CConstaterende datVijfheerenlanden
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2027-2030

Commissie Algemene Zaken 15 oktober 2026, gemeente VijfheerenlandenBij agendapunt: Begroting 2027-203053.930 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 7

Doorontwikkeling domein leefomgeving De fysieke leefomgeving van de gemeente Vijfheerenlanden is bij uitstek het domein waar onze maatschappelijke opgaven ook zichtbaar samenkomen. Bijvoorbeeld in de vorm van woningbouw, mobiliteit, klimaatadaptatie, energietransitie, leefbaarheid, gezondheid, economie, veiligheid en de kwaliteit van dorpen, wijken en landschappen. Dit vraagt om een domein dat integraal werkt, de uitvoering centraal stelt en actief samenwerkt met onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners, regio, provincie en waterschappen. De doorontwikkeling van het domein leefomgeving richt zich daarom dan ook op een beweging van afzonderlijke beleids- en uitvoeringssporen naar één samenhangende uitvoeringskracht voor de fysieke leefomgeving. Daarbij staat centraal de vraag welke maatschappelijke effecten wij als gemeente in gebieden, wijken en kernen willen bereiken en welke rol de gemeente daarbij kiest: richtinggevend, realiserend, verbindend, regulerend, faciliterend of stimulerend. Daartoe is een aantal concrete ontwikkelopgaven voor het domein leefomgeving geformuleerd: • Van beleid naar uitvoering: De komende periode ligt de nadruk op het realiseren van de vastgestelde ambities uit onder meer de omgevingsvisie, gebieds- en dorpsvisies en beleidsnota’s.

Dit vraagt om heldere prioritering, uitvoeringsprogramma’s, realistische planning, passende capaciteit en bestuurlijke keuzes wanneer ambities, middelen en uitvoeringskracht niet in balans zijn. • Versterken projectmatig en gebiedsgericht werken: Ruimtelijke projecten worden ingericht vanuit een eenduidige projectaanpak met duidelijke fasering, besluitmomenten, rollen, opdrachtgeverschap, risicosturing, participatie en financiële beheersing. Daarbij wordt per BEGROTING 2027-2030 109 gebied of kern bekeken hoe projecten elkaar beïnvloeden en waar combinaties mogelijk zijn tussen woningbouw, mobiliteit, groen, water, energie, voorzieningen en beheer. • Beheer openbare ruimte vroegtijdig verbinden met ontwikkeling: Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen wordt beheer vanaf de initiatieffase betrokken. Daarmee worden beheerbaarheid, veiligheid, duurzaamheid, levensduurkosten en gebruikskwaliteit vooraf onderdeel van de afweging. De openbare ruimte wordt zo niet alleen ontworpen voor oplevering, maar ook voor langdurig goed functioneren. • Opgavegericht sturen op maatschappelijke effecten: De inzet van mensen en middelen wordt sterker gekoppeld aan bestuurlijke en maatschappelijke resultaten, zoals voldoende passende woningen, aantrekkelijke en veilige kernen, klimaatbestendige inrichting, bereikbaarheid, biodiversiteit, gezondheid en tevredenheid over de leefomgeving.

Daarbij wordt niet alleen gestuurd op producten en mijlpalen, maar ook op het effect voor inwoners, ondernemers en overige gebruikers van de openbare ruimte. • Datagedreven en lerend werken: Voor projecten en beheer wordt sturingsinformatie beter ontsloten, onder meer over planning, budget, risico’s, areaalgegevens, meldingen, onderhoudsniveaus, vergunning processen, participatie en inwonerstevredenheid. Door deze informatie periodiek te bespreken ontstaat een lerende cyclus van plannen, uitvoeren, meten, evalueren en bijsturen. • Versterken van samenwerking met samenleving en partners: De wijk- en dorpsgerichte aanpak wordt verbonden met de uitvoering van ruimtelijke projecten en beheeropgaven. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners worden vroegtijdig betrokken bij keuzes over inrichting, gebruik en kwaliteit van de leefomgeving. Participatie wordt daarbij niet gezien als een afzonderlijke stap, maar als onderdeel van goed opdrachtgeverschap en professioneel project- en gebiedsmanagement. Het voorgaande betekent dat de sturing wordt ingericht langs drie niveaus. Op strategisch niveau worden de lange termijn koers, maatschappelijke opgaven, gebiedsprioriteiten en bestuurlijke keuzes voorbereid in samenhang met de integrale strategische tafel.

Op tactisch niveau vertaalt het management deze koers naar programma’s, projecten, beheeropgaven, capaciteit, middelen en prioriteiten. Op operationeel niveau realiseren projectleiders, programmamanagers, beheerders en teams de uitvoering, met duidelijke opdrachten, mandaten, rapportages en escalatielijnen. Voor ruimtelijke projecten wordt gewerkt met een uniforme projectopdracht BEGROTING 2027-2030 110 waarin minimaal zijn opgenomen: doel en maatschappelijk effect, bestuurlijk opdrachtgever, ambtelijk opdrachtgever, projectleider, scope, planning, budget, risico’s, afhankelijkheden, participatieaanpak, beheerconsequenties en besluitmomenten. Voor beheer openbare ruimte wordt toegewerkt naar een meerjarige programmering waarin inspecties, meldingen, beleidsdoelen, vervangingsopgaven en investeringen samenkomen. Dit moet leiden tot een actuele integrale projecten- en beheerportfolio voor het gehele domein leefomgeving. Waar prioritaire ruimtelijke projecten beschikken over een bestuurlijk en ambtelijk gedragen projectopdracht. Waar beheer openbare ruimte altijd aantoonbaar is betrokken bij de voorbereiding van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. En waar inwoners en partners meer duidelijkheid over participatie, planning en besluitvorming ervaren bij projecten in hun wijk of kern. Doorontwikkeling domein samenleving De veranderopgave binnen het domein samenleving is omvangrijk.

Dit wordt vooral veroorzaakt doordat de wijze waarop (lokaal én landelijk) zorg en maatschappelijke ondersteuning zijn georganiseerd op termijn niet meer houdbaar is. Door vergrijzing, een toenemend aantal zorgvragen, stijgende kosten en aanzienlijke personeelstekorten (bij zorginstellingen en bij maatschappelijke partners) loopt het zorgsysteem steeds verder vast en verdwijnt de ruimte voor maatwerk. Het antwoord hierop ligt niet primair in bezuinigingen, maar in een fundamenteel andere benadering van zorg en ondersteuning. De kern van de veranderopgave is daarom het realiseren van een brede gedragsverandering. Er moet anders worden gekeken naar de invulling van ondersteuning, eigen verantwoordelijkheid en maatschappelijke participatie. Daarbij staat normalisering centraal: niet iedere hulpvraag vraagt direct om professionele zorg. En ook moet soms worden geaccepteerd dat voor sommige hulpvragen zorg niet altijd een goed antwoord is of kan geven. Waar mogelijk moet veel sterker worden ingezet op het eigen oplossend vermogen van inwoners, het sociale netwerk en de sociale basis in buurten en kernen. Het vergroten van gemeenschapskracht is daarbij een sleutelbegrip.

Daartoe is een aantal concrete ontwikkelopgaven voor het domein samenleving geformuleerd: • Versterken van normalisering en de sociale basis: om het zelfoplossend vermogen van onze inwoners te vergroten moeten informele netwerken, vrijwilligersinitiatieven en buurtgerichte ondersteuning worden gestimuleerd en versterkt. Daardoor kunnen inwoners eerder en beter worden verbonden met organisaties en BEGROTING 2027-2030 111 initiatieven binnen de sociale basis. Voor medewerkers van onze sociale teams betekent normalisering een fundamenteel andere manier van kijken naar hulpvragen. Niet iedere vraag wordt automatisch vertaald naar een professionele voorziening of zorgtraject. Het uitgangspunt wordt: wat is een normaal onderdeel van het leven waarmee iemand zelf, samen met zijn netwerk of met ondersteuning vanuit de sociale basis kan omgaan? Het stellen van de “vraag achter de vraag” wordt daarmee belangrijker. Normalisering vraagt dat sociale teams hun wijk, dorp en netwerk goed kennen. De rol van medewerkers van sociale teams verschuift daarmee deels van hulpverlener naar verbinder en regisseur. • Versterken van strategische slagkracht: Beleidsmatig wordt de focus op langetermijnontwikkelingen als vergrijzing, zorgvraagontwikkeling, arbeidsmarkt en veranderende wetgeving steeds belangrijker.

Tegelijkertijd worden er steeds meer rijkstaken en -opgaven naar gemeenten overgeheveld zonder beleidsvrijheid. Het rijk stelt daarbij de regels. Van belang is dan, dat gemeentelijk de samenhang tussen beleid, uitvoering en maatschappelijke effecten (bijvoorbeeld wat betreft (passend) onderwijs, woningbouw, gezondheid en leefbaarheid) wordt vergroot. Dit vereist een intensievere (strategische) samenwerking tussen de domeinen samenleving en leefomgeving. • Ontwikkelen van duurzame samenwerking: de afhankelijkheid van (regionale) samenwerkingspartners en verbonden partijen neemt toe. Dit betreft bijvoorbeeld gemeenschappelijke regelingen, zorgaanbieders, onderwijsinstellingen, woningcorporaties en andere maatschappelijke partners. Gemeenten staan voor de uitdaging om hierin een gelijkwaardig en duurzaam partnerschap te ontwikkelen, waarbij gezamenlijk met deze partners wordt gewerkt aan maatschappelijke opgaven. Belangrijk hierbij is het versterken van vertrouwen, samenspraak en gedeeld eigenaarschap. Aandachtspunt hierbij is wel dat samenwerking ook extra inzet en capaciteit vraagt. De samenwerking moet dan ook wel effectief en efficiënt georganiseerd worden. Een aandachtspunt hierbij is bijvoorbeeld het efficiënter organiseren van gezamenlijke inkoop- en aanbestedingsprocedures.

• Datagedreven en lerend werken: net als bij het domein leefomgeving is het van belang dat sturingsinformatie beter wordt ontsloten, onder meer over prestaties, financiën, risico's en maatschappelijke resultaten. Daardoor wordt een lerende organisatie ontwikkeld, waarin structureel wordt geëvalueerd en bijgestuurd. BEGROTING 2027-2030 112 Het voorgaande heeft consequenties voor de sturing binnen het domein samenleving. De sturing zal gaan verschuiven van een nadruk op activiteiten, processen en individuele voorzieningen naar sturing op gewenste maatschappelijke effecten en duurzame oplossingen. Belangrijke doelen daarbij zijn bijvoorbeeld: het vergroten van zelfredzaamheid; een sterke sociale basis en passende ondersteuning voor kwetsbare inwoners. Deze sturing zal worden ondersteund door actuele sturingsinformatie over bijvoorbeeld: zorggebruik; budget; capaciteit en inwonertevredenheid. Leidinggevenden spelen een belangrijke rol bij het verbinden van strategie, beleid en uitvoering. De omvang en inrichting van het management van het domein samenleving zal in dit kader dan ook nader worden bekeken. Het voorgaande moet voor de eigen organisatie leiden tot meer strategische wendbaarheid, een betere onderbouwing van keuzes door data en inzicht en tot een effectievere inzet van mensen en middelen.

Een organisatie die leert, samenwerkt en stuurt op maatschappelijke impact in plaats van uitsluitend op processen en producten. Daarbij worden duurzame en gelijkwaardige samenwerkingsrelaties met regionale en lokale partners tot stand gebracht met een gezamenlijk eigenaarschap van maatschappelijke opgaven en een betere verbinding tussen formele ondersteuning (zorg) en de sociale basis. De normalisering moet ook leiden tot een toekomstbestendig en uitvoerbaar systeem van zorg en ondersteuning waarbij er minder druk wordt gelegd op specialistische en zware zorg. Zorg-vragende inwoners zullen ervaren dat van hen - waar mogelijk - meer eigen regie en zelfredzaamheid wordt gevraagd, dat ze gebruik kunnen maken van sterkere verbindingen in buurten en gemeenschappen maar ook een snellere toegang tot passende hulp krijgen wanneer dat nodig is. 9.4 Wettelijke ontwikkelingen Archiefwet 2026 De Archiefwet is vernieuwd, zodat deze beter is toegespitst op het digitale tijdperk. Rijksoverheid, gemeenten en andere overheidsinstanties hebben daardoor voortaan nog maar tien in plaats van twintig jaar de tijd om belangrijke informatie over te brengen naar een archief. Hierdoor blijft het archief actueel, blijft cultureel erfgoed beter bewaard en zijn overheden transparanter. De wet treedt in werking per 1 januari 2027.

Tegelijkertijd met het proces van het wetsvoorstel werkt het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan het wijzigen van het Archiefbesluit en de Archiefregeling. Deze documenten beschrijven meer in detail hoe de nieuwe wet moet worden uitgevoerd. BEGROTING 2027-2030 113 https://wetgevingskalender.overheid.nl/regeling/WGK007100 Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer De Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer regelt dat inwoners en bedrijven hun zaken die ze met de overheid moeten doen, digitaal kunnen afhandelen. Zij krijgen daarmee het recht om officiële berichten, zoals aanvragen voor vergunningen en bezwaarschriften, elektronisch aan het bestuursorgaan te zenden. Daarnaast verbetert hun rechtspositie in het digitale contact met de overheid. De mogelijkheid om per post met de overheid te communiceren blijft; de Algemene wet bestuursrecht (Awb) geeft burgers en bedrijven de keuze tussen de papieren of de digitale weg. De wet treedt volledig in werking per 1 januari 2027. https://wetgevingskalender.overheid.nl/regeling/WGK006161 9.5 Risico’s en kansen Risico/kans Toelichting Impact Toerekening apparaatskosten aan compensabele activiteiten (risico en kans) Een klein deel van de organisatiekosten kan via urenschrijven worden toegerekend aan projecten en andere financieel gedekte activiteiten. Hiermee is in de begroting rekening gehouden.

Wanneer er minder dan geraamd wordt toegeschreven aan projecten, ontstaat er een dekkingsverlies op organisatiekosten. Wanneer er mee dan geraamd wordt geschreven ontstaat er een dekkingswinst. 1 Rechtspositionele consequenties personeel (risico) De gemeente is eigen risicodrager. In geval er sprake is financiële consequenties worden deze in eerste instantie gedekt binnen de begroting voor organisatiekosten. Ingeval er sprake is van grote eenmalige kosten (bijvoorbeeld in verband met reorganisaties) wordt bij de jaarrekening een voorziening rechtspositionele aangelegenheden gevormd. 2 Informatieveiligheid: informatiehacks (risico) Dit betreft diefstal van data door criminele hackers. risico’s kunnen onder meer worden beperkt door het tijdig vervangen van verouderde apparatuur en software, het voorkomen van onveilig mailen en actieve systeemmonitoring. In het nieuwe Informatiebeveiligingsbeleid wordt aangegeven hoe wij nieuwe wetgeving implementeren en ons netwerk optimaliseren. 1 BEGROTING 2027-2030 114 Het opleggen van een privacy-boete in verband met het niet voldoen aan de eisen van de AVG (risico) Ingeval niet wordt voldaan aan de eisen van de AVG bestaat risico op het ontvangen van een boete van de AP. Vijfheerenlanden heeft medewerkers in dienst die de AVG binnen onze organisatie bewaken. Ook krijgt de AVG binnen de werkprocessen aandacht.

