CConstaterende datVijfheerenlanden
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2027-2030

Commissie Welzijn, Onderwijs en Sport 14 oktober 2026, gemeente VijfheerenlandenBij agendapunt: Begroting 2027-203053.930 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 7

De meerjarig geraamde baten en lasten zijn op het loon- en prijsniveau van het begrotingsjaar geraamd. Uitzondering hierop zijn de lasten waarvoor vanuit het rijk nog tegemoetkoming wordt ontvangen, zoals de jeugdhulp en de BUIG-middelen. Die zijn gehandhaafd op het via de 2e bestuursrapportage 2026 bijgestelde prijspeil 2026. Personeelslasten Salarissen en overige personeelslasten worden toegerekend aan het begrotingsjaar waarop ze betrekking hebben. Uitzondering hierop vormen de lasten met betrekking tot de jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. Hiervoor mogen geen voorzieningen of schulden worden getroffen. Daarom worden deze lasten toegerekend aan het jaar waarin de uitbetaling plaatsvindt. De in de Programmabegroting 2027 opgenomen salarislasten zijn gebaseerd op de goedgekeurde formatie per 1 mei van het voorgaande begrotingsjaar. Salarissen worden geïndexeerd voor de verwachte loonstijgingen zoals vastgelegd in de CAO en de macro-economische verkenning van het Centraal Plan Bureau. Eventuele uitbreiding van formatie die in de BEGROTING 2027-2030 79 Programmabegroting is opgenomen, maar waarover door de raad (bij de Programmabegroting) nog een besluit moet worden genomen is in de vorm van een separate stelpost opgenomen.

Salarislasten worden conform de uitgangspunten van de Nota organisatiekosten 2023 toegerekend aan de programma’s. Daarbij worden de salarissen van de productieve medewerkers toegerekend aan de programma’s A tot en met E en de salarissen van alle overhead medewerkers aan programma F. Materiële uitgaven Materiële uitgaven worden jaarlijks geïndexeerd voor prijsinflatie. Subsidies en overdrachtsuitgaven Subsidies en overdrachtsuitgaven worden jaarlijks geïndexeerd voor loon- en prijsinflatie. Een uitzondering hierop wordt gemaakt voor de subsidies en overdrachtsuitgaven met betrekking tot jeugdhulp en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Deze worden niet automatisch geïndexeerd maar geraamd met behulp van de meest recente rapportages. Kapitaallasten De berekening van de gemeentelijke omslagrente wordt toegelicht in de paragraaf financiering. Over de boekwaarde per 1 januari van een investering (actief) wordt - ongeacht of de investering voltooid is of niet - omslagrente berekend. Indien projectfinanciering is toegepast wordt het rentepercentage van de projectfinanciering toegepast. Afschrijving van activa vindt plaats conform de in de financiële verordening opgenomen tabel. Van nieuwe investeringen die in het begrotingsjaar worden gestart wordt aangenomen dat de eerste afschrijving plaatsvindt in het jaar na de kredietverstrekking.

Binnen de gemeente Vijfheerenlanden wordt de methode van bespaarde rente - het toerekenen van rente over de reserves en voorzieningen bij de bepaling van de omslagrente - niet toegepast. Dit betekent dat geen rente uit bestemmingsreserves kan worden onttrokken. Belastingen Vanaf 2016 moeten gemeenten vennootschapsbelasting betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. Dit bedrag moet jaarlijks worden bepaald op basis van de fiscale grondslag. Hierin zijn de standpunten van de Belastingdienst betreffende het wel of niet in BEGROTING 2027-2030 80 aanmerking mogen nemen van baten en lasten voor de fiscale winstbepaling van groot belang. In de programmabegroting is voor de eventueel te betalen vennootschapsbelasting een stelpost opgenomen. Lokale heffingen De hoogte van de lokale (belasting)tarieven en heffingen wordt door de raad vastgesteld. De wijze waarop deze tarieven worden berekend wordt toegelicht in de paragraaf lokale heffingen van deze begroting. Rente en dividenden De in deze begroting opgenomen dividendramingen zijn gebaseerd op de werkelijk ontvangen dividenden over 2025 (ontvangen in 2026). Dividenden van deelnemingen worden als baten genomen op het moment waarop het dividend betaalbaar wordt gesteld.

Specifieke uitkeringen De omvang van deze van het rijk te ontvangen uitkeringen wordt geraamd op basis van door het rijk in circulaires en overige correspondentie gedane mededelingen. Gemeentefonds De meerjarige omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds wordt berekend op basis van de meest recente gemeentefondscirculaire. Dat is voor deze begroting de Meicirculaire 2026. De Septembercirculaire 2026 komt te laat beschikbaar om nog in deze begroting te kunnen worden verwerkt. De financiële effecten van de Septembercirculaire 2026 worden daarom aan de raad medegedeeld via een na te zenden raadsinformatiebrief en via de 1e begrotingswijziging gelijktijdig met de begroting vastgesteld. Reserves en voorzieningen Conform het Besluit begroting en verantwoording (BBV) worden de stortingen in en onttrekkingen aan de reserves, separaat verantwoord. 8.3 Ombuigingspakket 2026–2029 In de Kadernota en Programmabegroting 2026–2029 heeft de raad een pakket aan ombuigingsmaatregelen vastgesteld voor de periode 2026–2029. De taakstelling loopt op van € 5,9 miljoen in 2026 naar € 8,2 miljoen in 2027 en groeit daarna door tot circa € 9 miljoen structureel vanaf 2028.

Concreet bestaan de ombuigingen van jaarschijf 2027 uit de onderstaande onderdelen: Nr | Omschrijving maatregel | Begroot 2027 1 | Strategie investeringsagenda aanpassen, opbouwen vanaf 2028 | 1.600 2 | Inspectiecyclus naar 4 jaarlijks (beheer openbare ruimte) | 5 3 | Beeld werklandschappen beheer openbare ruimte minimaal | 150 4 | Onkruidbestrijding | 100 5 | Uitv. groenbeleidsplan koppelen aan vervangingsmomenten (vervallen) | 0 6 | Ieder kind een boom stoppen | 30 7 | Fasering amendement MJOP | 710 8 | Openbaar vervoer, onderzoek spoorveiligheid | 20 9 | Beïnvloedbaar deel budget ruimtelijke ordening | 20 10 | Voorstudiebudget grondbeleid | 38 11 | 1e uur bewegingsonderwijs, 25% vergoeden ipv 50% | 135 12 | Budget onderwijshuisvesting huren | 40 Huishoudelijke Ondersteuning aanpassen (inclusief invoeren eigen bijdrage 13 | 2026) | 500 14 | Verlagen budget leerlingenvervoer | 480 15 | Samenwerken preventieve Wmo-investeringen | - 16 | Beweging van individuele naar collectieve ondersteuning Wmo | 60 17 | Besparing op uitvoering openeinderegelingen sociaal domein | 1.200 18 | Inwonerinitiatieven | 300 Gerealiseerde besparing i.v.m.

nieuwe exploitatieovereenkomst 19 | sportfondsen | 60 20 | Verlagen budget uitbestede werkzaamheden musea (gerealiseerd) | 26 21 | Informatiepagina Kontakt, halveren | 35 22 | Vennootschapsbelasting (gerealiseerde besparing) | 60 23 | Vermindering uitvoeringskosten (gemeentelijke) organisatie | 741 24 | Efficientiemaatregelen | 500 25 | Besparing op huurkosten servicecentra | 96 26 | Verhoging leges op kostendekkend niveau | 50 27 | Verhogen OZB (4% in 2026 en nogmaals 4% in 2027, bovenop inflatie) | 1.200 Totaal (bedragen x 1.000 euro) | 8.156 Ten opzichte van de oorspronkelijke besluitvorming maakt ombuigingsmaatregel 5 (Uitvoering groenbeleidsplan koppelen aan vervangingsmomenten) geen onderdeel meer uit van de taakstelling, omdat deze maatregel niet realiseerbaar is gebleken. Het financiële effect hiervan is verwerkt in de 1e bestuursrapportage 2026. BEGROTING 2027-2030 | 81 Monitoring realisatie in 2027 Het inboeken van de besparing vormt slechts een deel van de ombuiging. Belangrijker is dat de ingeboekte besparingen ook daadwerkelijk gerealiseerd worden. Voor alle ombuigingsmaatregelen zijn daarom realisatieplannen opgesteld. Zoals in de 2e bestuursrapportage 2026 is aangegeven, is inmiddels een aanzienlijk deel van de taakstelling 2026 gerealiseerd.

