Bijlage 4 Oplegnotitie Verkeerskundige afweging MFC Hagestein def

Notitie / Memo

Van: Datum: Kopie: Ons kenmerk: Classificatie: Gecontroleerd door

HaskoningDHV Nederland B.V. Mobility & Infrastructure Gonnie van den Dungen, Stephan Schrijvers, Paul Pollen (gemeente Vijfheerenlanden) Jelmer Droogsma 15 maart 2024 nvt BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A Projectgerelateerd André van Nieuwenhuijzen

Onderwerp:

Oplegnotitie verkeerskundige afweging MFC Hagestein

Aan:

Aanvulling op de memo Verkeerskundige afweging MFC Hagestein, kenmerk BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002, d.d. 15 december 2023

Aanleiding

De memo verkeerskundige afweging MFC Hagestein, kenmerk BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X0002, d.d. 15 december 2023, is voorgelegd aan de gemeenteraad. Vanuit de raad en door voortschrijdend inzicht zijn er de volgende aanvullende vragen gekomen, welke in deze oplegnotitie van antwoord zijn voorzien. • Wat is de verkeersgeneratie wanneer aan de Boomgaard een volledig programma wordt gerealiseerd, dus sportzaal ipv gymzaal? • Wat is de fluctuatie in verkeersstromen op de Dorpsstraat in Hagestein? • Wat is de verkeersgeneratie over de tijd door de schoolontwikkelingen, in elk geval tot 2029, waarna de piek in aantal leerlingen afneemt? • Wat is het effect op de verkeersveiligheid op de Vogelenzangseweg, met mengingontmenging van fietsverkeer met autoverkeer en oversteekplaatsen? • Wat zijn mogelijke alternatieve Figuur 1: Zoeklocaties MFC in Hagestein. oplossingen, zoals onder andere aangedragen door diverse raadsleden, om de verkeersveiligheid te verbeteren? • Hoe ziet de fietsverbinding tussen Hoef en Haag en MFC Stuwruiters eruit? En zijn hier maatregelen gewenst om de verkeersveiligheid te verbeteren?

Nieuwe verkeersgeneratie MFC-locatie Boomgaard

Inmiddels is het uitgangspunt dat bij de Boomgaard hetzelfde programma wordt gerealiseerd als bij de Stuwruiters. Dat betekent dat de locatie Boomgaard meer verkeer gaat genereren en dat er meer verkeer door de kern Hagestein gaat rijden ten opzichte van het kleinere programma in de voorgaande memo. Zie onderstaande tabel:

15 maart 2024

BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A

1/2

Tabel 1: Verkeersgeneratie MFC locatie Boomgaard (gemiddelde per etmaal) obv sporthal.

Functie

CROW-functie

Omvang

Basisschool (incl. BSO)

Basisonderwijs

10 lokalen (300 leerlingen)

73

Kinderdagverblijf

Kinderdagverblijf (crèche)

162 m² BVO

58

Peuterspeelzaal

Kinderdagverblijf (crèche)

84 m² BVO

30

Gymzaal

Sportzaal

448 m² BVO

61

Sporthal

Sporthal

1.335 m² BVO

134

Dorpshuis (incl. gemeenschappelijke ruimte)

Bibliotheek

450 m² BVO

48

Totaal

Verkeersgeneratie

343

Hiermee wordt de verkeersgeneratie dezelfde zoals berekend voor de locatie Stuwruiters (343 mvt/ etmaal). De toename per etmaal bedraagt gemiddeld 73 mvt. Hierbij geldt dat deze toename van verkeer door de sporthal vooral buiten de spitsperioden, zoals tussen de spitsen in en in de avonduren plaatsvindt. Hiernaast is weergegeven welke toename er plaats gaat vinden op het wegennet van Hagestein.

Figuur 2: Belangrijkste auto- en fietsroutes van/naar MFC-locatie Boomgaard (toename mvt/etmaal op basis van sporthal).

Wat is de fluctuatie in verkeersstromen op de Dorpsstraat in Hagestein?

In de memo verkeerskundige afweging MFC Hagestein is inzichtelijk gemaakt wat de gemiddelde verkeersstromen op de belangrijkste wegen in Hagestein zijn op de gemiddelde werkdag. Dit overzicht is gemaakt op basis van verkeerstellingen uitgevoerd in 2021. Als het verkeer op de snelwegen rond Hagestein (A27/A2) niet goed doorstroomt, komen er berichten over sluipverkeer door Hagestein. Dit sluipverkeer is onderdeel van de getelde hoeveelheid verkeer in 2021. Alleen valt in een gemiddelde minder goed te zien wanneer er (veel) meer of minder verkeer door de Dorpsstraat rijdt. Daarom is in onderstaande grafiek inzichtelijk gemaakt wat de fluctuatie in de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer per werkdag op de Dorpsstraat in Hagestein is.

15 maart 2024

BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A

2/3

Etmaalcijfers Dorpsstraat 3.500 3.000

mvt/etmaal

2.500 2.000 1.500 1.000

mvt/etmaal

22-11-2021

18-11-2021

16-11-2021

12-11-2021

19-10-2021

15-10-2021

13-10-2021

4-10-2021

30-9-2021

10-9-2021

8-9-2021

6-9-2021

2-9-2021

31-8-2021

27-8-2021

25-8-2021

23-8-2021

25-6-2021

23-6-2021

21-6-2021

17-6-2021

15-6-2021

0

11-6-2021

500

gemiddelde mvt/etmaal

Figuur 3: Getelde hoeveelheid gemotoriseerd verkeer op Dorpsstraat op werkdagen geteld in 2021.

Uit deze grafiek blijkt dat de hoeveelheid gemotoriseerd verkeer op de Dorpsstraat over het algemeen rond de gemiddelde intensiteit van 1.900 mvt/etmaal ligt. Wel zijn er enkele grote afwijkingen te zien, met de grootste piek op 23 juni 2021 van 3.300 mvt/etmaal. De dag waarop het minste verkeer geteld is op de Dorpsstraat is 13 oktober 2021 met 1.350 mvt/etmaal. De gesignaleerde piek moet gepaard zijn gegaan met een grootschalige calamiteit op en rond het hoofdwegennet A2 en A27 en wordt beschouwd als een incident.

Verkeersgeneratie schoollocaties Hagestein in de tijd

De verkeersgeneratie zoals in tabel 1 berekend betreft de definitieve situatie rond het MFC. Er is echter een tussenliggende periode waarbij de huidige scholen en de tijdelijke school in Hagestein ook in gebruik zijn om de grootste leerlingenpiek in Hagestein, Hoef en Haag en omgeving op te vangen. Uit aangeleverde leerling prognoses van de gemeente Vijfheerenlanden blijkt dat de grootste piek in het aantal leerlingen rond 2029 verwacht wordt. De berekening van de verkeersgeneratie is uitgevoerd op basis van het verwachte aantal leerlingen en niet de totale capaciteit van de scholen die geopend zijn. Afhankelijk van de leerlingenontwikkeling zal de gemeente Vijfheerenlanden besluiten hoe lang de oude Mr. Vossschool en de tijdelijke school in Hagenstein openblijven. Uitgangspunten voor de berekening van hoeveelheid verkeer rondom de scholen voor verwachte piekjaren 2028 en 2029: • De tijdelijke school in Hagestein (THV2) is nog in bedrijf met 250 leerlingen in 2028 en 2029 om de toename van leerlingen Hagestein en Hoef en Haag te kunnen opvangen. • De oude Mr Vosschool wordt in 2035 gesloten (-200 leerlingen) • De nieuwe Mr Vosschool is in bedrijf vanaf 2028 (MFC) (plus 300 leerlingen)

15 maart 2024

BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A

3/4

•

Basisschool Avontuur ligt in Hoef en Haag en is niet meegenomen (geen effect op verkeer Hagestein).

Voor de verkeersgeneratie gaan we dan uit van scholen met maximaal 750 leerlingen, dus de leerlingen van het MFC en THV2 samen die naar Hagestein kunnen komen en eventueel ook door Dorpsstraat en Vogelenzangseweg rijden. Conform het Parkeerbeleid van de gemeente Vijfheerenlanden (vastgesteld in 2022) is het uitgangspunt gebruikt dat 30% van de leerlingen in de onderbouw en 10% van de leerlingen in de bovenbouw met de auto wordt gebracht 1. Dit leidt tot de volgende verkeersgeneratie: Tabel 2: Verkeersgeneratie basisscholen Hagestein totaal

Scholieren Hagestein

Leerlingen

Verkeersgeneratie

Onderbouw

281

126,6 mvt/etmaal

Bovenbouw

469

70,3 mvt/etmaal

Totaal

750

196,9 mvt/etmaal

Omdat het verkeer van de tijdelijke school er nu ook al rijdt en dus onderdeel uitmaakt van de verkeerstellingen, blijft de berekende verkeersgeneratie van het MFC wel de toename zoals in de vorige memo is omschreven en afhankelijk van de locatiekeuze rijdt een deel van dit verkeer wel of niet over de Dorpsstraat door Hagestein.

Kenmerken van de schoolspits

De onderwijsvoorziening die in het MFC wordt gerealiseerd levert de meeste verkeersbewegingen op. Daarbij zijn er de volgende kenmerken van schoolspitsen waardoor de verkeersveiligheid extra in het geding kan komen. 1. Schoolspits kan sterk fluctueren De schoolspits zoals berekend in de tabel 1/2 is een gemiddelde. Wanneer het regenachtig weer is, zal de schoolspits fors hoger uitvallen doordat meer ouders hun kind met de auto brengen of halen. 2. Schoolspits is erg geconcentreerd Verkeerskundig wordt normaal rekening gehouden met het drukste ochtendspitsuur. De meeste verkeersbewegingen van en naar een school vinden geconcentreerd plaats in circa een kwartier. Daarin komt al het verkeer aan en vertrekt ook weer. 3. Combinatie gemotoriseerd en kwetsbaar verkeer, geconcentreerd in een kort tijdsbestek De geconcentreerde schoolspits van het autoverkeer vindt gelijktijdig plaats met de verplaatsingen van de kwetsbare doelgroep, te weten kinderen die lopend en fietsend, met of zonder begeleiding naar school gaan op de schoolroute. In de variant Stuwruiters is te zien dat de fietser en voetganger grotendeels via eigen infrastructuur naar die locatie kan komen. Bij de locatie Boomgaard is dit niet het geval.

Er is daar geen eigen fietsinfrastructuur aanwezig, waardoor er nabij de school een brandpunt ontstaat van aankomend en vertrekkend gemotoriseerd verkeer, fietsverkeer en voetgangersverkeer dat verschillende richtingen op rijdt/ loopt/ oversteekt. 1

Deze percentages zijn passend voor een gemiddelde school in de gemeente Vijfheerenlanden, maar in de praktijk kan het aandeel kinderen dat met de auto naar een school in een meer landelijke omgeving (zoals Hagestein) wordt gebracht hoger zijn dan dit uitgangspunt.

15 maart 2024

BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A

4/5

Wat is het effect op de verkeersveiligheid op de Vogelenzangseweg door de combinatie van gemotoriseerd en kwetsbaar verkeer en welke mogelijkheden zijn er om de verkeersveiligheid rond locatie Boomgaard te verbeteren? In de onderstaande figuur is weergegeven waar (kwetsbare) fietsers en voetgangers conflicten hebben met het gemotoriseerde verkeer als gekozen wordt voor een MFC bij de locatie Boomgaard. Juist door de hoge verkeersdruk tijdens de schoolspitsen brengt dit risico voor de verkeersveiligheid met zich mee.

Figuur 4: Fietsers, voetgangers en automobilisten komen samen op kruispunt Dorpsstraat/ Vogelenzangseweg voor MFC Boomgaard.

Fietsers, voetgangers en automobilisten komen samen op kruispunt Dorpsstraat/ Vogelenzangseweg voor MFC Boomgaard.

15 maart 2024

BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A

5/6

Figuur 5: Fietsers, voetgangers en automobilisten (voornamelijk via Hoefslag) komen meer gescheiden aan bij MFC.

Rondom locatie Stuwruiters is sprake van een ander beeld, waar de hoofdstroom van het autoverkeer een andere route gebruikt dan de fietsers en voetgangers. De fietsers die langs de Hoefslag rijden, hebben een vrijliggend fietspad. Gezien de vele potentiële conflicten tussen fietsers, voetgangers en automobilisten op het kruispunt Dorpsstraat/Vogelenzangseweg zijn er verschillende suggesties gedaan om de verkeersveiligheid bij de locatie Boomgaard te verbeteren. Deze zijn hieronder beoordeeld. Toevoegen aanvullende versmallingen/ snelheidsremmende maatregelen De woningen aan de Dorpsstraat zijn niet overal onderheid en staan dicht op de rijbaan Dat betekent dat toevoegen drempels of plateau’s daar niet goed mogelijk is, doordat dit trillingshinder geeft voor omwonenden. Toevoegen van versmallingen leidt in de praktijk vaak tot het afsnijden van het fietsverkeer. Zeker omdat de rijbaanbreedte onvoldoende is om fietsverkeer buiten de versmalling om af te kunnen wikkelen. Ook het snelheidsremmende effect van een versmalling is beperkt. Als er weinig tegenliggers zijn, rijdt men gewoon middenop en hoeft niet af te remmen. Ook wordt er nog weleens harder gereden om als eerste door de versmalling te geraken, bijvoorbeeld zodat de tegenligger niet hoeft te wachten.

Voor de Vogelenzangseweg wordt geadviseerd om op het kruispunt Vogelenzangseweg met Gasperdenstraat een kruispuntplateau aan te brengen. De andere in de nabijheid aanwezige kruispunten zijn al van een kruispuntplateau voorzien. Instellen éénrichtingsverkeer Het nadeel van éénrichtingsverkeer is dat het ontbreekt aan tegenliggers waardoor dit snelheidsverhogend kan werken. Een ander nadeel van éénrichtingsverkeer is dat verkeer niet meer de kortste/ meest directe route kan rijden. Daardoor worden meer kilometers afgelegd en wil gehaast verkeer mogelijk het tijdverlies goedmaken door harder te rijden.

15 maart 2024

BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A

6/7

Het aangeven van een adviesroute naar de school, zoals ook gedaan is voor de tijdelijke school (THV2) om de kern Hagestein heen via Breede Sticht, Autenasekade en Vogelenzangseweg heeft slechts beperkt effect gehad en het effect was van korte duur. Een andere mogelijkheid is om alleen tijdens de schoolspitsen éénrichtingsverkeer in te stellen op de Dorpsstraat tussen Vogelenzangseweg en de Lange Dreef (alleen van vanaf de Vogelenzangseweg in te rijden). Men is hierbij wel afhankelijk van handhaving om dit af te kunnen dwingen, omdat het risico bestaat dat ouders anders toch voor de kortste route naar het MFC kiezen. Het instellen van éénrichtingsverkeer is dus een zeer ingrijpende maatregel, die alleen tijdens de korte piek van de schoolspits kan bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. Daarbij kan het instellen van éénrichtingsverkeer leiden tot protesten van bewoners van Hagestein die met de maatregel worden geconfronteerd en ook moeten omrijden. Het effect is beperkt en het draagvlak is onbekend. Instellen fietsstraat Het zou een optie kunnen zijn om een gedeelte van de Vogelenzangseweg, ter hoogte van de zoeklocatie Boomgaard als fietsstraat in te richten. Hiermee wordt het voor het verkeer duidelijk dat het primaat niet bij de auto ligt, maar bij de fiets en de auto hier te gast is.

Het effect op de hoeveelheid autoverkeer zal nauwelijks aanwezig zijn en omdat de fiets toch van dezelfde infrastructuur als de auto gebruik moet maken, zal de verkeersveiligheid hier beperkt door verbeteren. Creëren voetgangersoversteekplaats In de praktijk wordt er terughoudend omgegaan met het aanbrengen van voetgangersoversteekplaatsen. Vooral omdat dit kan leiden tot schijnveiligheid wanneer een auto een oversteker niet of te laat opmerkt. Nabij het MFC zou dit wel een oplossing kunnen zijn om de zwakkere verkeersdeelnemers te beschermen tegen het gemotoriseerd verkeer. Wanneer dit dan ook op een plateau wordt uitgevoerd kan dit een maatregel zijn welke de verkeersveiligheid verbetert.