2 Opbouw personeelsbestand (risico) Gestreefd wordt naar een personeelsbestand dat qua opbouw (wat betreft leeftijd, kennis en competenties) evenwichtig is samengesteld. Dit kan in de praktijk niet altijd worden gerealiseerd, waardoor bijvoorbeeld de noodzaak tot tijdelijke inhuur kan ontstaan. 2 Ziekteverzuim (risico) Ziekteverzuim is niet te voorspellen. Dat betekent dat als gevolg hiervan regelmatig moet worden overgegaan tot inhuur, omdat werkzaamheden niet kunnen worden getemporiseerd of uitgesteld. 2 Renovatie en uitbreiding gemeentehuis te Leerdam (risico) De renovatie en uitbreiding dient plaats te vinden binnen een door de raad vastgesteld financieel exploitatiekader. Hierbij is rekening gehouden met een gemiddeld inflatiepercentage van 20% voor de periode tot 2027. De werkelijke inflatie en bouwkosten kunnen van deze raming afwijken. Gelet op de omvang van dit project wordt de voortgang strak bewaakt. Ieder kwartaal wordt aan de raad verslag uitgebracht. 2 Verhuur Stadskantoor Vianen (risico) De herbestemming van het Stadskantoor Vianen betreft ook de verhuur van het kantoorgedeelte van het gebouw. Dit brengt regulier verhuurrisico met zich mee. 2 Omvang salaris- en inhuurlasten (risico) Als gevolg van bijvoorbeeld een gespannen arbeidsmarkt kan er sprake zijn van hogere loon- en inhuurkosten dan geraamd in de begroting.

De gemeente heeft geen invloed op de CAO stijgingen maar kan wel sturen op de invulling van vacatures. 1 9.6 Kengetallen en prestatie-indicatoren Kritische prestatie-indicatoren Dienstverlening Streefwaarde 2023 2024 2025 2026 Waardering inspanningen van gemeente (1-10) x 6,4 Lopend* Tevredenheid met | x | 63,6 | Lopend* voorzieningen totaal (%) Tevredenheid met | x | 81 | Lopend* gezondheids-/ zorgvoorzieningen (%) Tevredenheid met | x | 49 | Lopend* welzijnsvoorzieningen (%) Tevredenheid met | x | 62 | Lopend* speelvoorzieningen (kinderen tot 12 jaar) (%) Tevredenheid met | x | 72 | Lopend* sportvoorzieningen (%) Tevredenheid met | x | 54 | Lopend* voorzieningen openbaar vervoer (%) Waardering samenwerking | x | 6,3 | Lopend* met inwoners (1-10) Waardering buurt als | x | 8,0 | Lopend* leefomgeving (1-10) Ontwikkeling buurt (% | x | 18 | Lopend* vooruitgegaan) Tevredenheid afhandeling | 8 | 7,5 | 7,1 | 7,0 | 7,4* contactverzoeken (1-10) Op informele wijze afgedane | x | 99 | 42 | 64 | 41* klachten (%) *Peildatum 1 september 2026 De eerste 10 indicatoren worden gemeten in de tweejaarlijkse monitor sociale kracht. Deze wordt in de tweede helft van 2026 uitgevoerd. De resultaten worden opgenomen in de Jaarstukken 2026 en in de eerste bestuursrapportage 2027.

Overige indicatoren In artikel 25 van de Financiële Verordening heeft uw raad vastgesteld dat het college in de paragraaf bedrijfsvoering zowel bij de begroting als bij de jaarstukken verplicht is om de volgende bedrijfsvoeringsinformatie op te nemen: Omschrijving | Rekening | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 Salariskosten (in € 1.000) | 42.469 | 48.266 | 52.829 Omvang personele formatie (in fte) | 505,9 | 507,3 | 513 Omvang personele bezetting (in fte) *) | 490,1 | 492,8 | 481 Kosten inhuur derden (in € 1.000) | 8.462 | 3.126 | 4.052 Ziekteverzuimpercentage (in %) | 6,1 | 5,0 | 5,0 Huisvestingskosten (in € 1.000) | 3.435 | 3.551 | 2.657 Automatiseringskosten (in € 1.000) | 2.695 | 3.975 | 3.897 Omvang personele formatie Griffie (in | 6,1 | 6,1 | 6 fte) Omvang raads- en griffiebudget (in | 1.711 | 1.775 | 2.023 € 1.000) BEGROTING 2027-2030 | 115 Omvang budget rekenkamer (in | 77 | 78 | 78 € 1.000) Omvang budget accountant (in | 93 | 100 | 100 € 1.000) Omvang formatie College (in fte) | 6,0 | 6,0 | 6,0 Omvang budget College (in € 1.000) | 1.879 | 1.026 | 1.034 *) de omvang van de personele bezetting is een momentopname omdat deze aan wisselingen onderhevig is. De gepresenteerde omvang is gebaseerd op de prognose per 1 januari 2027.

In dit cijfer is ook verwerkt de feitelijke overbezetting op een aantal functies (veelal gedekt door bijzondere inkomsten, zoals de CDOKE gelden), maar nog geen rekening is gehouden met toekomstig verloop in verband met pensionering van medewerkers en dergelijke. Toelichting De verschillen tussen de rekeningcijfers 2025 en de begrotingscijfers 2026 en 2027 wat betreft salariskosten en inhuurkosten worden verklaard doordat gedurende het begrotingsjaar een deel van de formatie niet is bezet met eigen medewerkers. Dit betreft vacatures. Het bestaan van vacatures betekent dat er in een rekeningjaar sprake is van lagere salariskosten en hogere inhuurkosten dan begroot. Daar waar er sprake is van vacatures, dient het vereiste werk immers wel te worden gerealiseerd. Dit gebeurt dan veelal via inhuurkrachten. 9.7 | Bestuurlijke resultaten Artikel 213a-onderzoeken In artikel 213a van de Gemeentewet is vastgesteld dat het college periodiek onderzoek verricht naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van het door het college gevoerde bestuur. Ook is vastgesteld dat het college schriftelijk verslag uitbrengt aan de raad over de resultaten van de uitgevoerde onderzoeken. Wij gaan in 2027 de volgende twee onderzoeken uitvoeren. 1.

| Subsidieverstrekking en vaststelling Dit artikel 213a onderzoek richt zich op de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gemeentelijke subsidieproces, vanaf aanvraag en beoordeling tot en met verlening, betaling, verantwoording en vaststelling. Het onderzoek brengt in beeld of het proces uniform, transparant, rechtmatig en efficiënt is ingericht en of rollen, verantwoordelijkheden en beslismomenten voldoende duidelijk zijn vastgelegd. Daarbij wordt onderzocht in hoeverre digitalisering, dossiervorming en managementinformatie het proces ondersteunen en of een actueel subsidieregister beschikbaar is of wenselijk moet worden ingericht. Ook wordt beoordeeld of de huidige werkwijze betreffende de vaststelling van subsidies past bij de omvang en risico’s van subsidies. BEGROTING 2027-2030 | 116 BEGROTING 2027-2030 117 Daarnaast wordt bekeken of bepaalde financiële relaties terecht als subsidie worden behandeld, of dat feitelijk sprake is van inkoop of opdrachtverlening. 2. Beheer en exploitatie gemeentelijk vastgoed Dit artikel 213a onderzoek richt zich op de doelmatigheid, doeltreffendheid en beheersing van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Daarbij wordt onderzocht in hoeverre het vastgoedbeleid aansluit bij maatschappelijke doelen, financiële kaders en bestuurlijke ambities.