De effecten daarvan zijn voor een belangrijk deel structureel van aard, waardoor 2027 wordt gestart met een reeds ingevuld deel van de ombuigingsopgave. De monitoring op de realisatie wordt in 2027 op dezelfde wijze vormgegeven als in 2026. Maatregelen met een hoog financieel belang en/of een verhoogd risico op niet-realisatie worden tweemaandelijks gemonitord. Over de voortgang en financiële realisatie van het totale ombuigingspakket wordt aan de raad gerapporteerd via de reguliere P&C-cyclus, bestaande uit de 1e bestuursrapportage, de 2e bestuursrapportage en de jaarrekening. Met deze werkwijze wordt tijdig inzicht verkregen in de voortgang van de maatregelen en kunnen eventuele afwijkingen op de taakstelling tijdig worden gesignaleerd en, waar nodig, van een voorstel voor bijsturing worden voorzien. 8.4 | Financieel perspectief Eerst wordt ingegaan op de (veelal technische) bijstellingen die gevolgen hebben voor de uitkomsten van de Kadernota 2027 die in juli 2026 door de raad is vastgesteld. Deze Kadernota vormt het uitgangspunt voor de totstandkoming van de begroting.

In de onderstaande tabel is het financieel beeld opgenomen na vaststelling van de Kadernota 2027, zoals gehanteerd als basis voor deze begroting: (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo meerjarenbegroting 2026- | 3.985 | 150 | -/- 618 | -/- 1.118 2029 Structurele gevolgen 1e | -/- 140 | -/- 245 | -/- 245 | -/- 245 bestuursrapportage 2026 Effecten groei gemeente | -/- 828 | -/- 1.032 | -/- 1.043 | -/- 1.043 Stelpost: de algemene uitkering | 828 | 1.032 | 1.043 | 1.043 groeit mee met de areaalontwikkeling Stelpost: bijdrage tbv uitvoering | 800 | 800 | 800 | 800 CDOKE wordt structureel BEGROTING 2027-2030 | 82 Effecten raadsbesluiten na | -/- 1.259 | -/- 1.700 | -/- 1.725 | -/- 1.685 vaststelling begroting 2026 Stelpost: Investeringen in | 256 | 256 | 256 duurzaamheidsmaatregelen verdienen zich terug Effecten overige ontwikkelingen | -/- 191 | -/- 199 | -/- 260 | -/- 329 Stelpost: onderuitputting | 200 | 200 | 200 | 200 kapitaallasten door niet volledige uitvoering van de investeringsplanning Saldo kadernota 2027 | 3.395 | -/- 738 | -/- 1.592 | -/- 2.121 Sinds de vaststelling van de Kadernota is er sprake van nieuwe ontwikkelingen die zijn verwerkt in de cijfers.

Dit betreft met name: (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto budgettair effect van de | 662 | 674 | 1.031 | 1.929 meicirculaire Structurele doorwerking van de 2e | -1.264 | -1.249 | -1.249 | -1.314 bestuursrapportage 2026 Verschuiving kapitaallasten | 46 | 130 | -409 | -921 investeringen Financiële effecten van het | -843 | -717 | -390 | -340 collegeprogramma Septembercirculaire | PM | PM | PM | PM Meicirculaire 2026 De meicirculaire kent een positief netto budgettair effect voor de meerjarenbegroting, zoals via een raadsinformatiebrief met uw raad is gedeeld. 2e bestuursrapportage 2026 In de tweede bestuursrapportage 2026 zijn een aantal ontwikkelingen opgenomen die een structurele doorwerking hebben. Dit effect zorgt voor een negatieve bijstelling van het meerjarenperspectief. Collegeprogramma In het collegeprogramma is de koers voor de komende jaren uitgewerkt in bestuurlijke prioriteiten. De onderwerpen uit het collegeprogramma die al BEGROTING 2027-2030 | 83 BEGROTING 2027-2030 84 concreet van een financieel gevolg zijn voorzien, zijn opgenomen in deze begroting. Verschuiving kapitaallasten investeringen Door latere afronding van geplande investeringen verschuiven de kapitaallasten in de meerjarenbegroting. Overig Er zijn veel kleine onderwerpen die per saldo een positieve ontwikkeling laten zien. Met deze bijstellingen worden de begrotingssaldo’s bijgesteld.

Septembercirculaire Gemeentefonds Op Prinsjesdag verschijnt de septembercirculaire van het Gemeentefonds. De mogelijke effecten hiervan (bijstelling van loon- en prijspeil, doorwerking van het nieuwe regeerakkoord) zijn onbekend bij het opstellen van de begroting. De resultaten worden separaat aan uw raad voorgelegd en als eerste begrotingswijziging bij de vaststelling van de begroting 2027 betrokken. 8.5 Algemene dekkingsmiddelen en overhead Gemeenten geven hun geld uit aan een breed scala aan beleidsterreinen, variërend van bijvoorbeeld onderwijshuisvesting, tot het beheer van de openbare ruimte of de jeugdzorg. Voor een goede aggregatie en vergelijking tussen gemeenten zijn bij de laatste wijziging van het Besluit Begroting en Verantwoording Gemeenten en Provincies (BBV) gemeenten verplicht voorgeschreven ‘taakvelden’ gedefinieerd. Deze indeling in (hoofd)taakvelden is de gemeente verplicht te hanteren voor de informatieverstrekking aan bijvoorbeeld het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Gemeenten zijn wel vrij om zelf een eigen invulling aan het programmaplan te geven door middel van een programma-indeling die overeenkomt met de eigen gemeentelijke beleidsvelden. Enige restrictie hierbij is dat gemeenten ervoor moeten zorgen dat de administratie zodanig is ingericht dat de informatieverstrekking richting bijvoorbeeld het CBS aan de wettelijke eisen voldoet.

Wij hanteren de programma indeling zoals deze is vastgesteld in de raadsvergadering van 22 september 2022. Op basis van het coalitieakkoord is hierop vanaf deze begroting een aanpassing in gedaan op twee onderdelen. Het onderwerp Veiligheid is verplaatst van programma A naar BEGROTING 2027-2030 85 programma B en het onderwerp Economische zaken is van programma F naar programma D verplaatst. De navolgende onderwerpen worden in het programmaplan in een afzonderlijk hoofdstuk in beeld gebracht, maar zijn formeel geen onderdeel van een programma: • de algemene dekkingsmiddelen; • de kosten van overhead; • de onvoorziene uitgaven (en andere stelposten, taakstellingen, begrotingsruimte e.d.); • en het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting. Het zijn in feite algemene lasten en dekkingsmiddelen van de gemeente die betrekking hebben op alle programma’s/beleidsvelden van de gemeente. Deze algemene lasten en baten betreffen de gemeente als geheel en zijn niet aan een specifiek programma of beleidsveld toe te rekenen. Hierna gaan we afzonderlijk in op deze algemene dekkingsmiddelen, kosten van overhead en bedragen voor onvoorziene uitgaven, stelposten, vennootschapsbelasting en eventuele besparingen door taakstellingen en bezuinigingen. We beginnen met qua omvang de belangrijkste: de algemene dekkingsmiddelen.

Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn gemeentelijke inkomsten waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. Dat betekent dat de gemeente deze vrij kan besteden (in tegenstelling tot de specifieke dekkingsmiddelen). Bij de algemene dekkingsmiddelen (en hierop betrekking hebbende uitgaven) gaat het om: 1. Algemene belastingen 2. Algemene uitkering en overige uitkeringen 3. Dividend 4. Saldo financieringsfunctie 5. Overige algemene dekkingsmiddelen. BEGROTING 2027-2030 86 Ad 1. Algemene belastingen (taakveld 0.6 heffingen) Algemene belastingen zijn heffingen waarvan de besteding van de opbrengst niet gebonden is. Daarbij gaat het om de Onroerende zaakbelasting (OZB), parkeerbelasting, toeristenbelasting, precariobelasting en reclamebelasting. De kosten voor heffing en inning van deze heffingen worden als lasten in het overzicht meegenomen. Deze belastingen zijn onder de volgende verplichte taakvelden gerubriceerd: 0.61 OZB-woningen, 0.62 OZB-niet woningen, 0.63 Parkeerbelastingen en 0.64 Belastingen, overig. In de paragraaf Lokale Heffingen wordt onder andere op de financiële aspecten en de tarieven voor 2027 uitgebreid ingegaan. Ad 2. Algemene uitkering en overige uitkeringen (taakveld 0.7 Algemene uitkering) De qua omvang belangrijkste uitkering die de gemeente van het rijk ontvangt is de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds.

