18. (WOS) RIB Stand van zaken invoering nieuwe Wet Inburgering.pdf

Aan: Gemeente Vijfheerenlanden T.a.v. de leden van de Gemeenteraad Postbus 11 4140 AA Leerdam

Ons kenmerk

: 343273

Onderwerp

: Wet Inburgering 2021

Datum

: 11 januari 2022

Geachte leden van de raad, Op 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel (Wet Inburgering 2021) in werking getreden, dat onze gemeente samen met de gemeenten Gorinchem en Molenlanden uitvoert. Het nieuwe inburgeringsstelsel was op 1 januari 2022 echter nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Op onderdelen is het stelsel nog in ontwikkeling. Het Rijk heeft het inburgeringsstelsel voor de komende periode daarom bestempeld als een ‘lerend stelsel’. Voor de uitvoering vormt dit niet direct een belemmering, omdat de komende maanden vooral nog statushouders gehuisvest zullen worden die nog een verblijfsvergunning onder de voormalige Wet Inburgering hebben gekregen. Met deze brief informeren wij u over de laatste stand van zaken omtrent de implementatie van het nieuwe inburgeringsstelsel. Ook komen in deze brief de toezeggingen aan de orde, die wethouder Taal heeft gedaan in de commissie WOS op 3 maart 2021 tijdens de behandeling van het beleidskader Wet Inburgering. Uitvoerende partners AVRES en VluchtelingenWerk Onze partners AVRES en VluchtelingenWerk voeren de kerntaken van de nieuwe Wet Inburgering uit. Met AVRES sluiten wij hiervoor binnenkort een dienstverleningsovereenkomst af, waarvan de begroting voor de uitvoering van de Wet Inburgering onderdeel uitmaakt. Aan VluchtelingenWerk geven de drie gemeenten binnenkort een gezamenlijke subsidiebeschikking af.

Dat de dienstverleningsovereenkomst nog niet is getekend en de subsidiebeschikking nog niet is afgegeven, houdt verband met het feit dat het nieuwe inburgeringsstelsel op onderdelen nog in ontwikkeling is. Taalaanbieder IVIO Via een Europese aanbesteding is taalaanbieder IVIO geselecteerd voor de uitvoering van de leerroute B1 en Z (zelfredzaamheid). De leerroute B1 is gericht op het leren van de Nederlandse taal in combinatie met participatie. De Z-route richt zich op zelfredzaamheid in onze Nederlandse samenleving. Beide leerroutes starten zodra er een groep van minimaal 8 inburgeraars te formeren is.

Gemeente Vijfheerenlanden / Postbus 11, 4140 AA Leerdam / 088 – 599 7000 / vijfheerenlanden.nl / info@vijfheerenlanden.nl

In ontwikkeling: leerroute onderwijs De leerroute onderwijs is nog een open einde. De leerroute onderwijs geeft de inburgeraar de kans om -via een taalschakeltraject- een Nederlands MBO-2, HBO of WO-diploma te behalen en daarmee een goede startpositie op de arbeidsmarkt te verwerven. Het Rijksbudget voor de leerroute onderwijs bedroeg in eerste instantie € 10.000 per traject. Dit budget bleek voor veel gemeenten te laag om een aanbieder te kunnen contracteren. Landelijk onderzoek bevestigde dat er voor de leerroute onderwijs meer geld nodig is dan waar het Rijk aanvankelijk van uit ging. Recent is daarom bekendgemaakt dat er op landelijk niveau € 24 miljoen extra Rijksbudget beschikbaar wordt gesteld om het aanbod voor de leerroute onderwijs tot stand te brengen in de jaren 2022 en 2023. Het extra Rijksbudget wordt overgemaakt aan de contactgemeente van de arbeidsmarktregio, in ons geval Gorinchem. Het demissionaire kabinet laat het vaststellen van een structurele inbedding en financiering van de leerroute onderwijs over aan het nieuwe kabinet. Nu het budget voor de leerroute onderwijs is verhoogd, kunnen de drie gemeenten gezamenlijk starten met de inkoop van deze leerroute. Dit gebeurt via een aanbesteding. Naar verwachting kunnen deelnemers aan deze leerroute dan in september 2022, bij het begin van een nieuw schooljaar, van start gaan.

