15. (AZ) Gemeente Vijfheerenlanden auditplan 2020 definitief.pdf
Tekst van het document
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Samenwerking
Bijlagen
Controleplan 2020 gemeente Vijfheerenlanden
Deze rapportage is interactief en gemaakt om te bekijken op:
Belangrijkste boodschappen
Aan de raad van gemeente Vijfheerenlanden Postbus 11 4140 AA Leerdam 12 januari 2021
Onze controleopdracht Geachte leden van de raad,
Risicoanalyse en controleaanpak
Hierbij presenteren wij u het controleplan voor de controle van uw jaarrekening eindigend op 31 december 2020. Dit document geeft u een samenvattend overzicht van de manier waarop wij de controle zullen uitvoeren.
Ontwikkelingen
Samenwerking
Bijlagen
Het controleplan begint met een samenvatting voor u als raad: welke rol heeft de raad als opdrachtgever voor de controle van de jaarrekening? Daarna komen uw en onze risicoanalyse, onze controle-aanpak, belangrijke actuele ontwikkelingen en de wijze waarop we samenwerken aan bod. Onze controleaanpak is op maat gemaakt. Uw input is belangrijk bij de totstandkoming van onze aanpak. Wij hebben uw specifieke speerpunten daarom ook in dit controleplan opgenomen. Voor een gedetailleerde weergave van onze controleaanpak verwijzen wij graag naar onze offerte gedateerd 28 augustus 2020.
De aanpak sluit aan tevens zoveel mogelijk aan op de bedrijfsvoering van de organisatie, in het bijzonder op de door de organisatie uitgevoerde Verbijzonderde Interne Controles (VIC). Wij werken graag samen om zoveel mogelijk synergie te creëren.
Wij hebben de inhoud van ons controleplan op 12 januari 2021 besproken met de Auditcommissie. Met de gekozen aanpak kunnen wij u feedback geven over andere bijzonderheden, vertaald in praktische uitvoerbare aanbevelingen afgestemd op uw gemeente. Met vriendelijke groet, Q-Concepts Accountancy B.V.
drs. Erik Kalnenek RA Partner
Ronny Schuijt MSc RA Partner
Belangrijkste boodschappen
Onze belangrijkste boodschappen 1.
Onze controleopdracht bestaat uit de controle van de jaarrekening. Van het jaarverslag stellen wij vast of wij, op basis van onze kennis verkregen tijdens de controle, geen onjuistheden zien. Tevens beoordelen wij de informatiewaarde van de paragrafen.
2.
Als raad bepaalt u door het vaststellen van de goedkeuringstolerantie met welke nauwkeurigheid wij de jaarrekeningcontrole uitvoeren. U heeft, net als veel andere gemeenten, gekozen de goedkeuringstolerantie stellen op het wettelijke maximum van 1% van de totale lasten.
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Samenwerking
3.
U heeft ons gevraagd alle bevindingen boven de rapporteringstolerantie van € 50.000 aan u te rapporteren.
4.
Voor ons oordeel over de rechtmatigheid van de jaarrekening heeft het college u nog niet het normenkader met alle te toetsen wet- en regelgeving ter kennisname voorgelegd.
5.
Uit onze gezamenlijke risicoanalyse en onze kennis van de sector blijken de volgende significante risico’s: • Onjuiste waardering van grondcomplexen (B+V) • Indicatiestelling Wmo en Jeugdwet vindt niet rechtmatig plaats (V) • Prestaties onder de Wmo en Jeugdwet zijn niet (volledig) geleverd (V) • Aanbestedingen van inhuur van derden zijn niet rechtmatig (V)
Bijlagen
6.
Ten aanzien van fraude blijken uit onze gezamenlijke risicoanalyse en de kennis van de sector de volgende inherente frauderisico’s: • Verschuiving kredieten en budgetten op projecten met een belangrijke politieke invloed (B) • Gunning van (Europese) aanbestedingen aan bevriende partijen (B) • Inkopen zijn niet onderbouwd met tegenprestaties (B) • Grondverkopen zijn niet gebaseerd op zakelijke transacties (B)
7.