Gemeenten hoeven zich niet te verantwoorden over de besteding van de Algemene uitkering richting het rijk en kunnen deze, met inachtneming van wet- en regelgeving, vrij besteden aan taken die het rijk heeft opgedragen of aan eigen beleid. Ad 3. Dividend (taakveld 0.5 treasury) Dividend is een vergoeding die wordt uitbetaald aan aandeelhouders. De gemeente Vijfheerenlanden ontvangt dividend vanuit haar aandelen in de Bank Nederlandse Gemeenten en Stedin. Ad. 4 Saldo van de financieringsfunctie (taakveld 0.5 treasury) Dit is het verschil tussen de toegerekende rekenrente aan de programma’s en de werkelijk betaalde rente over de lang- en kortlopende leningen.

BEGROTING 2027-2030 87 Ad. 5 Overige algemene dekkingsmiddelen (taakveld 0.8 overige lasten en baten) Onder het taakveld overige lasten en baten is de post voor onvoorziene uitgaven geraamd. Overzicht van baten en lasten De programmabegroting 2027 sluit met een positief saldo van € 2,3 miljoen (na bestemming). Vanaf jaarschijf 2028 kent de begroting negatieve resultaten. Bedragen x € 1.000 Programma | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A Dienstverlening en bestuur | 16.191 | 7.452 | 8.688 | 8.545 | 8.632 | 8.858 B Een veilige en mooie gemeente | 31.419 | 40.930 | 42.459 | 43.768 | 44.222 | 44.502 C Maatschappelijke ontwikkeling | 106.736 | 107.401 | 104.994 | 104.354 | 101.397 | 101.501 D Ruimtelijke ontwikkeling en wonen | 11.051 | 31.731 | 17.680 | 17.206 | 16.189 | 15.551 E Sport, cultuur en recreatie | 13.181 | 13.091 | 14.522 | 14.869 | 15.888 | 16.082 F Financieel gezond | 42.196 | 33.400 | 27.203 | 26.713 | 28.064 | 27.870 Overhead | 25.796 | 25.590 | 26.191 | 26.026 | 26.806 | 26.371 Treasury | 4.593 | 4.753 | 2.079 | 2.127 | 2.127 | 2.146 Heffingen | 999 | 1.097 | 680 | 680 | 680 | 680 Algemene uitkering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Economische zaken | 1.520 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Overige baten en lasten | 319 | -688 | -1.787 | -2.160 | -1.588 | -1.366 Vennootschapsbelasting | 706 | 40 | 40 | 40 | 40 | 40 Rekening van baten en lasten | 8.263 | 2.607 | 0 | 0 | 0 | 0

Subtotaal lasten | 220.774 | 234.004 | 215.545 | 215.455 | 214.393 | 214.365 A Dienstverlening en bestuur | 2.092 | 1.500 | 1.500 | 1.911 | 1.912 | 1.912 B Een veilige en mooie gemeente | 21.310 | 21.370 | 22.463 | 22.963 | 22.963 | 22.898 C Maatschappelijke ontwikkeling | 30.249 | 21.729 | 20.664 | 21.017 | 21.453 | 21.453 D Ruimtelijke ontwikkeling en wonen | 7.018 | 21.267 | 6.950 | 6.554 | 5.803 | 5.803 E Sport, cultuur en recreatie | 3.791 | 2.848 | 3.280 | 4.457 | 3.311 | 3.311 F Financieel gezond | 152.643 | 154.836 | 160.056 | 154.552 | 153.397 | 155.351 Overhead | 3.172 | 1.561 | 1.604 | 1.604 | 1.604 | 1.604 Treasury | 3.310 | 4.041 | 3.953 | 4.087 | 4.262 | 4.282 Heffingen | 16.093 | 16.973 | 17.957 | 17.957 | 17.957 | 17.957 Algemene uitkering | 129.059 | 132.261 | 136.543 | 130.904 | 129.575 | 131.509 Economische zaken | 984 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Overige baten en lasten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Rekening van baten en lasten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Subtotaal baten | 217.102 | 223.550 | 214.914 | 211.454 | 208.839 | 210.728 Saldo van baten en lasten | -3.672 | -10.453 | -632 | -4.001 | -5.555 | -3.637 Toevoeging aan reserves | 13.756 | 0 | 0 | 1.150 | 0 | 0 Onttrekking aan reserves | 17.760 | 10.453 | 2.908 | 2.402 | 1.652 | 833 Resultaat na bestemming | 332 | 0 | 2.277 | -2.748 | -3.902 | -2.804 Presentatie van het structureel begrotingssaldo | 2025 | 2026 | 2027 |

2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten | -3.672 | -10.453 | -632 | -4.001 | -5.555 | -3.637 Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves | 4.005 | 10.453 | 2.908 | 1.252 | 1.652 | 833 Begrotingssaldo na bestemming | 332 | 0 | 2.277 | -2.748 | -3.902 | -2.804 Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) | 0 | 0 | 1.639 | 520 | 140 | 50 Structureel begrotingssaldo | 332 | 0 | 3.916 | -2.228 | -3.762 | -2.754 BEGROTING 2027-2030 | 88 Op basis van de indeling in (hoofd)taakvelden zoals voorgeschreven door het CBS (het zogeheten Informatie voor derden of IV3-voorschrift) ontstaat het volgende beeld. Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 lastenbaten | lastenbaten | lastenbaten | lastenbaten 0.

Bestuur en ondersteuning 0.1 | 5.173 | 0 | 5.223 | 0 | 5.173 | 0 | 5.203 | 0 0.2 | 2.512 | 1.366 | 2.340 | 1.366 | 2.477 | 1.366 | 2.667 | 1.366 0.3 | 1.237 | 456 | 1.217 | 867 | 1.217 | 867 | 1.223 | 867 0.4 | 26.791 | 1.604 | 26.626 | 1.604 | 27.406 | 1.604 | 26.371 | 1.604 0.5 | 2.079 | 3.953 | 2.127 | 4.087 | 2.127 | 4.262 | 2.146 | 4.282 0.61 | 0 | 10.387 | 0 | 10.387 | 0 | 10.387 | 0 | 10.387 0.62 | 0 | 6.699 | 0 | 6.699 | 0 | 6.699 | 0 | 6.699 0.63 | 0 | 517 | 0 | 517 | 0 | 517 | 0 | 517 0.64 | 680 | 354 | 680 | 354 | 680 | 354 | 680 | 354 0.7 | 0 | 136.543 | 0 | 130.904 | 1 | 129.575 | -1 | 131.509 0.8 | -1.787 | 0 | -2.160 | 0 | -1.588 | 0 | -1.366 | 0 0.9 | 40 | 0 | 40 | 0 | 40 | 0 | 40 | 0 0.10 | 0 | 2.908 | 1.150 | 2.402 | 0 | 1.652 | 0 | 833 0.11 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal hoofdtaakveld 0 | 36.725 | 164.786 | 37.242 | 159.187 | 37.531 | 157.283 | 36.963 | 158.418 1. Veiligheid 1.1 | 5.307 | 2 | 5.424 | 2 | 5.423 | 2 | 5.414 | 2 1.2 | 3.316 | 48 | 3.466 | 48 | 3.466 | 48 | 3.466 | 48 Totaal hoofdtaakveld 1 | 8.624 | 50 | 8.890 | 50 | 8.890 | 50 | 8.880 | 50 2.

Verkeer, vervoer en waterstaat 2.1 | 11.458 | 931 | 11.746 | 931 | 11.993 | 931 | 12.105 | 931 2.2 | 60 | 18 | 60 | 18 | 60 | 18 | 60 | 18 2.3 | 91 | 32 | 91 | 32 | 91 | 32 | 91 | 32 2.5 | 142 | 0 | 142 | 0 | 142 | 0 | 142 | 0 Totaal hoofdtaakveld 2 | 11.752 | 980 | 12.039 | 980 | 12.287 | 980 | 12.399 | 980 3. Economie 3.1 | 647 | 488 | 717 | 488 | 667 | 488 | 667 | 488 3.2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 3.3 | 112 | 109 | 112 | 109 | 112 | 109 | 112 | 109 3.4 | 812 | 370 | 812 | 370 | 812 | 370 | 812 | 370 Totaal hoofdtaakveld 3 | 1.571 | 967 | 1.641 | 967 | 1.591 | 967 | 1.591 | 967 4. Onderwijs 4.1 | 226 | 0 | 226 | 0 | 226 | 0 | 226 | 0 4.2 | 5.609 | 971 | 7.066 | 971 | 6.972 | 971 | 7.156 | 971 4.3 | 4.934 | 2.079 | 4.934 | 2.079 | 4.934 | 2.079 | 4.936 | 2.079 Totaal hoofdtaakveld 4 | 10.769 | 3.050 | 12.226 | 3.050 | 12.131 | 3.050 | 12.318 | 3.050 5.

Sport, cultuur en recreatie 5.1 | 1.521 | 487 | 1.521 | 487 | 1.521 | 487 | 1.521 | 487 5.2 | 7.071 | 2.108 | 7.207 | 2.134 | 8.394 | 2.139 | 8.556 | 2.139 5.3 | 1.715 | 215 | 1.698 | 215 | 1.694 | 215 | 1.693 | 215 5.4 | 1.058 | 16 | 1.058 | 16 | 1.058 | 16 | 1.058 | 16 5.5 | 413 | 52 | 410 | 52 | 410 | 52 | 420 | 52 5.6 | 1.597 | 144 | 1.825 | 1.294 | 1.659 | 144 | 1.658 | 144 5.7 | 5.605 | 269 | 5.679 | 269 | 5.743 | 269 | 5.775 | 204 Totaal hoofdtaakveld 5 | 18.980 | 3.291 | 19.397 | 4.467 | 20.479 | 3.322 | 20.681 | 3.257 BEGROTING 2027-2030 | 89 6. Sociaal domein 6.1 | 9.720 | 1.511 | 9.447 | 1.511 | 9.447 | 1.511 | 9.481 | 1.511 6.21 | 256 | 0 | 256 | 0 | 256 | 0 | 256 | 0 6.22 | 10 | 0 | 10 | 0 | 10 | 0 | 10 | 0 6.23 | 672 | 0 | 672 | 0 | 672 | 0 | 672 | 0 6.3 | 23.378 | 15.434 | 23.378 | 15.788 | 23.378 | 16.223 | 23.378 | 16.223 6.4 | 5.612 | 85 | 5.511 | 85 | 5.652 | 85 | 5.562 | 85 6.5 | 3.009 | 0 | 3.009 | 0 | 3.009 | 0 | 3.017 | 0 6.60 | 3.319 | 20 | 3.257 | 20 | 3.257 | 20 | 3.257 | 20 6.711 | 5.723 | 737 | 5.206 | 737 | 2.354 | 737 | 2.353 | 737 6.712 | 5.433 | 0 | 4.943 | 0 | 4.793 | 0 | 4.793 | 0 6.713 | 1.243 | 0 | 1.043 | 0 | 1.043 | 0 | 1.043 | 0 6.714 | 479 | 0 | 479 | 0 | 479 | 0 | 479 | 0 6.751 | 3.133 | 0 | 3.133 | 0 | 3.133 | 0 | 3.133 | 0 6.752 | 2.208 | 0 | 2.208 | 0 | 2.208 | 0 | 2.208 | 0 6.753 | 7 | 0 | 7 | 0 | 7 | 0 | 7 | 0 6.762 | 23.959 | 0 |

23.759 | 0 | 23.759 | 0 | 23.759 | 0 6.763 | 24 | 0 | 24 | 0 | 24 | 0 | 24 | 0 6.791 | 429 | 0 | 429 | 0 | 429 | 0 | 429 | 0 6.792 | 854 | 0 | 854 | 0 | 854 | 0 | 854 | 0 6.811 | 257 | 0 | 257 | 0 | 257 | 0 | 257 | 0 6.812 | 54 | 0 | 54 | 0 | 54 | 0 | 54 | 0 6.821 | 16 | 0 | 16 | 0 | 16 | 0 | 16 | 0 6.822 | 16 | 0 | 16 | 0 | 16 | 0 | 16 | 0 6.91 | 893 | 0 | 640 | 0 | 640 | 0 | 640 | 0 6.92 | 1.001 | 0 | 1.001 | 0 | 1.001 | 0 | 1.001 | 0 Totaal hoofdtaakveld 6 | 91.704 | 17.788 | 89.608 | 18.142 | 86.747 | 18.577 | 86.698 | 18.577 7. Volksgezondheid en milieu 7.1 | 4.142 | 152 | 4.142 | 152 | 4.142 | 152 | 4.142 | 152 7.2 | 3.431 | 5.711 | 4.104 | 6.211 | 4.251 | 6.211 | 4.385 | 6.211 7.3 | 11.032 | 14.005 | 11.032 | 14.005 | 11.032 | 14.005 | 11.044 | 14.005 7.4 | 5.193 | 212 | 5.093 | 212 | 5.018 | 212 | 5.018 | 212 7.5 | 1.782 | 1.128 | 1.789 | 1.128 | 1.786 | 1.128 | 1.784 | 1.128 Totaal hoofdtaakveld 7 | 25.580 | 21.207 | 26.160 | 21.707 | 26.229 | 21.707 | 26.373 | 21.707 8.

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 8.1 | 3.418 | 157 | 3.379 | 157 | 3.238 | 157 | 3.190 | 157 8.2 | 1.924 | 1.924 | 1.527 | 1.527 | 777 | 777 | 777 | 777 8.3 | 4.498 | 3.621 | 4.495 | 3.621 | 4.494 | 3.621 | 4.494 | 3.621 Totaal hoofdtaakveld 8 | 9.841 | 5.702 | 9.401 | 5.306 | 8.509 | 4.555 | 8.461 | 4.555 BEGROTING 2027-2030 | 90 Overzicht van incidentele baten en lasten Om te bepalen of er in de begroting en meerjarenraming sprake is van structureel evenwicht dient inzichtelijk gemaakt te worden welke incidentele baten en lasten de begroting en meerjarenraming bevat. In artikel 19, onderdeel c, van het BBV is daarom geregeld, dat de toelichting op het overzicht van baten en lasten ten minste een overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten per programma bevat. Bedragen x € 1.000 Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A. Dienstverlening en bestuur L: onderzoek inwonerpanel, collegeprogramma | 7 L: regionale samenwerking, collegeprogramma | 50 B. Een veilige en mooie gemeente L: fietsbeleidsplan | 30 | 15 | 15 L: beleidsplan parkeren | 165 | 25 L: civiele kunstwerken | 5 L: inzet bijdrage regiodeal | 65 | 65 | 65 B: bijdrage regiodeal | -65 | -65 | -65 C. Maatschappelijke ontwikkeling L: meicirculaire, wmo | 623 L: campagne sociale basis, collegeprogramma | 100 L: heronderzoek Wmo, collegeprogramma | 253 D.

Ruimtelijke ontwikkeling en wonen L: projectorganisatie Het goede leven | 600 | 600 | 600 B: inzet reserve realisatiestimulans voor projectorganisatie | -600 | -600 | -600 L: stichting Duurzaam Vijfheerenlanden | 78 | 78 L: opstellen stedenbouwkundig kader, collegeprogramma | 70 L: energietransitie, warmteprogramma, collegeprogramma | 100 L: versterking strategische rol grondposities, collegeprogramma | 200 | 150 | 100 | 50 L: landelijk gebied, erven vol kansen, collegeprogramma | 20 L: versterking economisch profiel, collegeprogramma | 50 L: herijking omgevingsvisie, collegeprogramma | 40 L: aanpassen nota ruimtelijke kwaliteit, collegeprogramma | 30 E. Sport, cultuur en recreatie L: aanvullend onderhoud bibliotheek, 2e berap 2026 | 15 B: Verkoop pand bibliotheek | -1.150 L: Toevoeging opbrengst verkoop aan AR | 1.150 F Financieel gezond L: opstellen lange termijn perspectief Vijfheerenlanden 2060 | 80 L: inhuur sociaal domein | 621 | 473 | 219 B: dekking ten laste van reserve sociaal domein | -621 | -473 | -219 Saldo incidentele baten en lasten | 1.639 | 520 | 140 | 50 BEGROTING 2027-2030 | 91 Stelposten in de begroting In de begroting wordt gewerkt met een aantal stelposten. Deze zijn in onderstaande tabel opgenomen: Stelposten in de begroting (x 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Stelpost BCF | -630 | -630 | -630 | -630 2.

Kapitaallasten investeringsagenda Het goede leven | 177 | 348 | 571 3. Groei algemene uitkering | -177 | -348 | -571 Totaal | -630 | -630 | -630 | -630 Ad 1: Gemeenten mogen de onderuitputting van het BTW- Compensatiefonds als stelpost opnemen in de begroting. Na de verschijning van de meicirculaire is deze post neerwaarts bijgesteld op basis van de geactualiseerde prognose. Ad 2 en 3: Voor het uitvoeren van de Investeringsagenda is een stelpost kapitaallasten opgenomen als dekking voor de kwaliteitsverhogende investeringen. Zolang er nog geen daadwerkelijk te activeren uitgaven zijn gedaan, valt (het saldo van) deze stelpost vrij gedurende het jaar. Tegenover deze post staat onder 3 een verwachte groei van de algemene uitkering als gevolg van de ontwikkeling van gemeente Vijfheerenlanden. Structureel begrotingssaldo De incidentele baten en lasten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo. Incidentele lasten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo positief en incidentele baten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo negatief. Met het opnemen van alleen een (verplicht) cijfermatig overzicht van incidentele baten en lasten ontstaat nog niet automatisch het inzicht of er sprake is van een structureel begrotings- of jaarrekeningsaldo.

