Bijlage 3 Naar een Masterplan voor het Glas in Leerdam.pdf

Naar een masterplan voor het Glas in Leerdam

Johan Boonekamp en Cor Wijn 14 september 2020

De Crea'e Krachtcentrale | Lingsesdijk 23c | 4207AA Gorinchem ABNAMRO: NL45ABNA0604873417 | Kvk: 60299347 info@dck.nu

2

INHOUDSOPGAVE

Inleiding

3

1. Uitgangspunten

4

2. Proces

5

3. Bevindingen

6

3.1 Gouden regels

5

3.2 Toelich'ng

5

3.3 Pijlers

5

3.4 Vervolgstappen

6

3.5 Organisa'e

6

4. Tot slot

7

Inleiding U heeW aan DCK gevraagd om de Denktank Glas in Leerdam te begeleiden met brainstormsessies. Deze denktank ontwikkelt het proces om tot een breed gedragen toekomstplan voor Glas in Leerdam te komen en geeW als Denktank een belangrijke eerste aanzet tot een visie, missie en de kernwaarden op Glas in Leerdam. Het document dat deze groep in gezamenlijkheid oplevert zal naar verwach'ng de eerste cruciale stap zijn om tot een breed gedragen toekomstplan voor Glas in Leerdam te komen.

3

1.

Uitgangspunten

De hoofdvragen die met de bijeenkomsten van de denktank en het toekomstplan beantwoord moeten worden zijn: 1. Hoe gaan we om met het vertrek van Royal Leerdam Crystal uit Leerdam? Subvragen: ● Wat zijn de achterliggende oorzaken? ● Wat is het gevolg voor Leerdam Glasstad? ● Welke ervaren ambachtslieden dreigt Leerdam hiermee te verliezen? ● Wat gebeurt er met de merknaam Royal Leerdam Crystal? ● Wat zijn de meningen over de ontwikkelingen van een doorstart, in kleinere se_ng? 2. Hoe kijken we aan tegen de posi'e van het Na'onaal Glasmuseum en haar Glasblazerij in Leerdam? Subvragen: ● Wat zijn de problemen? ● Hoe kijken we aan tegen de loca'e van het Na'onaal Glasmuseum? ● Wat is de posi'e van de Glasblazerij? ● Hoe kijken we aan tegen de huidige loca'e van de Glasblazerij? ● Hoe kunnen we het ambacht van glasblazen behouden? 3. Hoe kijken we aan tegen de posi'e van het Glas in de binnenstad van Leerdam? Subvragen: ● Wat is de stand van zaken m.b.t.

het aantal glasgalerieën? ● Of is er bijna alleen nog sprake van enkele glaswinkels? ● Hoe kijken we aan tegen de jaarlijkse Glas- en Keramiekbeurs? ● Wat is de verhouding tussen glaskunst en toerisme? Ook in rela'e tot de discussie over de posi'e van de Glasblazerij? ● Hoe krijgen we bij de uitvoering van ac'viteiten en evenementen weer een gezamenlijke aanpak? Waarin ondernemers, galeriehouders, LOV, gemeente en citymarke'ng organisa'e Leerdam Glasstad beter samen werken aan ac'es rondom het thema Glas?

4

2.

Proces

Op 10 juli en op 3 september jl. zijn een tweetal sessies gehouden met in eerste instan'e een groep aangewezen door de gemeente Vijbeerenlanden, bestaande uit vertegenwoordigers uit het veld. Te weten; Bart Bruggeman, Victor Molkenboer, Erwin Kooijman, Tijs van Ruiten, Laurens Geurtz, Piet Augus'jn, Sjors Fröhlich en Cees Taal. Voor de tweede sessie werd de denktank leden gevraagd om een voor hen relevante gast mee te nemen. Gezien de samenstelling van de groep bij de eerste sessie werd gevraagd om met elkaar te proberen de gemiddelde leeWijd te verlagen en om de verhouding man/vrouw beter in balans te brengen. Dit resulteerde in een finale denktank groep met de volgende samenstelling: ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Bart Bruggeman (vml wethouder Leerdam) Victor Molkenboer (vml burgemeester Leerdam) Erwin Kooijman (voorziler St. Marke'ng Leerdam Glasstad) Tijs van Ruiten (voorziler RvT Na'onaal Glasmuseum Laurens Geurtz (PR/Marke'ng Na'onaal Glasmuseum) Piet Augus'jn (journalist met specialisa'e glas en keramiek) Sjors Fröhlich ( burgemeester gemeente Vijbeerenlanden) Cees Taal (wethouder met o.a. portefeuille Glas) Marinke van Zandwijk (kunstenaar/glasblazer werkend in o.a. de Glasblazerij) Mirja van Dijk (manager a.i. Leerdam Glasstad) Nienke Sikkema (kunstenaar/glasblazer werkend in o.a. de Oude Horn) Bas Speekenbrink ( betrokken bewoner Hoogstraat/Zuidwal) Christa Hendriksen (wethouder met portefeuille o.a. Kunst & Cultuur) Ingrid Vente (oud werkneemster Royal Leerdam, doorstart met glasblazer Marco Lopulalan)

