vijfheerenlanden

Klimaatraadpleging Gelderland

Nationale Klimaatraadpleging 2021

Windenergie Amsterdam 2021

Warmtetransitie Utrecht 2019

Raadpleging participatie Schiphol 2022

Raadpleging coronabeleid 2022

De gemeente zou dit soort onderzoeken vaker moeten doen

73%

81%

79%

65%

68%

X

X

Dit onderzoek helpt mensen (in Vijfheerenland en) om meer te weten te komen van het beleid van de gemeente over windenergie

46%

X

X

47%

62%

X

X

Ik weet zeker dat ik de goede keuzes heb gemaakt

61%

X

78%

53%

74%

X

82%

Ik heb genoeg informatie gekregen om keuzes te maken

48%

54%

62%

49%

62%

57%

67%

Tot slot hebben we gekeken naar het cijfer dat de deelnemers aan de raadpleging gaven. We maken hierbij onderscheid tussen deelnemers die vinden dat de provincie meer zou moeten doen om klimaatverandering tegen te gaan en deelnemers die dat niet vinden. Deelnemers zijn gemiddeld positief over de raadpleging: de gemiddelde score is een 6,9. Dit is hoger dan de raadpleging rond Windenergie in Amsterdam waar deelnemers ook een cijfer konden geven aan de raadpleging (gemiddeld een 6,3), maar iets lager dan in Gelderland (gemiddeld een 7,2).

38

Tabel 5-2: Gemiddeld cijfer die de deelnemers aan de raapleging geven. Deelnemersgroep Totaal deelnemers aan de raadpleging (n = 1176)

Gemiddeld cijfer 6,9

Figuur 5-9 geeft een verdeling weer van de rapportcijfers die zijn gegeven door de deelnemers. Hierin is te zien dat de meerderheid de raadpleging een 7 of een 8 geeft. 12% Van de deelnemers hebben de raadpleging beoordeeld met een 5 of lager. Daarentegen geeft 5% van de deelnemers het rapportcijfer 9 of hoger.

Figuur 5-9: Gemiddelde cijfers die deelnemers aan de raadpleging geven.

Wat vonden deelnemers goed aan de raadpleging en wat kon er beter? Een overzicht van de geschreven antwoorden die deelnemers op deze vraag gaven volgt in het eindrapport.

39

6. Referenties De bronvermelding volgt in het eindrapport.

40