Door het betrekken van de eindcijfers uit het overzicht van incidentele baten en lasten bij het begrotingssaldo met de cijfers uit het overzicht van de (totale) lasten en baten wordt inzicht gegeven in het begrotingssaldo. BEGROTING 2027-2030 | 92 Bedragen x € 1.000 Structureel begrotingssaldo | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten exclusief mutaties reserves | 215.545 | 215.455 | 214.393 | 214.365 Baten exclusief mutaties reserves | 214.914 | 211.454 | 208.839 | 210.728 Geraamd saldo van baten en lasten | -632 | -4.001 | -5.555 | -3.637 Toevoegingen reserves | 0 | 1.150 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | 2.908 | 2.402 | 1.652 | 833 Geraamd resultaat | 2.277 | -2.748 | -3.902 | -2.804 Incidentele lasten (excl. reservestortingen) | 2.925 | 1.658 | 1.024 | 50 Incidentele baten (excl. reserveonttrekkingen) | -65 | -1.215 | -65 | 0 Incidentele toevoegingen reserves | 0 | 1.150 | 0 | 0 Incidentele onttrekkingen reserves | -1.221 | -1.073 | -819 Saldo van incidentele baten en lasten | 1.639 | 520 | 140 | 50 Structureel begrotingssaldo | 3.916 | -2.228 | -3.762 | -2.754 De jaarschijf 2027 laat bij de bepaling van het structurele karakter ook een positief resultaat zien. De jaarschijven 2028 tonen lichte verbetering maar laten nog een negatief resultaat zien.

Mutaties reserves In onderstaand overzicht is de ontwikkeling van het eigen vermogen weergegeven, onderverdeeld naar de Algemene reserve, bestemmingsreserves en (nog te realiseren) resultaten. Onder het resultaat zijn ook de begrotingssaldo’s opgenomen van deze meerjarenbegroting. De saldo’s worden in het jaar na realisatie toegevoegd aan de Algemene reserve. (x 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene reserves | 60.870 | 65.826 | 63.814 | 65.496 | 62.406 | 58.382 Bestemmingsreserves | 28.584 | 21.437 | 19.272 | 18.615 | 17.304 | 16.593 resultaat | 8.263 | -1.269 | 2.277 | -2.748 | -3.902 | -2.804 saldo | 97.717 | 85.994 | 85.363 | 81.362 | 75.808 | 72.171 BEGROTING 2027-2030 | 93 Beoordeling financiële positie voor de komende vier jaren Naast de beoordeling van het weerstandsvermogen wordt de financiële positie van de gemeente voor de komende vier jaren ook beoordeeld aan de hand de verplicht op te nemen financiële kengetallen.

In artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) is een verplicht voorgeschreven set van kengetallen opgenomen voor: • De netto schuldquote • De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen • De solvabiliteitsratio • De structurele exploitatieruimte • De grondexploitatie • De belastingcapaciteit Deze kengetallen geven in samenhang een goed inzicht in de financiële positie van een gemeente. Om verschillende financiële kengetallen te kunnen berekenen, is een meerjarige balans benodigd. De geprognotiseerde balans voor de periode 2027 t/m 2030 is hierna volgend opgenomen. Meerjarige balans voor 2027 t/m 2030 Activa | Begr. 2027 | Begr. 2028 | Begr. 2029 | Begr 2030 Vaste activa Immateriële vaste activa | 11.131 | 11.131 | 11.131 | 11.131 Materiële vaste activa | 264.440 | 275.196 | 283.124 | 304.285 Financiële vaste activa | 29.696 | 29.696 | 29.696 | 29.696 Vlottende activa Voorraden | -2.210 | -1.890 | 1.611 | 4.586 Uitzettingen < 1 jaar | 80.371 | 53.830 | 32.395 | 3.403 Liquide middelen | 562 | 562 | 562 | 562 Overlopende activa | 7.734 | 7.734 | 7.734 | 7.734 Totaal Activa | 391.724 | 376.259 | 366.252 | 361.397 Passiva | Begr. 2027 | Begr. 2028 | Begr. 2029 | Begr.

2030 Vaste passiva Eigen vermogen | 85.363 | 81.362 | 75.808 | 72.171 Voorzieningen | 19.007 | 19.007 | 19.007 | 19.007 Vaste schulden | 257.003 | 249.753 | 242.503 | 235.253 Vlottende passiva Netto vlottende schulden | 4.470 | 256 | 3.053 | 9.085 Overlopende passiva | 25.881 | 25.881 | 25.881 | 25.881 Totaal Passiva | 391.724 | 376.259 | 366.252 | 361.397 BEGROTING 2027-2030 | 94 De in de balans opgenomen meerjarige ontwikkeling van onze bezittingen en schulden zijn bepalend voor onder andere de kengetallen netto schuldquote, solvabiliteit en grondexploitatie. De financiële kengetallen structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit worden berekend op basis van respectievelijk het overzicht van baten en lasten en het tarievenoverzicht in de paragraaf lokale heffingen.

De kengetallen laten voor de planperiode 2027-2030 de volgende resultaten zien: Financiële kengetallen | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote in % | 92,4% | 101,0% | 110,2% | 122,2% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen in % | 84,1% | 92,9% | 102,6% | 115,2% Solvabiliteitsratio | 21,8% | 21,6% | 20,7% | 20,0% Kengetal grondexploitatie | -1,0% | -0,9% | 0,8% | 2,2% Structurele exploitatieruimte | 1,1% | -1,1% | -2,3% | -1,4% (Onbenutte) belastingcapaciteit woonlasten | 114,0% | 114,0% | 114,0% | 114,0% Onbenutte belastingcapaciteit ozb in percentage van de inkomsten | 1,3% | 1,4% | 1,4% | 1,4% Saldo van baten en lasten in percentage van de inkomsten | 0,8% | -1,6% | -2,3% | -1,8% Financiële kengetallen | Voldoende | Matig | Onvoldoende Netto schuldquote in % | < 90% | 90%-130% | >130% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen in % | < 90% | 90%-130% | >130% Solvabiliteitsratio | > 30% | 20%-30% | < 20% Kengetal grondexploitatie | < 20% | 20%-35% | >35% Structurele exploitatieruimte | Begr en Mrj >0% | n.v.t. Begr en Mrj <0% (Onbenutte) belastingcapaciteit woonlasten | <95% | 95-105% | >105% Onbenutte belastingcapaciteit ozb in percentage van de inkomsten | >0% | n.v.t. | < 0% Saldo van baten en lasten in percentage van de inkomsten | >0% | n.v.t.

| < 0% Netto schuldquote De netto schuldquote beoordeelt de schuld als aandeel van de gemeentelijke baten. Daarbij ligt de nadruk bij de beoordeling op de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen. Een grote portefeuille uitgeleende gelden aan derden nuanceert namelijk het beeld. Immers, uitgeleende gelden worden normaliter door de derden terugbetaald en zijn derhalve geen risico. Als we kijken naar de ontwikkeling van de netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, dan blijkt dat deze voor de jaren 2027 en 2028 onder de in de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vastgestelde norm van maximaal 100% blijft. Vanaf 2029 stijgt de netto schuldquote boven deze norm. Deze ontwikkeling wordt enerzijds veroorzaakt door een afname van de baten als gevolg van het ravijnjaar 2028 en anderzijds door de financiering van de investeringsopgave. Hierdoor verslechtert de verhouding tussen de schuldenlast en de baten, waardoor de netto schuldquote geleidelijk stijgt. BEGROTING 2027-2030 | 95 BEGROTING 2027-2030 96 Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Dit kengetal wordt berekend als de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen en geeft aan in hoeverre de activa met eigen middelen zijn gefinancierd.

In de periode 2027 tot en met 2030 ligt de solvabiliteitsratio boven of op de grens van 20% en wordt deze als matig beoordeeld. De afname van de solvabiliteitsratio wordt voornamelijk veroorzaakt door de daling van het eigen vermogen als gevolg van negatieve begrotingsresultaten vanaf 2028 en afnemende reserves. Hoewel het balanstotaal geleidelijk afneemt doordat investeringen worden gefinancierd uit de afbouw van de uitzettingen korter dan één jaar, daalt het eigen vermogen relatief sterker. Hierdoor verslechtert de solvabiliteitsratio en wordt deze in 2030 als onvoldoende beoordeeld. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat er vanuit wordt gegaan dat de voorgenomen investeringen daadwerkelijk binnen de geraamde budgetten en volgens de voorziene planning worden gerealiseerd. Kengetal Grondexploitatie Het financiële kengetal ‘grondexploitatie’ geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Wanneer een gemeente grond tegen de veel lagere prijs van landbouwgrond heeft aangekocht, loopt ze veel minder risico dan wanneer er dure grond is aangekocht en de vraag naar woningen is gestagneerd. Hoe kleiner het aandeel van de grondpositie is ten opzichte van de totale geraamde baten, hoe kleiner het risico is op het onvermogen om verliezen te kunnen opvangen. Een uitkomst kleiner dan 20% wordt als gunstig beschouwd.