Het extra Rijksbudget in 2022 is ook bedoeld om deelnemers aan de leerroute onderwijs een aanbod te doen, ter overbrugging van de periode tot de start van de leerroute in september 2022. In ontwikkeling: Rijksmiddelen Voor de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering worden Rijksmiddelen beschikbaar gesteld. Het grootste deel van de Rijksmiddelen is inmiddels bekend. Een totaaloverzicht kan echter nog niet worden opgesteld, omdat gemeenten nog extra middelen van het Rijk ontvangen. Dit zijn de al eerder genoemde middelen voor de leerroute onderwijs, maar ook extra middelen voor de inrichting van het ICT-landschap (op landelijk niveau eenmalig € 6 miljoen) en middelen voor het uitvoeren van de leerbaarheidstoets (structureel, op landelijk niveau € 6,2 miljoen in 2022 aflopend naar € 5.5 miljoen vanaf 2025). Sluitende (voorlopige) begroting Op basis van de op dit moment bekend zijnde Rijksmiddelen en de kosten van AVRES, VluchtelingenWerk en taalaanbieder IVIO is de begroting voor de uitvoering van de Wet Inburgering in 2022 sluitend. Daarmee wordt voldaan aan het besluit van de colleges van de drie gemeenten om het nieuwe inburgeringsstelsel uit te voeren binnen het Rijksbudget. Pilots Om de Wet inburgering 2021 goed uit te voeren en waar mogelijk nog verbeteringen in de uitvoering aan te brengen, zijn of worden in de drie gemeenten verschillende pilots uitgevoerd.

In bijlage 1 bij deze raadsinformatiebrief kunt u lezen over deze pilots. Toezegging: prestatieafspraken Wethouder Taal heeft toegezegd om de gemaakte prestatieafspraken met AVRES, VluchtelingenWerk en IVIO u voor leggen. Echter, omdat de Minister van Sociale Zaken beoogt om gemeenten (op termijn) te gaan afrekenen op hun prestaties, zijn vrijwel alle te leveren prestaties verankerd in de Wet Inburgering 2021, het Besluit Inburgering 2021, de Regeling Inburgering 2021 en het Examenreglement basisexamen inburgering. Dit betekent dat de drie gemeenten nauwelijks aanvullende prestatieafspraken hebben hoeven maken met de uitvoerende partners.

De aanvullende prestatieafspraken die gemaakt zijn, hebben enkel betrekking op de verantwoording en managementinformatie door de uitvoerende partners aan de gemeenten. Deze afspraken zijn opgenomen in bijlage 2 bij deze raadsinformatiebrief. Toezegging: mogelijkheid financieel ontzorgen voor migranten die willen studeren Wethouder Taal heeft toegezegd te onderzoeken of financiële ontzorging mogelijk is voor migranten die willen studeren. De Wet Inburgering 2021 bepaalt dat financiële ontzorging alleen toegepast kan worden voor inburgeraars met een Participatiewet-uitkering. Een studiefinanciering is geen Participatiewet-uitkering. Toezegging: maximale, ideale caseload Wethouder Taal heeft toegezegd bij AVRES na te gaan wat de maximale, ideale caseload is voor de begeleiding van inburgeraars. Een maximale, ideale caseload is op dit moment door AVRES niet in aantallen uit te drukken. Eerst moet ervaring worden opgedaan met de nieuwe werkwijze van de Wet Inburgering. AVRES zet voor de komende periode in op persoonlijke aandacht voor de inburgeraar met als uiteindelijke doel de inburgeraar in de eigen kracht te kunnen zetten. Daarvoor worden meerdere disciplines ingezet, zoals een consulent inburgering, participatiecoaches, jongerencoaches en jobcoaches. Aan de hand van hun inzet kan op een later moment meer inzicht worden gegeven in de maximale, ideale caseload.

Toezegging: monitoren gezondheid Wethouder Taal heeft toegezegd de gezondheid van inburgeraars te monitoren. In de werkprocessen voor het nieuwe inburgeringsstelsel is verankerd dat er vanaf de eerste kennismaking met een inburgeraar aandacht is voor de gezondheid van inburgeraars. De Privacywet vormt hierin echter wel een belemmering. Een concrete uitvraag naar de gezondheidssituatie van inburgeraars is in eerste aanleg niet mogelijk. Volstaan moet worden met het vragen naar ‘zaken die van belang zijn om te weten voor AVRES en VluchtelingenWerk’. Verwacht wordt dat gezondheidsproblemen die door inburgeraars niet in het begin worden benoemd, in een later stadium uiteindelijk wel aan het licht komen. Op dat moment kunnen AVRES en VluchtelingenWerk hierop inspelen qua aanbod (bijvoorbeeld een zorgtraject), doorverwijzing naar professionals of nader onderzoek (bijvoorbeeld het belastbaarheidsonderzoek). Toezegging: aandacht voor mentale gezondheid en ondersteuning Wethouder Taal heeft toegezegd bij de implementatie van de Wet Inburgering 2021 aandacht te hebben voor de mentale gezondheid van inburgeraars en de ondersteuning van hen, die dat nodig hebben. In de werkprocessen voor het nieuwe inburgeringsstelsel is verankerd dat er vanaf de eerste kennismaking met een inburgeraar aandacht is voor de mentale gezondheid van inburgeraars.