De eerste sessie leverde een levendige discussie op, waarbij opviel dat de bereidheid om de blik te verruimen en over de eigen 'schaduw' te springen groot was. Hierdoor ontstond een set van aanbevelingen, stellingen en sugges'es die voor de tweede sessie door DCK gepresenteerd werd en samengevat. Na het vaststellen door de 'oude groep', dat de gepresenteerde samenva_ng waarheidsgetrouw was, werd gereflecteerd door de ' nieuwkomers. Dit leverde een levendige en waardevolle discussie op met toevoegingen en aanscherpingen. Daarbij meldde de groep expliciet, dat de aanbevelingen en conclusies een eerste stap waren tot een Masterplan Glas, waarbij elkaar blijven ontmoeten en bijpraten een diepe wens is, met als doel meer begrip voor ieders exper'se en werk en daardoor samen op te kunnen trekken om daadwerkelijk aan de slag te kunnen.

5

3.

Bevindingen

Beknopte weergave van de voornaamste bevindingen van de sessies van 10 juli en 3 september 2020.

3.1 Gouden regels ● ● ● ● ● ●

Denk steeds vanuit de driehoek: museum, glasblazerijen, werkplaatsen. Breng deze zowel met ac'viteiten als qua ligging bij elkaar. Streef naar het bieden van beleving aan bezoekers van buiten. Werk voor de inwoners van Leerdam aan het bouwen van een community rond het ambacht en het erfgoed Onderken dat Leerdam Glasstad veelomvalend is: kunst & cultuur, toerisme, economie en zeker ook stedelijke ontwikkeling. Zorg voor een aanpak waarin doorze_ngsmacht ligt besloten.

3.2 ToelichEng Het vertrek van Royal Leerdam biedt een grote kans. Het biedt ruimte voor vernieuwing en voor toeeigening van het erfgoed door de gemeente en gemeenschap van Leerdam. Voor de stadspromo'e is ‘het glas’ goud waard: het is geen merk dat wordt verzonnen, maar het is een authen'ek gegeven. Veel gemeenten in Nederland zouden er heel wat voor over hebben zo’n sterk merk te hebben.

3.3 Pijlers Essen'eel in het denken over de toekomst van het glas in Leerdam is het denken in drie pijlers: museum (kunst/erfgoed), glasblazerijen (ambacht) en werkplaatsen (hedendaagse ontwerpers). Zowel conceptueel als ruimtelijk moeten deze elementen worden gezien als onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarbij is het de samenhang die hen de kracht geeW. Bijvoorbeeld om nieuwe bewoners en toeristen naar Leerdam te trekken, om inwoners aan de stad te binden en om bedrijvigheid aan te trekken. Mits goed benut kan de driehoek museum-blazerijen-werkplaatsen als vliegwiel fungeren voor allerlei nieuwe en vernieuwende ontwikkelingen. De genoemde driehoek kan tot leven worden gebracht als om de totale driehoek een community kan worden gevormd van inwoners en mensen van buiten die zich met ‘het glas’ verbinden. En datgene waarmee zij zich dan verbinden is dan niet zozeer een organisa'e of een plek, maar is de (totaal)beleving. Denk aan medewerkers en ex-medewerkers van de glasbedrijven, die zich met het verleden willen verbinden. Maar denk ook aan nieuw inwoners die zich oriënteren op de plek waar ze zijn terechtgekomen. Het ‘glas’ heeW én geeW betekenis: waar kom ik vandaan? Wat voor werk heb ik gedaan? Waar gaat mijn hart sneller voor kloppen? Geef inwoners en geïnteresseerden de kans om trots te zijn op hun axomst, hun werk, hun woonplaats.

Nb: met een groot led-scherm in de binnenstad zou de betekenis van het glas voor Leerdam gevisualiseerd kunnen worden. Belangrijk is dat de driehoek in het centrum van Leerdam zichtbaar en merkbaar present is. Dat kan worden gerealiseerd door de openbare ruimte (invalswegen, pleinen en parken) te gebruiken om glaskunst te tonen. En door in de binnenstad evenementen te faciliteren die geladen zijn vanuit de inhoud van het ‘glas’ (ontwerpen/maken/koesteren). Belangrijk is het daarbij om het museum juist in het centrum te posi'oneren, liefst in de nabijheid van de glasblazerij. En om de glasblazerij zodanig te

6

verbouwen dat daar niet alleen presenta'es voor het grote publiek gegeven kunnen worden, maar ook lessen en cursussen kunnen worden verzorgd. Daarmee laat ook de link met het middelbaar en hoger onderwijs (bv lectoraat glas aan de HKU i.r.t. Leerdam Glas Academy) zich makkelijker leggen.

3.4 Vervolgstappen 1. Commileer dhr. Fentener van Vlissingen en vraag hem om a. het masterplan te adopteren, b. het plan financieel te steunen c. te helpen om de merkrechten Royal Leerdam voor Leerdam te behouden. 2. Onderken het belang van marke'ng en betrek marke'ng-overwegingen bij iedere stap die wordt gezet. Voeg een marketeer toe aan het kernteam (zie onder). 3. Verplaats het museum naar het centrum. 4. Zoek sponsors, fondsen en mede-financiers. Begin bij het lokale bedrijfsleven. 5. Zorg voor betaalbare werkruimten. In grote gemeenten bestaan hiervoor speciale zogeheten ‘werkruimte-organisa'es’ die panden beheren en betaalbaar aanbieden aan crea'even. Als die panden eerst nog verworven moeten worden zou met een centrum ontwikkelorganisa'e kunnen worden gewerkt. 6. Verbouw de glasblazerij zodat deze ook bruikbaar wordt voor het geven van lessen en cursussen (mul'ple use). 7. Ontwikkel een jaarkalender met evenementen rondom het thema glas. Stem die af op de ac'viteiten in omliggende plaatsen. en durf te kiezen 8. Diversifieer de glas-evenementen naar doelgroepen (bv in hoog-, midden en laag segment (qua koopkracht) of naar soorten aanbod (amateurs, gevorderden, professionals) en zorg dat de evenementen cachet hebben. Stop met de glasbeurs op de huidige plek. 9.

Werk toe naar een topevenement (a la ‘City of Glass’) met een curator die voor de programmering zorgt en borg de marke'ng. Goede voorbeelden: ‘Glow Eindhoven’ of het ‘Amsterdam Light Fes'val’. Of op kleinere schaal: het Kunsyes'val Watou of de boekenmarkt van Bredevoort. 10. Zoek bij evenementen de samenwerking met andere glassteden in Nederland en Europa: Tubbergen, Münster, Mirano, Novibor, Vene'ë, Zwiesel. 11. Overweg om een stadsprogrammeur te koppelen aan een cultuurfonds naar het voorbeeld van Leiden en Almere. De programmeur moet dan wel als speciale opdracht krijgen om ac'viteiten in het kader van ‘Glas Leerdam’ aan te jagen. 12. Ontwikkel wandel- en fietsroutes rond het thema glas en zorg voor OV-fietsen op sta'on Leerdam.

3.5 OrganisaEe ● ● ● ● ●

Organiseer een gemeente brede aanpak: ruimte, economie, cultuur, par'cipa'e, bv door te werken met een gemeentelijk kernteam bestaand uit meerdere disciplines . Zorg voor doorze_ngsmacht, bv via een projectleider met een duidelijke opdracht, rechtstreeks werkend voor het college. Zorg voor breed draagvlak. Organiseer bijeenkomsten en verzamel input ook rechtstreeks onder de inwoners. Communiceer over de strategie en de stappen. Richt een ruime adviesgroep in die de projectleider, het kernteam en het college kan voeden.

Goed voorbeeld: de aanpak van Leerdam 225 jaar.

7

4. Tot slot De sessies met de denktank leden zijn in goede harmonie en met posi'eve energie tot stand gekomen. Als DCK hebben we gemerkt dat met name de tweede sessie veel energie gaf door input van de toegevoegde denktank leden. Wij adviseren u dan ook om deze energie vast te houden waarbij zo mogelijk het delen van deze rapportage aan alle denktank leden een eerste stap kan zijn. Daarbij is de roep vanuit de denktank om een concreet stappenplan als vervolg op de denktank sessies een belangrijk advies vanuit de denktank . DCK is beschikbaar om de bevindingen binnen het College van de gemeente Vijbeerenlanden te presenteren en indien gewenst verder toe te lichten en mee te denken in de benodigde processtappen die nodig zijn om tot een masterplan voor Glasstad Leerdam te komen.

8