Voor 2027 komt het kengetal op -1,0 % uit. Dus een voldoende. In meerjarig perspectief neemt het kengetal licht af maar blijft het ruim onder de 20%. Kengetal Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt ook het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Het BBV bepaalt dat een overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten per programma wordt opgenomen. Met behulp van deze gegevens en de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves, waar op grond van het BBV eveneens een overzicht van moet BEGROTING 2027-2030 97 worden opgenomen, wordt de structurele exploitatieruimte bepaald. De begroting sluit voor het jaren 2027 op een positief saldo. Vanaf het jaar 2028 sluit de begroting op een negatief saldo. Dit wordt mede veroorzaakt doordat de tijdelijke compensatie vanuit het Rijk na 2027 afloopt en daarmee het ravijnjaar is uitgesteld van 2026 naar 2028.

Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk (de woonlasten van een gezin in een gemiddelde koopwoning) zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde van het voorgaande jaar. Net als voorgaande jaren blijkt uit de tabel dat we voor het komende jaar boven het landelijk gemiddelde van het voorgaande jaar zitten. De woonlasten van een gemiddeld gezin in Vijfheerenlanden komen in 2027 uit op € 1.248 waar het landelijk gemiddelde in 2026 volgens de Atlas van de lokale lasten 2026 van het Coelo uitkomt op € 1.095. Dit levert een score op van 114% ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Onbenutte belastingcapaciteit ozb De onbenutte belastingcapaciteit ozb wordt gerelateerd aan de norm die wordt gehanteerd om als gemeente in aanmerking te kunnen komen voor een zogenaamde artikel 12-bijdrage uit het gemeentefonds. Om voor een dergelijke aanvullende bijdrage in aanmerking te komen, moet de gemeente een redelijk tarief ozb hanteren van minimaal 0,1595% voor 2027 over zowel de WOZ-waarde woningen en niet-woningen. Hierbij wordt uitgegaan dat er sprake is van 100% kostendekking bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Het tarief voor woningeigenaren zit nog ruimschoots onder dit percentage. Voor niet woningen hanteren we een hoger tarief.

Wanneer we de werkelijke opbrengst uit OZB vergelijken met de opbrengst op basis van het redelijk tarief ozb van 0,1595% is er in 2027 een onbenutte belastingcapaciteit ozb van afgerond € 2,9 miljoen, ofwel 1,34% van de totale inkomsten van de gemeente. Beoordeling financiële positie in samenhang Wanneer de vijf financiële kengetallen in samenhang worden beoordeeld, waarbij de twee kengetallen voor de schuldquote als één geheel worden beschouwd, ontstaat het beeld dat de financiële positie van de gemeente in de komende vier jaar verslechtert. Deze ontwikkeling komt voornamelijk tot uitdrukking in de stijgende schuldquote en de dalende solvabiliteitsratio. BEGROTING 2027-2030 98 De verwachte ontwikkeling van deze kengetallen hangt nauw samen met de omvang van de geplande investeringen en de wijze waarop deze worden gefinancierd. Indien de investeringen daadwerkelijk binnen de geraamde budgetten en volgens de voorziene planning worden gerealiseerd, zullen de kengetallen zich naar verwachting ontwikkelen zoals in deze meerjarenraming is weergegeven. Versterking van het eigen vermogen blijft daarom wenselijk. BEGROTING 2027-2030 99 Begrotingssubsidies Conform artikel 4:23 Awb nemen we onderstaand overzicht op in de begroting om deze subsidies rechtmatig te kunnen verlenen.

Organisatie Maximaal subsidiebedrag Omschrijving activiteit Stichting Leergeld AV 120.000 Inwoners doen volwaardig mee en dragen bij aan de samenleving VHL pas kinderen minimagezinnen Stichting Maatje Vijfheerenlanden 140.000 Begeleidingstrajecten financiële hulp bij schulden en bijdragen aan financiële zelfredzaamheid Stichting Slachtofferhulp Nederland 16.850 Psychosociale, juridische en praktische ondersteuning aanbieden aan slachtoffers, getuigen en/ of nabestaanden van een misdrijf, verkeersongeval of calamiteit. Stichting Regiobibliotheek Lek & IJssel 1.390.000 Voorkomen en bestrijden van laaggeletterdheid en gebrek aan digitale vaardigheden. Stimuleren leesplezier, taalvaardigheid, digitale geletterdheid, culturele participatie en persoonlijke ontwikkeling voor de lokale gemeenschap. Pont Vrevia 75.000 Voet- en fietsveer Vrevia verbindt de twee historische plaatsen Vianen en Vreeswijk en is onderdeel van de hoofdfietsroute van de gemeenten Nieuwegein/Vianen en de provincie Utrecht. Tussen Lek en Linge 371.000 Gebiedsmarketing VHL - activiteiten gericht om het gebied van de Gemeente Vijfheerenlanden zo aantrekkelijk mogelijk onder de aandacht te brengen bij toeristische bezoekers, inwoners en ondernemers zodat zij bewust kiezen om hier te recreëren, te verblijven, te vestigen of te ondernemen.

Daarmee dragen zij onder het merk Tussen Lek & Linge (indirect) bij aan het behoud en/of verbetering van het recreatieve klimaat in de gemeente Vijfheerenlanden. BEGROTING 2027-2030 100 Stichting Duurzaam Vijfheerenlanden 78.000 Werken aan duurzame ambities d.m.v. natuur- en duurzaamheidseducatie (NDE), het verbinden met en ondersteunen van (andere) initiatieven gericht op duurzaamheid binnen de gemeente Vijfheerenlanden in brede zin en additionele financiering bij externe fondsen werven ten behoeve van duurzaamheidsactiviteiten en - programma’s en hierdoor een bijdrage te leveren aan het behalen van duurzaamheidsdoelen binnen de gemeente Vijfheerenlanden. Stichting tot Instandhouding van Molens in de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden (SIMAV) regulier 33.000 Het behouden van de molens als cultureel erfgoed en onderhouden van deze historische monumenten. Het gaat in de gemeente Vijfheerenlanden om vier molens. In totaal betreft het 33 molens in de regio. SIMAV (wiekenkruizen) 100.000 (in 10 termijnen van 10.000) Deze specifieke subsidie is bedoeld voor het noodzakelijk onderhoud aan de wiekenkruisen van de vier molens in gemeente Vijfheerenlanden. Geconstateerd is dat bij alle molens in onze gemeente de wiekenkruisen vervangen dienen te worden om het erfgoed te kunnen behouden. Dit wordt in 10 jaarlijkse termijnen van € 10.000,- als voorschot uitbetaald.

2027 betreft termijn 1 van 10. BEGROTING 2027-2030 101 9. Paragraaf A1 Bedrijfsvoering 9.1 Inleiding Deze paragraaf heeft tot doel om inzicht te geven in de in 2027 te realiseren resultaten met betrekking tot de gemeentelijke bedrijfsvoering. Wij willen immers een moderne en resultaatgerichte gemeente zijn, die uitgaat van de kracht van de samenleving, die opgavegericht werkt, wijk- en dorpsgericht is en nieuwe bestuurskracht benut. In 2024 is geconstateerd, dat het noodzakelijk is om meer richting en sturing te geven aan de ontwikkelvraag van onze organisatie. Dit mede in relatie tot de (ook veranderende bestuurlijke) opgaven van vandaag en morgen. Vanuit een gedachte van ‘samen verder bouwen’ is daarom in 2025 en 2026 de gemeentelijke organisatiestructuur vernieuwd. De organisatie is daarbij ingedeeld in drie beleidsmatige domeinen: bedrijfsvoering, leefomgeving en samenleving. In 2027 wordt deze vernieuwing doorgezet waarbij het accent komt te leggen op de verdere doorontwikkeling binnen de drie domeinen.

