Bijlage 2 - Duidingsteksten ombuigingsvoorstellen

BIJLAGE 2: DUIDINGSTEKSTEN OMBUIGINGSVOORSTELLEN Ruimtelijke domein: Thema investeringsplanning # 1

Ombuigingsmaatregel Toelichting gevolgen voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners Strategie investeringsagenda Het investeringsprogramma dat Bouwen voor het goede leven mogelijk maakt blijft in stand, maar de uitvoering aanpassen, opbouwen vanaf 2028 hiervan wordt getemporiseerd. Investeringen die vanaf 2027 worden afgerond komen vanaf 2028 terug als kapitaallasten voor de gemeente. Redenen om te kiezen voor temporisering – en niet het schrappen of verkleinen Effect op meerjarenbegroting: 1,2 van het investeringsprogramma – zijn: tot 1,6 miljoen per jaar - Het investeringsfonds van de gemeente Vijfheerenlanden is essentieel om de ambitie van 3.000 nieuwe woningen te realiseren en tegelijkertijd te zorgen voor leefbare en toekomstbestendige wijken. - Het fonds ondersteunt cruciale investeringen die niet binnen de financiële businesscase van gebiedsontwikkelingen passen, zoals infrastructuur en voorzieningen. - Door te investeren in betaalbare woningen, werkgelegenheid, mobiliteit en milieukwaliteit, draagt het fonds bij aan de bredere doelstellingen van de gemeente. - Bovendien zorgt het voor een stabiele woningbouwproductie en biedt het ruimte voor kwaliteitsverhogende investeringen zodra de geplande woningbouw gerealiseerd is, wat uiteindelijk leidt tot een betere leefomgeving voor alle inwoners.

Zie voor een nadere toelichting het investeringsprogramma in de begroting 2025.

Ruimtelijke domein: Thema beheer openbare ruimte # 2

3

Ombuigingsmaatregel Inspectiecyclus naar 4 jaarlijks (beheer openbare ruimte) Effect op meerjarenbegroting: € 5.000 Beeld werklandschappen beheer openbare ruimte minimaal Effect op meerjarenbegroting: € 150.000

Toelichting gevolgen voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners De inspectiecyclus wordt aangepast van één keer per twee jaar naar één keer per vier jaar. Hiermee loopt dit gelijk op met het beleid- en beheerplan wegen.

Met de vaststelling van het Wegenbeleidsplan 2021-2025 heeft de gemeenteraad besloten om alle verhardingen Minimaal op B-niveau te onderhouden. Door de beeldkwaliteit van de verhardingen in de werkgebieden (bedrijfsterreinen) van niveau B naar C te verlagen kan het exploitatiebudget (tot ± 2029) verlaagd worden. Risico: De verhardingen zien er steeds minder verzorgd uit. Hierdoor worden wegen minder vlak en komen er meer Pagina 1

4

Onkruidbestrijding Effect op meerjarenbegroting: € 100.000

5

6

7

Uitvoering groenbeleidsplan koppelen aan vervangingsmomenten Effect op meerjarenbegroting: € 250.000 Ieder kind en woning een boom, stoppen Effect op meerjarenbegroting: € 30.000 Inspectie straatmeubilair Effect op meerjarenbegroting: € 30.000 (incidenteel in 2026)

scheuren en gaten, waardoor er meer kans is op lichamelijk letsel en/of materiële schade groter wordt. Er ontstaat een grotere kans op schadeclaims en imagoschade voor de gemeente. Het budget kan met € 100.000 verlaagd worden in de periode 2025-2027 vanwege een voordelige aanbesteding. Kanttekening Het CROW heeft de norm voor onkruidbeheersing op verhardingen en rondom obstakels aangescherpt t.a.v. het verwijderen van dood en behandeld onkruid. In de nieuwe norm worden de resten meegeteld als onkruid, waardoor er een extra actie nodig is om deze resten te verwijderen. De huidige onkruidbeheersing wordt uitgevoerd volgens de oude CROW-norm, waarbij de resten van dood of behandeld onkruid niet verwijderd hoeven te worden. Hierdoor is het de verwachting dat er vanaf 2028 extra budget nodig is. De doelstellingen vanuit het beleid- en beheerplan groen worden voor 50% uitgevoerd. Met als gevolg dat de groenrenovaties zich voornamelijk beperken tot het vernieuwen van het groen bij weg- en rioolreconstructies. De duurzaamheidsambitie wordt hierdoor naar beneden bijgesteld. Als er wordt gekozen om niet meer voor ieder kind en woning een boom te planten, heeft dat als gevolg dat er geen onderzoek gedaan hoeft te worden naar mogelijke locaties en participatie om invulling te geven aan deze opdracht. Ook is er geen toename aan beheer- en onderhoudskosten van deze extra bomen.

Als er voor deze besparing wordt gekozen, passen we de duurzaamheidsambitie naar beneden aan. In 2026 is eenmalig een besparing mogelijk als we in 2026 geen inventarisatie of inspectie doen voor het straatmeubilair (bijvoorbeeld bankjes en prullenbakken). Deze inventarisatie is bedoeld voor een nieuw beleidsplan in 2026 voor de periode vanaf 2027. Gekozen kan worden om het huidige plan door te zetten, met de huidige financiële middelen. Het gevolg hiervan is dat we meer gaan werken met het piepsysteem: bij meldingen of klachten wordt het straatmeubilair hersteld.

Ruimtelijke domein: overig # 8

Ombuigingsmaatregel Faseren amendement MJOP Effect op meerjarenbegroting: € 1,3 miljoen in 2026/2027 PM vanaf 2028

Toelichting gevolgen voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners De raad heeft tijdens haar vergadering van 14 november 2024 een amendement aangenomen waarbij het MJOP wordt uitgevoerd conform de geraamde kosten van alle gemeentelijke gebouwen. In Q2 2025 wordt een plan voorgelegd om te bezien welke panden afgestoten kunnen worden. Ook is dan in afstemming met de diverse beleidsvelden gekeken naar de termijn van instandhouding voor alle gemeentelijke gebouwen. Op de verkoop van panden en daar waar de beleidsvelden de komende 5 tot 10 jaar ontwikkelingen verwachten, passen wij de onderhoudswerkzaamheden met de bijbehorende kosten aan. Omdat het anders faseren Pagina 2

9

Schrappen activiteiten voor preventie voor openbare orde en veiligheid Effect op meerjarenbegroting: € 40.000

10

11

12

Openbaar vervoer, onderzoek spoorveiligheid Effect op meerjarenbegroting: € 20.000 Beïnvloedbaar deel budget ruimtelijke ordening Effect op meerjarenbegroting: € 20.000 Voorstudiebudget grondbeleid

van het amendement vanaf 2028 als PM is opgenomen leiden kosten lager dan € 2,3 miljoen tot een voordeel voor de gemeentebegroting. Dit budget wordt momenteel ingezet voor preventie, bijvoorbeeld voor ondermijning en jonge aanwas. Denk hierbij specifiek aan de Crime Game. Wanneer dit wordt gestopt, dragen wij minder bij aan het bewust en weerbaar maken van inwoners en ondernemers tegen diverse vormen van criminaliteit en onveiligheid. Ook wordt er minder geïnvesteerd in het onderhouden en versterken van samenwerking met veiligheidspartners, zoals politie. Al met al: bezuinigen op deze preventie leidt tot een minder veilig Vijfheerenlanden. Dit geldt voor nu en de toekomst, jong en oud. Dit is bedoeld voor incidenteel onderzoek naar de veiligheid van en rondom het spoor en voor advisering. Schrappen van dit budget betekent dat bij behoefte aan onderzoek incidenteel budget beschikbaar gesteld moet worden. Dit budget is bestemd voor onvoorziene zaken. Als er iets onvoorziens gebeurt, kan dat leiden tot een tekort. Het gevolg hiervan is dat voor dit soort deze projecten separaat budget aangevraagd moet worden. Het betreft een totaalbudget van € 20.000. Voorgesteld wordt dit budget te halveren, zodat het mogelijk blijft om, Indien nodig, voorstudies uit te voeren voorafgaand aan de start van een project.

