17. (AZ) bijlage Overzicht (ondersteunende) maatregelen tijdens de coronapandemie, februari 2022.pdf
Tekst van het document
OVERZICHT (ondersteunende) MAATREGELEN TIJDENS DE CORONAPANDEMIE GEMEENTE VIJFHEERENLANDE
Vijfheerenlanden: een sociale en veerkrachtige gemeente tijdens coronacrisis Nederland krabbelt de komende periode weer uit de coronacrisis, een crisis die de wereld, ons land maar ook onze gemeente al twee jaar in de greep heeft. De noodzakelijke maatregelen om het virus terug te dringen, zijn ingrijpend geweest voor ons persoonlijk leven, maar ook voor de samenleving en economie. Ook de gemeente Vijfheerenlanden heeft maatregelen getroffen om de schade door corona te beperken om zo goed mogelijk uit de crisis te komen. Waar nodig hebben we de inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties een steuntje in de rug gegeven. De crisis heeft ook geleid tot verschillende lokale initiatieven waarin inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen elkaar hebben geholpen. Met elkaar, voor elkaar. Afgelopen twee jaar hebben we in totaal € 17,3 miljoen aan Rijksinkomsten voor de bestrijding van de schade van Corona ontvangen. De gemeente heeft zelf in het voorjaar van 2020 uit eigen middelen een bedrag van € 5,4 miljoen hiervoor gereserveerd. Het merendeel van het totale budget van € 22,7 miljoen is in de afgelopen twee jaar voor de hardst getroffen sectoren (ondernemers, horeca en cultuur). Rekening houdend met de al voor 2022 voorgenomen acties/maatregelen is op dit moment nog een bedrag van zo’n € 1 miljoen vrij beschikbaar voor verder herstel na corona.
In het bijgevoegd overzicht geven we een totaalbeeld van de in afgelopen twee jaar verrichte en voor 2022 voorgenomen maatregelen/acties. Deze acties zijn verdeeld over zeven thema’s: 1. Bestuur & Organisatie, Dienstverlening, 2. Economie, 3. Onderwijs, 4 Sport, Cultuur, Toerisme & Recreatie, 5 Sociaal Domein, 6. Veiligheid, Volksgezondheid en Duurzaamheid, 7. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing. Het betreffen louter acties en maatregelen waartoe in het Gemeentelijk Basisteam (GBT) en/of College van B&W is besloten. Deze besluiten zijn periodiek gerapporteerd aan de gemeenteraad. Ook is jaarlijks bij de jaarrekening via een afzonderlijke paragraaf Corona financieel en inhoudelijk verantwoording afgelegd over het door de gemeente gevoerde coronabeleid.
Komende periode van herstel na corona: voortbouwen op kracht in onze samenleving. De kracht die in onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen zit om moeilijke tijden het hoofd te bieden, gaat de gemeente ook de komende periode helpen: een periode van herstel na corona. De gevolgen van Corona zijn voorlopig nog niet verdwenen. Zo verwachten we dat de komende tijd nog volop beroep op hulp en steun wordt gedaan. De mentale gezondheid van velen is in de afgelopen jaren verslechterd. Gevoelens van eenzaamheid zijn toegenomen. Bovendien zal het tijd vergen voordat de lokale economie weer op het niveau van voor de coronacrisis is. Binnen de reserve Corona resteert dan nog een vrije ruimte van zo’n € 1 miljoen. We zullen de nieuwe gemeenteraad voorstellen om deze € 1 miljoen gereserveerd te houden voor eventueel benodigde aanvullende maatregelen voor verdere sociaal en economisch herstel.
Overzicht aanpak coronacrisis: Wat hebben we tot op heden gedaan en wat gaan we nog doen. Algemeen De afgelopen twee jaar heeft de gemeente Vijfheerenlanden vooral de noodzakelijke landelijke richtlijnen uitgevoerd. Daartoe is de Noodverordening van de Veiligheidsregio Utrecht van kracht verklaard en is hier door de gemeente uitvoering aan gegeven. Operationeel werd dit vertaald door veel extra inzet van onze medewerkers belast met veiligheidsbeleid en handhaving en toezicht. Gelet op de omvang van het vraagstuk is hier ook extra voor ingehuurd. Heel belangrijk bij de uitvoering van Rijksbeleid zijn AVRES en RBL geweest. Deze gemeenschappelijke regelingen hebben respectievelijk de zogenaamde TOZO regeling en de gemeentelijk jeugdzorgtaken uitgevoerd. Onderstaand geven we onverdeeld in zeven thema’s weer welke activiteiten/acties in 2020 en 2021 zijn verricht, of voor 2022 voorgenomen zijn op basis van al genomen besluiten.
1. Bestuur & Organisatie, Dienstverlening Verrichte en voorgenomen maatregelen/acties
Voorjaar 2020: Vrijwel direct na het begin van de coronacrisis heeft de gemeente een schatting gemaakt van de mogelijke nadelige financiële effecten van deze crisis voor de eigen begroting. Deze schatting was gebaseerd op een van de scenario’s die destijds door het Centraal Planbureau (CPB) was gepresenteerd. Op basis van die schatting heeft de gemeenteraad bij de Kadernota 2021 besloten om een reserve Corona van € 5,4 miljoen te vormen die ingezet kan worden om de financiële schade op te vangen.
In 2020 en 2021 zijn diverse richtlijnen omtrent thuiswerken, online vergaderen (waaronder raadsvergaderingen), stilleggen van werkbezoeken vastgesteld. Ook zijn bijvoorbeeld de openingstijden van de balies met 1 uur verruimd.
In 2020 is een opinievoorstel aanpak van en communicatie over de coronapandemie in Vijfheerenlanden aan gemeenteraad voorgelegd. Ook zijn wethouders als “corona-ambassadeur” aangewezen voor het schrijven van een wekelijkse column in het Kontakt. Afgelopen twee jaar maar ook nu worden de social media veelvuldig als communicatiemiddel ingezet, denk maar aan de regelmatige twitterberichten van onze burgemeester.
In 2020 en 2021 heeft de gemeente ruime mogelijkheden aan inwoners, ondernemers en instellingen geboden om uitstel van betaling aan te vragen voor opgelegde aanslagen.
In 2021 zijn de Tweede Kamer verkiezing coronaproof georganiseerd. Dit zal ook voor de komende gemeenteraadsverkiezing in maart 2022 worden toegepast.
2. Economie Voor het bedrijfsleven in Vijfheerenlanden waren de gevolgen van corona zeer uiteenlopend. Waar een deel profiteerde van een verhoogde vraag, een ander deel zich heeft weten aan te passen met een ander diensten- of productaanbod, is een ander deel (in ieder geval de detailhandel en horeca) zeer zwaar getroffen. Het Rijk heeft weliswaar ondernemers ruimhartig ondersteund, maar kon niet een passende oplossing leveren voor iedereen. Om de lokale economie een boost te geven zijn in afgelopen twee jaar allerlei acties verricht. Acties die ook uit lokale initiatieven zijn voortgekomen. Verrichte en voorgenomen maatregelen/acties:
Kwijtschelding van marktgelden en het onder voorwaarden toestaan van tijdelijk extra standplaatsen.
Het niet heffen van precario voor uitstallingen/terrassen (wordt ook in 2022 toegepast) en het tijdelijk toestaan van het vergroten van terrassen.
Het tijdelijk niet vragen van een omgevingsvergunning voor het overkappen van terrassen bij een horecaonderneming.
Het tijdelijk stopzetten van handhavingsactiviteiten bij illegale permanente bewoning van recreatiewoningen op campings e.d.
Het niet heffen van leges voor evenementen in 2020 en 2021.
Eind 2021: Ondersteuning geven aan een Lokaal initiatief van de plaatselijke middenstand: “Koop lokaal” (maken van een video, subsidies aan de ondernemersverenigingen in onze gemeente). Als waardering: het geven van een bloemetje aan horecaondernemers.