9.2 Beleidsnota’s en verordeningen Beleidsnota’s Naam Jaar Beleidsnota organisatiekosten 2023 Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Vijfheerenlanden 2022 Participatiebeleid gemeente Vijfheerenlanden (Denkwijzer) 2024 ICT-Visie 2025 Verordeningen Naam Jaar Verordening financieel beleid, beheer en organisatie 2026 Archiefverordening gemeente Vijfheerenlanden 2019 Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid 2019 Controleverordening Vijfheerenlanden 2025 Mandaat- en volmachtregeling gemeente Vijfheerenlanden 2025 BEGROTING 2027-2030 102 9.3 Trends en ontwikkelingen Samen verder bouwen Tijdens de vorming van de gemeente Vijfheerenlanden in 2016 en 2017 is gekozen voor ‘zelforganisatie’ als organisatiemodel. Dat heeft veel gebracht, maar in de praktijk waren er ook kanttekeningen. De in 2023 en 2024 uitgevoerde evaluatie van zelforganisatie leidde tot de conclusie dat er behoefte was aan meer richting, sturing, leiderschap en focus. Deze conclusie is in 2024 uitgewerkt in de notitie ‘Samen verder bouwen’. In de eerste helft van 2025 is het herontwerp van het organisatiemodel door het college vastgesteld. Vervolgens zijn de nieuwe leidinggevende functies bemenst en is per 1 september 2025 gestart met het nieuwe model. Het nieuwe model kenmerkt zich door een compact en krachtig strategisch directieteam, passend bij onze omvang en opgaven.

En met daaronder per domein managers, teamleiders en waar nodig regisseurs voor de aansturing en begeleiding van teams en medewerkers. Daarbij worden de (strategische) sturing, rolduidelijkheid en handelingsbekwaamheid versterkt met opleiding, begeleiding, evaluatie en advies. Waardoor de betrokkenen de kennis en kunde hebben om vanuit duidelijke roldefinities te sturen en te handelen om zo de strategische koers van de gemeente Vijfheerenlanden en de bijbehorende opgaven effectiever te realiseren. Belangrijk hierbij is het stimuleren van collectiviteit in leiderschap en eenduidigheid in de manier van aansturen. Dit binnen en tussen teams en domeinen. Het management zet hierbij de norm en dient daarbij eensgezind op te trekken. Hun voorbeeldgedrag en effectiviteit zijn sleutelfactoren in het realiseren van het nieuwe organisatiemodel en een andere, meer integrale en resultaatgerichtere, manier van werken en samenwerken. Samen verder bouwen heeft ook als doel het versterken van het zelforganiserend vermogen van onze medewerkers en teams. Dit is het vermogen om vanuit taak- en teamvolwassenheid zelfstandig invulling te geven aan het werk en daarbij professioneel zelfoplossend en regulerend te handelen maar dit wel binnen duidelijke kaders. Binnen deze kaders worden randvoorwaarden gegeven en middelen verschaft waardoor medewerkers en teams goed kunnen functioneren.

Dit altijd in goede afstemming met teamleden en leidinggevende. Binnen deze vorm van samenwerking en ontwikkeling is er, naast horizontale sturing tussen medewerkers en teams, ook sprake van verticale sturing en van het afleggen van verantwoording. Daartoe is in 2026 een nieuwe HR- gesprekscyclus ingericht. Dit met als doel een betere professionele aanspreekbaarheid op het handelen en de BEGROTING 2027-2030 103 resultaten van medewerkers en teams te verkrijgen en daardoor groei in kwaliteit en werkresultaten. Binnen ‘samen verder bouwen’ zijn er meer leidinggevenden aangesteld om zo meer aandacht te kunnen geven aan teams, de bijbehorende werkprocessen en de verdeling en prioritering van het werk passend bij de kwaliteiten van de teamleden. Door meer richting, sturing en focus, en door medewerkers ook beter toe te rusten, werken we aan betere competenties voor medewerkers om het eigen werk te overzien en effectiviteit in de uitvoering daarvan te waarborgen. Dit moet een acceptabele werkdruk en een betere werkbelasting waarborgen. Het nieuwe organisatiemodel is geen doel op zich, maar een middel om bij te dragen aan het realiseren van de gemeentelijke en organisatiedoelen. Dit betekent ook, dat op basis van nieuw inzicht, latere bijstellingen in het model altijd mogelijk zijn als deze bijdragen aan het realiseren van deze doelen.

Flexibiliteit in de implementatie van het nieuwe organisatieontwerp is dus belangrijk. Het nieuwe organisatiemodel wordt geïmplementeerd in de periode 2025 tot en met 2028. Daarbij ligt de focus in de jaren 2025 en 2026 vooral op organisatiebrede aanpassingen en in de jaren 2027 en 2028 vooral op domein-specifieke bijstellingen en optimaliseringen. Sturingsinformatie; meet- en merkbare indicatoren In de programmabegroting 2026 hebben wij aangekondigd de voortgang van ‘samen verder bouwen’ actief te gaan meten. Begin 2026 is daartoe een verkenning uitgevoerd van de binnen de organisatie beschikbare kwantitatieve en kwalitatieve informatie. Wil de effectiviteit en efficiency van de gemeente Vijfheerenlanden immers actief worden gemonitord, dan moet er ingezet worden op het combineren van verschillende methoden: maak ontwikkel-, beleids- en financiële doelen SMART, verzamel kwantitatieve en kwalitatieve data over maatschappelijke ontwikkelingen en de (klant)ervaringen van burgers en bedrijven en maak waar mogelijk gebruik van bestaande instrumenten. Naar aanleiding van deze verkenning is geconcludeerd, dat er veel informatie al beschikbaar is of beschikbaar te maken is. Ook is echter geconcludeerd dat de frequentie waarop informatie beschikbaar wordt gesteld nu te laag is. Informatie wordt periodiek of soms slechts één keer per jaar aan directie en management aangeboden.

Bijvoorbeeld in bestuursrapportages of een jaarverslag dienstverlening. Voor BEGROTING 2027-2030 104 daadwerkelijke sturing door het management moet die frequentie omhoog. Waar mogelijk zelfs naar realtime sturing. Ook is geconcludeerd dat sturingsinformatie niet centraal beschikbaar is, maar moet worden ontsloten uit meerdere systemen en/of rapportages. Directie en management hebben echter behoefte aan inzicht in ontwikkelingen, prestaties en risico’s, zonder dat zij daarvoor moeten zoeken in afzonderlijke systemen of in complexe rapportages. Binnen het gemeentelijke project toekomstbestendige datastructuur wordt hieraan gewerkt. Een nieuw dashboard wordt ingericht als centrale plek waarop interne sturingsinformatie overzichtelijk kan worden aangeboden. Dit dashboard moet data gaan bundelen uit meerdere systemen. Door deze gegevens binnen één dashboard beschikbaar te stellen, ontstaat een integraal beeld van de gemeentelijke prestaties. Oplevering is voorzien in de eerste helft van 2027.

Het is de bedoeling via het nieuwe dashboard in ieder geval de volgende informatie te gaan ontsluiten: • Niet-financiële sturingsinformatie wat betreft de ontwikkeling en samenstelling van de gemeentelijke organisatie, bijvoorbeeld informatie over formatie, bezetting en ziekteverzuim, maar ook informatie over het welbevinden van onze medewerkers dat periodiek via een verkort medewerkersonderzoek zal worden uitgevraagd. • De ontwikkeling van de organisatiekosten waarbij belangrijk is dat er niet alleen sprake is van monitoring van de actuele stand van zaken, maar vooral ook van een actuele jaarprognose (in relatie tot de vastgestelde kaders). • Voortgang van veranderprocessen, bijvoorbeeld wat betreft de inhoudelijke doorontwikkeling van werkprocessen waarbij mede door het benutten van innovatieve kansen resultaten moeten worden gerealiseerd op het gebied van integraliteit, efficiency en effectiviteit. Deze vereisen vaak een projectmatige veranderaanpak. • Voortgang van in het zaaksysteem opgenomen resultaten, dit betreft bijvoorbeeld de in de begroting opgenomen bestuurlijke resultaatafspraken maar ook ambtelijke resultaten zoals de opvolging van aanbevelingen van de accountant en de VIC (interne controle). Daarbij moet er worden gestreefd naar een verhoging van de rapportagefrequentie van driemaal per jaar naar (idealiter) realtime.

