Beantwoording technische vragen Grondmonsters bij boeren (VHL Lokaal).docx

Technische vragen inzake Grondmonsters bij boeren in Vijfheerenlanden Sinds enige tijd worden boeren in Vijfheerenlanden, zonder aankondiging of uitnodiging, bezocht door mensen die grondmonsters in het weiland komen nemen en zeggen dit in opdracht van het bedrijf Alterra (soms wordt gesproken over Wageningen universiteit) te doen. Ze zijn nu in ieder geval bij zo’n twintig boeren geweest. Op blijkbaar vooraf uitgekozen punten worden de grondmonsters genomen. Deze punten zijn hoofdzakelijk de laagst gelegen veen percelen van de betreffende boer. Er wordt aan de boeren niet of in ieder geval onduidelijk uitgelegd wie de opdrachtgever is en wat de opdracht precies inhoudt. Het enige wat wordt gezegd is dat het om een actualisatie van de grondsoortenkaart gaat. Dit brengt ongewenste extra onrust bij de boeren, bovenop de onrust die er vanwege o.a. het stikstofbeleid al is.

Vragen: 1. Wie is opdrachtgever van Alterra m.b.t. het nemen van grondmonsters bij boeren in de gemeente Vijfheerenlanden (gemeente, provincie)? De onderzoeken die worden uitgevoerd, betreffen bodemkundig veldwerk door Wageningen Environmental Research (onderdeel van Wageningen University & Research / WUR). Alterra bestaat niet meer (dit was een voorloper van Wageningen Environmental Research). Het onderzoek heeft als doel de bodemkaart van Nederland te actualiseren, dit valt onder de Wet basisregistratie ondergrond. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering berust bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Het veldwerk bestaat hoofdzakelijk uit het verrichten van grondboringen met een gewone grondboor (handboor) tot een diepte van maximaal 1,5 meter. Bij iedere boring wordt de laagopbouw beschreven. Daarbij wordt vooral gelet op de samenstelling, de structuur, de dikte en het humusgehalte van de onderscheiden lagen. Het ontstane boorgat (doorsnee ca. 7 cm) wordt, nadat het profiel is beschreven, weer dichtgemaakt. De medewerker betreedt de percelen te voet. Hij zal zorgvuldig te werk gaan om geen schade toe te brengen aan de gewassen. De gemiddelde boringsdichtheid bedraagt 1 boring per 25 ha. De locaties van de boringen worden aselect bepaald. Grondeigenaren hebben in maart 2022 een brief gekregen waarin het onderzoek wordt uitgelegd.

De onderzoekers vragen vooraf, aan het bezoek aan het veld, toestemming aan de grondeigenaar c.q. -gebruiker. Dit gebeurt in eerste instantie mondeling en met uitleg van de reden van het onderzoek. De grondeigenaar / -gebruiker wordt in de gelegenheid gesteld om hierover eerst na te denken alvorens toestemming te geven en is dan ook in de gelegenheid om aan te geven dat hij/zij dit veldbezoek wil weigeren. Het is de verwachting dat de werkzaamheden dit najaar kunnen worden afgerond. Op verzoek van de provincie Utrecht worden aanvullende boringen gedaan. Voor dit aanvullend onderzoek worden vooral de laaggelegen delen van het gebied bemonsterd.

Dat zijn namelijk de gebieden met potentieel veen in de ondergrond. Als gevolg van oxidatie zijn die gronden in de afgelopen decennia afgenomen in dikte en het is nodig om deze opnieuw in beeld te brengen. Voor het deel van de voormalige gemeente Vianen is dit in 2008 al in beeld gebracht met boringen. Omdat voormalig gemeenten Zederik en Leerdam nu ook bij de provincie Utrecht zijn gekomen, is door provincie Utrecht aan de WUR gevraagd in dit deel van onze gemeente aanvullende boringen te doen. Op basis van deze metingen wordt de kaart voor de provincie Utrecht geactualiseerd. 2. Wat is de exacte opdracht aan Alterra m.b.t. het nemen van de grondmonsters? Zie antwoord bij vraag 1. 3. Waarom worden de grondmonsters alleen op vooraf vastgestelde punten genomen in de laagst gelegen veenpercelen? Dit onderzoek lijkt op deze manier niet representatief. Het gebied Vijfheerenlanden bestaat overwegend uit klei en klei op veen. Waarom wordt er niet meer gespreid gemonsterd? De gemiddelde boringsdichtheid bedraagt 1 boring per 25 ha. De locaties van de boringen worden aselect bepaald. Voor het aanvullend onderzoek van de provincie worden vooral de laaggelegen delen van het gebied bemonsterd. Dat zijn namelijk de gebieden met potentieel veen in de ondergrond.

Als gevolg van oxidatie zijn die gronden in de afgelopen decennia afgenomen in dikte en het is nodig om deze opnieuw in beeld te brengen. 4. Met welk doel worden deze grondmonsters genomen? Als het inderdaad gaat om het actualiseren van de grondsoortenkaart, met welk doel wordt deze dan geactualiseerd? Het onderzoek heeft als doel de bodemkaart van Nederland te actualiseren. Dit valt onder de Wet basisregistratie ondergrond. Omdat voormalig gemeenten Zederik en Leerdam nu ook bij de provincie Utrecht zijn gekomen, is door de provincie Utrecht aan de WUR gevraagd in dit deel van onze gemeente aanvullende boringen te doen. Op basis van deze metingen wordt de kaart voor de provincie Utrecht geactualiseerd. De onderzoeken vinden plaats om te onderzoeken of er en zo ja welke veranderingen in de bodem plaatsvinden. 5. Kunnen er gevolgen voor de boeren voortvloeien uit deze actualisatie van de grondsoortenkaart of andere opdracht die hieraan ten grondslag ligt? Zo ja, welke gevolgen? Zo nee, is dit te garanderen?

Het onderzoek heeft geen relatie met de recente stikstofplannen, inhoudelijk noch procedureel. Wel is er een relatie met de Regionale Veenweidenstrategie Utrecht (RVS).