Bijlage 1 - Matrix oplossingsrichtingen.pdf

Inkomsten vergroten

Volgen uitgangspunten Rijk (Rijksmiddelen of doorbelasten inwoners) Klifjaar 2026 en verder

Hervormingsagenda Jeugd financieel opvoeren Beoordelen kostendekkendheid (bijvoorbeeld begraven) en dit naar 100% brengen

Kosten afbouwen

Werken aan ons vermogen (techniek)

Welke taken kunnen we beter/efficiënter door anderen laten uitvoeren? Of kunnen we wellicht in een samenwerking opstarten (zelf of door derden) Benchmarken van inkomsten en uitgaven met andere gemeenten en hiervan leren Beleid afbouwen/stoppen Rem op ontwikkeling van nieuwe plannen vanuit organisatie, meer samenhang in plannen organiseren Minder doen (planningstechnisch, minder "u vraagt, wij draaien", terugschroeven ambities)

Koppelen investeringsagenda aan subsidies/cofinanciering Zakelijker opstelling, doorbelasten van gemaakte kosten wanneer mogelijk Samenwerken met partners/marktpartijen

Zero based opbouwen (deel van) de begroting Analyse overschotten 2019-2022 in historisch perspectief Matigen ambities (zie scenario's Kadernota 2022 sober/beheer/ontwikkel)

P-begroting beter benutten - budgetgestuurd ipv formatiegestuurd - flexpool in dienst nemen (goedkoper dan inhuren) - strategisch bedrijfsvoeringsplan opstellen Interne deregulering (processen vereenvoudigen/minder administratieve last/stroomlijnen verordeningen) Young professional programma Benchmarken van capaciteit van de gemeentelijke taken

Druk op de bedrijfsvoering

Capaciteitsplanning & prioritering (zowel bestaand beleid/investeringswensen als de investeringsagenda €80 mln) Temporiseren investeringsagenda Risicoleiderschap (doelen) Verantwoord groeien naar de toekomst, investeringsprogramma obv de behoefte: - woningbouw - maatschappelijk en cultureel vastgoed - infrastructuur - landschap/landbouw - duurzaamheid (niet: zon en wind, maar klimaatadaptatie) Uitbesteden van alles wat een ander beter/sneller/goedkoper kan

Efficiënter werken, andere manier van omgaan met details en technische vragen/(be)sturen op hoofdlijnen Prioriteren en temporiseren op de inhoud (maatschappelijk rendement/welzijn) conform visie op sociaal domein Realistisch begroten Grip op verbonden partijen, gematigde kostenstijgingen en aansluiting op gemeentelijke Doorvertalen loon- en prijscompensatie Alg. Uitkering doelstellingen Lokale heffingen laten meegroeien met inflatie

Terughoudend omgaan met aanwenden reserves

Investeringsagenda €80 miljoen (deels) niet uitvoeren; zowel besparing kapitaallast (exploitatie) als verbetering reservepositie (solvabiliteit) Verkopen van € 40 miljoen van leningportefeuille -> winst naar reserves Gaan plannen van de investeringsagenda, en bepalen van kapitaalbeslag. Van hieruit kunnen de voor- of nadelen ten opzichte van de huidige raming bepaald worden. Planning investeringsagenda op grote noemers: 1. Maatschappelijk vastgoed (sport, cultuur, dorpshuizen etc) € …. 2. Woningbouw (infrastructuur, groen, onrendabele toppen) € …. 3. Landschap/landbouw, diversiteit € …. 4. Duurzaamheid, klimaatadaptatie, € …. In gesprek met toezichthouder over de netto solvabiliteit/nuancering van de ontwikkeling van de kengetallen

Bedrijfsterreinen afstoten

Investeringsagenda €80 miljoen netto (deels) niet uitvoeren; zowel besparing kapitaallast (exploitatie) als verbetering reservepositie (solvabiliteit)

Check op onze samenwerkingsverbanden

Inflatieklap OZB naar groepen differentiëren

Belastingtaak verzorgen voor buurgemeenten

Rekeningoverschotten direct toevoegen aan AR

Jaarlijks sparen om toe te groeien naar een gewenste omvang van de risicoreserve Multipliereffect op beschikbare middelen zoals investeringsagenda (80 mln) en Ontwikkeling kengetallen duurzaamheidsbudgetten (900k)

Overig

Inzetten op kostenverhaal waar mogelijk Actief fondsenwerven (landelijk en regionaal): Subsidieinkomsten vergroten door lobby en subsidiefunctionaris Preventie van de instroom Sponsoring/crowdfunding vaker inzetten zo mogelijk via inwonerinitiatieven Wederkerigheid in contact met inwoner (rechten, verantwoordelijkheden en plichten) Versnellingsfonds (80 mln?) inzetten op bijdrage andere overheden voor dekking onrendabele top

Beleidsbeëindiging op basis van prioriteitsstelling (visie 2035 en ambities bestuur)

Nadenken over streefwaarde voor solvabiliteit (grenswaarde 20%, streefwaarde bijv. 25%?) Analyse gemeentelijk vastgoed en zo mogelijk afstoten (kansen bij woningbezit). Met voorrang oppakken van strategisch grondbezit waar opbrengsten te genereren zijn Investeringsplafond vaststellen en jaarlijks invullen via de P&C-cyclus Verwachte onderuitputting kapitaallasten (in de jaren tot 2030) van de € 80 miljoen al toevoegen aan de algemene reserve Leidende en integrale principes formuleren en daarnaar handelen / prioritering op baseren Verkleuren investeringsagenda van stenen naar mensen