Bijlage 2 - Participatieplan, gebiedsvisie Leerdam en omgeving
Tekst van het document
Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
Participatieplan Mei 2025
Inhoud Dit participatieplan beschrijft de onderstaande aspecten van de participatie bij het opstellen van de gebiedsvisie voor Leerdam en omgeving: ▪
De context van de gebiedsvisie
▪
Het doel, de doelgroepen en de thema’s van de participatie
▪
De aanpak met verschillende participatiemiddelen
▪
De planning van de participatie
Dit document is tot stand gekomen op basis van verschillende gesprekken met het kernteam, en een werksessie met het hele projectteam bij de gemeente Vijfheerenlanden.
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
2
Context
Aanleiding Met ruim 21.000 inwoners en de vestiging van vele bedrijven is
Urhahn en Kickstad zijn gevraagd om deze gebiedsvisie voor
Leerdam (de Glasstad aan de Linge) een fijne stad om te wonen, te werken en te bezoeken. Leerdam is de grootste kern van gemeente Vijfheerenlanden. Omdat het gebied buiten de directe invloedssfeer van de stedelijke dynamiek rond Utrecht ligt, biedt het rust en ruimte midden in het Groene Hart. Tegelijkertijd is
Leerdam en omgeving op te stellen. Dit doen we met het projectteam van de gemeente Vijfheerenlanden en de bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden van Leerdam. Het doel van dit project is om tot een gedragen, integrale ruimtelijke visie voor de toekomst van Leerdam en
Leerdam goed bereikbaar via een eigen treinstation en door verbinding met snelwegen op gepaste afstand.
omgeving in 2040 te komen. Daarin organiseert Kickstad de brede participatie gedurende het hele proces. In dit proces zijn de volgende stappen te onderscheiden:
De komende jaren staat Leerdam voor een aantal ruimtelijke opgaven zoals de grote woningbehoefte en de ambitie om aan
de westzijde van Leerdam nieuwe woningbouw te realiseren. Daarnaast zijn verbeteringen nodig op het gebied van mobiliteit, versterking van het landschap en behoud en uitbreiding van lokale voorzieningen. Leerdam en omgeving vragen om een aanpak die de historische en landschappelijke kwaliteiten
1.
Snelle start
2. 3. 4. 5.
Leerdam in beeld Nota van Uitgangspunten Scenario’s uitwerken Opstellen gebiedsvisie en participatieverslag
respecteert, terwijl we samen werken aan een duurzame, toekomstbestendige leefomgeving. Om richting de toekomst de kwaliteiten van Leerdam overeind te houden en waar nodig te verbeteren is een visie op de toekomst
nodig. Daarom wordt een gebiedsvisie opgesteld. Oosterwijk wordt meegenomen in deze gebiedsvisie, omdat elke kern een eigentijdse visie verdient maar het als buurtschap te klein is om een eigen visietraject te doorlopen.
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
4
Wat ligt er al? Voor Leerdam zijn al verschillende beleidsdocumenten
Voor het centrum van Leerdam is in 2022 de Binnenstadvisie
vastgesteld die gaan over de toekomst van de stad en de omgeving. Deze worden meegenomen in het opstellen van de gebiedsvisie en de bijbehorende participatie. Daarnaast lopen er projecten die al begonnen zijn aan het verder bouwen aan de toekomst van Leerdam. Deze worden zoveel mogelijk
Leerdam opgesteld. Hierin is het kernwinkelgebied bepaald en de transformatiemogelijkheden. Als vervolg daarop is in 2023 het Verkeerscirculatieplan binnenstad Leerdam opgesteld. Deze plannen voor het centrum krijgen een plekje binnen de bredere gebiedsvisie voor de hele stad Leerdam.
aangehaakt en in de participatie wordt waar mogelijk samen opgetrokken. Hierbij worden een aantal van de belangrijke beleidsdocumenten en projecten genoemd. Begin 2024 is de Omgevingsvisie Vijfheerenlanden vastgesteld. De
Met de realisatie van de woonwijk Broekgraaf en de toekomstige uitbreiding Broekgraaf Noord wordt gebouwd aan circa 2.000 nieuwe woningen aan de westzijde van Leerdam. Daarnaast is woningcorporatie Kleurrijk Wonen, in samenspraak met de
ruimtelijke uitgangspunten van deze visie zijn leidend voor de gebiedsvisie van Leerdam. Bovendien wordt de informatie die tijdens de participatie voor de omgevingsvisie in Leerdam opgehaald is, meegenomen in het proces van de gebiedsvisie.