Het onderzoek richt zich onder meer op de kwaliteit van de vastgoedregistratie, de onderhoudsplanning, de exploitatie, risicobeheersing en de sturing op prestaties. Vanwege de uitbreiding van gemeentelijke taken verdienen ook de opgaven rond bijvoorbeeld verduurzaming en de instandhouding van gemeenschapshuizen bijzondere aandacht. Onderzocht wordt hoe deze ambities zijn vertaald naar beleid, investeringsprogramma’s en meerjaren onderhoudsplannen en of beschikbare middelen doelmatig worden ingezet. Tevens wordt gekeken naar de balans tussen maatschappelijke waarde, financiële haalbaarheid en toekomstbestendigheid van het vastgoed. Het onderzoek biedt daarmee handvatten voor een strategische en duurzame vastgoedsturing. BEGROTING 2027-2030 118 10. Paragraaf A2 Verbonden partijen 10.1 Inleiding Via deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de verbonden partijen van de gemeente Vijfheerenlanden. De gemeente is namelijk verantwoordelijk voor: • de aansturing van de verbonden partij; • de controle op de verbonden partij; • de financiële consequenties vanuit de verbonden partij voor de eigen organisatie; en • de maatschappelijke consequenties die voortvloeien uit de verbonden partij.

Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Provincies en Gemeenten verplicht gemeenten tot het opnemen van verantwoordingsinformatie over verbonden partijen in de P&C-documenten (begroting/jaarrekening). Een verbonden partij is “een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft”. Een bestuurlijk belang is “zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht”. Bestuurlijk belang wordt uitgevoerd door zitting in het Dagelijks Bestuur, Algemeen Bestuur, Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) of Raad van Commissarissen (RvC) bij de desbetreffende verbonden partij. Een financieel belang is “een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is indien de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt”. De reden voor de gemeente om met een verbonden partij in zee te gaan is om beleidsdoelstellingen op de meest doelmatige wijze uit te laten voeren, zoals de gemeente dat voor ogen heeft. Het gaat hier om het behartigen van het publieke belang in samenwerking met de verbonden partij.

Het aangaan van een relatie met een verbonden partij levert voor de gemeente de kennis en kunde om een publieke taak te vervullen. Daarnaast kan de samenwerking ook financiële voordelen opleveren (efficiëntere manier van werken door de verbonden partij, lastenverlichting door schaalvoordelen of BEGROTING 2027-2030 119 doordat kosten gezamenlijk gedragen kunnen worden omdat de verbonden partij voor meerdere gemeenten werkzaam is). Vanwege bestuurlijke, beleidsmatige en financiële belangen is het gewenst om verbonden partijen te sturen en te monitoren. Besluiten worden genomen in het bestuur van de verbonden partijen en niet in de raad zelf. Op basis van het bestuurlijk belang voert de gemeente invloed uit in het Dagelijks Bestuur, Algemeen Bestuur, Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) of Raad van Commissarissen (RvC) bij de desbetreffende verbonden partij. De raad kan ook een zienswijze indienen bij de P&C-producten van de verbonden partij. Op deze manier wordt geborgd dat de gemeentelijke belangen in acht worden genomen en worden behartigd door de verbonden partij. 10.2 Beleidsnota’s en verordeningen Beleidsnota’s Naam Jaar Nota samenwerking 2024 10.3 Trends en ontwikkelingen Toename van samenwerkingsverbanden Regionale samenwerking is een onmisbaar onderdeel van het lokaal bestuur.

Gemeenten, provincies en waterschappen bundelen steeds vaker de krachten om complexe maatschappelijke vraagstukken aan te pakken. Vaak omdat het niet meer lukt om als individuele gemeente voldoende capaciteit, kwaliteit en kennis in de eigen organisatie te borgen. Er is dan ook een groei zichtbaar in het aantal samenwerkingsverbanden, waarbij gemeenten steeds meer taken bundelen. Daarbij kiezen gemeenten vaker voor flexibelere samenwerkingsvormen dan voor formele fusies, en betrekken hierbij ook partners buiten de gemeentelijke wereld, zoals bedrijven. Grip op verlengd lokaal bestuur Er zijn een aantal echter voldoende instrumenten beschikbaar om meer sturing te geven aan en grip te houden op gemeenschappelijke regelingen. Zo biedt de Wet gemeenschappelijke regelingen raadsleden verschillende instrumenten om invloed uit te oefenen. Bijvoorbeeld de mogelijkheid om BEGROTING 2027-2030 120 (aanvullende) zienswijzen uit te brengen op besluiten van het bestuur van de regeling, de informatieplicht van het bestuur van de regeling richting de raad of de mogelijkheid tot het toevoegen van evaluatiebepalingen. Deze instrumenten zijn daarbij een aanvulling op de reguliere instrumenten die de raad sowieso al heeft, bijvoorbeeld vanuit de Gemeentewet.

Immers, veel van de reguliere instrumenten (amendementen, moties, het vragenrecht of het budgetrecht) zijn ook toepasbaar in de context van een gemeenschappelijke regeling. Daarnaast hebben raden andere mogelijkheden, te weten de meer informele instrumenten. Dit betreft bijvoorbeeld het organiseren van overleg en afstemming als raden onderling (regionale raadstafels, raadsconferenties of raadscommissies), het overleggen met andere fracties via de partijlijn, het organiseren van direct contact tussen de raad en de directie van de verbonden partij of het als raad op werkbezoek gaan bij een verbonden partij om meer beeld te krijgen bij de uitvoering. 10.4 Wettelijke ontwikkelingen Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg is een wetsvoorstel dat de beschikbaarheid van specialistische jeugdzorg moet verbeteren door gemeenten te verplichten regionaal samen te werken bij de inkoop ervan. De wet maakt deel uit van de Hervormingsagenda Jeugd en legt vast welke zorgvormen minimaal regionaal ingekocht moeten worden, wat moet zorgen voor meer inzicht en betere beschikbaarheid van complexe zorg in heel Nederland.

Daarnaast introduceert de wet strengere eisen aan de financiële bedrijfsvoering en het interne toezicht van jeugdhulpaanbieders en stelt het nieuwe taken voor de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), waaronder stelselonderzoek en vroegsignalering van risico's. https://wetgevingskalender.overheid.nl/Regeling/WGK025777 10.5 Risico’s en kansen Risico/kans Toelichting Impact Extra bijdragen aan verbonden partijen (risico) Ingeval er bij verbonden partijen sprake is van financiële tekorten kan er sprake zijn van extra bijdragen van de deelnemende gemeenten. Beheersing van dit risico vindt plaats door een nauwgezette toetsing van de financiële documenten van de verbonden partijen. 1 BEGROTING 2027-2030 121 Lager dividend Stedin (risico) Het van Stedin te ontvangen dividend is afhankelijk van het financieel resultaat van Stedin. Dit kan jaarlijks verschillen. 2 Risico ten aanzien van de ballotage- overeenkomst Gevudo/HVC Onze gemeente neemt deel in de gemeenschappelijke regeling Gevudo. Deze is houdster van circa 14% van de aandelen HVC. Hierbij is een ballotageovereenkomst aangegaan waarbij Gevudo garant staat voor een evenredig deel van de aangegane langlopende leningen van HVC bij de BNG. Toerekenbaar aan Vijfheerenlanden is hiervan circa € 10,5 miljoen per ultimo 2024.

