Beeldkwaliteitsplan.pdf

Slagboomlocatie Leerbroek Beeldkwaliteits Plan

26 november 2020

www.burobeuk.nl

2

Inhoudsopgave 0. Een nieuwe buurt voor Leerbroek

5

1. Doel en status van het bkp

7

2. Dorpsstructuur Leerbroek

9

3. Stedenbouwkundige opzet

11

4. Beeldkwaliteitsplan

27

a. Boerderijwoning opgeknapt b. Dierenweitje wordt buurtentree c. Centrale ontsluiting richting het landschap d. Overgang naar het landschap e. Schoolstraat (of verlengde Hoogstraat) f. Kerkweg

De linten (conform Lint Leerbroek Lb1) Woningbouw Slagboomlocatie (SB)

3

4

Kerkweg van een afstand

op de rand van het dorp

met zicht op de locatie

dierenweitje aan het lint

bestaande voortuin

bestaande hoofdontsluiting perceel

uitzichticht op het zuiden

uitzicht op het landschap (no)

erfscheiding met naastgelegen schuur

0. Een nieuwe buurt voor Leerbroek Op het perceel Recht van ter Leede 40a te Leerbroek is een melkveehouderij gelegen. In het kader van de toekomstbestendigheid van het agrarisch bedrijf is, gezien de huidige schaalvergroting in de agrarische sector, uitbreiding van het bedrijf noodzakelijk. De huidige locatie biedt voor het agrarisch bedrijf geen mogelijkheden voor het doorvoeren van de, vanuit het oogpunt van de bedrijfscontinuïteit, noodzakelijke modernisering van het agrarisch bedrijf. Gezien de huidige locatie in Leerbroek hiervoor niet passend is, is het melkveehouderij verplaatst. De locatie aan het Recht van ter Leede komt hierdoor vrij voor herontwikkeling tot een nieuw bescheiden afwisselde dorpsuitbreiding met een nieuwe school en 32 woningen aan de rand van het landschap.

5

SB

bestaand

nieuw SB

6

woongebied Slagboomlocatie

1. Doel en status van het beeldkwaliteitplan Dit beeldkwaliteitsplan is opgesteld aansluitend op het stedenbouwkundig plan van 16 april 2020. Het beeldkwaliteitplan heeft tot doel en hoogwaardige ruimtelijke kwaliteit te waarborgen bij de ontwikkeling van het plangebied. Het bevat de stedenbouwkundige randvoorwaarden en welstandscriteria voor nieuwbouw en herinrichting van de Slagboomlocatie in Leerbroek. Het beeldkwaliteitplan heeft tot doel en hoogwaardige ruimtelijke kwaliteit te waarborgen bij de ontwikkeling van het plangebied. Het bevat de stedenbouwkundige randvoorwaarden en welstandscriteria voor nieuwbouw en herinrichting van de Slagboomlocatie in Leerbroek. De opzet van dit beeldkwaliteitsplan sluit aan op de systematiek van de bestaande Welstandsnota voor Zederik herzien en vastgesteld in 2013. Daarbij is het gebied onderverdeeld in twee welstandsgebieden. De delen van het plan grenzend aan de Kerkweg en het Recht van ter Leede sluit aan bij de karakteristiek van het bestaande welstandsgebied “Lint Leerbroek” uit de bestaande nota. Een tweede welstandsgebied betreft een nieuwe op zichzelf staande beschrijving van het overig deel van het plangebied.

Dit document doorloopt samen met het bestemmingsplan de procedure, maar wordt als onderdeel van de welstandsnota vastgesteld door de gemeenteraad. De opgenomen criteria dienen als kader voor de kwaliteitstoets door de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit van de gemeente Vijfherenlanden. Het beeldkwaliteitplan wordt tevens opgenomen als bijlage bij het bestemmingsplan voor dezelfde locatie. De opgenomen beelden dienen ter referentie en zijn niet bedoeld om letterlijk over te nemen. Deze beelden voldoen niet altijd aan alle genoemde criteria. In dat geval is met een bijschrift verduidelijkt om welk aspect het gaat bij de betreffende foto.

