Bijlage 2 Participatieplan Gebiedsvisie Vianen
Tekst van het document
Participatieplan Gebiedsvisie Vianen Gemeente Vijfheerenlanden
PARTICIPATIEPLAN 1. De opgave Opgave, proces totstandkoming participatieplan 2. Doel en context Doel, aandachtspunten voortkomend uit context 3. Participatieproces Strategie, doelgroepen, aanpak per doelgroep 4. Planning en rolverdeling Tekst
2
HOOFDSTUK I
De opgave
3
DE OPGAVE Vianen heeft een grote aantrekkingskracht vanwege de cultuurhistorische kern en de ideale ligging aan zowel de lek als aan de afrit van twee snelwegen. De aantrekkingskracht van Vianen leidt tot onder meer een groeipotentie van ca. 1000 woningen, bedrijvigheid, voorzieningen en (duurzame) mobiliteit. Om ervoor te zorgen dat deze groei past bij Vianen (bij haar inwoners en bij haar unieke kernwaarden), is het belangrijk om een Gebiedsvisie op te stellen. Een gebiedsvisie is een verdere uitwerking van de eerder opgestelde Omgevingsvisie en deze visie maken we niet alleen. Vianen maken we sámen, en dus zorgen we ervoor dat de Gebiedsvisie op participatieve wijze totstand komt. 4
TOTSTANDKOMING PARTICIPATIEPLAN
5
HOOFDSTUK II
Doel & context
6
HET PARTICIPATIEDOEL (1) We zetten participatie in om te verifiëren wat er al ligt. We hebben informatie uit zowel eerdere trajecten als uit onze eigen analyses en halen breed op of de informatie klopt en wat er ontbreekt. (2) De participatie dient daarnaast het doel de gebiedsvisie te verrijken met de kennis en kunde van betrokkenen (inwoners en lokale ondernemers). Dat doen wij door voornamelijk te vragen naar wensen en behoeftes die leven in Vianen en te toetsen of we de input juist verwerkt hebben De droom: betrokkenen (inwoners en lokale ondernemers) geven aan ons terug dat ze zich gehoord voelen en dat ze zich herkennen in een (groot deel) van de gebiedsvisie.
7
AANDACHTSPUNTEN •
In 2023 heeft gemeente Vijfheerenlanden een Omgevingsvisie opgesteld. De totstandkoming van deze visie ging gepaard met een intensief participatieproces. Hoe dit proces eruit heeft gezien en wat de resultaten hiervan zijn, is te lezen in het participatieverslag. Het participatieproces voor de Gebiedsvisie voor Vianen richten we, met het proces voor de omgevingsvisie in het achterhoofd, weloverwogen in. We stellen in ons proces nieuwe en/of verdiepende vragen. Zo proberen we participatiemoeheid te voorkomen.
•
Een gebiedsvisie is een globaal kader en richt zich op de lange termijn. Hierdoor ligt een visie als deze vaak niet in lijn met de concrete wensen en ideeën in het hier en nu. Met het participatieproces proberen we heden en toekomst aan elkaar te verbinden én proberen we het samen nadenken over de lange termijn concreet en behapbaar te maken voor deelnemers van het participatieproces. Tijdens het proces houden we onze oren open en zoeken we, waar mogelijk, binnen de gemeente aansluiting met projecten op kortere termijn.
8
HOOFDSTUK III
Participatieproces
9
PARTICIPATIE-INTENSITEITEN De participatiemiddelen en –momenten die we inzetten, stemmen we af op de participatiebehoefte van bewoners (en dus niet op de wens van het planteam). Echter, niet iedere bewoner heeft dezelfde participatiebehoefte. Waar de één een pure informatiebehoefte heeft maar de intentie heeft mee te denken (toeschouwers), leest de ander graag alle stukken door en denkt actief mee (kenners). Daartussen liggen nog twee typen participanten: mensen die wel hun stem laten horen, maar dat graag op een laagdrempelige manier doen (reageerders) en mensen die hun gezicht laten zien bij een bijeenkomst en daar hun input geven (bezoekers). Hoe actiever betrokken, hoe hoger de participatie-intensiteit (zie ook het schema hiernaast). Op de volgende pagina lichten we toe hoe we deze groepen op strategische momenten inzetten in het proces. 10
PARTICIPATIESTRATEGIE Zoals eerder benoemd is een gebiedsvisie een globaal kader dat zich richt op de lange termijn. Onze ervaring is dat het voor inwoners lastig kan zijn om over de toekomst van hun woonomgeving na te denken. Daarom werken we in twee stappen.
STAP 1
STAP 2
STAP 1:
• Verkennen en verifiëren van waarden en opgaves met kenners en bezoekers. • Met laagdrempelige en prikkelende participatie stomen we reageerders en toeschouwers tijdens deze stap klaar voor de verdere participatie. STAP 2:
• Verrijken van de scenario’s met kennis en kunde van kenners, bezoekers, reageerders én toeschouwers, 11
AANPAK PER DOELGROEP (1/2) DE KENNER De kenner kent Vianen goed en is hoogstwaarschijnlijk al actief betrokken in Vianen (vaak vanuit een bepaald belang). Deze persoon of partij vindt de ontwikkelingen in Vianen belangrijk en voelt een sterke intrinsieke motivatie om hier actief over mee te denken. Hij of zij wil goed betrokken zijn en aangehaakt blijven. Strategie:
We kiezen voor een nauwe samenwerking met een aantal sleutelpartijen en sleutelpersonen door een klankbordgroep samen te stellen. Met deze groep gaan we het verdiepende gesprek aan.
Middelen:
Klankbordgroepbijeenkomsten, themasessies
Communicatie:
Persoonlijk contact, uit het netwerk van gemeentelijke professionals
DE BEZOEKER De bezoeker neemt de moeite om naar een bijeenkomst te komen. Soms voor een gesprek of verdere verdieping, soms om geïnformeerd te worden. Dit is mogelijk een groep die al eerder geparticipeerd heeft. De betrokkenheid bij de ontwikkeling is groter dan bij toeschouwers en reageerders. Strategie:
We halen dromen, wensen en kansen op. Tegelijkertijd is er de mogelijkheid om te reflecteren op wat er is opgehaald tijdens eerdere participatiemomenten. De focus ligt op adviseren en verdiepen.
Middelen:
Inloopbijeenkomst en themasessies, gastlessen op de middelbare school
Communicatie:
Via leden van de klankbordgroep en uit het netwerk van wijkprofessionals 12
AANPAK PER DOELGROEP (1/2) DE REAGEERDER De reageerder voelt zich uitgedaagd om laagdrempelig diens stem te laten horen. Dit gebeurt sporadisch en is afhankelijk van hoe makkelijk en leuk het is om mee te doen. Denk hierbij aan het invullen van een (online) enquête, of af en toe een reactie op social media. Strategie:
Zo veel mogelijk mensen prikkelen om te reageren door de mogelijkheid bieden om laagdrempelig alle input te geven die nodig is om plannen te verrijken en betrokken te blijven. De focus ligt op het raadplegen en luisteren. We halen breed op.
Middelen:
Digitale enquêtes
Communicatie:
Zichtbaarheid in de openbare ruimte, via scholen, via div. mediakanalen
DE TOESCHOUWER De toeschouwer kan een toevallige passant zijn op straat, of iemand die de krant openslaat en zo meer te weten komt over de Gebiedsvisie. Deze persoon heeft in eerste instantie niet de intentie actief te participeren, maar blijft graag op de hoogte van wat er speelt. Strategie:
In eerste instantie is het belangrijk deze groep zo goed mogelijk te informeren. Tegelijkertijd prikkelen en inspireren we hen om op te schuiven naar de groep reageerders. Dit doen we door aanwezig te zijn op sleutelplekken in Vianen én door vooral aan te spreken met communicatie-uitingen.
Middelen:
Tour de Vianen (pop-up participatie), heldere projectwebsite, prikkelend randprogramma tijdens inloopbijeenkomst
Communicatie:
Via(sociale) media, huis-aan-huis informatie, facebookgroepen, drukke plekken. 13
STAP 2: VERRIJKEN SCENARIO’S Maart – juni 2024
• Sessies met de klankbordgroep. • Deelname aan de thema-avond (met het verzoek introducés mee te nemen; zie onder).
• Sessies met de klankbordgroep. • Deelname aan thematafels tijdens de brede inloopbijeenkomst.
• Thema-avond voor leden van de klankbordgroep en introducés. Tijdens de avond scherpen we met de aanwezigen de waarden en de opgaves aan en toetsen we onze eigen analyses. Dit doen we a.d.h.v. verschillende kaarten die Urhahn heeft gemaakt.
• Brede inloopbijeenkomst en informatiemarkt voor iedereen, waar ook thematafels plaatsvinden voor leden van de klankbordgroep, genodigden en geïnteresseerde deelnemers van de inloopbijeenkomst. Tijdens de inloopbijeenkomst informeren we en halen we op specifieke thema’s reacties op. Aan de thematafels verdiepen we de thema’s. • Gastlessen op scholen i.c.m. digitale vragenlijst.
Reageerders (raadplegen)
• Korte enquête waarin we reageerders vragen om op twee open vragen te beantwoorden over de waarden en opgaves in Vianen en om op stellingen te reageren.
• Een uitgebreide enquête om de diverse scenario’s te toetsen. • Een randprogramma tijdens de brede inloopbijeenkomst waarmee we mensen die minder geneigd zijn mee te denken, prikkelen om dat wel te doen.
Toeschouwers (informeren + prikkelen)
• Een tour de Vianen (Pop-up participatie) op drukke plekken (de markt, de supermarkt) in Vianen waarbij we stellingen voorleggen aan de mensen die we tegenkomen. Zo prikkelen we toevallige voorbijgangers om – nu en straks – mee te denken.
• Randprogramma tijdens inloopbijeenkomst (zie boven).
Bezoekers (adviseren)
Kenners (samenwerken)
STAP 1: WAARDEN EN OPGAVES Januari – maart 2024
Alle groepen
•
Informatieve video over de Gebiedsvisie en het doorlopen participatieproces, i.c.m. een korte, digitale vragenlijst. • Participatieverslag
•
Heldere informatievoorziening als basis • Projectwebsite • Gemeentepagina in het Kontakt • Social media (Facebook, Facebookgroepen “Alarm”, X) Informatieborden op drukke plekken (theater, bibliotheek, sportcentrum, etc.)
14
De basis - Heldere informatievoorziening -
15
HELDERE INFORMATIEVOORZIENING ALS BASIS Een goede informatievoorziening is de basis van ieder participatieproces. Wij adviseren om de volgende middelen in ieder geval op te tuigen: •
Een heldere projectwebsite waar alle benodigde informatie over plan & proces terug te vinden is en waar iedereen kan zien wanneer zij kunnen meedoen
•
Gebruikmaken van de gemeentepagina in Het Kontakt om participatiemomenten aan te kondigen
•
Inzetten van social media om de groep toeschouwers zo groot mogelijk te maken en participatiemomenten aan te kondigen, o.a. door berichten te plaatsen in de “Alarm”groepen
•
Informatieborden / posters op sleutelplekken in Vianen
Voorbeeld: loka le medi a
Voorbeeld: proj ectpa g i na
16
Stap 1 - Opgaves en waarden -
17
DE KLANKBORDGROEP De klankbordgroep voor Gebiedsvisie Vianen bestaat personen en partijen met relevante kennis over Vianen en een belangrijk netwerk. Zij nemen op uitnodiging van de gemeente deel aan deze groep. We nodigen de klankbordgroep gedurende het proces meerdere keren uit om gezamenlijk specifieke thema’s verder uit te werken, of om ons te adviseren. Tot slot vragen we de leden ook deel te nemen aan de participatiebijeenkomsten en om introducés mee te nemen. §
Stichting Hof van Brederode Reconstructie oorspronkelijke kasteeltuin, creëren van groene oase en ontmoetingsplek (m.n. binnenstadbewoners).
STAP 1 Kenners §
Historische vereniging
§
Sportraad
§
Tussen Lek en Linge Recreatieorganisatie (VVV+, contact met alle recreatieve partners)
§
Welzijnsorganisatie Bindkracht VHL Versterken de eigen mogelijkheid van inwoners door een breed aanbod van diensten en activiteiten.
§
Lionsclub Vianen (Wereldwijde) organisatie die zich belangeloos inzet om anderen te helpen d.m.v. verschillende projecten. M.n. netwerkfunctie.
§
Dekker Vertegenwoordiger bedrijventerrein De Hagen.
§
LEKSTEDE wonen Woningcorporatie
§
Oranjevereniging Vianen Organiseren het hele jaar door evenementen in Vianen.
§
OVV + centrummanager Ondernemersvereniging (winkeliers centrum) Vianen
§
Stichting Vrije Lekpoort Initieert sociaal-maatschappelijke initiatieven in de Lekpoort.