1 10.6 Kengetallen en prestatie-indicatoren Zie hiervoor het onderdeel “overige wettelijk verplichte informatie” 10.7 Bestuurlijke resultaten Wat betreft alle gemeenschappelijke regelingen heeft de raad het recht om een zienswijze in te dienen over een ontwerp van een gemeenschappelijke regeling (GR) of een financieel besluit dat door een GR wordt genomen. Dat betreft bijvoorbeeld voorgenomen besluiten tot het vaststellen van kaderstellende documenten en begrotingen. Dit recht is wettelijk vastgelegd in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en is per 1 juli 2022 uitgebreid om de democratische legitimiteit en controlerende rol van gemeenteraden te versterken. Gemeenteraden kunnen zo invloed uitoefenen op de inhoud van de regeling en de besluitvorming binnen de samenwerkingsverbanden. In 2027 worden wat betreft alle gemeenschappelijke regelingen waarin de gemeente Vijfheerenlanden deelneemt door ons college voorstellen aan de raad voorgelegd tot het al dan niet indienen van zienswijzen op door de gemeenschappelijke regelingen voorgestelde concept-besluiten.

10.8 Overige (wettelijk) verplichte informatie Gemeenschappelijke regelingen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Vestigingsplaats Utrecht Doel Uitvoeren van taken op het gebied van risicobeheersing en de voorbereiding op rampen en crises, uitvoeren van brandweerzorg (bestrijding en preventie) en uitvoeren van geneeskundige hulpverleningsorganisatie (GHOR). Programma | Programma B Een veilige en mooie gemeente Deelnemende | Alle gemeenten in de provincie Utrecht nemen deel aan de partijen | gemeenschappelijke regeling. Openbaar belang | Veiligheid Bestuurlijk belang | Het algemeen bestuur wordt gevormd door de burgemeesters van de deelnemende gemeenten. Financieel belang Vermogen (* € | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 1.000) | 2025 Eigen vermogen | 33.891 | 35.606 | 38.295 Vreemd vermogen | 69.740 | 74.658 | 94.002 Solvabiliteit | 48,6% | 47,7% | 40,7% Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden | 4.128 | 4.448 | 4.749 Totaal deelnemers | 104.067 | 111.708 | 119.800 Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Deze begroting bevat naast de reguliere bijstelling van het financiële kader ook de uitwerking van de besluitvorming over de toekomstscenario’s en de bestuurlijke opdrachten.

Op verzoek van het algemeen bestuur zijn op basis van de bestuursagenda toekomstscenario’s uitgewerkt. Ter voorbereiding op de besluitvorming hierover is in kaart gebracht welke investeringen noodzakelijk zijn om de huidige taakuitvoering op peil te houden en welke besparingsopties zijn onderzocht. Hierbij zijn eveneens de benodigde investeringen voor natuurbrand- en waterongevallenbestrijding meegenomen. Het bestuur heeft geconcludeerd dat extra middelen om op orde te komen, zoals opgenomen in de toekomstscenario’s, nodig zijn. Door de voorgestelde maatregelen worden gefaseerd stappen gezet om vanaf 2030 op orde te zijn. Hierbij is een zorgvuldige afweging gemaakt op basis van het BEGROTING 2027-2030 | 122 uitgangspunt dat de gevraagde investeringen onvermijdbaar en onuitstelbaar zijn en zonder extra middelen niet realiseerbaar (onoplosbaar) zijn. Gemeenschappelijke GezondheidsDienst regio Utrecht (GGDrU) Vestigingsplaats | Zeist Doel | • | Inwoners wonen, leven, gaan naar school en werken in een veilige omgeving waar aandacht is voor gezondheid en elkaar. • | Elk kind heeft een gezonde en veilige start. • | Iedereen kan zich ontwikkelen en ontplooien. • | Iedereen kan meedoen. • | Bedreigingen van de publieke gezondheid worden bestreden.

Programma | Programma C Maatschappelijke ontwikkeling Deelnemende | Alle gemeenten in de provincie Utrecht nemen deel aan partijen | de gemeenschappelijke regeling. Openbaar belang | Bescherming en bevordering van de volksgezondheid op basis van de Wet publieke gezondheid. Bestuurlijk belang | De gemeente Vijfheerenlanden is vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur van de GGDrU door wethouder Bel. Financieel belang Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | 8.953 | 4.521 | 4.619 Vreemd vermogen | 29.840 | 30.035 | 28.765 Solvabiliteit | 30% | 15,1% | 16,1% Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden | 3.308 | 3.624 Totaal deelnemers | 56.380 | 60.610 Risico’s | De GGDrU heeft voor 2027 een solvabiliteitsratio van 16,1%. Dit bevindt zich in de “meest risicovolle categorie” omdat het onder de 20% zit. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen. BEGROTING 2027-2030 | 123 Reinigingsdienst Waardlanden Vestigingsplaats | Gorinchem Doel | • | Inzameling van huishoudelijk afval en grondstoffen, zoals papier en glas, gericht op het zo veel mogelijk hergebruiken van grondstoffen en het voorkomen van (rest)afval. • | Verzorging van informatievoorziening en voorlichting over het scheiden van afval/grondstoffen.

Programma | Programma B Een veilige en mooie gemeente Deelnemende | De gemeenten Gorinchem, Hardinxveld Giessendam, partijen | Molenlanden en Vijfheerenlanden. Openbaar belang | Het verwijderen van het huishoudelijk afval, als bedoeld in de Wet Milieubeheer van de deelnemende gemeenten, is de belangrijkste taak van de dienst. Bestuurlijk belang | De gemeente Vijfheerenlanden wordt vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur door wethouder van Montfoort. Financieel belang Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | 2.282 | 1.954 | 2.155 Vreemd vermogen | 29.249 | 30.789 | 30.986 Solvabiliteit | 7,8% | 6,3% | 7% Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden | 9.351 | 10.595 Totaal deelnemers | 25.772 | 29.520 Risico’s | Waardlanden heeft voor 2027 een solvabiliteitsratio van 7%. Dit bevindt zich in de “meest risicovolle categorie” omdat het onder de 20% zit. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen. Gevudo Vestigingsplaats | Dordrecht Doel | De Gevudo heeft tot doel het behartigen van aandeelhoudersbelangen van de deelnemers in NV HVC en het daarbij uitoefenen van stemrecht in de aandeelhoudersvergaderingen van NV HVC.

Programma | Programma B Een veilige en mooie gemeente BEGROTING 2027-2030 | 124 Deelnemende | De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, partijen | Hardinxveld Giessendam, Hendrik Ido Ambacht, Molenlanden, Papendrecht, Sliedrecht, Vijfheerenlanden en Zwijndrecht. Openbaar belang | De GR Gevudo neemt namens de gemeenten deel in andere rechtspersonen met een soortgelijk of aanverwant doel in afvalverwerkingsactiviteiten op (boven) regionale schaal. De GR Gevudo neemt namens de deelnemende gemeenten met 529 aandelen van de 3.654 uitstaande aandelen A deel in de HVC. Bestuurlijk belang | De gemeente Vijfheerenlanden wordt vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur door wethouder van Montfoort. Financieel belang Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | 30 | 30 | 30 Vreemd vermogen | 330 | 0 | 0 Solvabiliteit | 9% | 100% | 100% Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden | - | - | - Totaal deelnemers | - | - | - Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen.

Omgevingsdienst Utrecht (ODU) Vestigingsplaats | Utrecht Doel | De belangrijkste taken zijn vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu. Daarnaast adviseert de ODU ook bij bestemmingsplannen en bij het opstellen van (milieu)beleid. Programma | Programma D Ruimtelijke ontwikkeling en wonen BEGROTING 2027-2030 | 125 Deelnemende | Alle gemeenten in de provincie Utrecht en de provincie partijen | Utrecht nemen deel aan de gemeenschappelijke regeling. Openbaar belang | De missie van de ODU is een veilige, duurzame en gezonde fysieke leefomgeving in de deelnemende gemeenten (koers 2023-2027). Bestuurlijk belang | De gemeente Vijfheerenlanden wordt in het Algemeen Bestuur vertegenwoordigd door wethouder van Montfoort. Financieel belang Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | n.v.t. | 0 | 3.200 Vreemd vermogen | n.v.t. | 0 | 9.693 Solvabiliteit | n.v.t. | 0 | 33% Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden | n.v.t. | 1.996 | 2.056 Totaal deelnemers | n.v.t. | 44.862 | 46.236 Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen.