Conclusie locatie Boomgaard

Er zijn verkeersmaatregelen mogelijk om de verkeersafwikkeling rond de locatie Boomgaard verkeersveiliger af te wikkelen met behulp van aanvullende snelheidsremmende maatregelen op de Vogelenzangseweg en het instellen van een stuk ingerichte fietsstraat kan ook een positief effect hebben, net zoal een voetgangersoversteekplaats. Het knelpunt dat op die locatie optreedt doordat alle verkeersdeelnemers in een korte tijd van dezelfde infrastructuur gebruik moeten maken wordt hiermee niet opgelost. Daarmee blijft de conclusie zoals in de eerder opgestelde memo dezelfde.

15 maart 2024

BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A

7/8

Hoe ziet de fietsverbinding tussen Hoef en Haag en MFC Stuwruiters eruit? En zijn hier maatregelen gewenst om de verkeersveiligheid te verbeteren?

De belangrijkste fietsverbindingen tussen Hoef en Haag en MFC Stuwruiters lopen via de Hoevenweg (fietsstraat) en Hoefslag (vrijliggend fietspad), zie onderstaande figuur.

Figuur 5: Routes naar/ vanaf MFC Stuwruiters.

Voor beide fietsverbindingen zijn optimalisaties mogelijk die de verkeersveiligheid verbeteren. In de eerdere memo is al geadviseerd om het fietspad langs de Hoefslag uit te breiden met een fietspad aan de oostkant van de weg. Dat scheelt twee oversteken over de Hoefslag voor fietsers tussen Hoef en Haag en MFC Stuwruiters en zorgt ervoor dat er geen conflict meer is tussen fietsers en verkeer van en naar bedrijventerrein Gaasperwaard aan de Hoefslag. Een andere optimalisatie is om de voetgangersverbinding in het verlengde van de Hoevenweg naar Hoef en Haag op te waarderen naar een fietsverbinding. Hierdoor ontstaat een directere route tussen Hagestein en Hoef en Haag. In de praktijk wordt deze voetgangersverbinding al door fietsers gebruikt. Indien zowel de Hoevenweg met een fietspad wordt verbonden met het Hoevesteinse Lint en aan de oostzijde van de Hoefslag een vrijiggend fietspad wordt gerealiseerd is de fietsstructuur op orde. Nut en noodzaak van een fietsverbinding door de Kasteeltuin is dan veel minder geworden.

15 maart 2024

BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A

8/9

Ook voor de locatie MFC Stuwruiters is een figuur gemaakt om in te zoomen op de grootste verkeersstromen rond het MFC, zie onderstaand. Hieruit blijkt dat het door het ontwerp van deze locatie het goed mogelijk is om de grootste stroom gemotoriseerd verkeer (ouders vanuit Hoef en Haag die hun kind met de auto brengen) te scheiden van de kwetsbare fietsers en voetgangers. Op de Dorpsstraat en Biezenweg rijden weliswaar nog steeds fietsers en auto’s op dezelfde weg, maar deze wegen worden niet drukker met autoverkeer door de ontwikkeling van het MFC. Daardoor verslechtert de verkeersveiligheid niet.

Figuur 6: Grootste verkeersstromen rondom MFC Stuwruiters.

Wel blijft de aanbeveling uit de eerdere memo staan dat het gewenst is om het trottoir langs de Biezenweg door te trekken tot MFC Stuwruiters. Daarmee hebben voetgangers een veilige voldoende brede route.

Conclusie locatie Stuwruiters

Het kunnen scheiden van het gemotoriseerde verkeer van de kwetsbare fietsers en voetgangers is een groot voordeel van de locatie Stuwruiters. De voorgestelde maatregelen om de verkeersveiligheid voor de kwetsbare verkeersdeelnemers te verbeteren (aanleg extra fietspad oost van Hoefslag en realiseren ontbrekend trottoir Biezenweg) zijn inpasbaar.

15 maart 2024

BJ6870-RHD-XX-XX-ME-X-0002-A

9/9