Effect op meerjarenbegroting: € 37.500 Sociaal domein: preventie # 13

Ombuigingsmaatregel 1e uur bewegingsonderwijs, 25% vergoeden ipv 50% Effect op meerjarenbegroting: € 135.000

14

Budget onderwijshuisvesting huren

Toelichting gevolgen voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners Het bewegingsonderwijs, zowel de bekostiging als de kwaliteit, is de verantwoordelijkheid van het onderwijs zelf. Doordat wij kwalitatief goed bewegingsonderwijs als één van de belangrijkste preventieve maatregelen waarderen voor gezond leven, bekostigen wij 50% van het 1ste uur bewegingsonderwijs als scholen hiervoor een vakleerkracht van team Sportservice inzetten. Door deze ondersteuningsmaatregel ontvangt momenteel 95% van de basisschoolleerlingen in onze gemeente, minimaal één uur, bewegingsonderwijs van een vakleerkracht. Door het terugbrengen van onze bijdrage van 50% naar 25%, zijn er wellicht scholen die stoppen met de inzet van vakleerkrachten door Team Sportservice waardoor de kwaliteit van het bewegingsonderwijs terug zal lopen. Dit heeft effect op de motorieke en mentale gezondheid van kinderen (135K) Er is binnen de post huren een vrije ruimte. Dit budget wordt aangewend als tijdelijke huisvesting nodig is en de vraag hiervoor “onverwacht” ontstaat. Dit is het geval als leerlingstromen veranderen. Dit kan sneller gaan dan het tempo Pagina 3

Effect op meerjarenbegroting: € 40.000 15

Onderwijshuisvesting beperken tot wettelijke eisen Effect op meerjarenbegroting: PM vanaf 2028

waarop (onderwijs)gebouwen kunnen worden aangepast. Daarnaast is de verwijzing naar leegstand elders niet altijd wenselijk. Gevolg: afname flexibiliteit en vaker college- en/of raadsvoorstellen als er meer tijdelijke huisvesting nodig is dan dat planmatig kan worden verwacht. Deze maatregel betreft het budget onderwijshuisvesting te beperken tot de (minimale) wettelijke eisen. De verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting wordt nu vormgegeven vanuit ambities en onderwijsinhoudelijke doelstellingen, zoals opgenomen in het DIHPO (Duurzaam Integraal HuisvestingsPlan Onderwijs). Deze taakopvatting is ruimer dan wat er (minimaal) wettelijk (onderwijswetgeving en verordening) moet. We kunnen terug naar uitvoering van de verordening conform de normen van de VNG, vanuit de wettelijke bril bezien. Investering in bijv. duurzaamheid en in Frisse scholen klasse B. Het betreft een PM post. Onduidelijkheid op de lange termijn Gevolg: Vraagt om een lange termijnaanpak, waaronder actualisatie van DIHPO. Pas daarna kan deze maatregel geëffectueerd worden. Dat betekent dat er geen financieel effect op de korte termijn gerealiseerd kan worden. Het structurele effect kan berekend worden als de keuze voor wettelijke norm gemaakt wordt. Het verlagen van dit budget kan contrair werken bij het vinden van oplossingen voor onderwijshuisvestingsvraagstukken, zoals die in Hoef en Haag.

Sociaal domein: ondersteuning # 16

17

18

Ombuigingsmaatregel Huishoudelijke Ondersteuning aanpassen (inclusief invoeren eigen bijdrage 2026)

Toelichting gevolgen voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners Op dit onderdeel kan een oplopende taakstelling voor de komende jaren worden opgenomen. Het te besparen bedrag loopt op tot € 1.5 miljoen in de komende jaren door maatregelen te treffen zoals: anders indiceren, robotisering, invoering eigen bijdrage (eerder dan 2027). Gevolg: mogelijk juridische procedures omdat inwoners een andere indicatie krijgen dan gewend. Voorzichtigheidshalve is daarom financieel uitgegaan van een opbrengst die oploopt tot € 1 miljoen met de potentie voor een hoger bedrag.

Effect op meerjarenbegroting: € 250.000 in 2026, oplopend tot € 1 miljoen in 2029 Verlagen budget leerlingenvervoer De Verordening Leerlingenvervoer van VHL wordt nu ruim uitgevoerd, wat wil zeggen dat we de menselijke kant laten prevaleren boven de strakke tekst van de verordening. Indien we dit omdraaien en de verordening sober maar Effect op meerjarenbegroting: doelmatig uitvoeren, valt er wellicht geld te besparen. Te denken valt aan minder aangepast vervoer en meer eigen € 480.000 vervoer, minder/geen individueel aangepast vervoer, invoering opstapplaatsen, etc. Dit vergt een andere en strakkere manier van toetsen en kijken naar aanvragen. Op zijn vroegst zal deze maatregel ingevoerd kunnen worden per schooljaar 2025-2026. Het verlagen van dit budget heeft als gevolg dat meer ouders vaker zelf vervoer moeten regelen met de daarbij komende verantwoordelijkheid, waar ze dat nu niet zelf hoeven te regelen. Op dit moment is er een chauffeurstekort. De bijvangst van deze maatregel is dat chauffeurs beschikbaar zijn voor de kinderen die het hardst vervoer nodig hebben. Samenwerken preventieve Wmo- Door integraal samen te werken aan de voorkant met collega’s bouw en woningtoezicht, bij het bouwen van investeringen woningen, kunnen voorzieningen/aanpassingen bij de bouw al meegenomen worden.

Denk aan toegankelijkheid van deuren (automatische deuropeners, elektrapunten, leidingwerk). Indien het na de oplevering nog moet worden Pagina 4

19

20

Effect op meerjarenbegroting: € 62.000 vanaf 2028 Collectief voor individueel en zelf ondersteuning aanbieden ipv 2e lijns ondersteuning 0-100 Effect op meerjarenbegroting: € 60.000 in 2027 oplopend naar € 300.000 vanaf 2029 Besparing op uitvoering openeinderegelingen sociaal domein Effect op meerjarenbegroting: € 600.000 in 2026 oplopend tot €1,6 miljoen in 2028

gerealiseerd zijn de kosten aanzienlijk hoger en worden op de Wmo verhaalt. Gevolg: Uitvoeringskosten voor woningaanpassingen zullen vanaf 2028 verminderen. Op dit onderdeel kan een oplopende taakstelling voor de komende jaren worden opgenomen. Het te besparen bedrag loopt op tot € 300.000 in de komende de jaren door maatregelen te treffen zoals: indiceren door sociaal team, individueel begeleiding samenvoegen tot een collectieve voorziening Gevolg: mogelijk juridische procedures omdat inwoners een andere indicatie krijgen dan gewend. Investeren in sociaal team, collectiviteit inrichten.

Inwoners gaan dit merken doordat niet langer iedere zorg- en ondersteuningsvraag leidt tot een antwoord op de manier waarop ze dat gewend zijn. Toepassing van het kader dat de schaarse middelen en personele capaciteit beschikbaar moet zijn voor de inwoners die de zorg en ondersteuning het hardst nodig hebben, leidt er toe dat we vaker dan nu het geval is, nee moeten verkopen. Daarnaast zoeken we de grenzen op wat wettelijk moet en bewegen we inwoners om eerst andere stappen te ondernemen, voordat de gemeente (financieel) bijspringt. Dit leidt naar verwachting tot meer klachten, meer bezwaren en meer ontevredenheid. Het vraagt daarnaast een ambtelijk en bestuurlijk rechte rug om de mondige inwoner met een lichte zorg- of ondersteuningsvraag uit te blijven leggen waarom deze niet langer door ons wordt opgepakt.