3. Onderwijs Ook onderwijsinstellingen hebben het in de afgelopen twee jaar lastig gehad en moesten omschakelen. Denk hierbij aan op onderwijs op afstand, online leren, technologische inspanningen en meer. Verrichte en voorgenomen maatregelen/acties:
In 2021: compensatie van ouderbijdragen Kinderopvang a.g.v. corona
Het verstrekken in 2021 van een tegemoetkoming aan schoolstichtingen voor de extra coronakosten onderwijs.
Het voor 80% compenseren van het omzetverlies van vervoerders leerlingenvervoer zowel in 2020 als in 2021.
Vanaf 2022 wordt € 0,75 miljoen geïnvesteerd in schoolgebouwen om de ventilatie te laten voldoen aan de nieuwe eisen.
4. Sport, Cultuur, Toerisme & Recreatie De gemeente wil voorkomen dat mensen vereenzamen of dat hun gezondheid achteruit gaat door corona. Sport en cultuur helpen om te bewegen en onder de mensen te komen. Het is juist nu belangrijk dat jong en oud mee blijven doen aan sport en sociale activiteiten. Verrichte en voorgenomen maatregelen/acties:
De eerste prioriteit is ervoor zorgen dat verenigingen en basisvoorzieningen overeind blijven. Daartoe heeft de gemeente jaarlijks maatwerk toegepast bij wijk- en dorpshuizen, stichtingen en verenigingen, culturele instellingen en musea. Uitgevoerde acties/maatregelen zijn: Verlaging/uitstel van de door sportaccommodaties, wijk- en buurthuizen e.d. jaarlijks te betalen huursom. Eind december 2020 heeft het college van B&W een budget van € 1 miljoen beschikbaar gesteld voor financiële steun naar behoefte aan binnen de gemeente gevestigde maatschappelijke instellingen. Eind 2021 was hiervan € 376.000 daadwerkelijk besteed. Voor 2022 zijn inmiddels diverse steunverzoeken (waaronder een verzoek van het Glasmuseum) voor een totaalbedrag van € 313.000 gehonoreerd. Resteert op dit moment nog een vrij beschikbaar budget van € 313.000. Ruimhartige regeling voor openstelling dorpshuizen binnen de kaders horeca.
Aanpassing ventilatie in binnensportvoorzieningen (zoals Berenschot/Laco) en culturele voorzieningen (zoals gebouw GO) voor € 435.000. Hiervan is iets minder dan de helft al in 2021 besteed.
5. Sociaal Domein (zorg, werk- en inkomen) Arbeidsmarkt (werk- en inkomen) De arbeidsmarkt is flink aangetast door de crisis, ook in Vijfheerenlanden. ZZP’ers zonder opdracht waren het eerst getroffen, voor hen was directe inkomensondersteuning nodig en meer. De Rijksoverheid heeft hiervoor maatregelen getroffen door de zogenaamde TOZO-regeling in te voeren. Een regeling die door gemeenten uitgevoerd moest worden. De gemeente Vijfheerenlanden heeft de uitvoering van deze TOZO-regeling neergelegd bij de gemeenschappelijke regeling Avres. De gemeente blijft wel ondersteuning bieden en ziet toe op een juiste uitvoering. Naast de TOZO-regeling voert Avres ook de bijzondere bijstand en het adviespunt zelfstandigen voor de gemeente uit. Verrichte maatregelen/acties:
De financiële inbreng van de gemeente heeft zich in 2020 en 2021 beperkt tot de doorbetaling van de € 13,5 miljoen aan ontvangen Rijksgelden TOZO naar Avres die de regeling voor de gemeente uitvoert. De activiteiten van de gemeenten beperkten zich tot het naar behoefte bieden van ondersteuning en toezien op de uitvoering.
In 2021 heeft de gemeente ook een bijdrage van € 396.000 aan AVRES verstrekt voor de uitvoering van de bijzondere bijstand en adviespunt zelfstandigen. Ook hier ziet de gemeente wel toe op de uitvoering.
Zorg (jeugdzorg, Wmo e.d.) Op het gebied van de zorg liepen ook veel zaken anders als gevolg van de coronapandemie. Zo konden er bijvoorbeeld geen huisbezoeken worden afgelegd en werden zorgvragen tijdelijk stil gelegd, uitgesteld en/of verminderd door de coronacrisis. Verrichte en voorgenomen maatregelen/acties:
De eerste prioriteit van de gemeente is en was ervoor te zorgen dat inwoners nog steeds de zorg ontvangen die benodigd is. De sociale wijkteams hebben daarom de dienstverlening zo goed mogelijk door laten gaan.
In 2021 is de formatie van de sociale teams tijdelijk uitgebreid met 5 extra jeugdwerkers vanwege de toename van het aantal complexe zorgvragen en schaarse capaciteit bij zorgaanbieders. Deze tijdelijke uitbreiding van de formatie wordt ook in 2022 voortgezet.
Met de aanbieders van jeugdhulp en Wmo-ondersteuning zijn afspraken gemaakt hoe zij de zorg in een andere vorm kunnen aanbieden en over hoe zij zelf financieel gezond kunnen blijven. Zo is het Regionaal Bureau Leksteden (RBL) gecompenseerd voor aanvragen van zorgaanbieders voor financiering nietverleende zorg en/of meerkosten die samenhangen met de Coronacrisis.
In 2021 is de ventilatie van diverse gemeentelijke panden, waarin o.a. de sociale teams, stichtingen e.d. gehuisvest zijn, voor in totaal € 120.000 aangepast.
De financiële middelen die de gemeente heeft ontvangen voor perspectief van jongeren in coronatijd worden in 2022 ingezet voor incidentele activiteiten. Voorbeeld trainingen om meer mentale veerkracht te ontwikkelen.
Het doelgroepenvervoer (zorgvervoer jeugd en collectief vraagafhankelijk Wmovervoer) hebben in 2020 en 2021 80% van het omzetverlies tijdens lockdowns gecompenseerd gekregen.
Het verstrekken in 2022 van € 250.000 aan subsidies aan Stichting Samendoen en Welzijn Vianen in het kader van het steunpakket Welzijn en Leefstijl.
6. Veiligheid, Volksgezondheid en duurzaamheid Verrichte en voorgenomen maatregelen/acties:
Voortdurend toepassen van de nieuwe noodverordening van de Veiligheidsregio Utrecht met als gevolg verschillende afwijzingen op verzoeken van stichtingen, ondernemers e.d. die niet in overeenstemming zijn met deze noodverordening.
Gedurende de crisis uitvaardigen van verschillende richtlijnen aan bijvoorbeeld uitvaartondernemingen (geen gebruik maken van erehagen), sportverenigingen (inzake o.a. buiten sporten kinderen tot en met 18 jaar), huwelijken, kerkgenootschappen en moskeeën (dringend advies om niet meer dan 30 personen toe te laten per dienst e.d).
Inzet extra BOA’s voor controle op naleving richtlijnen (zoals voor horeca, 1,5 meter afstand houden e.d.). Inzet zal worden voortgezet totdat richtlijnen volledig worden ingetrokken.
Compensatie meerkosten afvalinzameling Waardlanden als gevolg van corona. In totaal heeft de gemeenschappelijke regeling Waardlanden zo’n € 560.000 aan compensaties over 2020 en 2021 ontvangen.
In 2021 is voor € 117.000 geïnvesteerd in aanpassing van ventilatie in brandweerkazernes en gebouwen begraafplaatsen (stiltecentrum e.d.).
In 2022: Verstrekken van subsidie aan commerciële en niet-commerciële instellingen als compensatie voor te maken kosten voor controle naleving Corona toegangsbewijs. De gemeente heeft hiervoor € 149.000 aan middelen ontvangen die naar behoefte verdeeld moet worden.
7. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Gelukkig heeft de coronacrisis geen directe nadelige consequenties gehad voor de (woning)bouw in Vijfheerenlanden. Toch kijkt de gemeente voortdurend naar mogelijkheden om de bouw blijven te stimuleren.