Bij de uitvoering van de controle geeft u ons de volgende specifieke speerpunten mee waarover u geïnformeerd wilt worden: • Status en voortgang van het verbeterplan financiële functie, inclusief (tijdige) communicatie aan de auditcommissie • De robuustheid van de bepaling en opbouw van het weerstandsvermogen, in combinatie met het proces van risicomanagement
8.
Er spelen diverse externe en interne ontwikkelingen die voor u als raad relevant zijn, dan wel effect (kunnen) hebben op onze controle, De belangrijkste hiervan zijn: • De voortgang van het Ic-plan 2020 • De effecten van COVID-19 • De uitspraak in de zaak Niemans • BADO Notitie rechtmatigheidsverantwoording • Het ontbreken van een vastgesteld normenkader 2020
9.
Wij hebben geen bedreigingen van onze onafhankelijkheid als uw accountant onderkend.
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht Reikwijdte van de controle Normenkader
Wat is de reikwijdte van onze controle? U heeft ons verzocht de jaarrekening 2020 van gemeente Vijfheerenlanden te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. Onderstaand hebben wij daarom weergegeven op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle betrekken.
Voor 2020 geeft u ons de volgende speerpunten mee: • Status en voortgang van het verbeterplan financiële functie, inclusief (tijdige) communicatie aan de auditcommissie; • De robuustheid van de bepaling en opbouw van het weerstandsvermogen, in combinatie met het proces van risicomanagement.
Als raad kunt u daarnaast de accountant speerpunten meegeven bij de uitvoering van de controle.
Goedkeuringstolerantie Jaarstukken gemeente Vijfheerenlanden
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Jaarverslag
Jaarrekening
Samenwerking
Bijlagen
Programmaverantwoording
Paragrafen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij, op basis van onze kennis over de jaarrekening, vast dat deze aansluiten met de jaarrekening
Balans + toelichting
Overzicht van baten en lasten + toelichting
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht Reikwijdte van de controle Normenkader Goedkeuringstolerantie Risicoanalyse en controleaanpak
Het normenkader als meetlat voor onze controle In onze controleverklaring geven wij tevens een oordeel over de rechtmatigheid van de jaarrekening. De rechtmatigheid omvat drie aspecten: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten; • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen? Specifiek ten aanzien het voorwaardencriterium geldt dat u als gemeente voor een deel zelf bepaalt welke wet- en regelgeving betrokken wordt in de controle.
Deze wet- en regelgeving wordt vastgelegd in het normenkader. Het college stelt dit normenkader vast en legt dit minimaal ter kennisname voor aan u als raad. Het normenkader voor 2020 is nog niet vastgesteld door het college. Naar verwachting zal dit in een collegevergadering begin februari worden vastgesteld en ter kennisgeving aan u worden voorgelegd. Dit houdt in dat wij formeel nog geen kaders hebben voor onze controlewerkzaamheden. Als referentie zullen wij vooralsnog het normenkader 2019 hanteren. Onderstaand is weergegeven welke keuzes u als gemeente heeft ten aanzien wat wel en wat niet in het normenkader dient te worden opgenomen. De genoemde wetten en regels dienen ter illustratie en zijn niet limitatief.
Ontwikkelingen Verplicht onderdeel van het normenkader
Samenwerking
• Europese
• Aanbestedingswet
• Financiële verordening
• Inkoopbeleid
• Wet maatschappelijke
• Controleverordening
• Overige besluiten
• Staatssteunregels
ondersteuning (Wmo)
• Subsidieverordening
EU-regelgeving
Landelijke / provinciale weten regelgeving
Verordeningen/ nota’s vastgesteld door de raad
aanbestedingsrichtlijnen
Bijlagen
Optioneel onderdeel van het normenkader
EU
Collegebesluiten
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht Reikwijdte van de controle Normenkader Goedkeuringstolerantie
De hoogte van de goedkeuringstolerantie is conform uw besluit Bij de planning van onze controle houden wij rekening met de goedkeuringstolerantie (ook wel materialiteit genoemd). Wij beschouwen een afwijking als materieel wanneer het mogelijk is dat gebruikers van de jaarrekening hun beslissingen en acties laten beïnvloeden door de geconstateerde afwijkingen. U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstolerantie wij hanteren. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden bedraagt de goedkeuringstolerantie maximaal 1% van de totale lasten (inclusief toevoegingen aan reserves) voor
Risicoanalyse en controleaanpak Fouten
fouten en 3% voor onzekerheden. Als raad kunt u besluiten de accountant te vragen de jaarrekening met een lagere goedkeuringstolerantie te controleren. Dit heeft u niet gedaan. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel is in onderstaande tabel weergegeven. Voor de toepassing van de goedkeuringstolerantie in onze controle vertalen wij deze naar een uitvoeringstolerantie en een rapporteringstolerantie. Deze zijn hieronder opgenomen.
< 1%
< 3%
> 3%
> 10%
Goedkeurend
Beperking
Afkeuring
Afkeuring
Beperking
Oordeelonthouding
Onzekerheden
Goedkeurend
Ontwikkelingen goedkeuringstolerantie
uitvoeringstolerantie
rapporteringstolerantie
Samenwerking
Bijlagen
Goedkeuringstolerantie De goedkeuringstolerantie is de grens die u als raad bepaalt met een maximum van 1% van de totale lasten. Indien wij afwijkingen in de jaarrekening constateren boven deze grens leidt dat er toe dat wij geen goedkeurende controleverklaring kunnen afgeven. Voor de berekening van de goedkeuringstolerantie hebben wij de dotatie aan de Reserve verkoop aandelen Eneco geëlimineerd om de genormaliseerde toevoeging aan de reserves te berekenen.
SiSa/WNT
Goedkeuringstolerantie in € '000
1.800
1.700 1.625
1.619
2019
2020
1.600
1.500
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht Reikwijdte van de controle Normenkader Goedkeuringstolerantie
De hoogte van de goedkeuringstolerantie is conform uw besluit Bij de planning van onze controle houden wij rekening met de goedkeuringstolerantie (ook wel materialiteit genoemd). Wij beschouwen een afwijking als materieel wanneer het mogelijk is dat gebruikers van de jaarrekening hun beslissingen en acties laten beïnvloeden door de geconstateerde afwijkingen. U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstolerantie wij hanteren. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden bedraagt de goedkeuringstolerantie maximaal 1% van de totale lasten (inclusief toevoegingen aan reserves) voor
Risicoanalyse en controleaanpak Fouten
fouten en 3% voor onzekerheden. Als raad kunt u besluiten de accountant te vragen de jaarrekening met een lagere goedkeuringstolerantie te controleren. Dit heeft u niet gedaan. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel is in onderstaande tabel weergegeven. Voor de toepassing van de goedkeuringstolerantie in onze controle vertalen wij deze naar een uitvoeringstolerantie en een rapporteringstolerantie. Deze zijn hieronder opgenomen.
< 1%
< 3%
> 3%
> 10%
Goedkeurend
Beperking
Afkeuring
Afkeuring
Beperking
Oordeelonthouding
Onzekerheden
Goedkeurend
Ontwikkelingen goedkeuringstolerantie
uitvoeringstolerantie
rapporteringstolerantie
Samenwerking
Bijlagen
SiSa/WNT
Uitvoeringstolerantie x €1.000,Uitvoeringstolerantie Omdat wij in de controle gebruik maken van deelwaarnemingen en steekproeven ‘reserveren’ wij een deel van de goedkeuringstolerantie voor onontdekte fouten. Om die reden doen wij een afslag van 35% op de goedkeuringstolerantie om te komen tot de uitvoeringstolerantie. De uitvoeringstolerantie wordt door ons gebruikt in de uitvoering van de controle. De uitvoeringstolerantie voor 2020 bedraagt € 1.050.000
€ 1.619
Goedkeuringstolerantie
€ 1.050
Uitvoeringstolerantie
2020
Afslag voor onontdekte fouten
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht Reikwijdte van de controle Normenkader Goedkeuringstolerantie
De hoogte van de goedkeuringstolerantie is conform uw besluit Bij de planning van onze controle houden wij rekening met de goedkeuringstolerantie (ook wel materialiteit genoemd). Wij beschouwen een afwijking als materieel wanneer het mogelijk is dat gebruikers van de jaarrekening hun beslissingen en acties laten beïnvloeden door de geconstateerde afwijkingen. U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstolerantie wij hanteren. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden bedraagt de goedkeuringstolerantie maximaal 1% van de totale lasten (inclusief toevoegingen aan reserves) voor
Risicoanalyse en controleaanpak Fouten
fouten en 3% voor onzekerheden. Als raad kunt u besluiten de accountant te vragen de jaarrekening met een lagere goedkeuringstolerantie te controleren. Dit heeft u niet gedaan. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel is in onderstaande tabel weergegeven. Voor de toepassing van de goedkeuringstolerantie in onze controle vertalen wij deze naar een uitvoeringstolerantie en een rapporteringstolerantie. Deze zijn hieronder opgenomen.
< 1%
< 3%
> 3%
> 10%
Goedkeurend
Beperking
Afkeuring
Afkeuring
Beperking
Oordeelonthouding
Onzekerheden
Goedkeurend
Ontwikkelingen goedkeuringstolerantie
uitvoeringstolerantie
rapporteringstolerantie
Samenwerking
Bijlagen
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij geconstateerde afwijkingen aan u rapporteren. Deze grens bepaalt u zelf en is afhankelijk van de mate van detail waarmee u geïnformeerd wilt worden. De hoogte van de rapporteringstolerantie heeft geen invloed op de nauwkeurigheid of diepgang waarmee wij controleren.
SiSa/WNT
Rapporteringstolerantie in € '000
60
50
50
2019
2020
50 40 30 20
In uw programma van eisen voor de accountantscontrole heeft u de rapporteringstolerantie bepaald op € 50.000.
10 0
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht Reikwijdte van de controle Normenkader Goedkeuringstolerantie
De hoogte van de goedkeuringstolerantie is conform uw besluit Bij de planning van onze controle houden wij rekening met de goedkeuringstolerantie (ook wel materialiteit genoemd). Wij beschouwen een afwijking als materieel wanneer het mogelijk is dat gebruikers van de jaarrekening hun beslissingen en acties laten beïnvloeden door de geconstateerde afwijkingen. U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstolerantie wij hanteren. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden bedraagt de goedkeuringstolerantie maximaal 1% van de totale lasten (inclusief toevoegingen aan reserves) voor
Risicoanalyse en controleaanpak Fouten
fouten en 3% voor onzekerheden. Als raad kunt u besluiten de accountant te vragen de jaarrekening met een lagere goedkeuringstolerantie te controleren. Dit heeft u niet gedaan. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel is in onderstaande tabel weergegeven. Voor de toepassing van de goedkeuringstolerantie in onze controle vertalen wij deze naar een uitvoeringstolerantie en een rapporteringstolerantie. Deze zijn hieronder opgenomen.
< 1%
< 3%
> 3%
> 10%
Goedkeurend
Beperking
Afkeuring
Afkeuring
Beperking
Oordeelonthouding
Onzekerheden
Goedkeurend
Ontwikkelingen goedkeuringstolerantie
uitvoeringstolerantie
rapporteringstolerantie
SiSa/WNT
Samenwerking
Bijlagen
Wet Normering Topinkomens (WNT) Voor de controle op de bijlage Wet Normering Topinkomens gelden de toleranties zoals jaarlijks gepubliceerd in het controleprotocol WNT op www.topinkomens.nl. De betreffende toleranties variëren van 0 (in geval van wel/niet opnemen functionarissen) tot enkele duizenden euro’s ten aanzien van onjuistheden in de verantwoording.
Single information, Single audit (SiSa) Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af over van ministeries en provincies ontvangen specifieke uitkeringen. De hiervoor toegepaste toleranties wijken af van de jaarrekening: • Goedkeuringstolerantie: gelijk aan die voor de jaarrekening • Uitvoeringstolerantie: gelijk aan de jaarrekening, maar voor elke uitkering > €125.000 dient één deelwaarneming uitgevoerd te worden • Rapporteringstolerantie: • Voor regelingen < €125.000: € 12.500 • Voor regelingen > €125.000 en < €1.000.000: 10% van de omvangsbasis van de specifieke uitkering • Voor regelingen > €1.000.000: €125.000
Onze controlefilosofie
Belangrijkste boodschappen
Onze controleaanpak is naast het controleren van de jaarrekening gericht op het verbeteren van uw bedrijfsvoering inclusief digitalisering hiervan. In onze controle hanteren wij daarvoor het ‘3 lines-of-defence’ model. Dit model geeft handvatten om te beoordelen waar in de interne beheersing risico’s worden ondervangen.
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak Controlefilosofie
1e
Risicoanalyse
lijn
3e
lijn
Verbijzonderde Interne controle
Teams
Financiële adviseurs en controllers
VIC-functie
•Ondersteunt de afdelingen bij de optimalisering van de primaire processen.
•Primair verantwoordelijk voor getrouwheid en rechtmatigheid transacties binnen eigen processen •Verantwoordelijk voor kwalitatieve analyse en toelichting P&C producten
•De administratie voert bij de verwerking een aantal primaire controles uit op de 1e lijn.
Q-Concepts
Bijlagen
lijn
Ondersteuning
Gemeente
Samenwerking
2e
Lijnmanagement
Frauderisico’s Ontwikkelingen
De verschillende lines-of-defence staan voor de volgende plaats in de interne beheersing: • de eerste lijn: in het primaire proces, onder verantwoordelijkheid van de proceseigenaar. • de tweede lijn: in de ondersteunende processen zoals financiën en control, waar checks and balances ingericht zijn om fouten te signaleren. • de derde lijn: in uw verbijzonderde interne controle achteraf.
•Adviseert (met de VIC) preventieve interne controlemaatregelen in het primaire proces
•Adviseert preventieve interne controlemaatregelen in het ondersteunende proces en de IT
•Adviseert/klankbord om te komen tot een effectieve en efficiënte controleaanpak
•Geeft feedback om leesbaarheid/ informatiewaarde P&C documenten te verhogen
•Geeft adviezen om effectiviteit controlwerkzaamheden te vergroten
•Maakt zoveel als mogelijk gebruik van de werkzaamheden van de VIC
•De VIC voert interne controles uit op de getrouwheid en rechtmatigheid van de financieel kritische prossen. •Adviseert over verbetering in de 1e en 2e lijn
Wij rapporteren via het push-left principe Het push-left principe is er op gericht de interne beheersing in de 1e en 2e lijn te optimaliseren. Dit vanuit het uitgangspunt dat fouten voorkomen beter is dan achteraf constateren. Indien er tekortkomingen zijn in de interne beheersing in de 1e en 2e lijn, dan zullen wij deze daarom rapporteren als bevinding, ook als deze in de 3e lijn middels verbijzonderde interne controle ondervangen wordt.
Onze risicoanalyse in één oogopslag Als onderdeel van de planning van de controle maken wij een analyse van uw gemeente. Hierbij beoordelen we elementen als: • Governance en cultuur; • Wat uw doelstellingen en ambities zijn; • De wijze waarop u deze doelstellingen en ambities plant te realiseren; • De wijze waarop u de realisatie van deze doelstellingen en ambities monitort; • De wijze waarop de P&C cyclus is vormgegeven.
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak Controlefilosofie
3 1 7
Frauderisico’s Ontwikkelingen
Risico (B=algemeen risico vanuit de beroepsgroep)
5
6 4
Tezamen met externe ontwikkelingen en onze ervaringen met andere gemeenten gebruiken we deze informatie als input voor onze risicoanalyse. Deze risicoanalyse bespreken we vervolgens met verschillende gremia in de gemeente om deze aan te vullen met uw kennis en ervaring. Op dit moment heeft dat geleidt tot de volgende significante risico’s.
Risicoanalyse
2
Financiële impact Fraude
Fouten
Schattingen
(V=specifiek risico voor gemeente Vijfheerenlanden)
Samenwerking
Bijlagen
8
Waarschijnlijkheid
Belangrijkste boodschappen
1
Verschuiving tussen kredieten en budgetten op projecten met een belangrijke politieke invloed (B)
2
Gunning van (Europese) aanbestedingen aan bevriende partijen (B)
3
Inkopen zijn niet onderbouwd met tegenprestaties (B)
4
Grondverkopen zijn niet gebaseerd op zakelijke transacties (B)
5
Onjuiste waardering van grondcomplexen (B+V)
6
Indicatiestelling Wmo en Jeugdwet vindt niet rechtmatig plaats (V)
7
Prestaties onder de Wmo en Jeugdwet zijn niet (volledig) geleverd (V)
8
Aanbestedingen van inhuur van derden zijn niet rechtmatig (V)
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak Controlefilosofie Risicoanalyse Frauderisico’s
Frauderisico heeft uw en onze aandacht De primaire verantwoordelijkheid voor de preventie en detectie van fraude ligt bij college van B&W. Een programma om frauderisico's te beheersen kan bijdragen aan het voldoen aan deze verantwoordelijkheid. Frauderisico's kunnen worden beheerst door een proces voor frauderisicobeheersing. Het is onze verantwoordelijkheid als accountants om door planning en uitvoering van de controle een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen over de vraag of de financiële overzichten als geheel vrij zijn van een afwijking van materieel belang die het gevolg is van fraude of van fouten.