Bureau Openbare Verlichting (OVL) Vestigingsplaats | Hardinxveld-Giessendam Doel | Uitvoering van het beheer van de openbare verlichting en de centrale aansturing en bewaking op de uitvoering van de onderhoudswerkzaamheden hieraan. Bureau OVL fungeert op dit terrein ook als het kenniscentrum voor de deelnemers en voert in opdracht projecten voor de gemeenten uit. Programma | Programma B Een veilige en mooie gemeente Deelnemende | De gemeenten Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, partijen | Hendrik-Ido-Ambacht, Molenlanden, Papendrecht en Vijfheerenlanden. Openbaar belang | Beheer openbare verlichting. BEGROTING 2027-2030 | 126 Bestuurlijk belang | De gemeente Vijfheerenlanden wordt in het Algemeen Bestuur vertegenwoordigd door wethouder Vermaat. Financieel belang Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | 280 | 203 | 202 Vreemd vermogen | 298 | 298 | 298 Solvabiliteit | 94% | 68% | 68% Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden | 176 | 176 | 183 Totaal deelnemers | 619 | 619 | 646 Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen.

Avres Vestigingsplaats | Gorinchem Doel | Avres helpt inwoners zich te ontwikkelen op gebied van werk, geld en sociaal netwerk door: • | Mens centraal - Ontwikkeling op gebied van werk, sociale omgeving, invulling van vrije tijd en ontwikkeling van sociale vaardigheden. • | Ontwikkeling - Gericht op bereikbaar maken van betaald werk en vergroten van zelfredzaamheid. • | Netwerkorganisatie - Optreden als verbinder van mogelijkheden in een netwerk van partners Programma | Programma C Maatschappelijke ontwikkeling Deelnemende | De gemeenten Molenlanden, Gorinchem en partijen | Vijfheerenlanden. Openbaar belang | Uitvoering van onder andere de Wet Sociale Werkvoorziening en andere regelingen en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Bestuurlijk belang | De gemeente Vijfheerenlanden is in het Algemeen Bestuur vertegenwoordigd door wethouder Zevenhuizen en wethouder Bel.

Financieel belang BEGROTING 2027-2030 | 127 Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | 12.070 | 10.657 | 9.995 Vreemd vermogen | 11.043 | 12.061 | 12.061 Solvabiliteit Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden | 28.259 | 26.306 | 29.507 Totaal deelnemers | 78.333 | 80.158 | 81.242 Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen. Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU) Vestigingsplaats | Wijk bij Duurstede Doel | • | De zorg voor en het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemende gemeenten, zoals nader omschreven in de Archiefwet 1995. • | Het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de deelnemende gemeenten voor zover deze niet zijn overgebracht. • | Het stimuleren van de lokale en regionale geschiedbeoefening en het daartoe aanleggen, beheren en bewaren van een zo compleet mogelijke collectie bronnen op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis. Programma | Programma E Sport, cultuur en recreatie Deelnemende | De gemeenten Bunnik, Houten, Utrechtse Heuvelrug, partijen | Rhenen, Wijk bij Duurstede en Vijfheerenlanden.

Openbaar belang | Toegankelijkheid voor inwoners en andere belangstellenden of belanghebbenden, behoud van het historisch archief. Bestuurlijk belang | De portefeuillehouders van de deelnemende gemeenten vormen het Algemeen Bestuur. Wethouder van der Spek vertegenwoordigt daarin de gemeente Vijfheerenlanden. BEGROTING 2027-2030 | 128 Financieel belang Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | 208 | 123 | 87 Vreemd vermogen | 1.030 | 795 | 679 Solvabiliteit | 20,2% | 15,5% | 12,8% Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden | 375 | 414 | 460 Totaal deelnemers | 1.500 | 1.596 | 1.771 Risico’s | De RAZU heeft voor 2027 een solvabiliteitsratio van 12,8%. Dit bevindt zich in de “meest risicovolle categorie” omdat het onder de 20% zit. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen. Centrumregeling Sociaal Domein Regio Lekstroom Vestigingsplaats | Houten Doel | De centrumregeling voert namens de deelnemende gemeenten de inkoop en administratieve dienstverlening uit voor de uitvoering van de Jeugdwet. Vijfheerenlanden neemt ook deel aan de inkoop van Wmo individuele begeleiding.

Programma | Programma C Maatschappelijke ontwikkeling Deelnemende | De gemeenten Houten, IJsselstein, Lopik, Nieuwegein en partijen | Vijfheerenlanden Openbaar belang | Het inkopen van individuele en collectieve begeleiding Wmo en specialistische jeugdhulp en uitvoeren van administratieve werkzaamheden (accounthouderschap) voor de uitvoering van de Wet op de Jeugdhulp. Bestuurlijk belang Financieel belang Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | - | - | - Vreemd vermogen | - | - | - Solvabiliteit | - | - | - BEGROTING 2027-2030 | 129 Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden Totaal deelnemers Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Met ingang van 2027 voert de RBL de backoffice-functie van de Wmo voor ons uit. Vennootschappen en coöperaties Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Vestigingsplaats | Den Haag Doel | BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Programma | Programma F. Financieel gezond Deelnemende | Aandeelhouders van de bank zijn uitsluitend overheden. partijen | De Staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, elf provincies en een hoogheemraadschap.

Aandelen BNG Bank luiden op naam en zijn niet beursgenoteerd. Openbaar belang | De BNG is de bank van en voor overheden en instellingen met een maatschappelijk belang. Bestuurlijk belang | De gemeente heeft als aandeelhouder stemrecht in de Algemene vergadering van Aandeelhouders (A.v.A). Wethouder van der Spek vertegenwoordigt de gemeente in de A.v.A. Financieel belang | De gemeente Vijfheerenlanden heeft 83.265 van de 55.690.720 aandelen BNG. De BNG baseert dividendvoorstellen op haar kapitaalbeleid. Vermogen (* € | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 1.000) Eigen vermogen | 4.777.000 Vreemd vermogen | 123.164.000 Solvabiliteit BEGROTING 2027-2030 | 130 Dividend-uitkering | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 (* € 1.000) Vijfheerenlanden | 180 Totaal deelnemers | 140.000 Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen. Stedin Groep N.V. Vestigingsplaats | Rotterdam Doel | Via energienetwerken zorgt Stedin voor de distributie van gas en elektriciteit in een groot deel van Nederland. Programma | Programma F. Financieel gezond Deelnemende | Gemeenten in Zuid-Holland, Zeeland, Utrecht, Noord- partijen | Holland en Noordoost Friesland.

Openbaar belang | Stedin is verantwoordelijk voor het transport van elektriciteit en gas naar circa 2,3 miljoen huishoudens en industriële klanten. Bestuurlijk belang | De gemeente heeft als een van de 42 aandeelhouders stemrecht in de Algemene vergadering van Aandeelhouders (A.v.A). Wethouder van der Spek vertegenwoordigt de gemeente in de A.v.A. Financieel belang | De gemeente Vijfheerenlanden heeft 95.787 van de 5.684.687 gewone aandelen Stedin en 8.030 van de 416.068 cumulatief preferente aandelen (uitgegeven in 2021). Vermogen (* € | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 1.000) Eigen vermogen | 3.568.000 | 3.370.000 | 3.370.000 Vreemd vermogen | 6.489.000 | 5.704.000 | 5.704.000 Solvabiliteit Dividenduitkering | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 (* € 1.000) Vijfheerenlanden | 1.329 | 766 | 766 Totaal deelnemers | 72.000 | 46.000 | 46.000 BEGROTING 2027-2030 | 131 Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Netcongestie in het verzorgingsgebied van Stedin vormt een van de grootste maatschappelijke en infrastructurele uitdagingen van dit moment.

De enorme groei in de vraag naar elektriciteit (door warmtepompen, laadpalen en elektrificatie van de industrie) en het snelle tempo van teruglevering (zonnepanelen) zorgen ervoor dat het stroomnet zijn maximale capaciteit heeft bereikt. Ingezet wordt op een snelle uitbreiding van deze capaciteit. Oasen N.V. Vestigingsplaats | Gouda Doel | Oasen is een maatschappelijk drinkwaterbedrijf. Oasen zorgt op duurzame wijze voor het drinkwater in Zuid Westelijk Nederland, waaronder Vijfheerenlanden. Programma | Programma F. Financieel gezond Deelnemende | Gemeenten in zuidelijk en oostelijk deel van Zuid-Holland. partijen Openbaar belang | De N.V. Oasen is de maatschappij die is belast met de drinkwatervoorziening in het zuidelijk en oostelijk deel van Zuid-Holland. Bestuurlijk belang | De gemeente heeft als één van de 21 aandeelhouders stemrecht in de Algemene vergadering van Aandeelhouders (A.v.A). Wethouder van der Spek vertegenwoordigt de gemeente in de A.v.A. Financieel belang | De gemeente Vijfheerenlanden heeft 55 van de 748 aandelen Oasen, naar rato van het aantal inwoners. Oasen keert op basis van haar statuten geen dividend uit.

Vermogen (* € | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 1.000) Eigen vermogen | 149.991 | 136.041 Vreemd vermogen | 279.788 | 263.326 Solvabiliteit Dividenduitkering | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 (* € 1.000) Vijfheerenlanden | - | - | - Totaal deelnemers | - | - | - BEGROTING 2027-2030 | 132 Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen. Stichtingen en verenigingen Inkoop Bureau Midden Nederland (IBMN) Vestigingsplaats | Vianen Doel | De dienstverlening is gericht op het inkoop- en aanbestedingsbeleid van elke deelnemende gemeente. IBMN begeleidt zowel individuele als gezamenlijke inkoop- en aanbestedingstrajecten, helpt bij het opstellen van het inkoop- en aanbestedingsbeleid en fungeert als vraagbaak/helpdesk op het gebied van inkoop- en aanbesteding. Programma | Programma A Dienstverlening en bestuur Deelnemende | Deelnemers zijn de gemeenten IJsselstein, Leusden, partijen | Molenlanden, Montfoort, Scherpenzeel, Vijfheerenlanden, De Bilt en Woudenberg. Gemeenschappelijke regelingen: Avres, RMN en RSDKRH. Openbaar belang | Voordelen behalen door efficiënte en effectieve inkoop en zo kosten reduceren.

Daarnaast zorg dragen voor een rechtmatige inkoop die voldoet aan gemeentelijke, nationale en Europese aanbestedingsregels. Bestuurlijk belang | De algemeen directeur/gemeentesecretaris vertegenwoordigt de gemeente Vijfheerenlanden in het Algemeen Bestuur. Financieel belang Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | 219 | 219 Vreemd vermogen | 101 | 117 Solvabiliteit Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 BEGROTING 2027-2030 | 133 BEGROTING 2027-2030 134 Vijfheerenlanden 105 72 72 Totaal deelnemers 1.021 Risico’s Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen. Overige verbonden partijen MRU West Vestigingsplaats Utrecht Doel Netwerksamenwerking op de terreinen economie, ruimtelijk ontwikkeling, verkeer- en vervoer, sociaal domein en energietransitie om de maatschappelijke uitdagingen van de regio Utrecht om te zetten in kansen.

Programma Programma A Dienstverlening en bestuur Deelnemende partijen De MRU West bestaat uit de volgende gemeenten: Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, Houten, IJsselstein, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Vijfheerenlanden, Wijk bij Duurstede, Woerden en Zeist. Openbaar belang De MRU West is een netwerkorganisatie waar op de diverse beleidsterreinen gekeken wordt naar meerwaarde in samenwerking en gelijke aanpak. Per onderwerp wordt binnen de bestuurstafels gezocht naar gemeenten die daarin willen samenwerken. De deelnemende gemeenten participeren ook in de Economic Board Utrecht (EBU) samen met private partijen. Op deze drie thema’s zijn convenanten gesloten: • samenwerking op het gebied van verkeer- en vervoer • brede samenwerking binnen de MRU West • aansluiting bij de Economic Board Utrecht (EBU) Op een aantal onderwerpen treedt MRU West samen met provincie Utrecht en regio Amersfoort naar buiten (rijk en EU) onder het label Metropoolregio Utrecht (MRU) om aandacht te vragen voor ruimtelijk-economische opgaven waar een bijdrage in gewenst of vereist is. Bestuurlijk belang | De MRU West is strikt genomen geen verbonden partij maar een netwerk waarin gemeenten samenwerken op basis van een convenant. Gemeenten betalen een contributie. Het college is vertegenwoordigd door meerdere wethouders aan de diverse bestuurstafels.

Naast de Bestuurstafels is burgemeester Fröhlich voorzitter van het voorzittersoverleg en vertegenwoordigd hij met de burgemeester Dijksma van Utrecht ook de MRU West in en buiten de regio. Financieel belang Vermogen (* € 1.000) | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 2025 Eigen vermogen | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. Vreemd vermogen | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. Solvabiliteit | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. Gemeentelijke | Jaarrekening | Begroting 2026 | Begroting 2027 bijdrage (* € 1.000) | 2025 Vijfheerenlanden | n.v.t. | 261 | 269 Totaal deelnemers | n.v.t. | 2.530 | 2.572 Risico’s | Er zijn geen risico’s met financiële gevolgen die meegenomen moeten worden bij de bepaling van ons benodigd weerstandsvermogen. Ontwikkelingen | Er zijn geen ontwikkelingen met beleidsmatige of financiële gevolgen. BEGROTING 2027-2030 | 135 BEGROTING 2027-2030 136 11. Paragraaf A3 Wet open overheid 11.1 Inleiding In deze paragraaf wordt beschreven hoe de gemeente omgaat met de Wet open overheid (Woo). De Woo regelt de procedure voor het opvragen van overheidsinformatie en stelt dat eenieder recht heeft op toegang tot publieke informatie zonder daartoe een belang te hoven stellen. Het belangrijkste uitgangspunt is dat bestuursorganen verplicht zijn om actief informatie te publiceren, tenzij er uitzonderingen gelden.

Welke informatie actief gepubliceerd moet worden wordt per categorie gefaseerd ingevoerd. Daarnaast biedt de Woo een duidelijke procedure voor het indienen en behandelen van informatieverzoeken. Om op termijn gestructureerd aan de Woo te kunnen voldoen is een goede informatiehuishouding essentieel. 11.2 Beleidsnota’s Er zijn geen concrete beleidsnota’s of verordeningen die voortvloeien uit de Woo. Wel zijn in het kader van de organisatiebrede informatiehuishouding en het beheer en behoud van de bekend te maken informatie raakvlakken met ander beleid. Zo zijn de ICT Visie Gemeente Vijfheerenlanden 2025-2029 (raad, 2025), de Archiefverordening gemeente Vijfheerenlanden 2019 (raad, 2019) en de Beheerregeling informatiebeheer Vijfheerenlanden 2020 (college, 2020) relevant voor het op orde brengen en houden van de informatiehuishouding en daarmee de uitvoering van de Woo. De Archiefverordening en de beheerregeling informatiebeheer worden in 2027 herzien in verband met de inwerkingtreding van de nieuwe Archiefwet in 2027. 11.3 Trends en ontwikkelingen Relatie met informatiebeleid Steeds meer diensten zijn online beschikbaar en inwoners en ondernemers verwachten dat ook van ons. Daarnaast verandert ICT door de komst van cloud, data-analyse en kunstmatige intelligentie. Dit vraagt om een moderne ICT-organisatie en goede samenwerking met de uitvoerende teams.

BEGROTING 2027-2030 137 Het eenvoudig kunnen raadplegen van beschikbare bestaande documenten en informatie wordt binnen de gemeentelijke organisatie en door externe partijen verwacht. In de ICT visie 2025-2029 zijn kaders gesteld voor de toekomst van onze ICT omgeving. De uitvoering vindt plaats via een uitvoeringsprogramma. Daarin wordt ook gewerkt aan de verbetering van ons informatiebeheer, een randvoorwaarde om aan de WOO invulling te kunnen geven. In de paragraaf bedrijfsvoering wordt de uitvoering van de ICT visie toegelicht Verplichte categorieën Bestuursorganen met dezelfde omvang als Vijfheerenlanden zetten in deze fase ook veelal in op het realiseren van een goede informatiehuishouding. Het actief publiceren van nog niet verplichte categorieën gebeurt nauwelijks. 11.4 Wettelijke ontwikkelingen Stand van zaken invoering Wet open overheid Onder de Woo zijn bestuursorganen verplicht om bepaalde informatie en documenten actief openbaar te maken. Om welke informatie en documenten het gaat is per categorie ingedeeld. Er zijn zeventien verschillende informatiecategorieën die in vier fasen worden ingevoerd. De eerste fase is op 1 november 2024 in werking getreden. Het gaat in deze fase om wetten en algemeen verbindende voorschriften, besluiten van algemene strekking, bereikbaarheidsgegevens van de gemeentelijke organisatie en de organisatie-indeling en werkwijzen.

Vijfheerenlanden maakt op dit moment alle vereiste informatie openbaar. Het is nog niet bekend wanneer fase 2 wordt ingevoerd. De invoering van fase 2 is al meerdere keren uitgesteld. Het is bekend welke informatie met ingang van fase 2 openbaar moet worden gemaakt. Op dit moment wordt gewerkt aan het inrichten van systemen en werkwijzen om uitvoering mogelijk te maken. Lees hier meer over verschillende fasen en welke informatie (op termijn) openbaar moet worden gemaakt (https://www.open- overheid.nl/onderwerpen/openbaar-maken/woo-informatiecategorieen-en- definities). BEGROTING 2027-2030 138 Relatie met Archiefwet Zolang documenten zich binnen het bestuursorgaan bevinden, is de Woo van toepassing. Na overbrenging naar een archiefbewaarplaats regelt de Archiefwet de openbaarheid, waarbij andere uitzonderingen kunnen gelden. Met de invoering van de nieuwe Archiefwet (in het najaar van 2026) worden de openbaarheidsbeperkingen van de Archiefwet gelijkgesteld aan die van de Woo. 11.5 Risico’s en kansen Risico/kans Toelichting Impact Tempo van implementatie van de Woo (risico en kans) Het kan voorkomen dat het niet lukt om, tijdig, te voldoen aan de nog in te voeren fasen en publicatie-eisen. Hier staan niet direct consequenties tegenover.

Wel is de verwachting dat met de in het verleden veelal uitgestelde invoering van fasen het nog jaren duurt voordat de Woo volledig van kracht is. Dat betekent echter niet dat we achterover kunnen leunen. 3 Toename in aantal en complexiteit WOO verzoeken Meer en meer complexe WOO verzoeken leggen een steeds groter beslag op de ambtelijke capaciteit en leidt tot vertraging in onze processen. 3 Relatie met uitvoering ICT visie (kans) De ICT-visie geeft de kaders voor de inrichting van onze ICT organisatie. Dit draagt bij aan de implementatie van de Woo. Voor de Woo zijn vooral de I-navigator en het digitaal archief relevant. Met het op orde brengen van de informatiehuishouding en het bedenken en implementeren van een systeem om een veelvoud aan documenten te publiceren kunnen in deze fasen veel keuzes worden gemaakt. 3 11.6 Kengetallen en prestatie-indicatoren We gebruiken benchmarks en periodieke audits om te controleren of onze informatie actueel en correct is. We monitoren het beheer en de voortgang van onze ICT-projecten via het uitvoeringsprogramma. 11.7 Overige (wettelijk) verplichte informatie Niet van toepassing 12. | Paragraaf B1 Onderhoud kapitaalgoederen 12.1 | Inleiding De gemeente Vijfheerenlanden zet zich in voor een veilige, groene en leefbare openbare ruimte. Om dit doel te bereiken investeren wij in onze kapitaalgoederen.

Deze paragraaf beschrijft de onderwerpen die gezamenlijk de kapitaalgoederen (in bezit zijnde gemeentelijk vastgoed en openbare ruimte) vormen en hoe zij worden beheerd. Dit conform de regels zoals door de raad vastgesteld in artikel 23 van de Financiële Verordening gemeente Vijfheerenlanden 2026. Deze paragraaf heeft als doel inzicht te geven in het beleid het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen. De kapitaalgoederen zijn ondergebracht in programma’s. Periodiek worden de kapitaalgoederen geïnspecteerd op onderhoudsniveau. Wanneer het onderhoudsniveau niet voldoende is, worden er onderhoudsmaatregelen getroffen. Op deze wijze wordt het areaal duurzaam en doelmatig onderhouden. 12.2 | Beleidsnota’s en verordeningen Beleidsnota’s Het beleidskader ligt vast in de onderstaande programma’s. In de financiële verordening Vijfheerenlanden is vastgelegd dat het programma Riolering en het beheerplan Gebouwen eens in de vijf jaar geactualiseerd moeten worden en de overige plannen eens in de vier jaar.

Naam | Jaar Programma wegen | 2026-2029 Programma civiele kunstwerken | 2025-2028 Beleid- en Beheerplan Openbare Verlichting | 2025-2028 Beleidsplan gemeentelijke begraafplaatsen | 2023-2027 Groenbeheerplan | 2024-2028 Beheer- en uitvoeringsplan Spelen | 2025-2028 Beleid en beheerplan straatmeubilair | 2023-2027 BEGROTING 2027-2030 | 139 Beleids- en beheerplan kunstwerken in de openbare ruimte | 2023-2026 Programma Riolering | 2026-2030 Programma Water | 2026-2029 Beheerplan gemeentelijk vastgoed | 2025-2028 Verordeningen Naam | Jaar Beheersverordening begraafplaatsen | 2026 12.3 | Trends en ontwikkelingen Kwaliteitsniveaus In het algemeen wordt de openbare ruimte beheerd op kwaliteitsniveau B. In het kader van de ombuigingen wordt op de bedrijventerreinen kwaliteit C geaccepteerd. Een uitzondering hierop zijn de begraafplaatsen in onze gemeente. Deze gedenklocaties worden op niveau A onderhouden. Voor het beeldkwaliteit van de openbare ruimte kennen we onderstaande niveaus: Niveau | A+ | A | B | C | D Toelichting | Zeer goed | Goed | Voldoende | Matig | Slecht Wegverhardingen Het actueel houden van de beheerdata is een continu proces. De gemeente Vijfheerenlanden heeft 2,82 miljoen m² verharding in eigendom en beheer. In 2026 is het wegenbeleidsplan geactualiseerd voor de periode 2026-2030.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://vijfheerenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c95032bd-7090-4b15-a23f-749deeea1c64?agendaItemId=563a63a4-55ff-420f-8f40-33fba5220dd3