Het gaat dan enerzijds om preventie en anderzijds om het signaleren van mentale gezondheidsproblemen en het doorverwijzen naar professionals. Als inburgeraars voor behandeling worden doorverwezen naar een professional, onderhoudt de consulent inburgering van AVRES contact met deze professional, vanwege de regiefunctie die aan deze consulent is toebedeeld.

Toezegging: positie vrouwen Wethouder Taal heeft toegezegd oog te hebben voor de positie van vrouwelijke inburgeraars. Voor vrouwelijke inburgeraars is volop aandacht in het nieuwe inburgeringsstelsel. Alle vrouwen moeten een inburgeringstraject doorlopen, waarin wordt ingezet op taal in combinatie met participatie, inzicht in de eigen competenties en arbeidskansen, kennis van de normen en regels in Nederland en financiële zelfredzaamheid. Speciaal voor vrouwen wordt ook opvoedondersteuning aangeboden en zijn er speciale programma’s voor vrouwen, zoals het EVA-traject (Educatie voor Vrouwen met Ambitie). Toezegging: advies Adviesraad Sociaal Domein meenemen in uitwerking De adviesraad Sociaal Domein heeft een uitgebreid advies gegeven voor de implementatie van de Wet Inburgering 2021 aan de hand van een viertal thema’s: beleid, taal, arbeidsparticipatie en monitoring. Dit advies werd door uw raad, maar ook door ons college zeer gewaardeerd. Daarom heeft dit advies voor wethouder Taal steeds als leidraad gefungeerd bij de nadere uitwerking van de nieuwe wet. De vier thema’s zijn ingebed in de uitvoering van de Wet Inburgering. Eén onderdeel van de advisering van de Adviesraad Sociaal Domein was communicatie over de nieuwe Wet Inburgering naar onze inwoners. Hiervoor is de afgelopen periode minder aandacht geweest.

Dit komt doordat het vraagstuk rondom de huisvesting van asielzoekers en statushouders voorrang kreeg in de berichtgeving. De komende periode zullen wij –naast de blijvende communicatie over het huisvestingsvraagstuk van statushouders- onze communicatie ook richten op het thema ‘Bekend maakt bemind’, waarin aandacht zal worden geschonken aan de inhoud van het inburgeringstraject op basis van de Wet Inburgering 2021. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de burgemeester,

{{signer1}} 11/01/2022 11:08:14 CET

{{signer2}} 11/01/2022 12:42:30 CET

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl ID: a978213c-7c8e-45f3-bcf1-b32145b85889 Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl ID: a978213c-7c8e-45f3-bcf1-b32145b85889 Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich

BIJLAGE 1: PILOTS De Taalsnelweg naar Werk Pilot ‘De Taalsnelweg naar Werk’ was een door het Ministerie van SZW gefinancierde pilot voor de drie gezamenlijke gemeenten. Voor het Ministerie was het doel van deze pilot om lessen op te doen voor de vernieuwing van het inburgeringsstelsel, voor de gemeenten om beter voorbereid te zijn op de implementatie van de nieuwe Wet Inburgering. De pilot voorzag in een intensief taaltraject van 18 weken op het taalniveau B1, gevolgd door 18 weken participatie. De pilot heeft aangetoond dat de combinatie van een intensief taaltraject met een participatietraject goed werkt. Op dit moment is circa 45% van de deelnemers uit de uitkering gestroomd, door het vinden van een baan of door doorstroming naar een vervolgstudie. De andere deelnemers volgen met behoud van uitkering een participatietraject bij AVRES, doen vrijwilligerswerk of zijn op dit moment helaas niet bemiddelbaar als gevolg van psychische, medische of privé-gerelateerde redenen. Deze groep blijft door AVRES gemonitord worden. Toekomstboek Pilot ‘Toekomstboek’ is gefinancierd met de Rijksmiddelen die beschikbaar zijn gesteld voor de ‘tussengroep’. Dit is de groep inburgeraars die niet onder de nieuwe Wet Inburgering valt, omdat zij vóór de inwerkingtreding van de nieuwe wet zijn gehuisvest. Met de Rijksmiddelen kan voor deze groep een extra inzet worden gepleegd.

De pilot voorzag in een extra taal- en participatietraject, naast het reguliere inburgeringstraject. De focus van het extra traject lag op het creëren van een duidelijke, maar vooral ook haalbare toekomstvisie bij de deelnemers, in combinatie met taalversterking. De pilot heeft ons geleerd dat persoonlijke aandacht voor de statushouder essentieel is bij het creëren van een toekomstvisie. Persoonlijke aandacht geeft vertrouwen. En vanuit een vertrouwensrelatie kan worden gewerkt aan realistische doelen, bewustwording en acceptatie en kunnen belemmeringen worden opgelost. Het merendeel van de deelnemers aan ‘Toekomstboek’ heeft inmiddels een betaalde baan, zicht op een betaalde baan of een stageplek. Intensief taaltraject analfabete- en anders-analfabete asielmigranten De pilot ‘intensief taaltraject analfabete- en anders-alfabete asielmigranten’ is een door de drie gemeenten met de Rijksmiddelen ‘tussengroep’ gefinancierde pilot. De pilot richt zich op inburgeraars die uitsluitend kunnen lezen en schrijven in een ander schrift dan het Latijnse schrift. Deze inburgeraars hebben vaak meer moeite met inburgeren dan andere migranten en zijn daarom gebaat bij extra begeleiding bij het inburgeringstraject. De pilot is gestart in oktober 2021 en voorziet in een intensief lesprogramma van vijf dagen per week.

Elke deelnemer krijgt daarnaast een trajectbegeleider toegewezen, die op basis van maatwerk de deelnemer persoonlijk ondersteunt én die alle partijen rondom de deelnemer aan elkaar verbindt. Het doel van de pilot is om ervaring op te doen met deze doelgroep, die onder de nieuwe Wet Inburgering de Z-route zal gaan volgen. Gezinsmigranten De pilot ‘gezinsmigranten’ is een door de gemeente Gorinchem gefinancierde pilot, die uitvoering geeft aan een door de raad van Gorinchem aangenomen motie om te verkennen of gezinsmigranten en overige migranten1 door de gemeente meer begeleid kunnen worden.

Gezinsmigranten: inwoners van buiten de EU die zich vestigen bij een Nederlandse echtgoot/echtgenote voor gezinsvorming of gezinshereniging. Overige migranten: geestelijke bedienaars of vreemdelingen met een verblijfsvergunning voor een niet-tijdelijk humanitair verblijfsdoel

.

De pilot is in oktober 2021 gestart en heeft –naast de verkenning van behoefte/noodzaak aan meer begeleiding- ook tot doel om inzicht te krijgen in de kosten van deze begeleiding. De uitkomsten van de pilot worden in de loop van dit jaar bekend. Brede Intake Onze partners AVRES en VluchtelingenWerk hebben de Brede Intake, het eerste contactmoment met een inburgeraar, en het opstellen van een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) inhoudelijk vormgegeven. In het vierde kwartaal 2021 hebben AVRES en VluchtelingenWerk een pilot in onze gemeente gedraaid om te ervaren hoe de toepassing van beide instrumenten in de praktijk werkt en waar er eventueel op bijgestuurd moet worden. Ook was de pilot bedoeld om ervaring op te doen in de samenwerking met het COA en met de inzet van tolken. Het resultaat van deze pilot is dat de Brede Intake op enkele punten is bijgesteld.

BIJLAGE 2: PRESTATIEAFSPRAKEN VERANTWOORDING Per kwartaal Instroom/uitstroom inburgeraars aantal inburgeraars nog inburgeringsplichtig aantal inburgeraars in financieel ontzorgen aantal inburgeraars per leerroute aantal uitgevoerde Brede intakes /PIP’s aantal inburgeraars geslaagd op niveau leerbaarheidstoets aantal inburgeraars geslaagd op lager niveau dan leerbaarheidstoets aantal inburgeraars geslaagd op hoger niveau dan leerbaarheidstoets aantal opgelegde boetes aantal bezwaarschriften (gegrond/ongegrond) Per halfjaar aantal contacturen start- en (geplande) einddatum leerroute aanwezigheid en verzuim leerroute toepassing van maatwerk reden uitval/uitstroom aantal deelnemers dat tussentijds naar ander leerroute gaat slagingspercentage leerroute B1 aantal deelnemers dat binnen de B1-route terugvalt naar taalniveau A2 of binnen de Z-route opstoomt naar taalniveau A2 feitelijke duur leerroute prestaties naar leeftijdscategorie en land van herkomst