• Klantwaardering/inwonertevredenheid, dit betreft bijvoorbeeld de monitor externe dienstverlening (klanttevredenheidsmetingen) en de klachtenmonitor. Maar ook eventueel nieuw te ontwikkelen monitors BEGROTING 2027-2030 105 als klanttevredenheidsmetingen voor interne producten, een verkorte monitor sociale kracht en een monitor social media. Doorontwikkeling domein bedrijfsvoering Het domein bedrijfsvoering staat de komende jaren in het teken van een toekomstbestendige, veilige en datagedreven organisatie. Goede dienstverlening aan inwoners, ondernemers en bestuur blijft daarbij het uitgangspunt. Om dit te realiseren wordt vanuit de ICT-visie ingezet op het versterken van de informatiehuishouding, het verbeteren van de kwaliteit en beschikbaarheid van data en het verder digitaliseren van werkprocessen. Dat vraagt niet alleen om betere systemen, maar vooral ook om betere werkprocessen en een organisatie die bewust en vaardig omgaat met data en digitale middelen. Daarom richt de inzet zich op het verbeteren van primaire processen, het verhogen van digitale vaardigheden van medewerkers en het benutten van technologische ontwikkelingen zoals kunstmatige intelligentie (AI). Tegelijkertijd wordt de gemeentelijke organisatie geconfronteerd met een steeds complexere digitale omgeving en strengere wettelijke eisen op het gebied van informatiebeveiliging.

De inwerkingtreding van de Cyberbeveiligingswet maakt digitale veiligheid nog nadrukkelijker ook een bestuurlijke verantwoordelijkheid. Hierdoor groeit het belang van risicomanagement, continuïteitsmanagement en structurele investeringen in informatieveiligheid. Naast deze ontwikkelingen zoekt het domein bedrijfsvoering ook actief naar mogelijkheden om efficiënter en innovatiever te werken. Door processen slimmer in te richten, te automatiseren en regionaal of landelijk samen te werken, kunnen ombuigingen worden gerealiseerd zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van de dienstverlening. Daartoe is een aantal concrete ontwikkelopgaven voor het domein bedrijfsvoering geformuleerd: • Verbeteren van de informatiehuishouding en datakwaliteit: Veel sturingsinformatie ontstaat in dagelijkse werkprocessen. Daarom richt de verbetering zich niet alleen op systemen, maar juist op de processen waarin gegevens worden vastgelegd en beheerd. Deze verbeteringen worden zoveel mogelijk gekoppeld aan natuurlijke vervangingsmomenten van software en aan lopende verandertrajecten. Daarmee wordt voorkomen dat afzonderlijke projecten ontstaan en kunnen verbeteringen efficiënt worden gerealiseerd.

Het kiezen van natuurlijke momenten (systeemvervanging) brengt overigens wel het risico met zich mee dat in die bedrijfsonderdelen waar geen systeemvervanging gepland staat, er minder aandacht is voor processen en data. Daarnaast vraagt deze ontwikkeling om extra aandacht voor de digitale vaardigheden van medewerkers. Alleen BEGROTING 2027-2030 106 wanneer medewerkers gegevens op een juiste en consistente manier vastleggen, ontstaat betrouwbare managementinformatie. • Verantwoorde inzet van kunstmatige intelligentie (AI): Na een eerste AI-pilot is inmiddels een generieke AI-toepassing beschikbaar gesteld aan medewerkers. Nieuwe initiatieven worden gestart om AI gerichter te integreren in werkprocessen. De verwachte meerwaarde is aanzienlijk. AI kan bijdragen aan hogere productiviteit en een betere informatieverwerking en ondersteuning van medewerkers bij routinematige taken. De verdere invoering vereist wel specialistische kennis, duidelijke kaders en voldoende capaciteit voor begeleiding en implementatie. De huidige middelen beperken nog de snelheid waarmee nieuwe toepassingen kunnen worden opgeschaald. • Versterken van cyberveiligheid: De Cyberbeveiligingswet is sinds 1 juli 2026 van kracht.

Deze wet verplicht gemeenten onder meer tot: een aantoonbare zorgplicht voor digitale veiligheid; registratie bij het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC); tijdige melding van significante cyberincidenten; versterkt toezicht op naleving en uitvoering volgens de BIO2-richtlijnen. Daarmee is informatieveiligheid niet langer alleen een technisch vraagstuk, maar nadrukkelijk onderdeel van bestuurlijke sturing. Belangrijk hierbij is de invoering van een SIEM/SOC-voorziening (Security Information & Event Management en Security Operations Center). Hiermee wordt het gemeentelijke netwerk continu gemonitord, worden risico's tijdig gesignaleerd en kan adequaat worden ingegrepen wanneer sprake is van digitale dreigingen. De invoering van deze voorzieningen brengt de komende jaren extra kosten met zich mee. Ondanks de wettelijke verplichting stelt het rijk hiervoor geen specifieke financiële middelen beschikbaar. Daarom wordt gekozen voor een realistische groeistrategie waarbij de dienstverlening van het SIEM/SOC stapsgewijs wordt uitgebreid. • Intensiveren van samenwerking: Digitalisering vraagt steeds vaker om samenwerking over gemeentegrenzen heen. Daarom wordt aangesloten bij landelijke collectiviseringsvoorstellen van de VNG.

Deze gezamenlijke aanpak biedt kansen om opgaven aan te pakken die voor individuele gemeenten lastig zelfstandig te realiseren zijn, zoals toekomstbestendige cloudvoorzieningen. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om eigen keuzes te kunnen maken en het eigen ontwikkeltempo vast te houden. Daarom wordt steeds afgewogen of landelijke oplossingen aansluiten bij de lokale behoefte. Ook regionaal wordt de samenwerking voortgezet. Met vier vergelijkbare gemeenten wordt samengewerkt op het gebied van informatiehuishouding. Vanwege verschillen in ontwikkeling en prioriteiten wordt de focus BEGROTING 2027-2030 107 daarbij gelegd op kleinschalige, praktische projecten met direct toepasbare resultaten. • Realiseren van efficiency en automatisering: Voor 2027 is een structurele ombuiging op de organisatiekosten vastgesteld van € 0,5 miljoen. Om deze te realiseren worden businesscases ontwikkeld. De focus ligt daarbij op het automatiseren en optimaliseren van processen. Door inzet van technologie, digitalisering en standaardisering kunnen werkzaamheden slimmer worden georganiseerd. De benodigde investeringen worden gedekt uit de verwachte opbrengsten van deze verbeteringen. Bij de uitvoering wordt gebruikgemaakt van de expertise binnen verschillende onderdelen van Bedrijfsvoering, waaronder ICT, HRM en Financiën.

Hierdoor ontstaat een integrale aanpak waarin zowel techniek, organisatie als menselijk handelen worden meegenomen. • VNG handreiking weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau: De VNG heeft een uitgebreide handreiking opgesteld die gemeenten ondersteunt bij het versterken van de lokale weerbaarheid en veerkracht. Deze handreiking sluit aan op de bestaande gemeentelijke verantwoordelijkheid om publieke taken en dienstverlening ook bij calamiteiten en crises zoveel mogelijk te continueren, en past binnen de wettelijke kaders voor crisisbeheersing, bestuurlijke continuïteit en informatievoorziening. Om hier invulling aan te geven, is het noodzakelijk om de bedrijfskritische processen van de organisatie in beeld te brengen, de risico’s en afhankelijkheden te analyseren en te bepalen welke maatregelen nodig zijn om deze processen bij verstoringen te borgen. Hiervoor wordt voorgesteld een Business Continuity Management Plan (BCM-plan) op te stellen. Met dit plan ontstaat inzicht in prioritaire processen, minimale bezetting, kritieke systemen, herstelmaatregelen en handelingsperspectief bij calamiteiten en crises. Het voorgaande betekent, dat de ontwikkelingen binnen de bedrijfsvoering vragen om een meer strategische en integrale vorm van sturing.

Data, digitalisering en informatieveiligheid zijn niet langer uitsluitend ondersteunde processen, maar vormen een essentieel onderdeel van de bedrijfsvoering en bestuurlijke besluitvorming. De sturing verschuift daarom naar: meer focus op datakwaliteit en informatie-gestuurd werken; het inrichten van expliciete bestuurlijke verantwoordelijkheid voor cyberveiligheid; een programmatische aansturing van efficiency- en digitaliseringsopgaven; een betere afweging tussen innovatie, risico's en financiële haalbaarheid en BEGROTING 2027-2030 108 meer samenwerking binnen regionale en landelijke netwerken. Daarnaast wordt sterker gestuurd op businesscases, meetbare resultaten en maatschappelijke meerwaarde. Investeringen moeten aantoonbaar bijdragen aan een betere dienstverlening, een hogere efficiëntie en/of een grotere digitale weerbaarheid. De ingezette koers moet leiden tot een organisatie die in staat is om maatschappelijke opgaven te ondersteunen met betere en betrouwbare informatie, veilige digitale voorzieningen en efficiënte processen. Met deze aanpak wordt gebouwd aan een moderne, veilige, digitaal weerbare en wendbare organisatie die in staat is om ook in een steeds verder digitaliserende samenleving kwalitatief hoogwaardige dienstverlening te blijven bieden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c95032bd-7090-4b15-a23f-749deeea1c64?agendaItemId=f5064945-a2cf-4c2a-bc7e-033f581196a7