7

+

8

2. Dorpsstructuur Leerbroek Leerbroek is een dorp in de gemeente Vijfheerenlanden, in de Nederlandse provincie Utrecht. Leerbroek dankt de naam aan de oude waterloop de Leede. De ‘Leede’ komt hier en daar nog naar voren. De oude waterloop bestaat nog altijd, maar lijkt nu niet veel meer dan een sloot. Het plangebied wordt in zuidwestelijke hoek ontsloten vanaf de weg ‘Recht van ter Leede’, een herinnering aan de oude waterloop. In het hart van het dorp waar de Recht van Ter Leede overgaat in de Dorpsweg sluit de Kerkweg ook op deze oude lintbebouwing aan. Langs de Kerkweg is de bebouwing van veel recenter datum. Deze drie wegen vormen de hoofdontsluiting van het dorp en hebben zo geleid tot de karakteristieke T-structuur ervan. De nieuwe woonbuurten zijn in de oksel tussen deze wegen gesitueerd om en achter de kerk. De wegen in deze nieuwe uitleg ontsluiten nog steeds op deze hoofdwegen van de zo kenmerkende T-structuur en koppelen deze als het ware door.

9

10

Het stedenbouwkundig plan betreft feitelijk gezien een uitbreiding van het dorp in de tweede oksel van de zo kenmerkende T-structuur tussen Het lint Recht Ter Leede en de Kerkweg die hier haaks op aansluit.

Raadhuisstraat

Hoogstraat

3. Stedenbouwkundig Plan De centrale route van de bestaande boerderijwoning voor aan het lint tot achterin het buurtje aan de rand met het landschap vormt de belangrijkste ruimtelijke drager.Deze lijn volgt de bestaande water en groenstructuur in het gebied en wordt beeindigd met een bijzondere plek. De wegenstructuur van het nieuwe buurtje sluit aan op de bestaande hoofdstructuur van beide routes, zoals eerder ook al gebeurt is bij de dorpsuitbreiding aan de andere zijde van de Kerkweg. De Hoogstraat wordt doorgetrokken over de Kerkweg en ontsluit hier de nieuwe school. Over de bestaande sloot sluit deze aan op de centrale route van de boerderij naar het landschap. Ook de bestaande Raadhuisstraat wordt aangesloten op het nieuwe buurtje. Aan de andere zijde van de Kerkweg verbindt een nieuw voetgangersbruggetje deze weg met het woonpad en de bijzondere plek.

Hoofdverkeersroute Woonpad / wandelpad Schoolstraat Voorerf met dierenweitje Centrale route boerderij naar landschap Bijzonder plek aan het landschap Struinpad door het groen

11

Ke r

kw eg

LEERBROEK

Do

rp

sw eg

Rec ht v a

12

nT er L

eed

e

De bestaande watergangen zijn het vertrekpunt geweest voor de indeling van het nieuwe buurtje. De groenstructuur sluit hierop aan. Langs de lange waterlopen zijn groensingels gerealiseerd, die de lange landschappelijke slagen in deze nieuwe buurt blijven benadrukken en versterken. Zij zorgen voor beschutting langs het ‘struinpad’ of op de begrenzing met de bedrijvigheid op het buurperceel. De andere waterlopen worden aangezet met eenvoudiger en meer transparte rijen knotwilgen. Op specifieke plekken, zoals het voorerf, de bijzondere plek aan het landschap en de Schoolstraat is op een andere manier met groen gewerkt. Hier zijn afhankelijk van de functie een of meer grotere, meer zelfstandige, bomen ingepast. Vanwege de beperkte omvang, wordt dit buurtje als één geheel beschouwd en uitgewerkt volgens één eenduidige benadering. Op de volgende pagina’s worden de verschillende elementen van het plan beschreven en worden accentverschillen toegelicht.

Watergang / greppel Voorerf met dierenweitje Centrale groensingel Bijzonder plek aan het landschap Groensingel met wisselende beplanting Aanplant met knotwilgen Solitaire bomen

