8. (AZ) Ambtelijk advies bij de Agenda van de ALV VNG 16 juni 2021 compleet.docx

Ambtelijk advies bij de Agenda van de Buitengewone Algemene Ledenvergadering VNG Woensdag 16 juni 2021 vindt van 11.00 – 13.00 uur de digitale vergadering plaats vanuit de Willemshof in Den Haag. De agenda van de ALV ziet er als volgt uit: Agendapunt Ambtelijk advies 1. Opening 2. Benoeming van de notulencommissie Buitengewone ALV 16 juni 2021. 3. Vaststelling notulen ALV 12 februari 2021. 4. Mededelingen 5. VNG Jaarverslag 2020 (ter kennisname/vaststelling) Het Jaarverslag 2020 bestaat uit een online bestuurlijk verslag en een financieel verslag. De verantwoording van het fonds Gemeenschappelijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) is opgenomen in beide verslagen. Het bestuur legt het bestuurlijk verslag ter kennisname aan u voor en vraagt u om het Financieel Jaarverslag vast te stellen en om het bestuur décharge te verlenen. 6. Kadernota VNG 2022 en contributievoorstel 2022. 6a. Kadernota VNG 2022 (ter vaststelling) Jaarlijks stelt de ALV een kadernota vast, waarin de inhoudelijke en financiële kaders voor de VNG inzet in het komend jaar worden vastgesteld. Voor de VNG-inzet is de verenigingsstrategie Gemeenten 2024

6a. Advies: Instemmen met kadernota.

richtinggevend. 6b. Contributievoorstel 2022 (ter vaststelling) Gelet op de precaire financiële situatie waarin veel gemeenten zich bevinden, stelt het VNG bestuur u voor om de contributie voor het jaar 2022 te beperken tot de compensatie voor loon- en prijsontwikkeling en af te zien van de 1% ingroei naar dekking van de kosten voor de kernorganisatie.

6b. Advies: Instemmen met beperken van de groei, door achterwege laten van stijging met 1% ingroei naar dekking dan de kosten voor de kernorganisatie. Inwonersaantal van 25.000 - 200.000 inwoners contributie in 2022 is € 1,373 per inwoner is € 1,350 in 2021. Dit betekent naar verwachting een stijging van €10.000,-- excl BTW voor onze gemeente.

7. Kadernota GGU 2022 (ter vaststelling) 7a. Voorstellen voor lopende activiteiten GGU en kadernota GGU 2022: 1. Vaststelling kadernota GGU 2022 vast te stellen met daarin verwerkt het portfolio, inclusief nieuwe structurele diensten

Omgevingswet ondersteuning is prima.

2. Een opbouw van het Fonds GGU op basis van: 1. jaarlijkse indexatie (loon en prijs/inwoneraantal), conform het ALV-besluit van 2020 (€936.000) 2. toevoeging (conform, de instelling van de GGU op de ALV van 2017 en de Verkenning verbreding en beheer GGU op de BALV 2019) van structurele diensten op gebied van de ketens Werk, Schulden en Inburgering, en 24x7 ondersteuning van GGI-netwerk (€1.000.000)

7a. 2. De GGU u bijdrage voor die taken die voor alle gemeenten uitgevoerd worden loopt fors op tot bijna 55 miljoen euro. Dit betekent een bijdrage per inwoner van € 3,141 (excl. BTW). VNG is in 2018 gestart met de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU), waarvoor er jaarlijks een fonds beschikbaar wordt gesteld voor de financiering van collectieve activiteiten om de uitvoering in alle gemeenten te versterken. Het bedrag te betalen aan deze constructie is fors. Voor onze gemeente naar verwachting 56.000 x € 3,141 (excl. BTW) is ongeveer €176.000 exclusief BTW. Een stijging van naar verwachting van ongeveer €25.000 mede doordat het aantal inwoners van de gemeente stijgt

3. De budgetneutrale omzetting van de financiering van structurele diensten gericht op de effectieve en doelmatige samenwerking met ketenpartners aan toezicht en handhaving in het sociaal domein. Dit

gebeurt conform eerder besluit in de ALV van 2020, door een structurele toevoeging aan het gemeentefonds vanuit het ministerie van SZW, via het Fonds GGU beschikbaar te stellen (€3.050.000). 7b. Voorstellen voor nieuwe investeringen: 4. Om fouten en fraude bij de uitvoering van de WMO en Jeugdwet te voorkomen, collectief structureel €1.050.000 te investeren in de propositie Kwaliteit en rechtmatigheid zorg, viahet Fonds GGU.

4. Het is goed dat dit punt op de agenda staat. En ook goed om hier budget voor vrij te maken. De VNG steekt in op preventie en interventie. Verder willen ze de samenwerking tussen verschillende organisaties stimuleren wat heel zinvol is. Dit doen we als Vijfheerenlanden met onze samenwerkingsgemeenten in de regio Lekstroom ook. De VNG steekt echter in op landelijk niveau en dat wat daar ontwikkeld wordt kunnen we benutten voor ons regionale traject. Op blz. 3 van dit voorstel is dit goed verwoord. Advies: Akkoord gaan met dit voorstel.

5. In het kader van infectieziektebestrijding, crisisbeheersing en versterking van de preventieve gezondheidsinfrastructuur, collectief programmatisch €470.000 te investeren in de propositie Publieke gezondheid, via het Fonds GGU. Noodzakelijke voorwaarde voor deze investering is de compensatie vanuit het rijk voor de inzet van gemeenten op preventieve publieke gezondheid.

5. Propositie Publieke gezondheid: Er wordt ingezet op: - de sturing op de publieke gezondheid; - sluitende werkafspraken met verzekeraars, ter bevordering van de gezondheid van de samenleving; - verbeteren van de informatievoorziening; - tegengaan van versnippering van datasets en kennis. Inzet op deze zaken versterkt de basis waar we op door kunnen bouwen, waarmee we de gezondheid van onze inwoners beter kunnen monitoren en effectiever preventief kunnen inzetten om de gezondheid van de inwoners te behouden. Het levert een meerwaarde in de samenwerking met andere regionale partijen, zoals de zorgverzekeraar en landelijke partijen, zoals het Rijk, RIVM en CBS. De nasleep van de corona-crisis zal ook tot gevolg hebben dat de publieke gezondheid wordt herzien. Deze inzet zal bijdragen aan het goed door ontwikkelen van de publieke gezondheid.

Advies: Akkoord gaan. 6. Om invulling te geven aan het klimaatakkoord, de energietransitie en vraagstukken rond klimaatadaptatie, de woningbouwopgave en milieuproblematiek (stikstof, PFAS en afval), collectief programmatisch €4.000.000 te investeren in de propositie Fysieke leefomgeving. Noodzakelijke voorwaarde voor deze investering is de compensatie vanuit het rijk voor de inzet van gemeenten op de energietransitie en andere vraagstukken.

6.Advies: Akkoord met de noodzakelijke voorwaarde die gesteld is.

7. Als uitsluitsel over compensatie vanuit het rijk door de kabinetsformatie langer op zich laat wachten dan voorzien, het bestuur te mandateren om voor de propositie Fysieke leefomgeving (beslispunt 6) een overbruggingsplan uit te werken om de met subsidies opgebouwde ondersteuningsstructuur in stand te houden.

Omdat de uitvoering van het beleid dat onder de beslispunten 5, 6 en 7 wordt beschreven in Omgevingswet-instrumenten neerdaalt, is het ook vanuit Ow perspectief nuttig dat de GGU zich hierop richt. 6. Stand van zaken lopende trajecten: 8a. Stand van zaken Uitvoering Klimaatakkoord (ter kennisname). Een stand van zaken, waarbij onder meer wordt

8a. Advies: Ter kennisneming aangenomen. Haalbaar en betaalbaar voor de samenleving zijn belangrijk hierin.

ingegaan op de uitvoeringslasten en overbruggingsmiddelen voor 2022, haalbaarheid en betaalbaarheid voor de samenleving en bevoegdheden en juridische kaders. 8b. Stand van zaken herijking gemeentefonds (ter kennisname). In verband met het latere uitkomen van het ROB-advies over de herijking van het gemeentefonds is tussen de VNG en het ministerie van BZK een nieuw tijdpad afgestemd.

8b. Advies: Kennis nemen van dit agendapunt. Zie ook onder agendapunt 9 over de motie herijking gemeentefonds.

8c. Stand van zaken onderzoek jeugd (ter kennisname). Overleg tussen kabinet en VNG heeft tot onvoldoende resultaat geleid en de VNG heeft besloten arbitrage in te roepen. Naar verwachting komt er in de loop van mei een uitspraak van de ingestelde commissie van wijzen. Het kabinet heeft inmiddels besloten om in 2021 een bedrag van € 613 miljoen aan extra incidentele middelen beschikbaar te stellen. Dat betekent dus voor 2021, inclusief de eerder beschikbaar gestelde € 300 miljoen, in totaal € 913 miljoen. De tegemoetkoming van het kabinet biedt gemeenten in deze acute situatie verlichting.

8c. Advies: Kennis nemen van dit agendapunt. Zie ook ons advies bij de moties over het sociaal domein bij agendapunt 9.

7. Verantwoording VNG bestuur over uitvoering moties eerdere ledenvergaderingen (ter vaststelling) Gemeentefinanciën, inclusief onderzoeken jeugd/abonnementstarief en herverdeling gemeentefonds.

Wat betreft de moties op het gebied van het sociaal domein en specifiek de jeugdzorg is recent de uitkomst van de arbitragezaak van gemeenten tegen het Rijk bekend geworden. Dit betekent concreet dat er in een aflopende

Voorstel VNG: aanhouden

reeks van jaren substantieel geld bij moet komen. Voor 2022 gaat het om €1,9 miljard! Dit bedrag wordt in stappen afgebouwd naar € 800 miljoen in 2028. Er wordt door de VNG voorgesteld (ten tijde van dit voorstel was de uitkomst van de arbitrage nog niet bekend) de moties aan te houden en dit te betrekken bij de kabinetsformatie. Omdat inmiddels de arbitragezaak en overleg van kabinet heeft opgeleverd dat er voor 2022 vast 1,6 miljard ter beschikking komt voor de jeugdhulp adviseren we nu akkoord te gaan met het voorstel van de VNG. Voor later jaren is afgesproken dat dit onderdeel wordt van de dossiers bij de kabinetsformatie. Deze lijn is overeenkomstig het voorstel van de VNG. Voor nadere informatie zie: https://vng.nl/nieuws/ruim-eu-13-miljardextra-voor-tekorten-jeugdzorg-in-2022 Advies: instemmen met dit voorstel.

Werkgebied belastingdienst. Voorstel VNG: aanhouden Rijkscompensatie financiële coronaschade zwembaden en ijsbanen. Voorstel VNG: De motie als afgedaan te beschouwen.

De SPUK IJZ (ijsbanen en zwembaden) is een royale regeling geworden. Mede dankzij inzet VNG. Advies: Voorstel volgen.

Onderwijs en corona. Voorstel VNG: De motie als afgedaan te beschouwen

Onderwijs: Correct, met de kanttekening dat dit voor de scholen incidentele middelen zijn en niet meerjarig structureel ingezet kunnen worden (dit levert bijvoorbeeld problemen op voor aannemen nieuw personeel)

Onderwijshuisvesting. Voorstel VNG: Aanhouden.

Onderwijshuisvesting: Aanhouden en prioriteren. Gemeente krijgen te weinig geld van de overheid. Hierdoor kan de bestaande gebouwenvoorraad niet vervangen worden en zijn er geen middelen voor de hogere duurzaamheidseisen/ aansluiten bij het klimaatakkoord.

Rijkscompensatie verruimde Btw-vrijstelling sport. Voorstel VNG: De motie als afgedaan te beschouwen.

Ministerie heeft in 2019 op grond van de SPUK Sport 100% aan de gemeenten uitbetaald. Dat kon ook omdat bij de vaststelling gemeenten uiteindelijk in totaal minder dan het plafond hadden aangevraagd. Advies: Voorstel volgen.

Inburgering. Voorstel VNG: aanhouden.

Inmiddels is bekend dat er landelijk 9 miljoen euro extra beschikbaar komt voor de invoering van de nieuwe Wet Inburgering en 21 miljoen euro voor de begeleiding van de zogeheten ondertussengroep (statushouders die vóór de invoering van de nieuwe wet gehuisvest worden en dus niet vallen onder de nieuwe Wet). Dit zijn echter incidentele middelen. Structurele extra middelen, voor de uitvoering van de nieuwe wet, blijven (vooralsnog) uit. Over de financiering van de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering blijven de zorgen dus bestaan. De regio AV werkt op dit moment aan een kostenbegroting. De regio heeft dus nog niet in beeld of de uitvoering van de Wet Inburgering binnen de Rijksmiddelen past. Bestuurlijk is al wel besloten dat er geen extra gemeentelijke middelen beschikbaar worden gesteld. Uitvoering van de nieuwe wet moet binnen de Rijksmiddelen plaatsvinden. Advies: motie uitvoeren i.p.v. aanhouden De VNG vragen om zich blijvend/opnieuw in te zetten voor structureel voldoende Rijksmiddelen om de nieuwe Wet Inburgering te kunnen uitvoeren volgens het uitgangspunt van de nieuwe wet: een op maatwerk gebaseerd aanbod voor elke volwassen inburgeringsplichtige.

Klimaatakkoord Regionale Energiestrategieën (RES) Voorstel VNG: De moties als afgedaan te beschouwen.

Advies: akkoord met voorstel VNG

Klimaatakkoord financiële randvoorwaarden. Voorstel VNG: Aanhouden (totdat de uitkomsten over de uitvoeringslasten zijn besproken met de leden).

Advies: akkoord met voorstel VNG

Klimaatakkoord en financiële randvoorwaarden. Voorstel VNG: Aanhouden.

Advies: akkoord met voorstel VNG

Klimaatakkoord Warmtewet en –transitie. Voorstel VNG: Aanhouden.

Klimaatakkoord Warmtewet en –transitie. Voorstel VNG: Aanhouden. Advies: Instemmen met het aanhouden van deze motie. We vinden hem wel relevant, maar in de gemeente Vijfheerenlanden zijn weinig collectieve warmtebronnen en speelt dit onderdeel nu nog niet. Dit kan wel in de toekomst veranderen, vandaar dat we de motie wel volgen

Budgetneutrale overgang Omgevingswet – actualisatie opvolging. Voorstel VNG: Aanhouden.

Budget neutrale invoering. Zoals uit de verantwoording blijkt, is de motie in uitvoering genomen. De voortvarende aanpak van de VNG heeft tot een verduidelijking van de financiële verhoudingen tussen rijk en gemeenten geleid. Hierop wordt doorgegaan. Advies is aanhouden, is prima.

Decentralisatie van de bodemtaken onder de Omgevingswet. Voorstel VNG: Aanhouden.

Decentralisatie bodemtaken. Het gaat om het inhoud geven aan het principe dat ‘geld de taak volgt’. Er is nog steeds geen duidelijkheid over de bekostiging van de bodemtaken (die in essentie van provincie naar gemeenten overgaan, de uitvoering ligt bij de RUD, en gaat over naar de Odru), en dat bemoeilijkt de voorbereiding op deze nieuwe taak. Leidt in ons geval tot wat gesteggel tussen gemeenten en Odru (provincie en RUD). De continuïteit van de uitvoering van taken wordt ‘er niet door bevorderd’. Advies is aanhouden, onvermijdelijk omdat het Rijk hierin een essentiële rol speelt. Vanuit VHL is duidelijkheid wel dringend gewenst omdat taken daadwerkelijk overgaan naar een nieuwe uitvoerder.

Overlast exoten Voorstel VNG: Als afgedaan te beschouwen. Verpakkingen. Voorstel VNG: De motie als afgedaan te beschouwen. Nationale parken. Voorstel VNG: De motie als afgedaan te beschouwen.

8. VNG-inzet kabinetsformatie: 10a. Stand van zaken VNG inzet kabinetsformatie (ter kennisneming) In deze stand van zaken staat de VNG stil bij de actualiteit rond de arbitrage jeugd, de incidentele tegemoetkoming op jeugd in 2021 en de vier sporen in de VNG inzet voor de kabinetsformatie (financiën op orde, WDO, aanbod aan het kabinet en focus op uitvoering).

10a. Advies: Kennis nemen van dit punt. Zie ook ons advies bij de moties over het sociaal domein bij agendapunt 9.

10b. Motie Zoetermeer “Zonder geld geen gemeenten” (ter vaststelling) In het preadvies stelt de VNG voor om de motie over te nemen. Gelet op de grote onvoorspelbaarheid van het proces van de kabinetsformatie, is het daarbij van belang dat het bestuur c.q. de onderhandelingsdelegatie steeds in staat is om te reageren op basis van de actualiteit om de beste inschatting te maken en naar bevind van zaken te handelen. 9. Landelijke coördinatie begeleiding nieuwkomers met zintuigelijke beperking (ter vaststelling). Gemeenten hebben in de nieuwe Wet inburgering een belangrijke rol bij de begeleiding van nieuwkomers. Het bestuur vraagt de leden mandaat om de begeleiding van de kleine groep nieuwkomers met een zintuigelijke beperking landelijk te coördineren.

Samenvatting voorstel: Per 1 januari 2022 treedt de Wet inburgering in werking. In de nieuwe wet krijgen gemeenten een regierol om inburgeringsplichtigen te begeleiden en een inburgeringsaanbod realiseren. Het doel van de wet is dat nieuwkomers snel en volwaardig meedoen aan de Nederlandse samenleving. Onder de huidige wet krijgen nieuwkomers met een zintuigelijke beperking vaak een ontheffing van de inburgeringsplicht. Met de nieuwe wet ligt er een opgave om ook voor deze doelgroep een inburgeringsaanbod te creëren, zodat ook zij snel en volwaardig kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving. Het betreft een kleine groep nieuwkomers met een zintuiglijke beperking.

Zij hebben echter wel baat bij een aangepast aanbod voor de inburgering, waarin maatwerk geleverd kan worden. Om er zeker van te zijn dat er een contractbasis is voor aanbieders met dit specifieke aanbod, vraagt de VNG een mandaat om voor alle gemeenten een raamovereenkomst af te sluiten met aanbieders voor deze functie. De VNG vraagt een mandaat voor de periode van 4 jaar (van 2022 tot en met 2025). Een langere mandaatperiode geeft namelijk de mogelijkheid om langere contracten af te sluiten. Binnen de mandaatperiode zal de VNG afspraken maken over contractvoorwaarden en aandacht besteden aan de aansluiting tussen de landelijk ingekochte zorg en de rol van gemeenten daarin. Voorstel aan de ALV: Stemt u in met het voorstel dat de VNG voor de komende vier jaar (vanaf 1 januari 2022) het mandaat heeft om landelijke raamcontracten af te sluiten – in het kader van de Wet inburgering - voor de begeleiding van mensen met een zintuiglijk beperking, volgens de in het voorstel genoemde randvoorwaarden. Advies: Instemmen. Het gaat om een kleine groep nieuwkomers met een zintuiglijke beperking, potentieel kwetsbaar, die via dit raamcontract de mogelijkheid krijgen om op een passende manier in te burgeren.

Instemmen met dit voorstel heeft geen financiële consequenties voor de gemeente, aangezien deze activiteiten van de VNG worden bekostigd uit de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU). Gezien de beperkte uitbreiding van de taken is uitbreiding van de GGU niet aan de orde. 12. Invulling vacatures VNG bestuur en commissies (ter vaststelling). De leden worden gevraagd om zich uit te spreken over de voorgedragen kandidaten en eventuele andere kandidaten. Als er geen andere kandidaten worden gesteld, worden de kandidaten op de voordracht van de voordrachtscommissie in één

stemming aan de leden voorgelegd. 13. Wat verder ter tafel komt en rondvraag (inclusief moties die niet bij eerdere agendapunten zijn behandeld).