21 (RWD) RIB Woondeal regio Utrecht en het Programma Woningbouw van BZK juli 2022 - ondertekend.pdf

Gemeente Vijfheerenlanden T.a.v. de leden van de Gemeenteraad Postbus 11 4140 AA LEERDAM

Ons kenmerk

: 473970

Onderwerp

: Raadsinformatiebrief inzake Woondeal

Datum

: 16 augustus 2022

Geachte leden van de raad, Het is al tijden te lezen en onderwerp van gesprek: Nederland heeft behoefte aan een snelle groei van het aantal woningen, met het streven dat deze woningen duurzaam, betaalbaar en toegankelijk zijn. Het Rijk heeft plannen gemaakt en de laatste drie maanden veel gepubliceerd. Over hoe zij de versnelling van de woningbouw, met oog voor de ruimtelijke ordening, wilt gaan aanpakken. Waar staan wij met de regio? Met deze brief inclusief bijlage wordt u bijgepraat. In deze brief wordt een samenvatting gegeven, waar u in de bijlage meer achtergrond en details kunt lezen. Afspraken woningbouw per provincie en regionale woondeals Het kabinet heeft de ambitie om tot en met 2030 900.000 woningen te bouwen. Aan alle provincies is gevraagd aan te geven wat zij hieraan kunnen bijdragen. Provincie Utrecht heeft op 1 juni het zogenaamde indicatieve bod uitgebracht. Het bod is gebaseerd op het in 2021 vastgestelde Provinciale Programma Wonen en Werken en betreft 83.500 woningen tot en met 2030. Het jaarlijks toevoegen van duizenden woningen in de provincie is geen sinecure. Hierbij gaat het ook om het realiseren van een toereikend aantal betaalbare woningen (sociaal en middensegment), alsmede flexwoningen. Dit bod is daarom onlosmakelijk verbonden aan randvoorwaarden.

Het gaat om randvoorwaarden waarbij de steun van het kabinet noodzakelijk is, zoals investeringen in bereikbaarheid, ondersteuning bij financiële tekorten (onrendabele top en inzet rijkssubsidies), investeringen in groen en maatschappelijke voorzieningen, vergroten van de netcapaciteit en het realiseren van stikstofruimte. Deze zomer gaan de gemeenten op basis van actuele planinformatie een realitycheck op de mogelijke productie uit het bod uitvoeren. De Bestuurstafel Gezonde Woon en Leefomgeving heeft op 22 juni afgesproken begin september gezamenlijk een bestuurlijke brief te sturen aan Gedeputeerde Staten om hen te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek.

Gemeente Vijfheerenlanden / Postbus 11, 4140 AA Leerdam / 088 – 599 7000 / vijfheerenlanden.nl / info@vijfheerenlanden.nl

Woondeals Zestien gemeenten in de regio Utrecht hebben in 2019 met het Rijk en de Provincie een woondeal gesloten, met als doel: de woningbouwproductie versnellen, de betaalbaarheid vergroten en excessen aanpakken. In 2022 wordt de Woondeal voor de regio Utrecht geactualiseerd. Daarbij wordt aangesloten bij de Nationale Bouw en Woonagenda die in maart 2022 door minister De Jonge is gepresenteerd. Met deze agenda wil het kabinet vaart maken met de woningbouw en meer regie nemen. Dit moet leiden tot een betere beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod in Nederland. Planning in drie stappen: 1. De provincies hebben een indicatief bod uitgebracht (1 juni 2022) 2. Definitieve uitspraken o.b.v. reality-check (tot 1 oktober 2022) 3. Rijk, provincie en regio leggen de afspraken vast in woondeals (december 2022) We bevinden ons nu in stap 2. Mirt-traject Om de nieuwe woningbouwlocaties te kunnen ontsluiten op de huidige infrastructuur zijn er extra middelen beschikbaar gesteld in het Mirt-traject. Tijdens de bestuurstafels op 22 juni zijn de bestuurders ingelicht over de uitkomsten van de versnellingsafspraken. Voor de gemeente Vijfheerenlanden is hier tot nu toe geen extra impuls met betrekking tot de door ons aangemelde mobiliteitsmaatregelen voor Hoef en Haag en Vianen toegekend.

Tot slot In de omgevingsvisie Vijfheerenlanden die momenteel wordt opgesteld, is de samenhang van de verschillende ruimtelijke opgaven geborgd. Daarin zullen voor de gemeente Vijfheerenlanden ook keuzes worden gemaakt. De samenwerking in de regio heeft geleid tot een integraal ruimtelijk perspectief (IRP) dat ons handvaten geeft voor de toekomstige richting. En wij hebben onze eigen inzet om een impuls aan de woningbouw te geven. Over de Uitvoeringsagenda Wonen wordt u separaat geïnformeerd. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de loco-secretaris,

de loco-burgemeester,

{{signer1}} 17/08/2022 14:38:46 CEST

{{signer2}} 17/08/2022 16:05:01 CEST

Signed By: s.vreeburg@vijfheerenlanden.nl ID: ac606962-1d25-41a4-8da5-39de0d7324e6 Auth: Consent

S.N.J. (Stefan) Vreeburg Bijlage: zoals genoemd.

Signed By: t.van.maanen@vijfheerenlanden.nl ID: ac606962-1d25-41a4-8da5-39de0d7324e6 Auth: Consent

A. (Ton) van Maanen

BIJLAGE 1 Programma Woningbouw van BZK en Woondeal Regio Utrecht

Programma Woningbouw van BZK en Woondeal regio Utrecht Aanleiding en opbouw Het is al tijden te lezen en onderwerp van gesprek, Nederland heeft behoefte aan een snelle groei van het aantal woningen, met het streven dat deze woningen duurzaam, betaalbaar en toegankelijk zijn. Het Rijk heeft plannen gemaakt en de laatste drie maanden veel gepubliceerd. Over hoe zij de versnelling van de woningbouw, met oog voor de ruimtelijke ordening, wilt gaan aanpakken. In deze bijlage wordt eerst een globale schets gemaakt met de opbouw en samenhang van de agenda en programma’s. Vervolgens zal voor één programma, Woningbouw, verder worden toegelicht hoe dit zich verhoudt tot regionale en provinciale samenwerking. Woningbouw als nationale opgave Nationale Woon- en Bouwagenda “De overheid herneemt de regie op de volkshuisvesting, waarbij het Rijk vaker dan in het verleden de lijnen uitzet en normen stelt. Pag. 23” In maart 2022 heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) de Nationale Woon- en Bouwagenda gepresenteerd. Deze agenda schetst de oorzaken van de wooncrisis, de doelstellingen (beschikbaarheid, betaalbaarheid, kwaliteit) en de aanpak voor de komende jaren. Op deze manier is het Rijk in staat om de diverse bouw- en woonopgaven samen en in samenhang met andere belangen aan te pakken, te financieren en te monitoren.

Want ook het Rijk ziet dat de woonopgave niet los kan worden gezien van (ruimtelijke) opgaven op het gebied van bereikbaarheid, bedrijvigheid, verduurzaming van de energievoorziening, klimaatadaptatie, landschappelijke kwaliteit, een gezond leefmilieu en natuurontwikkeling. Programma’s In de Nationale Woon- en Bouwagenda worden 6 programma’s gepresenteerd om een antwoord te geven op het huidige tekort aan woningen. Inmiddels zijn er vier van de zes programma’s gepubliceerd. Naar verwachting zijn in de zomer de resterende twee programma’s uitgewerkt met actielijnen. Het Rijk bewaakt de samenhang in het nationaal ruimtelijk beleid via de programma’s uitvoering NOVI /NOVEX, Mooi Nederland, de aanscherping van de NOVI (ontwerp voorzien medio 2023) en de Planmonitor.

Een mooie interactieve infografic, kunt u bekijken via de volgende link: https://www.volkshuisvestingnederland.nl/onderwerpen/nationale-woon-enbouwagenda/infographic De praatplaat Nationale Woon- en Bouwagenda is via de volgende link te downloaden; op illustratieve wijze vormgegeven, zodat het programma en tijdspad duidelijk en overzichtelijk is: https://www.volkshuisvestingnederland.nl/onderwerpen/programmawoningbouw/documenten/publicaties/2022/03/11/visualisatie-en-tijdlijn-nationale-woonen-bouwagenda Programma Woningbouw Doelstellingen “Lokale overheden moeten weten wat zij kunnen doen om te zorgen voor meer passende woningen op de juiste plek. Pag. 5” Het programma Woningbouw, is één van de zes programma’s van de Nationale Woon- en Bouwagenda. Het doel van het programma woningbouw is 1.) een groei van de bouwproductie naar 100.000 woningen per jaar in deze kabinetsperiode (inclusief flex- en transformatiewoningen en splitsing), 2.) het realiseren van 900.000 woningen tot en met 2030 en 3.) Het streven dat ten minste twee derde van de nieuwbouwwoningen betaalbare huur- en koopwoningen zijn. Naast deze kwantitatieve doelstellingen is er aandacht voor het realiseren van duurzame toekomstbestendige woningen op plekken die bereikbaar zijn en waar mensen prettig kunnen wonen en werken.

Om de doelstellingen te kunnen bereiken worden prestatieafspraken gemaakt met provincies, gemeenten, corporaties en marktpartijen over het opvoeren van het tempo, nieuwbouw en betaalbare woningen. Nationale doelen worden omgezet in provinciale taakstellingen, regionale woondeals en lokale prestatieafspraken. Regio Utrecht-Amersfoort

Er wordt ingezet op 7 verstedelijkingsregio’s, waarbinnen onder meer op grootschalige woningbouwlocaties. Tot en met 2030 moeten daar zo’n 600.000 van de 900.000 woningen gebouwd worden. Regio Utrecht/Amersfoort is één van deze verstedelijkingsregio’s. Naast voldoende woningen op de juiste plek, is er ook expliciete aandacht voor de betaalbaarheid en de kwaliteit. Hierbij moeten ook voldoende woningen gebouwd worden voor aandachtsgroepen (o.m. uitstroom uit de Maatschappelijke opvang, statushouders, arbeidsmigranten) en ouderen. Financiële impulsen Voor de inzet op woningbouw is 1,75 miljard euro beschikbaar voor de woningbouwimpuls (WBI) en grootschalige woningbouwlocaties en 388 miljoen euro voor het aanpakken van knelpunten en de inzet voor aandachtsgroepen en ouderenhuisvesting. Daarnaast is er 7,5 miljard euro beschikbaar voor infrastructuur voor het ontsluiten van woningbouwlocaties (MIRT traject ) en wordt de verhuurderheffing afgeschaft.

Stappen om tot de regionale woondeals te komen Hieronder wordt uitgelegd hoe we in drie stappen tot de regionale woondeals komen, die bijdragen aan de nationale doelstellingen. De drie stappen zijn: 1. De provincies hebben een indicatief bod uitgebracht (1 juni 2022) 2. Definitieve uitspraken o.b.v. reality-check (tot 1 oktober 2022) 3. Rijk, provincie en regio leggen de afspraken vast in woondeals (december 2022) Bij de eerste 2 stappen wordt het proces voor provincie/regio Utrecht apart toegelicht. Een overzicht van planning voor de het sluiten van de woondeals en de inzet van de belangrijkste middelen in het programma Woningbouw, vindt u in bijlage 1a. 1. De provincies hebben een indicatief bod uitgebracht (1 juni) Volgens het programma Woningbouw is aan alle provincies gevraagd om indicatief aan te geven wat zij kunnen bijdragen aan de landelijke woningbouwopgave. Inmiddels hebben alle provincies een indicatief bod gedaan voor hun provinciale deel. Tijdens een bestuurlijke sessie op 2 juni van minister De Jonge met de provincies, de Unie van Waterschappen, de VNG en Aedes bleek dat de indicatieve provinciale biedingen landelijk optellen naar ruim meer dan 900.000 woningen, maar dat de doelstelling m.b.t. het aandeel betaalbare woningen nog niet wordt gehaald.

De provincies hebben benadrukt dat het een indicatief bod is, waarbij de randvoorwaarden om dit te realiseren nog nader ingevuld moeten worden. Provincies hebben aangeven dat de realisatie van het bod samenhangt met onder meer de inzet van financiële middelen, beschikbare ambtelijke capaciteit en het kunnen voldoen aan randvoorwaarden zoals wettelijke vereisten voor stikstof. Voor provincie Utrecht geldt: GS heeft inmiddels het indicatieve en randvoorwaardelijke bod van de provincie Utrecht aan het ministerie van BZK aangeboden: 83.500 woningen tot en met 2030. Provincie Utrecht; Vergadering Statencommissie Ruimte, Groen en Water d.d. 15 juni 2022; Agendapunt 9 Nationale Ruimtelijke Ordening en Randvoorwaardelijk Bod In aanloop tot het formuleren van dit bod is er ambtelijke afstemming geweest tussen provincie en de regio (U10) over met name de knelpunten en randvoorwaarden. Tijdens een ronde langs de gemeenten in het eerste kwartaal van 2022 zijn deze knelpunten om tot woningbouw te komen geïnventariseerd. De provincie heeft deze knelpunten verwoord in haar indicatieve en randvoorwaardelijke bod. In het bod is beschreven dat als niet aan de randvoorwaarden tegemoetgekomen wordt, het niet mogelijk is om de genoemde aantallen (betaalbare) woningen te realiseren. Het gaat daarbij onder meer om de randvoorwaarden met betrekking tot: - financiële tekorten (onrendabele top);

-

investeringen in de leefbaarheid om te kunnen groeien ‘in balans’(mn.: infrastructuur en groen groeien mee); opgave betaalbare woningen en flexwoningen; ambtelijke capaciteit bij gemeenten; positie woningbouwcorporaties; versnelling/vereenvoudiging (juridische) procedures; stikstofruimte.

De provincie heeft voor het bod het bestuurlijk vastgestelde Provinciaal Programma Wonen en Werken met de peildatum voor de invoer januari 2021 (dus 1,5 jaar geleden) genomen. De onderliggende cijfers zijn dus niet erg actueel en planningen zijn dynamisch. Uit de haalbaarheidstoets die de regio in de periode tot 1 oktober moet doen, zal dat ook gaan blijken. Dit heeft dan ook gevolgen voor de aantallen die op 1 oktober kunnen worden afgesproken. Voor de specificatie van de 83.500 woningen naar de verschillende gemeenten wordt verwezen naar bijlage 1b.

2. Definitieve afspraken op basis van reality-check (tot 1 oktober)

De inzet vanuit ministerie van BZK is om uiterlijk 1 oktober 2022 definitieve afspraken te maken met de provincies. Daarvoor worden de provincies, gemeenten, waterschappen, woningbouwcorporaties, marktpartijen en huurdersorganisaties gevraagd de komende maanden met elkaar in gesprek te gaan over het provinciale bod. Deze gesprekken zijn gericht op een gedeeld beeld over de haalbaarheid van het bod en de aansluiting van het bod bij de provinciale, regionale en lokale behoefte. In de U10 regio: Vanuit de U10 worden met alle gemeenten gesprekken gevoerd over de haalbaarheid van het door de provincie uitgebracht indicatieve bod. In de gesprekken gaan we met name in op de randvoorwaarden die nodig zijn om de aantallen (betaalbare) woningen te kunnen realiseren. De uitkomsten worden besproken in het zgn. ambtelijke Woondealteam overleg, bestaande uit de U10, provincie Utrecht, RWU (corporaties) en BZK. Zo zijn er korte lijnen om met alle verantwoordelijke partners snel te kunnen schakelen. Op de bestuurstafel Gezonde Woon en Leefomgeving 22 juni j.l. is ingestemd met het voorstel dat eind september de U10 gemeenten een gezamenlijke bestuurlijke brief sturen naar GS over de haalbaarheid van het indicatieve bod. Hierbij zullen de randvoorwaarden helder worden geformuleerd. 3. Rijk, provincie en regio’s leggen de afspraken vast in woondeals (december 2022).

In december 2022 (met beperkte uitloop naar januari 2023) worden in het hele land regionale woondeals gesloten. In de woondeals wordt door provincies en gemeenten de woningbouwopgave vertaald naar concrete locaties en naar afspraken over de uitvoering van de woningbouw. Onderdeel van deze afspraken is ook de verdeling van de sociale woningbouw op basis van fair share, gericht op het streven naar 30% sociale woningen voor de bestaande voorraad. Het hebben van een woondeal (of zicht daarop) wordt voorwaardelijk gemaakt voor de inzet van financiële middelen zoals de WBI (Woningbouwimpuls). De minister zal begin december besluiten nemen over de toekenning van de vierde tranche WBI. Het streven is dat de thema’s zoals die naar voren gaan komen uit de verschillende collegeprogramma’s en de 6 programma’s van het Rijk een plek kunnen krijgen in de regionale woondeals. De uitkomsten van het bestuurlijk overleg MIRT (eind november

2022) worden ook hierin opgenomen. Het gaat dan om de toekenning van financiële middelen uit het Mobiliteitsfonds voor de ontsluiting van woningbouwlocaties om daarmee versnelling van de woningbouw te realiseren. Ook worden dan de eerste investeringsbesluiten genomen voor de grootschalige woningbouwgebieden, evenals wederzijdse afspraken over de condities voor de woningbouw en andere issues vanuit de regio. Voor meer informatie zie: Bouw 900.000 woningen en 100.000 woningen per jaar in zicht | Nieuwsbericht | Home | Volkshuisvesting Nederland

Kamerbrief: Uitkomsten MIRT overleg voorjaar 2022 Om de nieuwe woningbouwlocaties te kunnen ontsluiten op de huidige infrastructuur, zijn er extra middelen beschikbaar gesteld in het Mirt-traject. Minister Harbers en staatssecretaris Heijnen (beiden IenW) hebben de Tweede Kamer op 23 juni geïnformeerd over de uitkomsten van de Bestuurlijke Overleggen Leefomgeving in relatie tot het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Zij doen dit mede namens de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO). In een brief van 22 juni zijn de colleges U10 geïnformeerd over de uitkomsten van het bestuurlijk overleg leefomgeving voor de Utrechtse regio door Peter Bekker, Voorzitter bestuurstafel Duurzame Bereikbaarheid. Link naar brief en lijst met versnellingsafspraken. Kamerbrief Mirt Voorjaar 2022 Lijst met versnellingsafspraken BOL 2022 | Rapport | Rijksoverheid.nl

BIJLAGE 1A Planning Programma Woningbouw van BZK

BIJLAGE 1B Specificatie van de 83.500 woningen naar de verschillende gemeenten

Specificatie van de 83.500 woningen naar de verschillende gemeenten Periode

2021 tot en met 2024 Binnenstedelijk

Uitleg

2025 tot en met 2029 Binnenstedelijk

Totaal

Uitleg

Totaal 2020 t/m 2029 (9 jaar)

Totaal

Realisatie (aantallen per gemeente) De Ronde Venen

1.002

0

1.002

438

0

438

1.440

Lopik

25

126

151

0

0

0

151

Montfoort

165

20

185

0

110

110

295

Oudewater

324

0

324

0

150

150

474

Stichtse Vecht

3.244

44

3.288

783

0

783

4.071

Vijfheerenlanden

1.460

59

1.519

100

0

100

1.619

Woerden

2.024

0

2.024

1098

0

1098

3.122

De Bilt

217

18

235

200

0

200

435

Utrechtse Heuvelrug

597

94

691

635

0

635

1.326

Wijk bij Duurstede

265

0

265

37

530

567

832

Zeist

1.637

0

1.637

88

0

88

1.725

Bunnik

372

147

519

0

0

0

519

Houten

1.118

0

1.118

0

0

0

1.118

IJsselstein

185

5

190

0

0

0

190

Nieuwegein

3.498

0

3.498

1.966

0

1.966

5.464

Utrecht

15.447

16

15.463

24.981

0

24.981

40.444

Regio U16 totaal realisatie

31.580

529

32.109

30.326

790

31.116

63.225

5.432

487

5.919

12.565

3.606

16.171

22.090

Pijplijn