Sociaal domein: participatie # 21

Ombuigingsmaatregel Inwonerinitiatieven Effect op meerjarenbegroting: € 400.000

Toelichting gevolgen voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners Tot op heden is sprake geweest van een jaarlijkse onderbesteding van ongeveer € 300.000. Voor het overgrote deel zal deze maatregel dan ook geen directe gevolgen hebben voor het beleid, omdat dit budget tot op heden jaarlijks niet opgemaakt wordt. Afschalen van dit budget noodzaakt ons om de koppeling tussen ons beleidsprogramma en inwonerinitiatieven te versterken. De ruimte voor initiatieven blijft bestaan maar gekoppeld aan (participatief) tot stand gekomen beleid. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de vastgestelde dorps(woon)visies die vanuit de inhoud van financiering worden voorzien, zo is deze aanpassing dus ook een kans op verdere professionalisering in de samenwerking met onze inwoners. Dit betekent dus dat de ondersteuning van inwoners door onze wijkambassadeurs nog steeds doorgang kan vinden, maar dat niet alle initiatieven op dezelfde wijze als voorheen ook financieel ondersteund kunnen worden. Het resterende deel van het budget blijft behouden voor het continueren van de initiatieven die gericht zijn op het versterken van de sociale cohesie en kunst en cultuur.

Sociaal domein: sport en cultuur Pagina 5

# 22

23

24

25

26

Ombuigingsmaatregel Sportsubsidies, vanaf 2027 10% tot 2028 20%

Toelichting gevolgen voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners Toelichting: Het betreft hier waarderingssubsidies vanuit het sportbeleid aan sportverenigingen. Deze zijn vanaf 2027 beïnvloedbaar i.v.m. benodigde aanpassing van de Nadere regels.

Effect op meerjarenbegroting: € 20.000 in 2026, € 40.000 vanaf 2027

Met deze subsidie waarderen en ondersteunen wij als gemeente de maatschappelijke bijdrage van sportverenigingen. Met het verminderen van de subsidie, verhogen de sportverenigingen wellicht de kosten voor de leden en/of gaan zij hun aanbod versoberen. Wellicht leidt dit tot een daling van het aantal leden aan de sportverenigingen. Toelichting: Het betreft hier waarderingssubsidies aan culturele instellingen/verenigingen. Deze zijn vanaf 2026 beïnvloedbaar i.v.m. benodigde aanpassing van de Nadere regels.

Subsidies Culturele instellingen vanaf 2027 10% tot 2028 20%

Effect op meerjarenbegroting: Met deze subsidie waarderen en ondersteunen wij als gemeente de maatschappelijke bijdrage van culturele € 50.000 in 2026, € 100.000 vanaf instellingen/verenigingen. Met het verminderen van de subsidie, verhogen de culturele instellingen/verenigingen 2027 wellicht de kosten voor de leden en/of gaan zij hun aanbod versoberen. Wellicht leidt dit tot een daling van het aantal leden van de culturele instellingen/verenigingen. Musea, 10% Dit budget is bedoeld voor het in stand houden van het Nationaal Glasmuseum Leerdam en het Stedelijk Museum Vianen. Effect op meerjarenbegroting: € 40.000 Het reduceren van deze subsidie met 10% brengt deze, voor onze gemeente belangrijke musea, in een kwetsbare positie. Gerealiseerde besparing ivm Toelichting: In 2024 is een nieuwe exploitatieovereenkomst gesloten met Sportfondsen. De waarde van de nieuwe nieuwe exploitatieovereenkomst overeenkomst is jaarlijks €191.289 lager dan de vorige. Ten opzichte van de vorige overeenkomst, zijn de sportfondsen exploitatielasten van gymzaal Noord ad €65.000 nu voor de gemeente. Daarnaast zal het sportcentrum Leerdam wellicht een periode (gedeeltelijk) gesloten moeten worden om groot onderhoud uit te voeren. We zullen Effect op meerjarenbegroting: Sportfondsen daarvoor moeten compenseren.

Op basis van de lagere exploitatiebijdrage, met aftrek van de kosten € 60.000 voor de exploitatie van gymzaal Noord en een reservering voor de compensatie voor gedeeltelijke) sluiting van sportcentrum Berenschot, resteert een voordeel van €60.000. Verlagen budget uitbestede werkzaamheden musea (ontplooiing); is gerealiseerd Effect op meerjarenbegroting: € 26.000

Gevolg: Dit voordeel van € 60.000 op te nemen als besparing. Toelichting: Het budget voor uitbestede werkzaamheden €29.290 was bedoeld voor het beheer en het verhuizen van het archief dat in Gorinchem was opgeslagen. Daarnaast werd het budget gebruikt voor een onderzoek over de mogelijke toetreding van VHL bij het RAZU. Gevolg: Wanneer dit budget in zijn geheel wordt geschrapt dan is er geen budget meer voor de jaarlijks terugkerende kosten voor de inspectie en het beheer van onze archiefruimte. Alsook de overplaatsing van archiefstukken in het kader van de overbrenging (wettelijke taken).

Pagina 6

Bedrijfsvoering en dienstverlening: organisatie # 27

Ombuigingsmaatregel Informatiepagina Kontakt, halveren Effect op meerjarenbegroting: € 35.000

28

Vennootschapsbelasting (gerealiseerde besparing) Effect op meerjarenbegroting: € 60.000

29

Vermindering uitvoeringskosten (gemeentelijke) organisatie Effect op meerjarenbegroting: € 741.000

Toelichting gevolgen voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners Maximaal 1 pagina per week publiceren: besparing € 35.000. Daarmee voldoen we aan het eerdere verzoek van de gemeenteraad om de besluiten op de Informatiepagina te publiceren. Eén pagina wordt dan kaderstellend. Die pagina bestaat dan voor driekwart uit bekendmakingen. Bij verlenging of een nieuw contract stijgen de kosten. Bij stopzetten van de Informatiepagina is er minder verbinding van de inwoners met de gemeenteraad en het bestuur en met elkaar. Bij versobering gaat het echt om een zeer minimaal aanbod, omdat het budget de afgelopen jaren al beperkt is. Voor de vennootschapsbelasting (VPB) is een bedrag van € 100.000 opgenomen in de begroting. Niet alle producten die de gemeente levert vallen onder de VPB of gaan gepaard met een vrijstelling. In onze begroting vallen resultaten op grondexploitaties en reclame-inkomsten onder de VPB. Op basis van recente gerechtelijke uitspraken constateren wij dat wij de VPB uit de grondexploitaties (ongeveer € 60.000) ten laste van de Algemene Reserve Grondexploitaties (ARG) mogen brengen. Alleen de resultaten uit reclame-inkomsten leiden dan tot VPB last van ongeveer € 40.000, waardoor het bedrag aan te betalen VPB in de begroting verlaagd kan worden. Onderdeel van deze maatregel is de organisatieontwikkeling.

De nieuwe organisatiestructuur leidt tot heldere sturingslijnen, invulling van nieuwe sleutelposities en eenduidig inrichten van verantwoordelijkheden en mandaten in de organisatie. Een dergelijke ontwikkeling is niet gratis, maar de kosten die hiermee gemoeid zijn, vangen wij op binnen bestaande personeelsbudgetten. Hiervoor zetten wij de resterende 6 fte in van de eerder door uw raad toegekende 36 fte. De organisatieontwikkeling draagt bij aan de doelen waarvoor de 36 fte beschikbaar is gesteld: betere aansluiting van de groei van de organisatie op de groei van de gemeente en het komen tot een aanvaardbare werkdruk voor medewerkers. Met de inzet van de resterende fte’s en de efficiencywinst zullen wij de extra kosten van de organisatieontwikkeling taakstellend volledig binnen de bestaande personele middelen opvangen. Volgens het principe dat bij een afname van taken ook de bijbehorende (ambtelijke) inzet kan worden verlaagd, is gekeken naar aanvullende mogelijkheden om op de organisatiekosten te bezuinigen. Concreet heeft dit geleid tot de volgende zaken: Stimulering duurzaamheidsinitiatieven stoppen, inzet energie, klimaat en afvalcoaches beëindigen.

Besparing: €151.000 Op dit budget worden incidentele uitgaven verantwoord zoals het ondersteunen van energie coöperaties, uitgaven die gemaakt worden in het voortraject om subsidies te verkrijgen, het in gang zetten van circulaire (koplopers) projecten zoals vezelteelt en stichting Energieke Zouwe en stichting Duurzaamheid VHL. Denk ook aan uitdeelacties van egelkasten, vogelhuisjes, etc. Dit naast de ondersteuning van energie-, klimaat-, afval- en tuincoaches. Met de afbouw van dit budget wordt de mogelijkheid om duurzame initiatieven te ondersteunen beëindigd wat veelal Pagina 7

een einde van de uitvoering betekent. Tegelijk wordt de noodzakelijke verbinding van interne inzet met inzet vanuit de samenleving doorbroken. Deze afbouw biedt ruimte om andere zaken (die toch al binnen de gemeente worden uitgevoerd en zijn begroot, ten laste te brengen van de Rijksmiddelen. Lokale initiatieven, zoals bijvoorbeeld vezelteelt en stichting Energieke Zouwe en stichting Duurzaamheid VHL, maar ook kleine acties met bijvoorbeeld vogel- of egelkastjes zullen niet meer worden geïnitieerd en/of ondersteund. Eén servicepunt voor heel Vijfheerenlanden (in het gemeentehuis) Burgerzaken werkt op 1 hoofdlocatie. Besparing € 84.000 op personele inzet. Deze inzet betreft de flexibele schil, waar we al jaren gebruik van maken, en de inzet van een beveiliger op de locatie. (Dit staat los van de exploitatiekosten van de servicepunten.) Door op 1 locatie de dienstverlening aan te bieden heeft een deel van onze inwoners niet meer de beperkte reisafstanden zoals ‘vanouds’ voor een balieafspraak 1x per 5 of 10 jaar.

Daar tegenover staat dat de dienstverlening in kwaliteit verbetert, omdat: -we wel 5 dagen per week een spoedprocedure voor een (digitaal) rijbewijs of reisdocument kunnen uitvoeren; -we wel de wettelijke functiescheiding kunnen borgen, waardoor de dienstverlening niet stagneert; -we op 1 locatie alle producten kunnen aanbieden en dit vooraf duidelijk is; -wachttijden beperkt worden. Besparing bedrijfsvoeringskosten Avres In overeenstemming met andere deelnemende gemeente aan de gemeenschappelijke regeling Avres is een bezuiniging op de bedrijfsvoering overeengekomen. Een efficiëntere inzet van medewerkers en middelen door Avres leidt tot een besparing op de gemeentelijke bijdrage van € 260.000 per jaar. Milieubeheer Dit betreft uitbestede taken voor incidentele projecten zoals begeleiding geluidsanering en monitoring van bodemsanering; soms zijn deze verplicht. Het gevolg hiervan is dat voor dit soort projecten separaat budget aangevraagd moet worden. Het betreft een totaalbudget van € 27.000. Verminderde inzet deel jongerenwerk (voorheen MDT-BAAS) Hey contract met MDT Baas is opgezegd per 1 oktober 2024.. Het budget werd ingezet voor het ondersteuningsaanbod in echtscheidingssituaties en project BREAK OUT2.0. Er is geen aanbod van jeugdigen op deze dienst, hierdoor zijn er geen jongeren die getroffen worden door deze maatregel. Dit bespaart € 69.000 per jaar.

Uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme versoberen Dit heeft tot gevolg dat het uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme niet meer in zijn geheel of met vertraging uitgevoerd kan worden. Er is minder ruimte beschikbaar om in te spelen op actuele behoefte of initiatieven uit het Pagina 8

30

Besparing huurkosten servicecentra Effect op meerjarenbegroting: € 96.000

werkveld. Het risico is dat er incidenteel extra budget beschikbaar gesteld moet worden door de gemeenteraad bij urgente projecten. Het gaat om € 150.000 per jaar. Wanneer gekozen wordt voor 1 servicecentrum in het gemeentehuis, vervallen de huurkosten van de servicecentra voor een bedrag van €96.000. Deze ombuiging hangt samen met een deel van de voorgaande maatregel. Daar is de personele inzet benoemd en dit punt betreft de huurkosten. De gevolgen zijn gelijk aan wat er beschreven is onder de maatregel ‘Takenvermindering gemeentelijke organisatie’.

Bedrijfsvoering en dienstverlening: lokale lasten # 31

32

Ombuigingsmaatregel Toelichting gevolgen voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners Verhogen leges waar mogelijk etc. Voorgesteld wordt om meer leges op kostendekkend niveau te brengen. Bij leges burgerzaken zijn we gebonden aan landelijke maxima, maar op het gebied van met name leges voor begraven en sluipverkeer is nog (beperkt) Effect op meerjarenbegroting: ruimte voor verhoging. Het gevolg hiervan is dat de lasten voor inwoners die gebruik maken van deze producten € 50.000 stijgen, maar wel volgens het principe: de gebruiker betaalt. Verhogen ozb Voor en ten tijde van de vorming van Vijfheerenlanden was onze gemeente relatief duur wat betreft de lokale lasten. De afgelopen jaren is stevig ingezet op beperkte lastenverhogingen (gekoppeld aan de inflatie), waardoor we de Effect op meerjarenbegroting: lokale lasten veel minder hard hebben laten stijgen dan de meeste andere gemeenten. Inmiddels is de gemiddelde € 1.875.000 ozb-aanslag per huishouden van de gemeente Vijfheerenlanden onder het landelijk gemiddelde gezakt. Vijfheerenlanden staat in 2024 in de provincie Utrecht op plek 6 wat betreft gemeenten met de laagste ozb per gemiddeld huishouden. Ter illustratie: in 2024 was de landelijke OZB stijging per inwoner 7,5% (in Vijfheerenlanden 3,7%) en in 2025 8,6% (in Vijfheerenlanden 2,6%).

In de afgelopen 2 jaar liep de tariefontwikkeling hiermee 9,8% achter op het landelijke gemiddelde en de verwachting is dat veel gemeenten in 2026 opnieuw een verhoging toepassen ruim boven het landelijke inflatiepercentage. Vijfheerenlanden heeft daarmee ruimte om de ozb te verhogen. Een extra stijging (bovenop de inflatie) van 1% leidt tot ongeveer € 150.000 aan extra inkomsten en circa € 4 per jaar aan hogere lasten per huishouden per jaar. Een extra stijging van circa 12,5% (dus circa 15% in totaal inclusief inflatiecorrectie) achten wij verantwoord. Dit leidt tot ongeveer € 1,9 miljoen aan extra baten. De lasten voor onze inwoners stijgen hierdoor gemiddeld met € 60 per huishouden per jaar (waarvan € 10 als gevolg van inflatie). Hoewel wij oog hebben voor de lastige financiële positie waarin sommige huishoudens in onze gemeente zich bevinden, denken wij dat deze stijging voor veel inwoners acceptabel zal zijn. Zeker omdat het alternatief voor de lastenverzwaring is dat we nog verder moeten snijden in ons voorzieningenniveau, de kwaliteit van de openbare ruimte, de hulp en ondersteuning in het sociaal domein en/of onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers.

Pagina 9