20210713 Jaarstukken 2020 Gemeente Vijfheerenlanden incl. verklaring (OGD).pdf

•

Afvalstoffenheffing Voor het product afvalinzameling geldt dat de baten niet boven de kosten mogen uitkomen. Tarieven van de afvalstoffenheffing worden tegenwoordig sterk bepaald door milieueisen voor het gescheiden aanleveren van het afval. Daarnaast spelen verwerkingskosten van het afval een rol. De opbrengst van de afvalstoffenheffing is niet kostendekkend. In 2019 is voor een bedrag van € 0,397 miljoen onttrokken aan de voorziening waarmee de eindstand van de voorziening op 31-12-2019 nul is geworden.

•

Rioolheffing De rioolheffing is een belasting waarvan de opbrengt door de gemeente gebruikt wordt voor het rioolbeheer. Daaronder valt het uitvoeren van inspecties, reiniging, kolkenzuigen, de vervanging van bestaande rioleringen, de kosten van noodzakelijke verbeteringsmaatregelen en de inzameling en ver werking van hemel- en grondwater. De opbrengst van de rioolheffing is meer dan kostendekkend. € 2.4 miljoen wordt gestort in de voorziening riolering.

Berekening kostendekkendheid (x € 1.000)

Kosten taakvelden (incl. omslagrente) Inkomsten taakvelden (exclusief heffingen) Netto kosten taakveld Toe te rekenen overhead Toe te rekenen BTW Kwijtschelding taakveld 6.3 Straatvegen taakveld 2.1 30 % A kwaliteit beh. begraafplts div taakvelden Totale kosten Opbrengst heffingen Corona reserve Tekort (+) Overschot (-) Dekkingspercentage Verrekening voorziening

Jaarstukken 2020

Afvalstoffen heffing 5.693.270 -187.160 5.506.110 64.000 1.313.911 241.645 188.371 n.v.t. 7.314.037 6.358.667 270.667 -684.703 86,9%

Rioolheffing 3.408.686 -38.052 3.370.633 353.800 570.087 320.866 188.371 n.v.t. 4.803.758 7.158.725 n.v.t. 2.354.968 149% 2.354.968

Begraafrechten 1.179.533 -1.291 1.178.242 686.250 0 n.v.t n.v.t 36.500 1.900.992 1.084.617 7.463 -808.912 57,1% 205.994

92

Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen Voor mensen met een minimum inkomen en weinig/geen vermogen bestaat de mogelijkheid van gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de lokale belastingen. De voorwaarden worden door het Rijk bepaald. Kwijtschelding is een vorm van inkomensbeleid en voorbehouden aan het Rijk (art. 219, lid 2, Gemeentewet). De regels voor het toekennen van deze kwijtschelding zijn vastgesteld in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen, die een inkomen hebben dat niet hoger ligt dan de bijstandsnorm. De gemeente Vijfheerenlanden hanteert de zogenaamde 100%-norm. Dit betekent dat inwoners met een inkomen op of onder bijstandsniveau en een beperkt bedrag aan spaargeld in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komen. Gemeenten mogen wel zelf bepalen of en voor welke belastingen zij kwijtschelding verlenen. Kwijtschelding van gemeentelijke heffingen is mogelijk voor de “onvermijdelijke” belastingen: • Afvalstoffenheffing • Rioolheffing: waarbij kwijtschelding mogelijk is voor een waterverbruik tot 300 m3. • Onroerende-zaakbelastingen: dit komt weinig voor omdat overwaarde meetelt als vermogen en het inkomen meestal onvoldoende is voor een hypotheek.

Jaarstukken 2020

93

Paragraaf 2: Weerstandsvermogen

1. Aanleiding en achtergrond De Gemeente Vijfheerenlanden acht het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering inzichtelijke en beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Dit staat ook als beleid verwoord in de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen zoals deze in juli 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te verkrijgen, deze te beoordelen en financieel te kwantificeren is er in de laatste 2 maanden van 2020 en 1e maand 2021 een risicoinventarisatie uitgevoerd. De eerste volledige inventarisatie sinds de herindeling per 1-12019. De risico-inventarisatie is als het ware de eerste stap van de uitvoering van de in de vastgestelde nota beschreven risicomanagementbeleid. In de nota wordt het uit zes stappen bestaande continue risicomanagementproces beschreven: 1. Identificatie risico’s, 2. Analyse risico’s, 3. Kwantificatie risico’s, 4 ontwerpen maatregelen 5. Implementatie maatregelen en 6. Evaluatie/rapportage.

Met de recent via afzonderlijke sessies per domein (sociaal domein, fysiek domein en domein bedrijfsvoering/bestuur) verrichte risico-inventarisaties wordt als het ware invulling gegeven aan de eerste drie stappen van dit proces. In 2021 zal deze inventarisaties een vervolg moeten krijgen door maatregelen te ontwerpen en te implementeren om de geïnventariseerde en gekwantificeerde risico’s te beheersen. Hier komen we later in 2021 bij de gemeenteraad nader op terug. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risico-inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is tevens het weerstandsvermogen berekend.

2. Risicoprofiel Om de risico's van Gemeente Vijfheerenlanden in kaart te brengen is per domein (sociaal domein, fysiek domein en domein bedrijfsvoering/bestuur) een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel is tot stand gekomen na een drietal workshop (per domein afzonderlijk) waarbij gebruik is gemaakt van het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem) waarmee risico's systematisch in kaart kunnen worden gebracht en beoordeeld. Uit de inventarisatie zijn vanuit deze drie domeinen ruim 40 risico's in beeld gebracht. Tevens zijn de risico’s die voor de gehele organisatie van toepassing zijn, zoals het Coronarisico, aan het risicoprofiel toegevoegd. Op dit moment bevat het risicoprofiel ongeveer 50 risico’s. Het merendeel financieel, maar het profiel bevat ook risico’s die bijvoorbeeld imagoschade tot gevolg kunnen hebben. Onderstaand worden in tabel 1 de risico’s gegroepeerd voor de drie domeinen en het concern weergegeven. We tonen hierbij de kans van optreden van elk risico, het maximale financiële gevolg van het risico en de mate van invloed van het risico op de totaal benodigde weerstandscapaciteit. Bij nagenoeg alle risico’s is een inhoudelijke toelichting en wijze van berekening van de impact opgenomen.

Jaarstukken 2020

94

Aangezien dit de eerste volledige risico-inventarisatie is sinds de herindeling, zijn in tabel 1 nagenoeg alle risico’s opgenomen, dus ook de risico’s die op nihil zijn berekend. Veelal gaat het hier om risico’s die op dit moment geen financiële impact hebben maar in de toekomst voor het volledige bedrag in het risicoprofiel moeten worden opgenomen omdat bijvoorbeeld specifieke dekkingsmiddelen (zoals reserves, verzekeringen, subsidies) wegvallen. Zo zijn op dit moment verschillende risico’s op het sociaal domein op nihil gewaardeerd omdat er op dit moment nog reserves (reserve sociaal domein en de reserve Corona) voorhanden zijn waarmee risico’s kunnen worden opgevangen. Waarschijnlijk zijn deze reserves na 2021 volledig aangewend zodat de risico’s op het sociaal domein in 2022 weer in volle omvang in het risicoprofiel zichtbaar worden.

Jaarstukken 2020

95

Jaarstukken 2020

96

Jaarstukken 2020

97

3.

Vergelijk Risicoprofiel stand maart 2021 met stand najaar 2020.

DOMEINNAAM

MAX. FIN. GEVOLG

Concern

€ 9.950.000

Fysiek Domein

€ 15.310.000

Sociaal Domein

€ 800.000

Domein Bedrijfsvoering en bestuur

€ 10.411.000

Risicoprofiel stand maart 2021

€ 36.471.000

Risicoprofiel stand najaar 2020

€ 42.485.000

Verschil t.o.v. najaar 2020

Jaarstukken 2020

Lager € 6.014.000

98

In vergelijk tot een half jaar geleden geeft de risico-inventarisatie stand maart 2021 een daling van het maximale financiële risico te zien van ruim € 6 miljoen. Vooral door de aanzienlijke lagere risico-inschatting bij de grondexploitatie Broekgraaf. Deze grondexploitatie liet over 2020 een dusdanig positief beeld zien dat de boekwaarde met € 10 miljoen is afgenomen en tevens binnen de grondexploitatie rekening kon worden gehouden met € 3 miljoen aan ontsluitingskosten die een half jaar geleden nog als een risico werd meegenomen. Daarnaast zijn verschillende risico’s op het sociaal domein op dit moment op nihil geschat vanwege de aanwezigheid van reserves sociaal domein en reserve Corona. Wanneer deze reserves volledig aangewend zijn, komen de risico’s weer voor de maximale impact in tabel 1 weer terug. Hetzelfde geldt overigens voor de risico’s op personeel die uit de bij resultaatbestemming jaarstukken 2020 te vormen reserve frictiekosten kunnen worden opgevangen. Tegenover deze wegvallende risico’s zijn in vergelijk tot situatie in het najaar 2020 nu enkele nieuwe risico’s bij de inventarisatie naar voren gekomen. We doelen met name op de € 4 miljoen verwachte impact van het risico verkeersonveilige situaties/bereikbaarheid en de claim van de oud-aandeelhouders REMU (€ 3,89 miljoen risico) en het risico op de overdracht van wegenareaal Waterschap naar gemeente.

Deze drie risico’s worden hierna onder het kopje nieuwe ontwikkelingen nader worden toegelicht. Ook is nu rekening gehouden met risico’s inzake informatieveiligheid en privacy alsmede risico’s i.v.m. beheer van het gemeentelijk vastgoed.

4. Nieuwe risico’s/ontwikkelingen Risico verkeersonveilige situaties/moeilijke bereikbaarheid: max. gevolg van € 4 miljoen. Door het wegvallen van het voorgenomen fonds voor bereikbaarheid door dekking van de uitspraak Niemans kan op dit moment alleen het hoogst noodzakelijke (in casu aanpak verkeersveiligheid en fietsvoorzieningen) van het mobiliteitsplan worden uitgevoerd. Er is een gerede kans dat de komende jaren nog de nodige investeringen in de infrastructuur noodzakelijk blijven, Veelal is voor dergelijke investeringen cofinanciering mogelijk maar dan zal de gemeente ook zelf een financiële bijdrage (vaak 50%) in moeten leveren. Om die reden is rekening gehouden met een risico die tussen de € 3 en € 5 miljoen is becijferd. Overdracht wegenareaal e.d. Waterschap Rivierenland naar gemeente: risico voor 2021 op € 0. Het waterschap Rivierenland heeft het voornemen geuit zich te willen concentreren op de kerntaak en het wegenareaal over te dragen aan de betroken gemeenten. Het betreft zeven gemeenten. Uit een onderzoek van het waterschap blijkt dat de kosten voor de gemeenten Molenlanden en Vijfheerenlanden dan aanzienlijk toenemen. Voor Vijfheerenlanden nemen de kosten van het wegonderhoud met ca 4 miljoen toe waarvan ca. € 1 miljoen via het gemeentefonds wordt gecompenseerd. Waterschap Rivierenland legt onze inwoners jaarlijks € 1,8 miljoen aan waterschapslasten op.

Ervan uitgaande dat gemeente deze € 1,8 miljoen via OZB gaat opleggen, resteert er nog een dekkingsvraagstuk van minimaal € 1,3 miljoen. In 2021 worden er extra onderzoeken uitgevoerd naar de technische staat van de wegen, wegen op waterkeringen en kunstwerken. In het najaar van 2021 kan op basis van de resultaten van dit onderzoek mogelijk een intentieovereenkomst tot overdracht afgesloten worden. Een feitelijk overdracht zal 2022 of later tot stand komen. Voor 2021 is het nog geen risico en is dus op nihil gesteld. Omdat de voorwaarden van overdracht

Jaarstukken 2020

99