22. (WOS) Oproep aan fracties def (3).docx

Maatje Vijfheerenlanden Grote Geusplein 1, 4131 GZ, Vianen (Vijfheerenlanden) administratie@maatjevijfheerenlanden.nl www.maatjevijfheerenlanden.nl Maatje Vijfheerenlanden

Het begint bij inzicht Door de uitkomst van de Niemans-affaire in december 2020 kwam het niet tot de behandeling in de Raad van het volledige Actieplan Armoede en Schulden. Anders zou het plan met een hartverwarmende eensgezindheid zijn goedgekeurd. De omstandigheden zijn inmiddels gelukkig gewijzigd en in december 2021 zal het originele maar geactualiseerde actieplan alsnog aan de raad worden voorgelegd. Armoede en schulden zijn hardnekkige en omvangrijke maatschappelijke problemen die helder worden aangetoond in tal van rapportages van gerenommeerde nationale instellingen. Deze problemen verdienen terecht een prominente plek op de lokale politieke agenda en in de meerjarige gemeentelijk beleidscyclus. Hoewel de economische gevolgen van de pandemie vooralsnog mee lijken te vallen, blijven de onderliggende cijfers over armoede en schulden ongewijzigd ernstig (zie bijlage2). Vast staat dat er veel te weinig mensen met financiële problemen passende hulp krijgen en dat er te veel burgers in de gemeente Vijfheerenlanden, waaronder ruim 800 kinderen, in armoede leven. De aannames waarop het actieplan deels gebaseerd is, stoelen op landelijke rapportages en gemiddelde cijfers. Deze gegevens verschaffen echter onvoldoende stuurinformatie over lokale omstandigheden en geven geen specifieke informatie op wijkniveau over de resultaten van bestaande regelingen en diensten.

De uitdaging bij armoede en schulden in onze gemeente is, hoe we inspelen op deze problemen en hoe we zorgen dat stuurinformatie voor de gemeente en de organisatie permanent op orde is voor de juiste beleids- en uitvoeringskeuzes. Onze ervaring is dat de informatiehuishouding rondom schulden en schuldhulp alsook armoede en ondersteunende mogelijkheden kwalitatief en kwantitatief beter kan. Om uw kennis en betrokkenheid bij onze gemeente om te kunnen zetten in effectief beleid heeft u accurate en actuele stuurinformatie nodig. Stuurinformatie die iets zegt over de oorzaken, geschiedenis, omvang en de maatschappelijke effecten van voorkomende problematiek. Denk hierbij onder andere aan de antwoorden op de volgende vragen: • • • • • • • • •

Komen de inkomensondersteunende maatregelen inderdaad hoofdzakelijk terecht in de wijken waarvan we weten dat daar de nood het hoogst is? Hoe verhouden deze percentages zich tot de risicoanalyses? Is de informatievoorziening over deze regelingen ook voor de bewoners van die wijken toereikend? Is de hulpverleningsketen rond schuldhulpverlening toereikend, complementair en continu beschikbaar? Of is er overlap, maar zijn er tegelijkertijd ook leemtes? In welke wijken wonen de 800 kinderen die in de gemeente Vijfheerenlanden opgroeien in armoede? Is in deze wijken de eerstelijns opvang en ondersteuning (inloopmogelijkheden) op orde? Vijfheerenlanden kent veel kleine en middelgrote bedrijven in onder meer de agrarische sector. Hoe staat het met de hulpverlening aan zelfstandigen in financiële nood? Etcetera

Maatje Vijfheerenlanden Grote Geusplein 1, 4131 GZ, Vianen (Vijfheerenlanden) administratie@maatjevijfheerenlanden.nl www.maatjevijfheerenlanden.nl

In de Sociaal Maatschappelijke Agenda 2021 wordt in dit verband ook gezegd:

Maatje Vijfheerenlanden

1. Een aangedragen (maatschappelijk) vraagstuk wordt door het bestuur alleen als zodanig geaccepteerd, wanneer er een goede analyse van is gemaakt, die duidelijk maakt dat nieuw beleid of herziening van beleid noodzakelijk is. 2. Bij een (maatschappelijk) vraagstuk wordt eerst, ondersteund met data, een analyse gemaakt van wat de exacte opgave is. Maatje Vijfheerenlanden pleit dan ook voor de realisatie van een gemeentelijk dashboard. Een dashboard dat bestaat uit: een periodiek (per kwartaal) uit te voeren zelfscan, waarbij de gemeente een analyse doet op een top 10 van de voornaamste toetsstenen op de schuldhulpverlening en inkomensondersteunende regelingen.

Belangrijke onderdelen daarin kunnen bijvoorbeeld zijn: 1) Overzicht van redenen en cijfers van niet-gebruik van inkomensondersteunende regelingen 2) Overzicht kwijtschelding gemeentelijke lasten 3) Het totaal aantal aanvragen voor schuldhulpverlening (particulieren en zelfstandigen) 4) Overzicht met motivatie van acceptatie en weigering van deze aanvragen 5) Toelatingspercentage van het aantal aanvragen 6) Doorlooptijd van de schuldhulptrajecten 7) Percentage van de trajecten waarbij een vrijwilligersorganisatie is betrokken 8) Percentage recidive (in het kader van effectieve nazorg) 9) Kosten van de totale schuldhulpverlening per discipline 10) Aantal hulptrajecten en percentage dat resulteert in een schuldenvrije toekomst 11) Inzicht in beschermingsbewind (aantal trajecten en kosten) Alle bovengenoemde data worden aangeleverd op woonkern/wijkniveau

Hoewel verheugd met het feit dat er alsnog financiering voor het Actieplan Schulden & Armoede is gevonden, beschouwen wij het als een gezamenlijke opdracht dit geld zorgvuldig, effectief en zo rechtmatig mogelijk te besteden. Maatje Vijfheerenlanden verwacht met een dergelijke aanpak onder andere een groter bereik van het armoedebeleid. Onder regie van de gemeente wordt dit dashboard ingericht, waarbij alle organisaties die bij deze onderwerpen een rol spelen elk kwartaal de aan hen gevraagde gegevens aanleveren (zie bijlage 1). De gemeente verwerkt deze en haar eigen gegevens in kwartaalrapportages die gedeeld worden. Op deze wijze wordt er een permanent actueel beeld gecreëerd wat voor u voldoende stuurinformatie oplevert om ingezet beleid beter te monitoren en zo nodig te wijzigen. Ook stelt het uitvoerders van dit beleid in staat waar nodig de uitvoeringspraktijk tijdig aan te passen en samenwerking met partners aan te scherpen. Wij gaan graag met u het gesprek aan over de realisatie van dit instrument, dat zal helpen de gemeentelijke armoede- en schuldenaanpak te verbeteren. Met vriendelijke groet, Rien Bal Voorzitter

Maatje Vijfheerenlanden Grote Geusplein 1, 4131 GZ, Vianen (Vijfheerenlanden) administratie@maatjevijfheerenlanden.nl www.maatjevijfheerenlanden.nl Maatje Vijfheerenlanden

Bijlage 1 Elk van de deelnemende uitvoeringsorganisaties levert elk kwartaal de gevraagde informatie aan het secretariaat van de al bestaande werkgroep Vroegsignalering (deelnemers; Avres, SamenDoen, vertegenwoordiging Sociale teams, Maatje Vijfheerenlanden, Wijkwinkel, etc.). Dit secretariaat verwerkt deze gegevens tot een handzaam overzicht. Het overzicht wordt voorafgaande aan de kwartaalvergadering van deze werkgroep verspreid naar; beleidsmedewerker Armoede & Schulden, leden Commissie Welzijn, Onderwijs en Sport (WOS), leden werkgroep Vroegsignalering. Deelnemers aan de werkgroep Vroegsignalering gebruiken deze informatie om daar waar mogelijk hun dienstverlening en samenwerking te verbeteren en daarnaast hun bereik te vergroten. Daarnaast worden er vanuit de werkgroep beleidsadviezen met diezelfde doelen geformuleerd en aangeboden aan de Commissie Welzijn, Onderwijs en Sport (WOS) / College. Met het beschikbaar komen van accurate en actuele uitvoeringscijfers wordt het, gekoppeld aan de bestaande risicoanalyses, mogelijk een beter beeld te creëren van de effecten van lopend beleid. De experts van de werkgroep Vroegsignalering kunnen deze informatie duiden en vervolgens vertalen naar gerichte beleidsadviezen m.b.t de armoede en schuldenproblematiek.