13

14

a. Boerderijwoning opgeknapt De bestaande boerderij aan het Recht van Ter Leede betreft een karakteristieke boerderij uit 1862. Het pand aan de straat bestaat uit twee boerderijwoningen. De achterliggende schuur is hieraan vastgebouwd en uitgevoerd met een karakteristieke Mansardekap. De twee boerderijwoningen worden vernieuwd en de bestaande voortuin met hagen, bomen en grind blijft goeddeels bewaard. De inrit aan de zuidzijde van het pand zal worden aangepast en ontsluit in de toekomst alleen nog maar de oostelijke woning van de bestaande boerderij. De achtergelegen schuur wordt gesloopt en vervangen door nieuwbouw. De schuur met karakteristieke mansardekap dient als inspiratie voor de nieuwbouw van de rij woningen direct achter de boerderijwoning aan het Recht van Ter Leede. Onderstaande beelden (weliswaar zonder mansardekap) dienen als referentie. Boerderij en achtergelegen rijwoningnen dienen beoordeeld te worden op basis van de criteria van pag. 30 en 31 “Lint Leerbroek” Lb1.

referentie: schuurwoningen

referentie: schuurwoningen

15

16

b. Dierenweitje wordt buurtentree Ter hoogte van de bestaande entree midden op het kavel, naast de opgeknapte boerderijwoning komt de nieuwe buurtentree met de centrale ontsluitingsweg richting het landschap. Ten noorden van deze weg ligt nu een open (dieren) weitje met een belangrijke duiker. Het dierenweitje behoudt dit karakteristieke open karakter aan het lint en wordt ingericht met enkele elementen die meer aansluiten bij het gebruik ten behoeve van een woonbuurt. Deze bestaat uit: nieuwe aanplant met enkele fruitbomen mogelijk enkele zitelementen en informele spelaanleidingen voor de kleinste kinderen

17

18

c. Centrale ontsluiting richting het landschap Vanaf de oude boerderijwoning komt, als het ware een langgerekt boerenpad van het erf langs de schuuren naar het landschap, een centrale ontsluiting door de buurt te liggen. Deze route vormt samen met de naastgelegen groensingel en de oude sloot de belangrijkste drager van het plan. De hoeveelheid verharding langs deze ontsluiting is zo veel mogelijk beperkt. Dit is bereikt door het langsparkeren uit te voeren in halfopen verharding met een groen beeld en het traditionele onderscheid tussen rijbaan en trottoir op te lossen in een verhardingsvlak zonder hoogteverschillen, waardoor de gemiddelde snelheid berperkt wordt en het profiel smaller kan worden uitgevoerd. Voor de voetgangers is wel een `suggestiestrook` opgenomen voor de voortuintjes van de woningen. De groenstrook langs de bestaande sloot wordt aangeplant met verschillende inheemse bomen en struiken. Hier tussendoor ligt een halfverhard ‘struinpad’ dat gebruikt kan worden als onderdeel van een ommetje door de buurt.

19

20

d. Overgang naar het landschap Op het einde van de centrale ontsluitingsweg komen de buurt en het landschap bij elkaar. Deze plek wordt niet speciaal als zodanig vormgegeven; de inrichting sluiten aan bij de functionele ontwerptaal van het boerenerf: met een sloot, een hek een boom en een bank. Tussen de weilanden en de nieuwe buurt wordt een nieuwe sloot gemaakt als afscheiding. Deze wordt aan de zijde van de buurt aangeplant met knotwilgen en krijgt hier een normaal talud. Aan de landschapszijde wordt de sloot uitgevoerd met een ecologische oever (flauwer talud). Goed voor de biodiversiteit en de waterberging in het gebied! Op het einde van de centrale ontsluiting gaat deze om de hoek verder in een smaller woonpad, dat enkele woningen langs de landschapszijde ontsluit en dat uiteindelijk verder gaat als voetpad naar/over de Kerkweg richting de Raadhuisstraat. Op deze bijzondere plek wordt de verharding verbreed aangelegd, zodat bewoners en bezoekers hier goed kunnen draaien en keren. Deze verbreding, welke slechts in beperkte mate voor autoverkeer gebruikt zal worden, doet tevens diest als verblijftsplek op de overgang met het landschap. Hier sluit ook het halfverhard ‘struinpad’ uit de groensingel op aan.

