2. (WOS) RIB inzake huisvesting statushouders en nieuwe Wet Inburgering.pdf

Aan: Gemeente Vijfheerenlanden T.a.v. de leden van de Gemeenteraad Postbus 11 4140 AA Leerdam

Ons kenmerk

: 208486

Onderwerp

: Huisvesting statushouders en nieuwe Wet Inburgering

Datum

: 8 december 2020

Geachte leden van de raad, Op het gebied van de huisvesting van statushouders en de nieuwe Wet inburgering is er veel in beweging. Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de meest recente ontwikkelingen. Landelijke taakstelling huisvesting statushouders 1e halfjaar 2021 De Rijksoverheid bepaalt elk half jaar het aantal statushouders dat gemeenten moeten huisvesten. De taakstelling is gebaseerd op het aantal inwoners in ge meenten; grotere gemeenten moeten meer statushouders huisvesten dan kleinere gemeenten. Op 4 november 2020 is de landelijke taakstelling voor het huisvesten van statushouders gepubliceerd in de Staatscourant 1 . Voor de eerste helft van 2021 is de taakstelling door de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid vastgesteld op 13.500 te huisvesten statushouders. Dit betreft 7.000 personen meer dan de taakstelling die geldt voor de tweede helft 2020. Deze verhoging komt mede door het inlopen van de achterstand in de behandeling van asielaanvragen door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Taakstelling huisvesting statushouders Vijfheerenlanden 2021 De taakstelling voor het eerste halfjaar 2021 is voor onze gemeente vastgesteld op 44 te huisvesten statushouders. Op jaarbasis verwachten we uit te komen op een taakstelling van circa 90 te huisvesten statushouders.

Ter vergelijk: over het gehele jaar 2020 bedroeg onze taakstelling 39 te huisvesten statushouders. Gevolgen verhoogde taakstelling 2021 Huisvestingsopgave De verhoogde taakstelling 2021 stelt onze gemeente voor een grote huisvestingsopgave. Deze huisvestingsopgave is niet uit te drukken in aantallen woningen, omdat vooraf niet bekend is of we alleenstaande statushouders, echtparen, kleine of grot e gezinnen gekoppeld krijgen. De koppeling van statushouders aan onze gemeente vindt verspreid over het jaar plaats en gebeurt door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Als gemeente hebben we geen invloed op deze koppelingen. In de koppeling van statushouders aan onze gemeente hebben we in 2020 wel een trend zien ontstaan. Er worden veel alleengaande statushouders aan onze gemeente gekoppeld, die gezinshereniging hebben aangevraagd voor hun partner en meerdere kinderen. Gezinsherenigingen laten daarbij relatief lang op zich wachten, omdat de overkomst van het 1

Stcrt. 2020, 57301

Gemeente Vijf heerenlanden / P os tbus 1 1 , 4 1 4 0 A A L eerdam / 0 8 8 – 5 9 9 7 0 0 0 / vijfheerenlanden.nl / info@ vijfheerenlanden.nl

gezin wordt belemmerd vliegverkeer).

door

de

Coronamaatregelen

(gesloten

ambassades,

beperkt

De huisvesting van alleengaande statushouders is een uitdaging. Vanuit de Woningwet moeten c orporaties het grootste deel van hun sociale woningvoorraad passend toewijzen (naar inkomen). Dit betekent dat alleengaande statushouders veelal geen woning toegewezen kunnen krijgen die geschikt is voor de inwoning van de nareizende gezinsleden. De statushouder krijgt dan dus eerst een passende woning voor hem/haar alleen toegewezen. Zodra het gezin overkomt, moet vervolgens aan de statushouder een nieuwe, bij het gezin passende woning worden aangeboden. Ter voorkoming van deze extra verhuisbeweging zou het een optie kunnen lijken om statushouders langer in het asielzoekerscentrum te laten verblijven, tot het gezin overkomt naar Nederland. Dit stuit echter op een aantal bezwaren, zoals de plicht om binnen 10 weken na koppeling van een statushouder aan onze gemeente een woning aan te bieden en het bestaande landelijke tekort aan opvangplekken in asielzoekerscentra, waardoor een snelle uitstroom van statushouders gewenst is. Wij onderzoeken de mogelijkheden onderkomens te huisvesten.

om

alleengaande

statushouders

in

tijdelijke

Begeleidingsopgave De verhoogde taakstelling 2021 stelt ons ook voor een grote opgave in de begeleiding van statushouders bij de huisvesting en integratie in onze samenleving (maatschappelijke begeleiding). Deze begeleiding wordt namens onze gemeente door VluchtelingenWerk georganiseerd. VluchtelingenWerk maakt hiervoor gebruik van één professional (met een backoffice) en meerdere vrijwilligers. Op dit moment, onder de huidige taakstelling, kampt VluchtelingenWerk met een tekort aan vrijwilligers. Als de taakstelling volgend jaar meer dan verdubbelt, wordt het tekort alleen maar nijpender. Kostenaspect De verhoogde huisvestingstaakstelling 2021 stelt ons eveneens voor hogere kosten, zoals bijvoorbeeld voor de inzet van VluchtelingenWerk, het verstrekken van algemene en bijzondere bijstand, de inzet van werk- en jobcoaches AVRES en mogelijke nieuwe huisvestingsvormen. Het is echter nog te vroeg om hiervan een goede kosteninschatting te kunnen maken. Ook is het nog onduidelijk of het Rijk nog extra middelen beschikbaar stelt tegenover de verhoogde taakstelling. Regionale samenwerking De gemeenten Molenlanden en Gorinchem, met wie wij gezamenlijk de nieuwe Wet Inburgering gaan uitvoeren, staan voor dezelfde opgaven als onz e gemeente. Daarom trekken we –naast lokaal- ook regionaal met elkaar op om invulling te geven aan onze opgaven.

Vanuit deze samenwerking starten we in december 2020 met een wervingscampagne voor nieuwe vrijwilligers voor VluchtelingenWerk. Ook met de U16-gemeenten werken we samen. Deze samenwerking ziet op de realisatie van een sluitende, flexibele asielketen. Daarbij wordt ook breder gekeken dan naar de huisvestingsmogelijkheden van statushouders alleen. Ingezet wordt op een integrale aanpak voor het beschikbaar krijgen van passende woningen en gemengde woonvormen voor alle kwetsbare groepen in onze samenleving. Landelijke ondersteuning verhoogde taakstelling 2021 Op landelijk niveau wordt overleg gevoerd tussen het verantwoordelijke ministerie, de VNG, het Interprovinciale Overleg (IPO) en andere partners over de verhoogde taakstelling 2021 en de wijze waarop hierbij aan de gemeenten ondersteuning kan worden geboden.

Deze ondersteuning bestaat uit vier categorieën: o Ondersteuning van het huisvestingsproces; o Bredere mogelijkheden van huisvesting; o Financiële impulsen o De systematiek rondom het huisvesten. De nadere uitwerking van de ondersteuningsmaatregelen vindt vóór het einde van het jaar 2020 plaats. Spreiding huisvesting statushouders In juni 2020 heeft onze gemeente het ‘Bestuursakkoord asiel, huisvesting en integratie nieuwkomers regio Utrecht’ ondertekend. In dit bestuursakkoord is opgenomen dat er gestreefd wordt naar een evenwichtige spreiding van de huisvesting van statushouders over de beschikbare woningvoorraad. In de prestatieafspraken 2021 die onze gemeente heeft gemaakt met de drie woningcorporaties, is opgenomen dat statushouders verspreid over de kernen moeten worden gehuisvest. Uitstel nieuwe Wet Inburgering Op 11 november 2020 heeft het Ministerie van Sociale Zaken bekendgemaakt dat de invoering van de nieuwe Wet Inburgering wordt uitgesteld. Minister Koolmees vindt het onverantwoord om de nieuwe wet op 1 juli 2021 in te voeren, omdat hij vanuit de ketenpartners signalen heeft gekregen over risico’s in relatie tot de beoogde invoeringsdatum. De streefdatum van invoering van de nieuwe Wet Inburgering is nu 1 januari 2022. Wij betreuren het besluit van de minister.

De nieuwe Wet Inburgering is erop gericht statushouders en andere migranten sneller te laten integreren in onze samenleving. De statushouders die in 2021 in onze gemeente komen wonen, kunnen –door het uitstel van de nieuwe wet - hier nu niet van profiteren. En juist in 2021 vestigt zich een verhoogd aantal statushouders in onze gemeente. De afgelopen periode heeft onze gemeente zich, samen met de gemeenten Molenlanden en Gorinchem en onze partners AVRES en VluchtelingenWerk, voorbereid op de implementatie van de nieuwe wet. Wij lagen daarbij op schema om de nieuwe wet medio 2021 in te voeren. Pilots Om alvast kennis en ervaring op te doen met het nieuwe inburgeringsstelsel voeren we twee pilots uit: De Taalsnelweg naar Werk (gestart 2019) en het Toekomstboek (gestart 2020). Over beide pilots hebben wij u via de raadsinf ormatiebrief van 29 september 2020 geïnformeerd. Concept-beleidskader De drie gemeenten hebben gezamenlijk een concept -beleidskader opgesteld voor de nieuwe Wet Inburgering, waarin de gezamenlijk ambitie wordt verwoord, de 'klantreis' van een inburgeraar wordt beschreven en de verantwoordelijkheid voor de uitvoeringstaken wordt toebedeeld aan onze partners AVRES en VluchtelingenWerk.

Het is de gezamenlijke ambitie van de gemeenten om inburgeraars zo snel mogelijk actief burgerschap te laten verwerven door het leren van de Nederlandse taal te combineren met participatie, met als ultieme doel een duurzame uitstroom uit de uitkering.

Leidende uitgangspunten daarbij zijn: Integratie en participatie vanaf dag één Actieve en intensieve inzet inburgeraar op eigen inburgeringstraject Ondersteuning inburgeraar door AVRES, VluchtelingenWerk, instanties Eén vast aanspreekpunt voor de inburgeraar Wegnemen van belemmeringen, veroorzaakt door persoonlijke (thuis)situatie Meedoen vanuit intrinsieke motivatie Realistisch beeld van eigen kansen en mogelijkheden op de arbeidsmarkt Werkgerelateerd taalonderwijs Aanbesteding Onderdeel van de nieuwe Wet Inburgering is dat de gemeente n leerroutes (taallessen) inkopen voor inburgeraars. De gezamenlijke gemeenten zagen efficiencyen schaalvoordelen om de aanbesteding van deze leerroutes te combineren met de aanbesteding van het volwassenonderwijs (Wet Educatie Beroepsonderwijs). Het volwassenonderwijs richt zich namelijk, net als de nieuwe Wet inburgering, op het leren van de Nederlandse taal door inwoners vanaf 18 jaar, op verschillende taalniveaus (waaronder ook analfabetisering). Het volwassenonderwijs is alleen toegankelijk voor niet inburgeraars. Bovendien hebben de gezamenlijke gemeenten vergelijkbare uitgangspunten geformuleerd voor het volwassenonderwijs en de nieuwe Wet Inburgering. Uitgangspunt van het volwassenonderwijs is dat dit primair moet leiden tot arbeidsparticipatie en secundair tot zelfredzaamheid.

Uitgangspunt van de nieuwe Wet Inburgering is dat inburgeraars zo snel en volwaardig mogelijk meedoen in de Nederlandse maatschappij en duurzaam uitstromen uit de uitkering. De gecombineerde aanbesteding Wet inburgering en Wet Educatie Beroepsonderwijs heeft inmiddels plaatsgevonden. De gunningsprocedure loopt. Vóór het einde van het jaar ontvangt u hierover een raadsinformatiebrief. Door het uitstel van de nieuwe Wet inburgering zullen de leerroutes van de nieuwe Wet inburgering echter pas vanaf 1 januari 2022 uitgevoerd kunnen worden. Uitnodiging gezamenlijke raadsbijeenkomst AV 16 december 2020 Op woensdag 16 december 2020 staat er een regionale raadsbijeenkomst AV gepland. Op deze avond informeren wij u over het concept-beleidskader voor de nieuwe Wet Inburgering en kunt u ons van input voorzien. Ook zullen wij op deze avond kort stilstaan bij de verhoogde huisvestingstaakstelling. Voor deze (digitale) raadsbijeenkomst ontvangt u binnenkort een uitnodiging.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de burgemeester,

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl {{signer1}} 09/12/2020 20:31:17 CET

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl {{signer2}} 10/12/2020 07:35:04 CET

ID: fc225a16-a0f1-4ab2-a352-d7a0183f210c Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

ID: fc225a16-a0f1-4ab2-a352-d7a0183f210c Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich