27. (WOS) RIB inzake tussenevaluatie pilot zorgfraude.pdf

Aan: Gemeente Vijfheerenlanden T.a.v. de leden van de Gemeenteraad Postbus 11 4140 AA Leerdam

Ons kenmerk

: 357250

Onderwerp

: Tussenevaluatie Pilot zorgfraude

Datum

: 1 februari 2022

Geachte leden van de raad, De Lekstroomgemeenten zijn gaan samenwerken op het gebied van de aanpak van zorgfraude met als doel het voorkomen, opsporen en aanpakken van zorgfraude en beëindigen van onterechte zorguitgaven binnen de Wmo 2015 en Jeugdwet. In de vorm van een pilot willen de gemeenten de aanpak van zorgfraude formuleren, implementeren, uitvoeren en monitoren. Op 1 maart 2021 is de pilot aanpak zorgfraude Wmo 2015 en Jeugdwet gestart. Als onderdeel van deze pilot is bepaald dat tweemaal een evaluatie plaatsvindt. Eenmaal na het eerste jaar en eenmaal aan het einde van het tweede jaar van de pilot. In verband met de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen en de wens om de huidige raad inzicht te geven in de behaalde resultaten tot nu toe, is besloten tot een kortere evaluatieperiode. Deze eerste fase van de pilot richt zich op het realiseren van de meest noodzakelijke stappen die nodig zijn voor de aanpak van zorgfraude, de zogenaamde basis op orde. In deze brief informeren wij u over de voortgang van de pilot tot en met 31 december 2021. Voortgang uitvoering periode 1 maart 2021 - 31 december 2021 Bij de uitvoering van de pilot wordt gebruik gemaakt van de routekaart Toezicht, Handhaving en Naleving zoals opgesteld door de VNG.

Deze routekaart geeft aan de hand van de volgende vier fasen inzicht in de stappen en activiteiten die nodig zijn voor een effectieve inrichting en uitvoering van de aanpak zorgfraude:  Fase 1 – Ontwikkelen visie & beleid  Fase 2 – Implementeren  Fase 3 – Uitvoering  Fase 4 – Monitoren en verbeteren Per fase wordt het doel van de fase en de huidige stand van zaken beschreven. Fase 1 – Ontwikkelen visie & beleid Doel van fase 1 is het beschrijven van visie en beleid op het gebied van toezicht, handhaving en naleving. Om dit doel te bereiken is gewerkt aan een samenwerkingsovereenkomst, dienstverleningsovereenkomst en een handhavingsbeleid. Deze zijn in januari 2022 behandeld in het gemeentesecretarissenoverleg (GSO) en het

Gemeente Vijfheerenlanden / Postbus 11, 4140 AA Leerdam / 088 – 599 7000 / vijfheerenlanden.nl / info@vijfheerenlanden.nl

Bestuurlijk Platform Sociaal Domein Lekstroom (BPSDL) en zullen aansluitend in februari in de colleges komen. Als onderdeel van de dienstverleningsovereenkomst is recent gestart met de uitvoering van een Data Protection Impact Assessment (DPIA). Deze beoordeling heeft betrekking op de gegevens die de toezichthouders verwerken en uitwisselen als onderdeel van het toezicht en de handhaving ten aanzien van de Wmo 2015 en Jeugdwet. Dit kunnen bijvoorbeeld medische gegevens en strafrechtelijke gegevens zijn. De verwachting is dat deze beoordeling na de zomer van 2022 gereed zal zijn. Het handhavingsbeleid beschrijft de aanpak toezicht en handhaving op rechtmatigheid in het sociaal domein voor de Wmo 2015 en Jeugdwet van de Lekstroomgemeenten. Dit handhavingsbeleid bewerkstelligt een integrale werkwijze wat betreft toezicht en handhaving in het sociaal domein. Het handhavingsbeleid gaat in op de onderwerpen privacy en gegevensuitwisseling, de vier fasen van de cirkel van naleving (communicatie, dienstverlening, controleren en handhaven) en de beleidsdoelen op hoofdlijnen. Daarnaast zijn de toezichthouders Wmo 2015 en Jeugdwet aangesteld en aangewezen voor alle gemeenten. Deze zijn gepositioneerd bij de afdeling Toezicht Veiligheid en Leefbaarheid van de gemeente Nieuwegein. Inmiddels worden signalen van zorgfraude ontvangen, verwerkt en opgevolgd.

Een punt van aandacht is de interactie met de gemeenten en tussen de gemeenten. Het beheersen van zorgfraude vraagt om een gezamenlijke aanpak. In deze aanpak is de rol en ondersteuning van de toezichthouders nieuw. De toezichthouders moeten meer ingebed raken in de interne werkprocessen bij de sociale teams. Naast de handhavingstaak van een toezichthouder zal met name het samen een casus onderzoeken, bespreken en adviseren nadrukkelijker ingezet en ervaren moeten worden. De toezichthouders willen daarom de samenwerking intensiveren door onderdeel te zijn van het werkproces en regelmatig op de werkvloer aanwezig te zijn om het belang van een centrale aanpak van zorgfraude te onderstrepen. Tegelijkertijd kunnen de toezichthouders dit niet alleen; een optimale samenwerking is alleen mogelijk wanneer alle betrokken partijen een adequate bijdrage leveren aan de samenwerking. Fase 2 – Inrichten preventie-, toezichts- en handhavingstaken Doel van fase 2 is om alle voorbereidingen te treffen voor de daadwerkelijke uitvoering van de taken. Als onderdeel van deze fase is gestart met het laten aansluiten van alle gemeenten bij het (landelijke) Informatieknooppunt Zorgfraude 1. Op deze wijze zijn de gemeenten in staat om meer informatie te delen en te ontvangen waardoor effectiever opgetreden kan worden tegen zorgfraude.

In een volgende evaluatie volgt een terugkoppeling over de behaalde resultaten als gevolg van de deelname aan het Informatieknooppunt Zorgfraude. Daarnaast is inmiddels een centraal meldpunt voor interne meldingen operationeel. Via meldpuntzorgfraude@nieuwegein.nl kunnen signalen van zorgfraude worden gedeeld met de toezichthouders. Via trainingen aan de sociaal professionals zijn ondertussen vier van de vijf gemeenten (waaronder Vijfheerenlanden) en de Regionale Backoffice Lekstroom (RBL) geïnformeerd over dit meldpunt. Doel van deze training is een kennismaking met de toezichthouders en het verhogen van de fraudealertheid van de professionals. Verder worden naar aanleiding van de training concrete afspraken gemaakt over het melden van signalen en de werkwijze van de toezichthouders. De werkwijze van de toezichthouders is inmiddels vastgesteld in werkprocessen. Deze werkprocessen bevatten een beschrijving van de activiteiten van de toezichthouders vanaf de start van een onderzoek tot en met het advies. Als onderdeel van deze beschrijving is ook aandacht voor het borgen van de kwaliteit van de uitgevoerde onderzoeken. 1

Het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) is een samenwerking van negen partners, waaronder de Nederlandse Zorgautoriteit, de Belastingdienst en de Vereniging Nederlandse Gemeenten, die gezamenlijk fraude in de zorg bestrijden. Door informatie te combineren zijn de IKZ-partners in staat zorgfraude effectiever aan te pakken.

Tot slot zijn de toezichthouders ter preventie van zorgfraude betrokken bij de aanbesteding Wmo 2015 en Jeugdwet. Speciale aandacht is aanwezig voor het kunnen beoordelen van de integriteit van de zorgaanbieder als onderdeel van het contracteren van nieuwe aanbieders. Fase 3 – Uitvoeren Doel van fase 3 is het uitvoeren van preventie-, toezichts- en handhavingstaken en het rapporteren over indicatoren met betrekking tot fraudesignalen en rechtmatigheid. De RBL voert op periodieke basis accountmanagement gesprekken met zorgaanbieders. Ond er meer op basis van deze gesprekken hebben de toezichthouders inmiddels de eerste signalen ontvangen. Met het ontvangen, verwerken en opvolgen van signalen is het reactieve toezicht door de toezichthouders inmiddels operationeel. In onderstaande tabel is de herkomst van de ontvangen meldingen in de periode tot en met 31 december 2021 weergegeven: HERKOMST Gemeente Houten Gemeente IJsselstein Gemeente Nieuwegein Gemeente Lopik Gemeente Vijfheerenlanden Regionale Backoffice Lekstroom (RBL) Informatieknooppunt Zorgfraude

AANTAL MELDINGEN 1 1 3 0 0 3 1

OPMERKING Via RBL 2 via RBL

Informatieverzoek

De meeste meldingen werden ontvangen van de RBL of via de RBL. In dat laatste geval werd het signaal door de gemeente eerst gedeeld met de RBL en vervolgens met een toezichthouder. Een verdere analyse van deze meldingen naar vorm en soort van de zorg leert het volgende:

Inmiddels zijn twee van de acht onderzoeken afgerond. Bij deze onderzoeken was geen sprake van een onrechtmatigheid.

Naast het houden van reactief toezicht kunnen de toezichthouders ook proactief toezicht toepassen. Proactief toezicht betekent dat de toezichthouders zelfstandig signalen identificeren. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van data en analyses op deze data. Het realiseren van proactief toezicht vergt meer inspanning dan vooraf ingeschat. Belangrijkste oorzaak hiervan is de beschikbaarheid van data in combinatie met de aanwezige maatschappelijke zorgen over het gebruiken van data voor fraudebeheersing. Voor het inrichten en realiseren van een data-gedreven aanpak wordt een aantal scenario’s uitgewerkt op basis waarvan een keuze kan worden gemaakt voor de toekomstige aanpak van zorgfraude. Deze scenario’s worden in het tweede kwartaal van 2022 verder uitgewerkt. De focus voor de kortere termijn is daarom gericht op het toepassen van de materiële controle als onderzoeksmiddel. Bij een materiële controle worden de rechtmatigheid en doelmatigheid van de gedeclareerde zorg beoordeeld; is de in rekening gebrachte zorg ook daadwerkelijk verleend? Een controleplan voor de materiële controle wordt op dit moment opgesteld. Fase 4 – Monitoren en verbeteren Het doel van fase 4 is om op basis van de evaluaties van onder meer onderzoeken, opgeleverde rapportage en monitoring verbeteringen te signalen en door te voeren in de operationele werkprocessen.

Monitoring en evaluatie van de beleidsdoelen vindt plaats aan de hand van de thema’s communicatie, dienstverlening, controleren en handhaven. Tot slot

In de periode maart – juli 2021 heeft de rekenkamer van Vijfheerenlanden een onderzoek uitgevoerd naar waarborgen tegen zorgfraude. Ondanks dat de focus van het onderzoek gericht is op de gemeente Vijfheerenlanden, raakt het onderzoek ook de pilot aanpak zorgfraude van de regio Lekstroom. De rekenkamer heeft aanbevelingen gedaan om het proces van toezicht op de rechtmatigheid van de zorguitgaven in het sociaal domein te versnellen en te verrijken. Deze aanbevelingen hebben bijvoorbeeld betrekking op het realiseren van een cultuur die gericht is op de preventie en bestrijding van zorgfraude, het verhogen van de betrokkenheid van de gemeenteraad en het geven van meer aandacht aan de communicatie richting inwoners, cliënten, zorgaanbieders en de gemeenteraad. Situatie Vijfheerenlanden Eén van de aanbevelingen van de Rekenkamer was u als raad te blijven informeren, vandaar hierbij de stand van zaken toegespitst voor Vijfheerenlanden. Vijfheerenlanden is goed aangehaakt op de pilot en de afspraken in de regio. Een aantal punten vanuit de aanbevelingen is hierdoor reeds opgepakt, zoals het integraal handhavingsbeleid, dat binnenkort wordt geagendeerd voor het college. De samenwerking met de RBL richting de zorgaanbieders krijgt steeds meer vorm.

De toezichthouders nemen deel aan de regionale werkgroep met betrekking tot de aanbesteding Wmo en Jeugd, zodat bij het aangaan van de nieuwe contracten met de zorgaanbieders gelijk aan de voorkant goede afspraken ingeregeld worden. Zoals hierboven aangegeven is er een centraal meldpunt gekomen om signalen bij te melden. Om de samenwerking tussen de toezichthouders en het Sociaal Team verder uit te bouwen zullen de toezichthouders in het eerste kwartaal van 2022 fysiek aansluiten bij vaste werkoverleggen. Dit met de bedoeling bij signalen al in een eerder stadium de hulp en ondersteuning van de toezichthouder in te schakelen. Nu gebeurt dat nog niet en worden vermoedens of verdachte situaties intern uitgezocht, waardoor er vanuit Vijfheerenlanden nog geen signalen gemeld zijn aan de toezichthouders. Dit proces van wanneer een signaal ‘waardig’ is om met een toezichthouder te bespreken, maar ook het opstarten van een meldpunt voor inwoners, als ook andere zaken, zijn volop in ontwikkeling. In het tweede kwartaal van 2022 zal aan de nieuwe raad een doorkijk gegeven worden wat er vanuit de pilot dit jaar nog op de planning staat.

Vervolg pilot zorgfraude regio Lekstroom Inmiddels worden signalen van zorgfraude gedeeld en onderzocht door de toezichthouders. De focus voor het komende jaar is gericht op de verdere implementatie en uitvoering van de aanpak zorgfraude. Concreet betekent dit meer aandacht voor communicatie, een proactieve aanpak van zorgfraude op basis van aanwezige risico’s en de uitvoering van een materiële controle om te bepalen of de geleverde jeugdzorg doelmatig en rechtmatig is. Tot slot blijft het belangrijk om te benadrukken dat de aandacht voor de aanpak van zorgfraude van structurele aard is. De pilot mag dan tijdelijk zijn, het rechtmatigheidstoezicht op de zorguitgaven in het sociaal domein is een wettelijke taak van de gemeente. Na afloop van de pilot is het de bedoeling dat de basis, zoals beschreven in fase 1, op orde is en dat de toezichthouders op een juiste wijze invulling kunnen geven aan deze wettelijke taak en de werkzaamheden kunnen voortzetten. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de burgemeester,

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl {{signer1}} 01/02/2022 11:09:45 CET

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl {{signer2}} 01/02/2022 11:23:35 CET

ID: d22ae3a7-5e82-468a-80c1-e75ff85b4bed Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

ID: d22ae3a7-5e82-468a-80c1-e75ff85b4bed Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich