16. (RWD) Versie 5-7-22 Terugkoppeling Raden en Statensessie - RMP Midden-Nederland.docx

Proces Q A

Wat is de geografische scope van het RMP en in hoeverre heeft het RMP invloed op de verduurzaming? Het RMP richt zich op het verduurzamen van het mobiliteitssysteem van de regio MiddenNederland. De regio heeft te maken met veel doorgaand verkeer zonder herkomst en bestemming in de regio, waar we als regionale overheden weinig grip op hebben. Verduurzaming van mobiliteit vraag daarom om op nationaal niveau gecoördineerde inzet in combinatie met regionaal maatwerk. Goede afstemming van het op verduurzaming gerichte mobiliteitsbeleid tussen Rijk en regio is daarbij van groot belang zodat de regionale en landelijke aanpak van de verduurzaming van mobiliteit elkaar versterken

Q

Wordt er ook rekening gehouden met andere opgaves, zoals Schone Lucht Akkoord (SLA), energietransitie en woningbouwopgave? Binnen het RMP zoeken we naar een integrale benadering voor het regionale mobiliteitsbeleid waarin zo goed mogelijk rekening gehouden wordt met andere opgaves. Daarom stellen we het RMP op in nauwe afstemming met andere programma’s (Schone Lucht, UNed etc.) om zo goed mogelijk de verschillende opgaves te verbinden.

Q

Hoe ziet de RMP samenwerking eruit en wat is hierin de rol van de Provincie Utrecht? In het Klimaatakkoord is afgesproken dat provincies het voortouw nemen in de uitwerking van de Regionale Mobiliteitsprogramma’s. Dat betekent echter niet dat er sprake is van een hiërarchie tussen de provincies en de andere RMP-partners. Het RMP Midden-Nederland betreft een gelijkwaardige samenwerking tussen de Utrechtse gemeenten, Rijkswaterstaat Midden-Nederland en de provincie Utrecht. Uit deze partijen is een RMP-kernteam geformeerd dat de totstandkoming van het RMP stuurt en begeleidt. De Provincie Utrecht speelt hierin een coördinerende en faciliterende rol, maar is in de inhoudelijke uitwerking en besluitvorming over het RMP gelijkwaardig aan de andere partners. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van een RMP-maatregel verandert niet door het RMP, maar blijft liggen bij de partij waar die in de huidige situatie ook ligt.

Q A

Hoe verloopt het proces van het vastleggen van de regionale ambitie? Op dit moment werkt het RMP-kernteam aan het RMP2.0 dat in het najaar vastgesteld zal worden door de partners. Het RMP2.0 bevat een intentieovereenkomst om commitment te vragen van de partners aan de doelstellingen van het RMP en de maatregelen die nodig zijn om die te bereiken. Het RMP2.0 zal tevens een aantal plannen van aanpak bevatten om een begin te maken met de uitvoering van nieuwe verduurzamingsmaatregelen. Het streven is om als onderdeel van de intentieovereenkomst een regionale ambitie voor de reductie van CO2uitstoot door mobiliteit in de regio Midden-Nederland te formuleren. De ambitie moet fungeren als richtpunt voor de uitvoering van de maatregelen. De komende maanden besteden we om in overleg tussen de RMP-partners de ambitie handen en voeten te geven.

Inhoud Q Hoe heeft de coronacrisis invloed gehad op het verloop van de CO2-uitstoot in de regio Midden-Nederland? A De coronacrisis heeft voor een tijdelijke daling gezorgd in de CO2-uitstoot door mobiliteit als gevolg van verminderd reizen door thuiswerken. De verwachting is dat de mobiliteit weer naar de ‘normale’ situatie van voor de coronacrisis terugkeert en daarmee ook de CO2uitstoot ten gevolge van mobiliteit weer op het niveau komt van voor de crisis.

Q A

Q A

Q A

Veel bussen zijn inmiddels elektrisch, waarom komt dit niet terug in de grafiek met het verloop van de CO2-uitstoot? CO2-uitstoot van bussen heeft een relatief klein aandeel in de totale uitstoot van de sector Mobiliteit. Ook rijden er op dit moment nog veel bussen in de provincie Utrecht op fossiele brandstof. De provincie Utrecht heeft het Bestuursakkoord Zero Emissie Bus ondertekend en als doel gesteld dat in 2028 alle bussen in de provincie Utrecht zero emissie zijn. Er is in het RMP veel aandacht voor elektrisch rijden. Wordt in het RMP ook rekening gehouden met duurzame opwek hiervan? De opgave voor het ontwikkelen van productie en aanbod van duurzame energiebronnen voor mobiliteit is belegd in de Regionale Energie Strategieën en ligt daarmee niet op het terrein van het RMP. Wel is er coördinatie tussen de Regionale Energie Strategieën en het RMP om het aanbod en het gebruik van duurzame energiebronnen voor mobiliteitsdoeleinden goed op elkaar af te stemmen. Richt het RMP zich naast de modal shift van goederenvervoer van weg naar water ook op modal shift van weg naar spoor? Goederenvervoer per spoor gaat doorgaans over langere afstand en heeft vaak een internationaal karakter. Regionale en lokale overheden hebben hier weinig grip op. Voor goederenvervoer over water ligt dit anders.

Door de aanwezigheid van vaarwegen en binnenhavens met een vaak regionale functie kunnen regionale overheden in hun beleid goederenstromen over water beter beïnvloeden.

Q A

Waarom ontbreekt OV als speerpunt in het RMP? We beschouwen OV als een belangrijk instrument in het verduurzamen van het mobiliteitssysteem als alternatief voor autoverplaatsingen. We hebben OV echter niet als speerpunt benoemd omdat analyses uitwijzen dat OV niet op relatief korte termijn zodanig ingezet kan worden dat er substantiële effecten op het gebied van CO2-uitstoot te verwachten zijn. Dit heeft te maken met het feit dat er in het OV gewerkt wordt met concessies die vaak een looptijd van vijf tot tien jaar hebben. OV krijgt dus hoe dan ook een plek in het RMP, maar niet als korte termijn speerpunt.

Q A

Is in beeld welk effect de inzet van het RMP gaat hebben in het reduceren van CO2? Dit is afhankelijk van verschillende factoren, zoals gemeentelijk en provinciaal commitment aan de speerpunten en de concrete aanpak van de speerpunten. We hebben op dit moment nog niet exact in beeld welke maatregelen we gaan uitvoeren en welke effecten die gaan genereren. Wel is duidelijk dat het voldoen aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord vraagt om vergaande maatregelen om de CO2-uitstoot van mobiliteit te reduceren. In het RMP beschrijven we welke maatregelen we gaan uitvoeren In samenwerking met andere provincies werken we aan een RMP-monitor die in de toekomst meer gevoel moet geven voor de te verwachten effecten van maatregelen en de eventuele noodzaak tot bijsturing van het mobiliteitsbeleid om de CO2-uitstoot verder te reduceren.

Break-out ‘Tafel’ vragen en opmerkingen Q Wat kan ik verwachten als gemeenteraadslid? A Het RMP betreft een gelijkwaardige samenwerking tussen de Utrechtse gemeenten, Rijkswaterstaat Midden-Nederland en de provincie. In dit kader is in het RMP-kernteam de afspraak gemaakt dat de gemeenten de vrijheid hebben om zelf te bepalen hoe zij het vaststellingsproces binnen hun gemeente inrichten en hoe zij het College en de gemeenteraad hierbij betrekken. Het vaststellingsproces kan dus verschillen per gemeente.

Q A

Q A

Q A

Q A

Q A

Regio’s (provincie en gemeenten) hebben geen grip op alle typen uitstoot in eigen gebied, bijv. van doorgaand verkeer. Hoe wordt hier binnen het RMP mee omgegaan? In het RMP brengen we in beeld wat de regiopartijen kunnen doen, binnen de eigen mogelijkheden en bevoegdheden. Tegelijkertijd is de regio afhankelijk van Europese en nationale verduurzamingsmaatregelen voor het reduceren van CO2-uitstoot waar de regio zelf geen directe invloed op heeft. Het projectteam werkt in het kader van het Interprovinciaal Overleg (IPO) samen met de andere provincies om de afstemming met het Rijk te zoeken en nationaal en regionaal beleid zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen.. Hoe kunnen we zorgen voor een cultuuromslag en hoe wordt gedragsverandering – die belangrijk is voor de mobiliteitstransitie - vormgegeven vanuit het RMP? De gemeenten, provincie en Rijkswaterstaat werken samen beleidsmatig aan het RMP, maar uiteindelijk dient de mobiliteitsverandering plaats te vinden in de maatschappij. Dit vraagt om een toenemend maatschappelijk bewustzijn van het feit dat een fundamentele verandering van het mobiliteitsgedrag nodig is om de noodzakelijke verduurzaming te bereiken. Daarom besteden we binnen de RMP-aanpak ook aandacht aan hoe we het maatschappelijk bewustzijn van de noodzaak tot gedragsverandering kunnen vergroten.

Waarom spelen de regio-organisaties een rol in de besluitvorming over het RMP terwijl dit geen democratisch gekozen bestuur heeft? Voor de organisatie van het RMP gebruiken we zoveel mogelijk de bestaande gremia, om de afstemming zo effectief mogelijk te organiseren en geen extra overlegcircuits op te zetten. De regio-organisaties U10, Foodvalley en regio Amersfoort hebben een ‘brugfunctie’ tussen de provincie en de gemeenten door in de reguliere ambtelijke en bestuurlijke regio-overleggen het RMP te agenderen en daarnaast de RMP-stukken te verspreiden onder de gemeenten in de betreffende regio. Elke gemeente agendeert zelf de te bespreken stukken en bepaalt de eigen bestuurlijke besluitvorming. Daarnaast zijn de regio’s verantwoordelijk voor de afstemming tussen de Regionale Energiestrategie (RES) en het RMP. Om kaders te kunnen stellen is het belangrijk voor raadsleden helder te hebben wat de opgave is per gemeente en welke maatregelen effectief zijn in het realiseren van de opgave. Is dit inzichtelijk gemaakt? Binnen het RMP is er door onafhankelijke onderzoeksbureaus gewerkt aan de effectbepaling van potentiële maatregelen. Dit is op hoofdlijnen gedaan om een algemeen en breed beeld te schetsen van welke maatregelen in welke omstandigheden effectief zijn in het reduceren van de CO2-uitstoot.

Er zijn in het kader van het RMP (nog) geen specifieke berekeningen per gemeente gedaan. Dit volgt later in het RMP-proces als we de concrete maatregelen per gemeente gaan bepalen en uitwerken. Wordt er binnen het RMP ook gekeken naar het effect dat gezamenlijk genomen (dus door meerdere gemeenten) regionale maatregelen hebben? Veel van de maatregelen die onderzocht zijn binnen het RMP hebben een groter effect als ze op grotere schaal worden toegepast, dus hoe meer gemeenten meedoen des te groter het effect. Anderzijds kan een bepaalde maatregel ook een ongewenst negatief effect hebben op andere gemeenten. Denk bijvoorbeeld aan de introductie van een zero emissie zone voor stadslogistiek die ertoe kan leiden dat vervuilende vrachtwagens worden ingezet voor de bevoorrading van gemeenten zonder zero emissie zone. Het is daarom belangrijk om dit type maatregelen goed te coördineren.