Bijlage 2 Toeting voorwaarden lening van 1 miljoen aan Nationaal Glasmuseum versie 18 april 2022.docx

Toetsing van de voorwaarden van de lening van € 1 miljoen aan Nationaal Glasmuseum om te bepalen of deze achtergesteld kan worden 1. Aanleiding Stichting het Nationaal Glasmuseum had per ultimo 2021 een negatief eigen vermogen van om en nabij € 200.000. Dit verlies is vooral het gevolg van exploitatieverliezen vanuit het verleden (periode 2012 – 2016). Sinds 2017 is de rijkssubsidie aan Nationaal Glasmuseum structureel verhoogd van jaarlijks € 160.000 naar € 520.000 en sinds 2017 is er sprake van een sluitende exploitatie. Door de Corona steun van het Ministerie van OCW is ook boekjaar 2021 licht positief afgesloten. Het negatieve eigen vermogen is, als gevolg van enkele positieve boekjaren, van ruim minus € 400.000 naar minus circa € 200.000 gestegen maar nog altijd negatief. Desondanks onderkent de gemeente Vijfheerenlanden dat het Nationaal Glasmuseum soms wordt gehinderd door het negatieve eigen vermogen. Dat is het geval wanneer het Nationaal Glasmuseum projectsubsidies aanvraagt bij culturele fondsen. Een aantal van deze fondsen stellen namelijk als eis, dat de aanvragende instelling een positief eigen vermogen moet hebben. En aangezien het Nationaal Glasmuseum dit niet heeft, belemmert dit haar in de verwerving van projectsubsidies en –bijdragen.

Om dit probleem op te lossen stelt de gemeente Vijfheerenlanden voor om de renteloze en aflossingsvrije lening van € 1 miljoen formeel achtergesteld te maken. De lening van € 1 miljoen kan dan bij het eigen vermogen worden opgeteld. Hierdoor zal het eigen vermogen van het Nationaal Glasmuseum stijgen tot circa € 800.000 positief. In deze notitie wordt getoetst of de voorwaarden van de leningsovereenkomst van € 1 miljoen zodanig zijn geformuleerd dat achterstelling van de lening haalbaar is.

2. Inzicht in huidige leningen van gemeente Vijfheerenlanden De gemeente Vijfheerenlanden heeft twee leningen aan het Nationaal Glasmuseum verstrekt. Een renteloze en aflossingsvrije lening van € 1 miljoen, daterend uit 2009. En een rentedragende (1,57%) en op annuïtaire wijze in 28 jaar af te lossen lening van € 1,85 miljoen uit 2017. De belangrijkste aanpassing die wij willen voorstellen is, om de renteloze en aflossingsvrije lening van € 1 miljoen, formeel achtergesteld te maken zodat de lening bij het eigen vermogen kan worden opgeteld. De tweede aanpassing is dat wij een wijziging in de hypothecaire voorwaarden voorstellen bij de tweede lening, de rentedragende (1,57%) en op annuïtaire wijze in 28 jaar af te lossen lening van € 1,85 miljoen uit 2017. Hier gaat het om een aanpassing van de gemeentelijke controle op de bedrijfsvoering.

De controle vanuit de gemeente Vijfheerenlanden was jarenlang verscherpt in verband met de financiële problematiek en de als gevolg daarvan complexe bestuurlijke verhoudingen tussen de gemeente en het Nationaal Glasmuseum. De bestuurlijke verhoudingen zijn inmiddels genormaliseerd en dit betekent dat de leningsvoorwaarden zullen worden aangepast. Hierbij zal worden voorkomen dat de risico’s bij de gemeente Vijfheerenlanden verder toenemen. Zo zal bijvoorbeeld het recht van eerste hypotheek op deze lening blijven gehandhaafd en zal het gemeentelijke instemmingsrecht op begrotingen van Nationaal Glasmuseum worden gehandhaafd.

3. Voorwaarden om lening achtergesteld te maken Om de renteloze en aflossingsvrije lening van € 1 miljoen achtergesteld te maken en deze bij het eigen vermogen op te tellen, moet worden voldaan aan drie voorwaarden: - Voor de lening mogen geen zekerheden zijn gesteld. - De vergoeding voor de lening is afhankelijk van de winst. - De schuld is achtergesteld bij alle andere schuldeisers. Toetsing aan de voorwaarden Voorafgaand aan de toetsing, geldt in het algemeen dat de economische werkelijkheid doorslaggevend is bij de vraag of verstrekte gelden als eigen of vreemd vermogen moeten worden aangemerkt (‘substance over form’). Dus ook al heeft destijds de gemeente Leerdam (in 2009) een civielrechtelijke lening gegeven, als deze lening nu kenmerken heeft van eigen vermogen, dan wordt het ook als eigen vermogen gerubriceerd. De economische functie van eigen vermogen is onder andere het fungeren als garantiekapitaal voor derden (crediteuren). Deze crediteuren kunnen zich bij voorrang op het eigen vermogen verhalen. Kenmerk van eigen vermogen is dat het risicodragend en permanent vermogen vormt dat bovendien postconcurrent is ten opzichte van het door derden aan de vennootschap beschikbaar gestelde vermogen (vreemd vermogen). Wat zijn dan die kenmerken? In de fiscale jurisprudentie zijn 3 cumulatieve voorwaarden geformuleerd (deelnemerschapslening): 1.

De rente is resultaatsafhankelijk of er is helemaal geen rente verschuldigd. 2. De lening is langlopend (er is geen tussentijdse aflossingsverplichting). 3. De lening is achtergesteld bij de overige crediteuren. Toetsing aan voorwaarde 1 toont aan dat de rente- en aflossingsvrije lening van € 1 miljoen gezien kan worden als eigen vermogen. Rentebetaling door Nationaal Glasmuseum op de gemeentelijke lening is niet vereist, zelfs niet bij een positief exploitatieresultaat van het Nationaal Glasmuseum. Het renteloze karakter van de lening wijst juist nog meer op eigen vermogen dan een resultaatsafhankelijke rente. Toetsing aan voorwaarde 2 en 3 is ook positief. De lening is langlopend en is achtergesteld bij overige crediteuren.

4. Hoe maken we van de lening een achtergestelde lening Hiervoor is aangetoond dat er is voldaan aan de drie voorwaarden waarmee de lening, wanneer deze is omgevormd tot een achtergestelde lening, opgeteld kan worden aan het eigen vermogen. De accountant van de gemeente Vijfheerenlanden heeft dan ook zelfstandig bepaalt dat de lening al in de jaarrekening 2020 van de gemeente Vijfheerenlanden een andere ‘rubricering’ heeft gekregen. De accountant van het Nationaal Glasmuseum is per brief geïnformeerd over deze herrubricering. Boekhoudkundig zijn beide accountants akkoord met het overhevelen van de lening van € 1 miljoen naar het eigen vermogen van het Nationaal Glasmuseum. Aangezien bij de gemeente sprake blijft van een juridische lening, is het nog wel noodzakelijk om een addendum op te stellen waarmee de huidige lening van € 1 miljoen ook formeel wordt achtergesteld. De raad zal worden gevraagd om geen wensen en bedenkingen te hebben tegen het voornemen van het college om aan de hand van een addendum de lening van € 1 miljoen formeel achter te stellen. En de raad zal worden gevraagd om geen wensen en bedenkingen te hebben tegen het voornemen van het college om de voorwaarden van de tweede lening (voorwaarden ten aanzien van de bedrijfsvoering) te normaliseren via een addendum.

Het recht van eerste hypotheek en het instemmingsrecht op het vaststellen van begrotingen blijven bij deze tweede lening als voorwaarden bestaan.