gemeente, bezig met een gebiedsgerichte uitwerking van de herstructureringsopgave in Leerdam-West. Hiermee staat de sloop/vervangende nieuwbouw van enkele honderden sociale huurwoningen gepland rond 2027 - 2031. Met deze en andere lopende woningbouwprojecten worden zo goed mogelijk
Daarnaast is in 2024 de Uitvoeringsagenda Wonen (UAW) voor Vijfheerenlanden opgesteld. Vanuit deze agenda wordt gewerkt aan de versnelling van woningbouw. Het opstellen van gebiedsvisies voor de stedelijke kernen Leerdam, Vianen en Meerkerk is een actie die hieruit voortkomt. Terwijl aan de
verbindingen gelegd.
gebiedsvisie voor Leerdam en omgeving gewerkt wordt, wordt de Mobiliteitsstudie Leerdam (2025, Witteveen+Bos) opgesteld. De resultaten die hieruit voortkomen worden zo goed mogelijk meegenomen in de gebiedsvisie.
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
5
Doel, doelgroepen en thema’s
1. Participatiedoel Hoofddoel Samen met het projectteam is het volgende doel opgesteld voor de participatie: ‘Het realiseren van een breed en inclusief participatieproces, waarin zoveel mogelijk bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden in Leerdam en omgeving de kans krijgen om mee te denken en hun inbreng te leveren voor de toekomst van het gebied.’ Subdoelen Dit hoofddoel is bereikt als: ▪
Buiten de usual suspects ook diverse (moeilijk bereikbare) doelgroepen uit alle wijken betrekken, zodat representatieve doelen gesteld kunnen worden voor het hele gebied.
▪
Duidelijk is wat bewoners, ondernemers en andere betrokkenen het belangrijkst vinden voor de toekomst van Leerdam en omgeving . En Leerdammers en Oosterwijkers zich gezien en gehoord voelen en zich herkennen in de gebiedsvisie.
▪
Er draagvlak is voor de gebiedsvisie onder bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden. En zij zich trots voelen over de toekomst van hun stad en de omgeving.
▪
De betrokkenen snappen wat een gebiedsvisie is en over welke termijn de visie gaat. En dat zij vanaf het begin op de hoogte z ijn van waar ze input op kunnen leveren en wat er met hun input gedaan wordt.
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
7
2. Doelgroepen Met het projectteam zijn de doelgroepen van het participatieproces bepaald. In het proces zullen verschillende middelen ingez et worden om deze verschillende groepen te benaderen. Hierbij wordt altijd geprobeerd om een mix te vinden van jonge en oudere mensen, mannen en vrouwen, en culturele achtergronden. Hieronder wordt een samengevat overzicht gegeven van de doelgroepen. De complete lijst van stakeholders voor Leerdam en omgeving is te vinden in de bijlage. Aan deze lijst kunnen tijdens het pro ces nieuwe belanghebbenden toegevoegd worden. ▪
Bewoners (jongeren, ouderen, starters en gezinnen) van de verschillende wijken en Oosterwijk:
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Leerdam Centrum Leerdam-West Broekgraaf Leerdam-Oost Leerdam-Noord
▪
Oosterwijk
▪
Ondernemers (winkeliers, recreatieve bedrijven, kleine en grote bedrijven, ZZP’ers en anderen die in Leerdam en omgeving werken)
▪
Welzijnsorganisaties
▪
Sociaal maatschappelijke partners
▪
Sportorganisaties
▪
Onderwijs
▪
Belangenorganisaties
▪
Religieuze en/of culturele organisaties
Professionele stakeholders betrekken Professionele stakeholders worden buiten het participatieproces betrokken door de gemeente Vijfheerenlanden en Urhahn om mee te denken over en afspraken te maken in relatie tot de gebiedsvisie. Denk hierbij aan partijen als: ProRail, Waterschap Rivieren land, Provincie Utrecht en de woningcorporaties. Hiervoor worden in de meeste gevallen 1-op-1 gesprekken georganiseerd. Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
8
3. Thema’s voor participatie Met het participatieproces worden bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden uitgenodigd om mee te denken over de toekomst van Leerdam en omgeving op het gebied van verschillende thema’s. Uit de Omgevingsvisie Vijfheerenlanden en de werkse ssie met het projectteam van de gebiedsvisie kwamen de onderstaande thema’s naar voren als belangrijk om over in gesprek te gaan t ijdens de participatie. Het projectteam kan later nog andere relevante thema’s aandragen. ▪
Identiteit: Wat is de identiteit van Leerdam en omgeving voor bewoners, ondernemers en bezoekers? Hoe behouden we het cultuurhistorisch landschap en de landschappelijke kwaliteiten van Leerdam? En maken we deze kwaliteiten beter beleefbaar?
▪
Wonen: Wat is de woningbehoefte nu en in de toekomst? Wat voor woonvormen zijn er nodig? Waar moeten woningen bij komen?
▪
Werken: Wat is de behoefte op het gebied van werkgelegenheid nu en in de toekomst? Wat is er nodig om goed ondernemerschap te ondersteunen?
▪
Voorzieningen: Wat is behoefte aan voorzieningen voor bewoners, ondernemers en bezoekers nu en in de toekomst? Hoe verdelen we voorzieningen over de stad? En hoe investeren we het best in de voorzieningen in de wijkwinkelcentra?
▪
Ontmoeten en welzijn: Hoe maken we plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten? Hoe spelen we goed in op de zorgbehoefte nu en in de toekomst?
▪
Recreatie en sport: Wat is de rol van recreatie in Leerdam en omgeving nu en in de toekomst? Welke sporten en andere vormen van recreatie zijn van belang voor Leerdammers en om bezoekers naar het gebied te trekken? Welke sportaccommodaties zijn er nodig nu en in de toekomst?
▪
Groen en duurzaamheid: Hoe ziet het groen in Leerdam en het landschap rondom Leerdam er in de toekomst uit? Hoe maken we Leerdam en omgeving toekomstbestendig?
▪
Bereikbaarheid: Hoe maken we Leerdam en omgeving voor iedereen goed bereikbaar? Hoe zorgen we voor veilige fiets en wandelroutes?
▪
Veiligheid: Hoe maken we Leerdam en omgeving voor iedereen veilig?
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
9
Aanpak
1. Verschillende doelgroepen, verschillende middelen De intensiteit waarmee en wijze waarop participanten mee willen
Door de inzet van een verschillende middelen kan ieder op zijn of
doen verschilt. Bij iedere doelgroep passen daarom andere
haar manier meedenken. Op basis hiervan zijn voor elke
middelen:
doelgroep, in overleg met het projectteam, middelen gekozen
▪
▪ ▪
▪
Een toeschouwer heeft behoefte aan informatie over het
voor de participatie aanpak bij de gebiedsvisie van Leerdam:
project, maar vindt het minder nodig om een mening te
▪
Transparante communicatie on- en offline - toeschouwers
geven.
▪
Actief naar specifieke doelgroepen toe: jongeren, jonge
De reageerder doet mee aan participatie als dit
gezinnen en ondernemers (2x) - om van toeschouwers,
laagdrempelig kan, zonder langs te hoeven komen.
reageerders te maken
De bezoeker vindt het fijn langs te kunnen komen en is bereid
▪
Online enquêtes (2x) - reageerders
intensiever deel te nemen.
▪
Breed stadsgesprek - bezoekers
De kenner heeft zelf veel kennis van het project en/of van het
▪
Een klankbordgroep (4-5 sessies) - kenners
gebied, en heeft een hoge informatie- en participatiebehoefte.
In overleg met het projectteam en de klankbordgroep kunnen gedurende het proces de middelen aangepast worden om beter aan te sluiten bij de doelgroepen en context van Leerdam.
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
11
2. Klankbordgroep (kenners) Doel en samenstelling
Om het projectteam scherp te houden en feedback te geven op zowel het proces als de inhoud van de gebiedsvisie is een klankbordgroep opgericht. De klankbordgroep bestaat uit ongeveer vijftien personen. Hierbij is geprobeerd een evenwichtige afspiegeling van de verschillende achtergronden, belangen en wijken en van de verschillende doelgroepen in Leerdam (zie blz. 10) te vinden. Via de projectpagina en mail zijn personen en organisaties binnen de diverse groepen uitgenodigd om mee te doen aan de klankbordgroep.
Voor het uitnodigen en uitleggen van het doel van de klankbordgroep is een spelregel document opgesteld. Hierin staat onder andere dat: Leden van de klankbordgroep het algemene belang vertegenwoordigen van de verschillende doelgroepen in Leerdam, in plaats van hun eigen belangen. En dat zij actief terugkoppelen aan relevante partijen buiten de klankbordgroep en signaleren welke relevante ontwikkelingen, kansen en uitdagingen er spelen in Leerdam.
Sessies De klankbordgroep komt tijdens het project vijf keer bijeen in besloten sessies van 2 à 2,5 uur. De volgende onderwerpen zijn bepaald voor de sessies: 1.
Sessie 1 – Start van de klankbordgroep: Kennismaking, vaststellen spelregels klankbordgroep en feedback op thema’s/opgaven voor de Nota van Uitgangspunten
2.
Sessie 2 – Ambities voor Leerdam en omgeving: Informeren over de Nota van Uitgangspunten en eerste slag maken in het vertalen van de uitgangspunten naar een ruimtelijk toekomstbeeld
3.
Sessie 3 – Scenario’s voor Leerdam en omgeving: toetsen eerste scenario’s
4.
Sessie 4 – Opstellen gebiedsvisie: toetsen concept gebiedsvisie
5.
Sessie 5 – Afsluiting: reflectie op het proces, kijken naar terugkoppeling, vaststellen gebiedsvisie en mogelijk vervolg
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
12
3. Digitale enquêtes (reageerders) Doel In twee digitale enquêtes halen we op een laagdrempelige manier input op bij Leerdammers. Dit doen we aan het begin van het proces om opgaven en kwaliteiten in Leerdam en omgeving te verzamelen voor de Nota van Uitgangspunten. Later in het proces zetten we een
Voorbeeld enquête vragen VRAAG: Wat vindt u fijn aan wonen in uw buurt? (meerdere antwoorden mogelijk, antwoord verplicht) ▪
De biodiversiteit
▪
Meer schaduwplekken
▪
Meer groen op straat
▪
Meer bomen
Vraagstelling
▪
Meer parkjes
We maken in de enquêtes gebruik van een mix van meerkeuze vragen
▪
Meer plekken om te ontspannen in het groen
die ideeën geven over wat er beter zou kunnen in Leerdam en
▪
Beter onderhoud
omgeving, en van open vragen waar respondenten hun antwoorden
▪
Meer moestuinen en buurttuinen
verder kunnen toelichten. Zo krijgen respondenten een beeld van de
▪
Groen beter bestendig maken op
enquête in om reacties op de scenario’s op te halen. De enquêtes worden toegankelijk gemaakt door het Webteam van de gemeente
Vijfheerenlanden in de webapplicatie ‘Enalyzer’.
klimaatverandering
thema’s die aan bod komen in een gebiedsvisie, maar halen we ook verhalen en nieuwe ideeën op.
Verspreiden enquêtes De enquêtes worden verspreid via de projectpagina van de gebiedsvisie. In Leerdam en Oosterwijk worden posters opgehangen en flyers neergelegd om bewoners, ondernemers en andere
belanghebbenden uit te nodigen de enquête in te vullen. Daarnaast
▪
Meer verbinding met de Linge
▪
Meer ruimte voor natuurgebied
▪
Ik vind het groen in Leerdam goed.
▪
Anders, namelijk…
VRAAG: Wilt u daar iets meer over vertellen? (open vraag, antwoord niet verplicht)
plaatsen we een bericht over de enquête in het Kontakt en op de sociale media kanalen van de gemeente Vijfheerenlanden. Ook worden de leden van de klankbordgroep gevraagd om de enquête te verspreiden in hun netwerk via mail, Facebook en Whatsapp-groepen. Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
13
4. Actief naar doelgroepen toe (van toeschouwers naar reageerders) Doel Om met minder goed bereikbare doelgroepen in gesprek te gaan, gaan we actief naar hen toe. Met deze gesprekken laten we hen o p twee momenten in het proces meedenken over de gebiedsvisie voor Leerdam en omgeving. Aan het begin van het proces halen we opgaven en kwaliteiten die zij zien in de stad, en fijne en minder fijne plekken bij hen op. Daarna, later in het proces, hal en we bij hen reactie op de scenario’s op.
Jonge gezinnen
Jongeren
Ondernemers
Ouders van jonge kinderen hebben vaak geen tijd om naar informatie-bijeenkomsten
Informatiebijeenkomsten en enquêtes
Om met de gebiedsvisie ook het
spreken jongeren vaak niet aan. Daarom
ondernemerschap in Leerdam te versterken,
te komen. Door naar activiteiten en plekken
gaan we naar het Heerenlanden en De
praten we apart met ondernemers. We
voor kinderen te gaan, zoals de zwemles bij
Joost om met jongeren te praten over de
organiseren twee bijeenkomsten voor
Feel Fit of de speeltuinen en sportvelden, komen we toch in contact met ouders.
toekomst van Leerdam. Tijdens een les op de scholen laten we hen in de huid van een
ondernemers uit heel Leerdam op het bedrijventerrein Nieuw Schaik om hen mee
Daarbij praten we met hen over hun wensen
stedenbouwkundige kruipen om zo mee te
te laten denken over de Nota van
en behoeften in Leerdam.
denken over wat zij graag zouden zien in de
Uitgangspunten en de gebiedsvisie.
stad.
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
14
5. Breed toekomstgesprek (bezoekers) Doel Als de ruimtelijke scenario’s voor Leerdam en omgeving zijn gemaakt, organiseren we een breed toekomstgesprek. Tijdens deze bijeenkomst laten we de scenario’s zien en vertellen we welke stappen we gezet hebben om tot deze scenario’s te komen. Zo zorgen we dat iedereen een gelijkwaardig kennisniveau heeft. Met creatieve werkvormen halen we bij alle aanwezigen reactie op de scenario’s op: Wat vinden zij goed? Wat moeten we meenemen uit de scenario’s? En wat kan er beter? Gebiedsbreed en toegankelijk Alle bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden in Leerdam en Oosterwijk zijn welkom bij de bijeenkomst. Daarom kiezen we voor een grote locatie die centraal in het gebied ligt en toegankelijk is voor iedereen. We nemen hierbij de ‘Handleiding toegankelijke bijeenkomsten’ zoals opgesteld door de gemeente Vijfheerenlanden mee in de voorbereiding. Uitnodigen Ook voor het toekomstgesprek nodigen we uit via de projectpagina van de gebiedsvisie in combinatie met posters en flyers die we
verspreiden op veelbezochte plekken in Leerdam en Oosterwijk. Daarnaast plaatsen we een uitnodiging in het Kontakt. En we vragen de klankbordgroepleden om de uitnodiging in hun netwerk te verspreiden via mail, Facebook en Whatsapp-groepen.
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
15
6. Transparante communicatie (toeschouwers)
Goede informatievoorziening is de basis van ieder participatieproces. De
gemeente Vijfheerenlanden voert de communicatie voor de gebiedsvisie uit. Kickstad adviseert hierin wanneer nodig. De volgende communicatiemiddelen worden in ieder geval ingezet: ▪
Projectpagina op de website van de gemeente Vijfheerenlanden: hierop is informatie over de gebiedsvisie en het proces en kan iedereen vinden wanneer en op wat voor manier zij mee kunnen denken. Je vindt de projectpagina hier: https://www.vijfheerenlanden.nl/projecten/gebiedsvisie-leerdam-en-omgeving
▪
Berichten op sociale media: om uit te nodigen voor participatiemomenten of om deel te nemen aan de online enquêtes wordt gebruik gemaakt van de sociale media kanalen van de gemeente (Facebook en Instagram) en van andere Leerdamse en Oosterwijkse sociale media kanalen en Whatsapp- en Facebook-groepen.
▪
Berichten in het Kontakt: om uit te nodigen voor participatiemomenten of om deel te nemen aan de online enquêtes wordt
daarnaast gebruik gemaakt van berichten in lokale krant het Kontakt. ▪
Fysieke flyers en posters: om uit te nodigen voor participatiemomenten of om deel te nemen aan de online enquêtes wordt ten slotte gebruik gemaakt van flyers en posters die verspreid worden in Leerdam en Oosterwijk. Deze worden opgehangen en/of uitgedeeld op veel bezochte plekken, zoals supermarkten, andere buurtwinkels, de markt, sportgelegenheden, gebedshuizen, scholen, buurtcentra, Stadspodium GO, de bibliotheek en het station.
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
Planning
Planning Hieronder is de planning voor het opstellen van de gebiedsvisie te zien zoals opgesteld door Urhahn en Kickstad in overleg met het projectteam. Op de planning zijn de in het vorige hoofdstuk beschreven participatiemiddelen terug te zien en de verschillende eindproducten, per stap.
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
18
Bijlagen
Bijlage: Lijst van stakeholders in Leerdam (1/2) Bewoners(verenigingen)
Woningcorporatie
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Bewoners uit (de Wijkraad) Leerdam Centrum Bewoners uit (de Wijkraad) Leerdam Oost Bewoners uit Leerdam West Bewoners uit Broekgraaf Bewoners uit Leerdam Noord
▪
▪ ▪ ▪
Wijkraad Noord Leerdam Huurdersvereniging Lingesteden (HBL) Bewoners van Oosterwijk
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Avres Rivas Lingepoli Lingebolder Waardeburgh Huis ter Leede
Ondernemers(verenigingen)
Kleurrijk Wonen
Welzijnsorganisaties ▪ Bindkracht VHL ▪ Gro-Up
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
BIZ Nieuw-Schaik SAVEL LOV VOS Tussen Lek en Linge
▪
▪ ▪ ▪
Winkelcentrum Noord Glasfabriek Leerdam Andere ondernemers en winkeliers niet aangesloten bij een vereniging Rederij Leerdam
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Stichting Landschap ter Leede Historische vereniging Leerdam Fietsersbond Natuur- en Vogelwacht VHL Den Hâneker (natuur- en landschapsbeheer)
Jachthaven de Oude Horn Campings in en om Leerdam Andere recreatie bedrijven niet aangesloten bij een vereniging Agrariërs
▪ ▪ ▪ ▪
Gebiedsplatform Alblasserwaard-Vijfheerenlanden Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) Rover Stichting Duurzaam VHL
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
Belangenorganisaties ▪ Adviesraad Sociaal Domein VHL ▪ Platform Gehandicaptenbeleid VHL
20
Bijlage: Lijst van stakeholders in Leerdam (2/2) Sociaal maatschappelijke partners
Onderwijs
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Stadspodium Go Glasmuseum Aquazoo Bibliotheek Leerdam Taalhuis Lekstroom
▪ ▪ ▪
▪ ▪ ▪
Fanfare Kinderboerderij Hestia's Hof Stichting Darius
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Protestantse Gemeente Leerdam Nederlands Gereformeerde Kerk Leerdam Christelijke Gereformeerde Kerk Leerdam Hersteld Hervormde gemeente Leerdam Gereformeerde Gemeente Leerdam
▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Molukse kerk Leerdam Moskee El Mouahidine Anadolu Moskee Stichting Benang Radja Leerdam Turkse Stichting De Brug
Sport organisaties ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Sportvereniging Glaspark Feel Fit Leerdam The Box Lifestyle&Healthclub Magic Leerdam Sportservice
▪ ▪ ▪ ▪
Watersportvereniging de Oude Horn Tennisclub Leerdam Roeivereniging Leerdam LHV De Snoek
Participatieplan – Gebiedsvisie Leerdam en omgeving
Heerenlanden College De Joost Basisscholen
Religieuze en culturele organisaties
21