Maatje Vijfheerenlanden Grote Geusplein 1, 4131 GZ, Vianen (Vijfheerenlanden) administratie@maatjevijfheerenlanden.nl www.maatjevijfheerenlanden.nl Maatje Vijfheerenlanden

Bijlage 2 Macro-economie is het onderdeel van de economische wetenschap dat zich bezighoudt met de bestudering van 'geaggregeerde grootheden'. Dit zijn economische indicatoren die gelden voor grote groepen, bijvoorbeeld alle bouwbedrijven, alle huishoudens, of Nederland als geheel. Binnen het CBS worden deze economische indicatoren geraamd op basis van micro-data, gegevens voor afzonderlijke bedrijven of individuen. Voorbeelden van macro-economische indicatoren zijn het bbp, de werkgelegenheid, de consumptie, de investeringen en de handel met het buitenland. Minder zichtbaar is de stille armoede, die zich afspeelt achter de voordeuren van mensen die er op het eerste gezicht vaak niet arm uitzien. Het zijn de gezichten van ouderen, vaak vrouwen met een AOW. De gezichten van mensen met diverse uitkeringen, die een verschraling van de voorzieningen moeten meemaken. Die gezichten hebben allerlei kleuren door etnische komaf en ook hier zijn het vooral vrouwen. Het zijn ook de gezichten van betaald werkende mensen, die ondanks hun ploeteren in verschillende baantjes, op of onder de armoedegrens leven. Heel vaak zijn dit ook zelfstandige ondernemers zonder personeel (zzp’ers) of familiebedrijven. Eén ingrijpende gebeurtenis kan mensen naar het bestaansminimum duwen. Denk aan echtscheiding, overlijden, verlies van baan te hoge woonlasten.

Het zijn de gezichten van werklozen en mensen die daardoor problemen met de hypotheekaflossing krijgen. De gezichten van zelfstandige ondernemers, die hun werk en bedrijf verliezen. De gezichten van mensen met schulden. De gezichten van vluchtelingen, illegalen, arbeidsmigranten, Roma en Sinti zijn her en der ook zichtbaar. In al die huishoudens die worstelen met armoede groeien kinderen op. Hun gezichten laten meestal de zorgen van armoede niet zien, maar ze maken wel die levenservaring mee. Hoewel het goed gaat met de economie, moesten ruim een half miljoen Nederlandse huishoudens in 2018 rondkomen van een inkomen waarmee je in Nederland arm bent. Dat komt neer op 7,9 procent van alle Nederlandse huishoudens. Uit de nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over armoede blijkt verder dat 232 duizend huishoudens al minstens vier jaar in armoede leven, ofwel 3,3 procent van alle huishoudens. Het is voor het eerst sinds het einde van de crisis dat dit percentage niet is toegenomen. ZZP-huishoudens lopen een hoog risico Met name huishoudens waarvan de hoofdkostwinner een bijstandsuitkering kreeg, een arbeidsongeschiktheids- of werkloosheidsuitkering, lopen risico op armoede. Driekwart van de huishoudens met een bijstandsuitkering had in 2018 een laag inkomen; bijna de helft heeft dat al vier jaar.

Van alle huishoudens met een werknemer als kostwinner had 2 procent een laag inkomen. Het risico op langdurige armoede is bij hen een stuk lager: 0,4 procent. Bij zzp-huishoudens ligt dat percentage juist weer hoger: een op de 10 heeft een laag inkomen, 2 procent heeft dat al langdurig. Niet alle huishoudens met een laag inkomen leven per definitie in armoede. Zo'n 120 duizend huishoudens hebben een vermogensbuffer, bijvoorbeeld spaargeld, waarmee ze toch in hun basisbehoeften kunnen voorzien. Het aantal huishoudens met een laag inkomen, zonder vermogensbuffer, komt daarmee op 464 duizend. Dat is 6,2 procent van alle Nederlandse huishoudens.

Maatje Vijfheerenlanden Grote Geusplein 1, 4131 GZ, Vianen (Vijfheerenlanden) administratie@maatjevijfheerenlanden.nl www.maatjevijfheerenlanden.nl Maatje Vijfheerenlanden

Hoger risico op armoede Huishoudens met een niet-westerse afkomst lopen een groter risico op armoede dan Nederlandse huishoudens. Van de eerste groep had een kwart in 2018 een laag inkomen. Onder huishoudens met een Nederlandse hoofdkostwinner was dat ruim 5 procent. Bij niet-westerse huishoudens houdt de armoede bovendien ook vaker langdurig aan. Meer dan een kwart van de huishoudens met een Marokkaanse migratieachtergrond leeft in armoede. Uit de CBS-cijfers blijkt verder dat het merendeel van de vluchtelingenhuishoudens een bijstandsuitkering krijgt. Met name huishoudens die een Syrische of Eritrese kostwinner hebben, lopen een hoog risico op armoede.