21

22

e. Schoolstraat (of verlengde Hoogstraat) De verlengde Hoogstraat neemt een speciale plaats in in het plan. Naast het feit dat deze straat precies in het verlengde ligt van een andere straat gelegen in een uitbreiding, zal deze straat ook het gros van de verkeers- en parkeerbewegingen voor de nieuwe school krijgen te verwerken. De straat is hier primair voor ingericht. De kant van de school wordt uitgevoerd met een trottoir en een uitgebreide parkeervoorziening. aan de overzijde bij de woningen wordt geen extra trottoir aangelegd, maar is ruimte voor een groene berm. Samen met de centrale ontsluiting en de Kerkweg vormt de de Schoolstraat de belangrijkste ontsluting van het nieuwe buurtje. De aansluiting op deze wegen en het ontwerp ervan moet nog verder uitgewerkt worden.

23

24

f. Kerkweg De Kerkweg is van oudsher een eenzijdig bebouwde straat. Vrijwel alle woningen dicht bij de historische kern zijn opgebouwd uit één laag met een eenvoudige kap, verderop richting het buitengebied komt ook woningbouw in twee lagen met een kap voor. In het voorliggende plan zijn ook aan de oostelijke zijde enkele nieuwe woningen gesitueerd. In tegenstelling tot de de woningen elders in de nieuwe buurt zijn deze via dam met een duiker in het water te bereiken in een meer landschappelijke setting. Het betreft grote kavels, waarvan de woningen groter zijn verder uit elkaar liggen. Uitgangspunt is om deze woningen uit te voeren in één laag met een grote kap en om de gootlijn laag te houden (g=4, n=10). De woningen aan de Kerkweg dienen beoordeeld te worden op basis van de criteria van pag. 30 en 31 “Lint Leerbroek” Lb1.

referentie: één laag met een hoge kap

referentie: afwisslende woningbouw aan het water

25

26

De linten (conform Lint Leerbroek - Lb1)

SB

SB

woongebied Slagboomlocatie

27

Beschrijving Het lint van Leerbroek ligt aan de weg tussen Meerkerk en Leerdam en heeft groene straten met overwegend gevarieerde, kleinschalige bebouwing uit diverse periodes in een gegroeide en compacte structuur met als basis het individuele pand met een dorps karakter. Het lint bestaat hoofdzakelijk uit de bebouwing aan de Kerkweg, de Dorpsweg, het Recht van Ter Leede en de Kaatsbaan. Vrijstaande dorpsachtige woningen worden afgewisseld met korte rijen, twee onder één kapwoningen en een enkele (voormalige) boerderij. Het stenige karakter rond de T-kruising loopt over in een groen karakter dat wordt versterkt door de vele voortuinen. In het gebied is sprake van enige functiemenging. De rooilijn van de bebouwing volgt de weg en heeft kleine verspringingen. Bij rijen is de rooilijn in samenhang. Bebouwing is bij voorkeur georiënteerd op de weg. Op achterterreinen komen bedrijven voor. De bebouwing is gevarieerd en heeft een individueel karakter. De opbouw is eenvoudig tot gedifferentieerd en bestaat veelal uit één tot twee lagen met variërende kappen. De nokrichting loopt evenwijdig aan of staat haaks op de weg. Gevels hebben in het algemeen een traditionele opbouw. Er komen veel verschillende op-, aanbouwen voor.

28 Het lint heeft een grote diversiteit aan architectuurstijlen en

een zorgvuldige detaillering, sober tot rijk. Siermetselwerk, fijn gedetailleerde gootklossen, daklijsten en kozijnen komen voor. Oorspronkelijke gevels hebben veel accenten terwijl bij nieuwere panden de detaillering vaak sober is. Het materiaal- en kleurgebruik is divers en terughoudend. Gevels zijn van veelal baksteen en de kap is gedekt met keramische pannen of met riet. Kozijnen zijn gewoonlijk uitgevoerd in geschilderd houtwerk. Bijgebouwen hebben soms gepotdekselde houten gevels met een gemetselde onderbouw. Uitzondering is de nieuwbouw aan de Kaatsbaan. De rooilijn van deze seriematige woningen is recht en de opbouw eenvoudig. De forse dakvlakken zijn optisch verkleind door het gebruik van meerdere materialen en diverse mee-ontworpen op- en aanbouwen. Gevels zijn van hout. Bijzonder element is de kerk die van oudsher een accent vormt door de vrije ligging en de afwijkende hoogte en vorm. Waardebepaling en ontwikkeling Het lint is het oudste deel van Leerbroek. De waarde is vooral gelegen in het afwisselende beeld van de gegroeide structuur met kleinschalige bebouwing aan groene straten. Diverse panden zijn door hun vorm en positie cultuurhistorisch waardevol. De dynamiek van het lint is gemiddeld en betreft veelal kleine wijzigingen als dakkapellen en aanbouwen.

De linten (conform Lint Leerbroek - Lb1) Bijzonder welstandsgebied Het lint van Leerbroek is een bijzonder welstandsgebied. Het beleid is terughoudend en gericht op behoud van variatie zonder verrommeling. De welstandscommissie zal bij de advisering onder meer aandacht schenken aan het behoud van de het gegroeide kleinschalige karakter, zonder wijzigingen en nieuwbouw onmogelijk te maken. Slagboomomtwikkeling De Slagboomontwikkeling sluit aan twee zijden aan op de bestaande wegen van Leerbroek. Ter hoogte van het Recht van Ter Leede staat de bestaande boederijwoning met de nieuw gedachte rij schuurwoningen daarachter. Ter hoogte van de Kerkweg ligt een aantal ruim opgezette kavels met gevarieerde bebouwing aan de bestaande watergang. Recht van Ter Leede De verbouwing van de boerderijwoningen aan het Recht van Ter Leede (één pand opgebouwd uit twee bestaande eenheden) wordt volgens het bestaande terughoudende beleid voor het Lint Leerbroek Lb1 door de welstandscommissie beoordeeld. De achtergelegen nieuw te bouwen woningrij zal als schuurwoningen met een mansardekap worden

vormgegeven, als ware het een groter schuurvolume op het achterterrein. behorende bij en getoetst aan de criteria van het hier beschreven Lint (gericht op ontwikkeling). De Kerkweg Alleen het eerste deel Kerkweg wordt tot het historische Leerbroek gerekend. De Kerkweg is bij de kruising nog vrij stenig met enkele oudere traditionele panden. Daarna wordt deze, naar buiten toe, gekenmerkt door kavels met groene tuinen en meer variatie in de bebouwing uit verschillende periodes, met onder andere enkele grotere naoorlogse bedrijfskavels en een woongebied uit de jaren ‘80. Met de Slagboomontwikkeling worden aan de Kerkweg vier nieuwbouwwoningen toegevoegd op ruime kavels. De percelen worden ontsloten door een dam met duiker in de bestaande watergang. Deze woningen grijpen niet terug op de historische bebouwing van het Lint Leerbroek. De massaopbouw van elk van deze panden is verschillend, kent steeds een iets andere positionering op het kavel (lichte verspringing in de voorgevelrooilijn) en is doorontworpen om de hoeken. De hoogte van deze bebouwing is meer bescheiden van omvang dan de woningbouw in rest van het gebied (g=4m, n=10m).

29

Welstandscriteria Bij de beoordeling van bouwplannen voor de ontwikkeling van de Slagboomlocatie wordt in samenhang met de beschrijving getoetst aan de hand van de volgende criteria: Ligging • het dorpse karakter van het gebied behouden • rooilijnen van de hoofdmassa’s volgen de weg en verspringen enigszins ten opzichte van elkaar, bij rijen is de rooilijn in samenhang • de hoofdgebouwen oriënteren op de belangrijkste openbare ruimte • grootschalige bebouwing staat bij voorkeur op achterterreinen • bijgebouwen staan bij voorkeur achter het hoofdgebouw en achter de voorgevelrooilijn Massa

30

• de bouwmassa en gevelopbouw zijn evenwichtig, in harmonie met het dorpse karakter van het gebied en zijn afgestemd op de oorspronkelijke bebouwingskenmerken (zoals hoofdvorm en nokrichting)

• gebouwen zijn individueel en afwisselend en hebben een eenvoudige tot gedifferentieerde opbouw met een eenvoudige rechthoekige plattegrond • Uitgangspunt is om de woningen aan de Kerkweg uit te voeren in één laag met een grote kap en om de gootlijn laag te houden (g=4, n=10). • de individuele woning binnen een rij is deel van het geheel • de nokrichting is in beginsel evenwijdig aan verkavelingsrichting en bij kleinere gebouwen (zoals woningen) incidenteel haaks op verkaveling of evenwijdig aan de weg • gebouwen hebben bij voorkeur een onderbouw van één of twee lagen met een eenduidige en nadrukkelijke kap (zoals zadeldaken van meer dan 45 graden en maximaal 60 graden) • de maximale dakhelling van 60 graden niet geldt voor mansardekappen • de entree ligt bij voorkeur aan de belangrijkste openbare ruimte • uitbreidingen zoals aanbouwen en dakkapellen vormgeven als toegevoegd ondergeschikt element of opgenomen in de hoofdmassa • bijgebouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdvolume en hebben bij voorkeur een eenvoudige kap van minstens 30 graden en maximaal 60 graden.

Welstandscriteria Lint Leerbroek - Gebied Lb1 Architectonische uitwerking

Materiaal en kleur

• de architectonische uitwerking en detaillering zijn zorgvuldig en evenwichtig

• materialen en kleuren zijn terughoudend en bij voorkeur traditioneel

• de architectuur volgt het beeld van dorpse bebouwing met nadruk op de kap

• gevels in hoofdzaak uitvoeren in baksteen of deels invullen met houten delen

• zijgevels hebben in beginsel vensters

• hellende daken dekken met (matte) keramische pannen en bij uitzondering met (natuurlijk) riet

• begane grondlaag afstemmen op geleding, ritmiek en stijl van de hele gevel

• houtwerk schilderen in traditionele kleuren

• elementen in de gevel zoals deuren en ramen in een logische verhouding tot elkaar en de gevel als geheel plaatsen

• kleuren harmoniëren met de omliggende bebouwing

• kozijnen, dakgoten, daklijsten, windveren en dergelijke zorgvuldig detailleren

Aanvullende criteria

• ramen zijn bij voorkeur staand of (verticaal) onderverdeeld • wijzigingen en toevoegingen in stijl en afwerking afstemmen op hoofdvolume

• dakkapellen raken de gootlijn als dit bijdraagt aan de architectuur van de gevel en de straatwand • De (bestaande) schuur met karakteristieke mansardekap dient als inspiratie voor de nieuwbouw van de rij woningen direct achter de boerderijwoning aan het Recht van Ter Leede. De beelden op pagina 15 dienen als referentie (weliswaar zonder mansardekap).

31

32

Woningbouw Slagboomlocatie (SB)

SB

SB

woongebied Slagboomlocatie

33

De bestaande uitbreidingsbuurt van Leerbroek is gebouwd in meerdere fasen met korte rijen woningen van één tot twee lagen met zadeldak in een veelal sobere baksteenarchitectuur langs groene straten. Het gebied ligt ten noorden van het lint en bestaat onder andere uit de bebouwing aan de Boomgaardstraat, de Raadhuisstraat en de Dokter A. Booijstraat. De woningbouw heeft een samenhangende compositie door herhaling van zowel woningtype als rijen en blokken. De rechte rooi- en noklijnen zorgen per rij voor een samenhangend beeld en lopen evenwijdig aan de straat. De voorgevels van de woningen zijn bij voorkeur georiënteerd op de straat. Voor- en achtertuinen versterken het groene karakter. Slagboomlocatie

34

De nieuwe Slagboomlocatie wijkt af van de verschijningsvorm van de bestaande uitbreidingsbuurt. De beeldkwaliteit van de nieuwe Slagboombuurt wordt ontleend aan het afwisselende dorpse beeld van Leerbroek en de overgang van het dorpse lint naar het achter gelegen open landschap. De openbare ruimte en de architectuur zijn daarbij in samenhang vormgegeven.

De woningbouw op de Slagboomlocatie bestaat uit burgerwoningen, in een afwisselende en dorpse karakteristiek. Het gaat om eenvoudige volumes met heldere kapvormen, met een zekere vatiatie in rooilijnen, kaprichtingen en materialisatie. In de architectuur wordt gewerkt met (een variatie in) lichte overstekken en een bescheiden detaillering. Bijgebouwen worden bij voorkeur uitgevoerd met een kap. De architectuur is traditioneel te noemen. Zij is afwisselend, zoals in de oudere delen van Leerbroek en terughoudend in diversiteit van materiaalgebruik, maar kent ook, verspreid over het plan, een beperkt aantal woningen met onderscheidende vormgeving en/of kleurgebruik. Voor de opzet van de openbare ruimte wordt zoveel mogelijk aangesloten op de bestaande straten. Voor de vormgeving wordt teruggegrepen op de kwaliteiten van het meer groene (landelijke) staatprofiel. Aan de randen wordt gebruik gemaakt van de aanwezige waterlopen die mede het beeld van de nieuwe woonbuurt zullen gaan bepalen. Samenhang in het beeld Een aantal van de genoemde aspecten wordt hier verder uitgewerkt, en aan de hand van beelden verder verduidelijkt.

Woningbouw Slagboomlocatie (SB)

Verspringende (voorgevel)rooilijn in Leerbroek

Groene hagen bepalen het beeld op de overgang van openbaar naar privé

De rooilijn

Groene erfafscheidingen

In het dorpse beeld is een verspringende voorgevelrooilijn in het algemeen de lijn waarlangs de voorgevels min of zijn georganiseerd. Vrijwel alle rooilijnen liggen evenwijdig aan de wegrichting. Op de straathoeken en als onderdeel (van de ritmering) van grotere bouwvolumes zijn verspringingen en schuinstanden denkbaar. Dat is de reden dat in de criteria een marge is opgenomen die een variatie toestaat op de afstand van voorgevel tot de voorerfgrens. Op sommige plaatsen kan de bebouwing ook dichter of op de grens met het openbaar gebied staan.

In onze moderne samenleving blijkt er behoefte te zijn aan een duidelijke aanduiding van de grenzen van het private terrein. Om deze overgang op een vriendelijke wijze te laten plaatsvinden dient veel aandacht besteed te worden aan het uitgebreide scala aan middelen dat hier een rol in kan spelen. We hebben het dan over tuinmuren of –muurtjes, al dan niet in combinatie met een haag, hekwerken en andere vormen van erfscheiding, stoepen, voortuinen, luifels bij de entree enzovoort. De scheiding tussen het privé domein en het openbare domein is in dorpen vaak groen op-

35

gelost. Op de Slagboomlocatie wordt deze vormgegeven door een haag, welke wordt doorgetrokken langs het parkeerhof. Langs de buitenranden, waar de voortuinen aan het water grenzen worden geen hagen aangeplant, waardoor de gazons langzaam kunnen overlopen in de groene taluds. Betekenis van blikvangers en accenten Gedraaidekap met kopgevel als blikvanger in de stedenbouwkundige structuur

36

Erker als accent op een hoek in de stedenbouwkundige structuur

Op de hoeken en andere in het zicht liggende plekken in de stedenbouwkundige structuur worden de woningen opgevat als blikvanger of beeldbepalend element: op plekken die erg in het zicht vallen kunnen de positie van gebouwen en het volume en de architectuur van de woning extra aandacht krijgen. Hier wordt gevraagd een verbijzondering in de vorm van een kopgevel/gedraaide kap, of erker te maken. Dezelfde nadruk op aandacht en kwaliteit geldt de inrichting van de openbare ruimte, in het bijzonder de groene buurtentree en de bijzondere verblijfsplek aan het landschap.

Materialen en kleuren gevels De toegepaste materialen in de gevels zijn afgeleid uit de in Leerbroek gangbare verschijningsvormen. Het overgrote deel van de gevels is opgebouwd uit (rood)bruine baksteen, soms uitgevoerd met donker gekeimde basis of gepotdekseld hout op verdieping. Een enkel pand wijkt af en heeft okergele baksteen als hoofdgevelmateriaal, of zijn juist in zijn geheel gekeimd (wit/grijs) of uitgevoerd met gepotdekseld hout. Baksteenmengsels komen eigenlijk niet voor.

Een beeld uit Leerbroek: Het overgrote deel van de gevels is opgebouwd uit donker (rood)bruine baksteen

uitzonderingen hoofdgevelmateriaal: okergele bakstenen, wit gekeimd en gepotdekseld hout

37

Baksteenreeks rood-roodbruin-bruin

gevelstenen - lichtrood

gevelstenen - rood

gevelstenen - rood-bruin

gevelstenen - bruin

Kleuren dakbedekking

38

dakbedekking - antraciete dakpannen

dakbedekking - donker rode dakpannen

Hoewel pannen de overwegende dakbedekking moeten uitmaken zijn andere dakbedekkingen bij uitzondering ook mogelijk (leien, riet en zink). Variatie

Een beeld uit Leerbroek: Dakbedekking voornamelijk antraciete pannedaken, met een enkele uitzondering (hier riet) Kleuren dakbedekking Passend in het dorpse beeld is het gebruik van keramische pannendaken, vaak in antraciet en oranje-rood met enkele uitzonderingen als leien of met riet gedekt. Platte daken komen eigenlijk alleen voor als ondergeschikte bebouwing. In Leerbroek komen vrijwel alleen maar antraciete pannendaken voor en slechts in beperkte mate donker rode pannendaken en een enkele rieten kap. Om deze karakteristiek ook voor de Slagboomlocatie toe te kunnen passen is in dit plan een vergelijkbare afwisseling voorgeschreven. Inzet is deze te spreiden over het project.

Een opvallende herhaling van dezelfde woning wordt vermeden. Alleen binnen een rij zal een woning een aantal keren gerepeteerd. Ook variatie in materiaalgebruik wordt nagestreefd: voor de nieuwe buurt geldt dat in principe nergens meer dan twee dezelfde ‘objecten’ naast elkaar voorkomen. Wél kunnen op afstand van elkaar, bijvoorbeeld in verschillende straten, woningen worden herhaald. Voor eventueel individuele particuliere initiatieven worden dezelfde voorwaarden gesteld aan de architectuur als voor het projectmatige deel van de ontwikkeling.

39

Welstandscriteria

Massa

Bij de beoordeling van bouwplannen wordt in samenhang met de beschrijving getoetst aan de hand van de volgende criteria:

• eenvoudige rechthoekige vorm hoofdbouwvlak • de bouwmassa en gevelopbouw zijn evenwichtig, in harmonie met het dorpse karakter van het gebied

• verspringingen in woningrijen zijn mogelijk

• gebouwen zijn individueel en afwisselend; in principe nooit meer dan twee meer dan twee dezelfde ‘objecten’ naast elkaar • de individuele woning binnen een rij is deel van het geheel

• gebouwen met de voorgevel richten op de belangrijkste openbare ruimte

• woningen hebben bij voorkeur een onderbouw van twee lagen met zadeldak (meer dan 45 graden)

Ligging • rooilijnen van de hoofdmassa’s volgen de weg en verspringen enigszins ten opzichte van elkaar

• de entree ligt bij voorkeur aan de belangrijkste openbare ruimte • uitbreidingen zoals aanbouwen en dakkapellen vormgeven als toegevoegd ondergeschikt element of opgenomen in de hoofdmassa • bijgebouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdvolume en hebben bij voorkeur een eenvoudige kap

40

Welstandscriteria Slagboomlocatie (SB) Architectonische uitwerking

Materiaal en kleur

• de architectonische uitwerking en detaillering zijn zorgvuldig, degelijk en evenwichtig

• materialen en kleuren zijn degelijk en samenhangend

• de architectuur volgt het beeld van dorpse bebouwing met nadruk op de kap • zijgevels op straathoeken hebben in beginsel vensters • begane grondlaag afstemmen op geleding, ritmiek en stijl van de hele gevel • kozijnen, dakgoten en dergelijke zorgvuldig detailleren • elementen in de gevel zoals deuren en ramen in een logische verhouding tot elkaar en de gevel als geheel plaatsen • voordeuren als onderdeel van een entreepartij ontworpen • ramen zijn bij voorkeur staand of (verticaal) onderverdeeld • kozijnen uigevoerd met duidelijke negges

• materialen en kleuren tasten de samenhang van de rij of het cluster niet aan • gevels in hoofdzaak in (rood)bruine baksteen of variaties daarop (rood / bruin) met enkele uitzonderingen daarop mogelijk (gepotdekseld, okergeel, heidepaars, gekeimd) • geen toepassing van steenmengsels • plaatmateriaal alleen gebruiken als invulling van een kozijn • hellende daken van woningen bij voorzien van antracietkleurige keramische pannen, met enkele uitzonderingen daarop mogelijk (donkerrood en rietgedekt) • kleine dakoverstekken; klossen, daklijsten en windveren zorgvuldig detailleren • verschillende soorten eenvoudige dakgoten mogelijk • kozijnen (wit of) licht gelakt

41

Buro Beuk Stedenbouw & Landschap “De Stadstuin” Europalaan 20 Kantoor 2.1.6. 3526 KS Utrecht www.burobeuk.nl

42