Beantwoording technische vragen D66 bij Lokaal Gezondheidsbeleid
Tekst van het document
Beantwoording technische vragen D66 inzake Gezondheidsbeleid
Vraag: Uit het overzicht op pag. 12 blijkt dat de stikstof- en fijnstofuitstoot de grootste afwijkingen vormen t.o.v. het Nederlandse gemiddelde. Niet vreemd als je bedenkt dat bijvoorbeeld Vianen tussen 2 snelwegen zit ingeklemd. Aan onze geografische positie kunnen we niets veranderen. Welke mogelijkheden ziet de gemeente om, evt. in overleg met RWS, deze waarden omlaag te krijgen? Antwoord: Inderdaad is de ligging in het land aan drukke snelwegen en vaarwegen vooral debet aan de afwijkingen t.o.v. landelijke gemiddelden in stikstof- en fijnstofconcentraties. Verkeer is immers de belangrijkste veroorzaker. Daarnaast spelen ook de uitstoot via industrie en agrarische bedrijvigheid een rol. Zo zijn bijvoorbeeld de concentraties bij oostenwind (wanneer ‘vervuilde’ lucht uit bedrijvige regio’s in Nederland en vooral Duitsland binnenstroomt) duidelijk hoger dan bij westenwind, wanneer ‘schone’ lucht van zee de regio bereikt. Omdat verreweg de hoogste concentraties stikstof en fijnstof worden gemeten in de directe nabijheid van drukke wegen, vooral de snelwegen, is het van belang dat de maximumsnelheid van 100 km goed wordt gehandhaafd vooral bij Vianen.
Als puur zou worden gekeken vanuit het perspectief van gezondheid zou een 80 km zone op de snelwegen door Vianen, en een 100-km zone op de A-27 bij Meerkerk wenselijk zijn om de vervuiling in de woonwijken in de nabijheid van de snelwegen terug te dringen. In de centra van Vianen en Leerdam worden ook verhoogde concentraties stikstof en fijnstof gemeten, welke in belangrijke mate mede worden veroorzaakt door lokaal verkeer. In het opstellen van de omgevingsvisie en bijvoorbeeld ook de visie voor de binnenstad van Leerdam behoren het instellen/uitbreiden van autoluwe of autovrije zones, terugdringen van vrachtverkeer, het weren van sluipverkeer in sommige woonwijken, betere handhaving van maximum snelheid in de 30, 50 en 80 km zones binnen de gemeente, en vergroten van 30 km zones tot de mogelijkheden om de uitstoot te reduceren. Daarnaast stelt de provincie samen met de regio’s en een aantal gemeenten waaronder de gemeente Vijfheerenlanden het regionale mobiliteitsplan op. In het regionale mobiliteitsplan 2.0 zullen voorstellen worden gedaan om de uitstoot verder omlaag te brengen die bovenop de bestaande maatregelen komen, bijvoorbeeld via versnelde vergroening van het OV-wagenpark, door stimulering van mobiliteit per fiets in de regio en via het parkeer- en vergunningenbeleid in de gemeente Utrecht.
Vraag: - Bij de prioriteiten voor de jeugd wordt de gezonde Scholen Aanpak genoemd, waarbij verwezen wordt naar het stimuleren van het gebruik van groente en fruit. Het Gezonde Scholen Programma is een breed programma waarbij scholen op een aantal terreinen gecertificeerd kunnen worden. Welke afspraken worden er precies gemaakt met de scholen ten aanzien van dit programma? Antwoord: Landelijk wordt gesproken van het Landelijk Programma Gezonde School. Hiermee wordt met aansturing van VWS en OCW de ondersteuning bedoeld, uitgevoerd door projectleiders en medewerkers in dienst bij RIVM, GGDGHOR en de onderwijsraden PO-raad, VO-raad en MBO-raad, om op lokaal niveau op scholen tot versterking van schoolbeleid ter bevordering van de gezonde leefstijl te komen middels de Gezonde School-aanpak al dan niet dmv begeleiding door een Gezonde School-adviseur (GSA). De landelijke ondersteuning bestaat uit:
-
het ontsluiten van bruikbare (leefstijl)interventies voor scholen (gemaakt door kennisinstituten zoals het Voedingscentrum en het kenniscentrum Sport) en wetenschappelijke inzichten, en het bestaat uit
-
Good practices delen
-
GS-adviseurs opleiden en andere deskundigheidsbevordering
-
Subsidies voor scholen ter beschikking stellen en organiseren en uitkeren
-
Audits doen op scholen die een Gezonde School-vignet hebben gehaald.