§
Ambitie om één lid per wijk toe te voegen (bijv. via wijkraad)
§
Wijkambassadeur
§
Vitaal Vianen
18
THEMA-AVOND We organiseren een thema-avond voor leden van de klankbordgroep en vragen hen twee introducés mee te nemen. Zo hebben we een gevarieerde groep actieve Vianesen aan tafel. Tijdens een interactieve bijeenkomst gaan we in groepen uiteen, waarbij we aan iedere tafel zorgen voor een gebalanceerde groepssamenstelling per tafel. Het doel van de avond is het verrijken van de waarden- en opgavenkaarten die Urhahn gemaakt heeft o.b.v. hun analyses. We halen bij de aanwezigen op welke kwaliteiten nog missen op de kaarten, op welke locaties de kwaliteiten van Vianen te vinden zijn en samen concretiseren we de opgaves.
STAP 1 Kenners & bezoekers
Voorbeeld: werksessi e voor kenners i n Ma a rssen
19
DIGITALE ENQUÊTE
STAP 1 Reageerders
Na de kaartenavond zetten we een digitale enquête uit onder 1) het inwonerspanel en 2) geïnteresseerden in Vianen. In de enquête staan we stil bij een zevental thema’s. Bij ieder thema stellen we één open vraag over waarden, één open vraag over opgaven en vragen we tot slot aan de respondent om te reageren op een stelling. Voorbeeld: Thema: rustig wonen
•
Open vraag waarden Wat maakt wonen in Vianen fijn?
•
Open vraag opgaves Waardoor zou u uw hele leven in Vianen blijven wonen?
•
Stelling A B 20
TOUR DE VIANEN (POP-UP PARTICIPATIE)
STAP 1 Toeschouwers
De stellingen uit de digitale enquête gebruiken we daarnaast ook tijdens een Tour de Vianen. Door met panelen (met daarop de stellingen) op diverse drukke plekken in Vianen ‘op te poppen’ en toevallige voorbijgangers aan te spreken, halen we ook in deze fase al input op bij de groep toeschouwers. Respondenten plakken een sticker bij hun voorkeursantwoord, en tegelijkertijd knopen we een praatje aan om de motivatie achter de antwoorden op te halen. Om deze input te noteren maken we gebruik van een invulvel voor de gespreksleiders. Voorbeelden van locaties waar we kunnen gaan staan: •
De markt
•
Bij de ingang van de supermarkt
•
Bij de middelbare school
•
Bij een sportclub
Voorbeeld: Ba kf i etsba li e Ha a rlem Z ui dwest
21
Stap 2 - Verrijken van de scenario’s -
22
BREDE INLOOPBIJEENKOMST: INFORMATIEMARKT
STAP 2 Kenners, bezoekers
Voorbeeld: i nformati emarkt De Kaai Rotterdam
Na de Nota van Uitgangspunten werkt Urhahn verschillende scenario’s uit. Deze scenario’s presenteren we tijdens een brede inloopbijeenkomst, waarvoor iedereen in Vianen uitgenodigd wordt. Tijdens de bijeenkomst lopen de aanwezigen een route langs panelen om zo geïnformeerd te worden over de Gebiedsvisie en de verschillende scenario’s die er liggen. Op de panelen kunnen de aanwezigen input achterlaten d.m.v. post-its. We onderzoeken de mogelijkheid om daarnaast input op verschillende bouwstenen in de varianten op te halen a.d.h.v. een invulkaart. Voorbeeld: presenta ti e Gebi edsvi si e Noorderkwa rti er Z wolle 23
BREDE INLOOPBIJEENKOMST: THEMATAFELS Tijdens de inloopbijeenkomst organiseren we een aantal thematafels. Voor deze thematafels nodigen we gericht uit, van zowel klankbordgroepleden tot vertegenwoordigers van belangenorganisaties en lokale ondernemers. Daarnaast proberen we tijdens de inloopbijeenkomst bezoekers enthousiast te maken ook zitting te nemen aan één van de thematafels. Aan de tafels zorgen we voor een gevarieerde samenstelling en gaan we in gesprek over de scenario’s die Urhahn heeft opgesteld. Door personen en partijen met verschillende partijen aan dezelfde tafel te zetten, halen we verschillende perspectieven op én zorgen we ervoor dat er onderling begrip ontstaat. De gesprekken voeren we a.d.h.v. vooraf voorbereide stellingen en/of vragen. De input die we ophalen wordt door Urhahn gebruikt om de scenario’s verder uit te werken tot een Gebiedsvisie.
STAP 2 Kenners, bezoekers
Voorbeeld: thema ta f els De Ka a i Rotterda m
24
BREDE INLOOPBIJEENKOMST: RANDPROGRAMMA
STAP 2 Toeschouwers, reageerders
Voorbeeld: ra ndprog ramma De Kaa i Rotterdam
Tijdens de brede inloopbijeenkomst organiseren we ook een randprogramma, bijvoorbeeld op het plein voor het gemeentehuis. Het randprogramma bestaat in ieder geval uit een activiteit voor kinderen en een hapje en een drankje voor aanwezigen. Met dit randprogramma trekken we doelgroepen aan die normaal niet zo snel naar op een participatiebijeenkomst afkomen. Tijdens hun deelname aan het deze extra activiteiten, interesseren we de aanwezigen voor de Gebiedsvisie en halen we misschien zelfs wel wat input op!
Voorbeeld: ra ndprog ramma Wi j park Schi eda m
25
GASTLESSEN EN DIGITALE TOETS
STAP 2 Bezoekers
Om de groep jongeren in Vianen te bereiken organiseren we gastlessen op de lokale middelbare school. Tijdens de gastles vertellen we niet alleen over de Gebiedsvisie, we trappen af met een presentatie over de gemeente. Wat doet een gemeente precies? Hiervoor vragen we een enthousiaste ambtenaar. Daarna vertellen we wat een gebiedsvisie is en waarom juist de mening van de jeugd belangrijk is voor de toekomst van Vianen. We bespreken met de klas een aantal belangrijke thema’s en zetten de digitale tool mentimeter in. Zo halen we concrete input op bij deze doelgroep. Voorbeeld: g a stles Wi j park Schi eda m
26
VIDEO: PRESENTATIE GEBIEDSVISIE EN TERUGKOPPELING VERWERKING INPUT Het gehele proces sluiten we af met een korte, informatieve video die gepaard gaat met een korte digitale vragenlijst. In de video leggen we de Gebiedsvisie uit in Jip-en-Janneketaal en lichten we toe hoe we, middels participatie, tot de Gebiedsvisie zijn gekomen. We staan stil bij de input die we hebben opgehaald, en lichten toe hoe de input is geland in de Gebiedsvisie. Door middel van een korte, digitale vragenlijst toetsen we een laatste keer of de Vianees zich kan vinden in de Gebiedsvisie en in de manier waarop de input verwerkt is in de visie. De video verspreiden we breed via de diverse communicatiekanalen. Ook kan de video als bijlage bij de Gebiedsvisie meegestuurd worden naar de Raad.
STAP 2 Alle groepen
Voorbeeld: terug bli kvi deo pa rti ci pa ti eproces Sta ti onsg ebi ed Lei den
27
PARTICIPATIEVERSLAG
STAP 2 Alle groepen
Het participatieproces ronden we daarnaast af met een participatieverslag. In dit verslag staan we stil bij: §
De participatiemiddelen die we hebben ingezet;
§
De participatiemomenten die we hebben georganiseerd;
§
De input die we hebben opgehaald tijdens het proces;
§
De manier waarop de input wel of niet is gepland in de plannen, en vooral: waarom.
Het participatieverslag wordt als bijlage bij de Gebiedsvisie meegestuurd naar de Raad en kan daarnaast gebruikt worden als terugkoppeling naar de omgeving. Voorbeeld: di verse pa rti ci pa ti eversla g en 28
HOOFDSTUK IV
Planning en rolverdeling
29
ORGANISATIE EN ROLLEN à BESPREKEN EN INVULLEN §
Projectteam Urhahn en Kickstad: Urhahn staat aan de lat om de inhoud van de gebiedsvisie vorm te geven. Kickstad begeleidt de participatie rondom de totstandkoming van de visie.
§
Projectgroep:
§
Communicatieadviseurs: geven samen met Kickstad vorm aan het participatietraject en de uitvoering daarvan. Zij brengen daarbij kennis in over eerdere trajecten en monitoren samen met Kickstad of de belangen van de gemeente en stakeholders voldoende terugkomen in het proces. De communicatieadviseurs geven daarnaast, met input van Kickstad, vorm aan de diverse communicatie-uitingen.
§
Wijkambassadeurs Cees en Roos: …
30