Mirande Dawson is de GSA voor Vijfheerenlanden, werkzaam bij de GGD Utrecht en zij begeleidt scholen bij het versterken van de gezonde leefstijl op school die dat willen. Zij doet dit via 2 financiële regelingen: 1) Via de landelijke subsidie. De begeleiding van de GSA is inbegrepen bij de subsidie aan die scholen die de GS subsidie hebben aangevraagd en aan wie deze is toegekend (10 uur, en 20 uur igv thema Relaties & Seksualiteit). 2) Via inhuur door de gemeente Vijfheerenlanden: Sinds 2021 wordt Mirande Dawson ingehuurd voor 5 uur per week en zij kan iedere school begeleiden die dat wil, onafhankelijk van de landelijke subsidiestatus.
De GSA begeleid scholen volgens de GS-aanpak. Dat houdt in dat zij vraaggericht, integraal en planmatig samenwerkt met de schoolgeledingen (directie, staf, ouders en leerlingen). Het doel is het schoolbeleid te versterken daar waar energie zit, in het tempo van de school, op een manier die bij de school past. In principe begeleidt de GSA een school bij het versterken van 1 gezondheidsthema tegelijk. De officiële thema’s die worden onderscheiden (en landelijk ‘gevuld’ worden) zijn: -
Voeding
-
Bewegen en Sport
-
Welbevinden
-
Relaties & Seksualiteit
-
Roken-, Alcohol- en drugspreventie (drugspreventie alleen bij VO)
-
Fysieke veiligheid
-
Mediawijsheid
-
Hygiene (alleen PO)
-
Milieu en Natuur
-
Slapen en Gehoor zijn in ontwikkeling voor het VO.
Als een school uiteindelijk tevreden is over zijn beleid voor het thema (lees: tevreden is over hoe zij het thema vormgeven in zorgstructuur, educatie, sociale en fysieke omgeving en in beleid (=de 4 GSpijlers) is de begeleiding van de GSA voor dat thema in principe klaar. Op dat moment kan een school bekijken of hun beleid ook voldoet aan de landelijke Gezonde School-criteria voor dat thema door het thema-certificaat voor dat thema aan te vragen op www.gezondeschool.nl. Als het wordt toegekend krijgen ze het vignet dat er zo uit ziet:
De GSA ziet zo’n certificaat als een kers op de taart. De gelegenheid om de met de schoolpopulatie te vieren dat het schoolbeleid zo goed staat, dat het werken met elkaar heeft uitbetaald. Er zijn echter scholen die niet van ‘bordjes’ houden en uiterlijk vertoon. Dat is geen probleem. Het gaat erom dat de school het beleid heeft versterkt op een manier waar zij enthousiast over zijn.
Mede door de betrokkenheid van de GSA is de beleidsaandacht bij scholen voor het stimuleren van gezonde leefstijl via de GS-aanpak duidelijk gestegen in de periode sinds september 2019 (start van de GSA bij de GGD Utrecht) - zie onderstaande tabel.
GS-subsidie en begeleid
2019-2020
2020-2021
2021-2022
Vanaf sep 2019: 0 scholen. Daarvoor in 2019: hooguit 1 school.
Leef (Hagestein): Welbevinden Eben-Haëzer (Leerbroek): Welbevinden
De Ontdekking (Hei- en Boeicop): Bewegen en Sport De Wilgenhoek (Leerdam): Relaties & Seksualiteit El Boukhari (Leerdam): Voeding Floris Radewijnsz (Leerdam): Relaties & Seksualiteit De Rank (Meerkerk): Relaties & Seksualiteit De Ark (Vianen): Welbevinden Tijl Uilenspiegel (Vianen): Bewegen & Sport Herédium (Zijderveld): Relaties & Seksualiteit Het Heerenlanden (Leerdam): Welbevinden De GSA begeleidt 6 O2A5-basisscholen in Vianen in het versterken van Mediawijsheid als gevolg van de ‘onrust’ die de snapchatgroep Chaos dit voorjaar heeft veroorzaakt. Hierom willen deze scholen dit jaar een goed aanbod voor gr 7/8, en bouwen we een goed GSschoolbeleid voor de komende jaren.
Aangevraagd: Vignet:
Eben-Haezer: Relaties & Seksualiteit (dec 2021- 2023) De Kandelaar (Ameide), Voeding (tot 2021, verlopen)
Het Heerenlanden: Roken-, alcohol, en drugspreventie (2021-2023) Het Kompas (Lexmond): Welbevinden (2021-2023) De Rank (Vianen): Voeding (2021-2023) en Welbevinden (2020-2023)