In dat kader willen we eerst inzicht verkrijgen in uw proces voor het beoordelen van frauderisico's en het risico op afwijkingen van materiële omvang door fraude bij gemeente Vijfheerenlanden. We hebben inzicht verkregen van uw proces voor het beoordelen van frauderisico's. Op basis van onze observaties, het gesprek met uw medewerkers tijdens onze controle en onze eigen analyse, hebben we de onderstaande significante frauderisico's geïdentificeerd. Dit zijn risico’s die sectorbreed aanwezig zijn. Wij hebben geen gemeentespecifieke significante frauderisico’s geïdentificeerd.
Significante frauderisico’s
Ontwikkelingen
Samenwerking
Bijlagen
Financieel wangedrag door management/ directie
Kosten en uitgaven door fraude
Inkomsten en activa verkregen door fraude
1
Verschuiving tussen kredieten en budgetten op projecten met een belangrijke politieke invloed (B)
2
Gunning van (Europese) aanbestedingen aan bevriende partijen (B)
3
Inkopen zijn niet onderbouwd met tegenprestaties (B)
4
Grondverkopen zijn niet gebaseerd op zakelijke transacties (B)
Frauduleuze financiële verslaggeving
Verduistering van activa
Uitgaven en schulden voor ongepaste doelen
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Interne ontwikkelingen
Ontwikkelingen die u als raad raken (1/4) De effecten van COVID-19 In het voorjaar 2020 heeft Nederland te maken gekregen met Corona en de impact die dit heeft op onze maatschappij. Ook op de jaarrekening 2020 zal Corona zijn invloed hebben. In dit kader onderkennen wij onder andere de volgende aandachtspunten: • Verantwoording Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo); • Bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen die door de impact van activiteiten wijzigt zoals de GGD; • Waardering materiele vaste activa; • Impact op begrotingsrechtmatigheid; • Prestatielevering bij zorg/ sociale producten; • Subsidielasten; zijn de overeengekomen afspraken (volledig) nagekomen of dient een deel te worden teruggevorderd; • Inkomstenderving zoals lagere belastingen, leges en dividend.
Samenwerking
Bijlagen
Wij hebben vastgesteld dat de gemeente een initiële inventarisatie heeft uitgevoerd ten aanzien van de impact die COVID-19 heeft op de gemeente. Tevens rapporteert het college periodiek aan de auditcommissie over de status en voortgang van deze inventarisatie. Hoewel de raad een (omvangrijke) reserve heeft ingesteld om de risico’s op te vangen, blijft er grote onzekerheid over de lengte van de huidige pandemie. De impact van incidentele en structurele gevolgen van de coronacrisis is daarom niet eenvoudig te bepalen Dit maakt het voor de gemeente lastig om de juiste acties te ondernemen. Dit maakt dat de financiële gevolgen op korte, maar ook op lange termijn moeilijk in te schatten zijn. Het risico is aanwezig dat de financiële compensatie vanuit de Rijksoverheid onvoldoende is.
Wij achten het van belang dat om de inventarisatie van de effecten van COVID-19 te blijven bewaken en te actualiseren. Ter verdere uitbreiding van de analyse kan gedacht worden aan de volgende aspecten: • Rekening houden met verschillende scenario’s. Omdat er nog veel onzeker is over de duur en de gevolgen van de COVID-19 crisis, kan er door middel van het uitwerken van verschillende scenario’s, snel ingespeeld worden op ontwikkelingen. Het totaaloverzicht dat ontstaat met deze scan, kan als basis dienen voor beleidskeuzes die binnen de gemeente gemaakt worden. • Ten behoeve van de informatievoorziening naar de gemeenteraad en burgers is het aan te bevelen om de risicoparagraaf verder in detail uit te werken. Hierbij dient per beleidsterrein gekeken te worden naar de risico’s die er zijn en de waarschijnlijkheid dat deze zich voor zullen doen. Daarbij wordt ook het benodigde weerstandsvermogen geüpdatet. Dit zorgt ervoor de gemeente beter bestand is tegen eventuele tegenvallers. • Naast het verkrijgen van inzicht in en voorspelbaarheid van de financiële gevolgen, en de wendbaarheid bij plotselinge tegenvallers, moet ook een inhoudelijke analyse per beleidsterrein gemaakt worden. Hierbij wordt specifiek ingegaan op de maatschappelijke gevolgen als gevolg van COVID-19.
De gemeente kan op basis hiervan inzicht verkrijgen in de impact die ontstaan is op haar inwoners en ondernemers. Op basis hiervan kan een betere politieke afweging worden gemaakt in uitvoering en bijsturing van beleid.
Ontwikkelingen die u als raad raken (2/4) Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Interne ontwikkelingen Samenwerking
Bijlagen
Uitspraak Gerechtshof in de zaak Niemans Op dinsdag 15 december 2020 heeft het Gerechtshof in Den Haag de uitspraak gedaan in de zaak Niemans dat de gemeente de eisende partij in totaal EUR 91,9 miljoen verschuldigd is. Dit is fors hoger dan de voorziening die in de jaarrekening 2019 was gevormd (EUR 40,9 miljoen). Samenvattend geldt dat de gemeente in de jaarrekening 2020 een incidentele last moet verantwoorden van EUR 51,0 miljoen. Dit bedrag zal direct ten laste komen van het eigen vermogen van de gemeente, waardoor de solvabiliteitsratio zal dalen naar een verwachte waarde van 16%. Dit percentage ligt op hetzelfde waarde als in de jaarrekening 2019, maar is fors lager dan de begrootte solvabiliteit van 34%. Omdat de uitspraak van het Gerechtshof bij voorraad uitvoerbaar was, heeft de gemeente een bedrag betaald van ongeveer EUR 42,0 miljoen. Het restant van de schadevergoeding van EUR 50,0 miljoen zal in overeenstemming met het vonnis worden betaald zodra door de eisende partij een bankgarantie voor dit bedrag is verstrekt. Voor de jaarrekening 2020 heeft dit als consequenties dat de voorziening zal worden aangewend voor de eerste betaling van de schadevergoeding. Het resterende bedrag van EUR 50,0 miljoen zal als kortlopende schuld op de balans moeten worden gepresenteerd. Daarnaast is de gemeente door de provincie Utrecht onder preventief toezicht geplaatst.
Wij hebben begrepen dat dit preventief toezicht in ieder geval drie maanden zal duren. In deze drie maanden moet de gemeente een plan opstellen ter dekking van het geleden tekort.
Uiteraard heeft de uitspraak forse consequenties voor de financiële positie van de gemeente Vijfheerenlanden. Door de incidentele opbrengst uit de verkoop van de aandelen in Eneco, in combinatie met de lage rentestand voor eventuele aanvullende financiering, zal het meerjarig effect op de begroting naar verwachting beperkt zijn. Echter, zoals hiervoor berekend, zal de solvabiliteit van de gemeente door de betaling van de schadevergoeding fors gaan dalen tot onder de signaleringsgrens van 20% die door de provincie en accountant wordt gehanteerd. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen, maar ook welke vrijheid er is om nieuw beleid te ontwikkelen. Hoe lager de solvabiliteitsratio, hoe kleiner de weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente. Dit houdt in dat u als raad keuzes zult moeten maken over de wijze waarop u de incidentele last wilt dekken, maar ook of, en op welke wijze, u de solvabiliteit van de gemeente naar het begrote niveau wilt brengen. Het lagere solvabiliteitsratio in combinatie met een mogelijk hogere netto-schuldquote, kan bijvoorbeeld effect hebben op de investeringsopgave die in uw meerjarenbegroting zijn opgenomen voor onderwijshuisvesting en riolering.
Het college is bezig met het maken van een dekkingsvoorstel dat naar verwachting in maart ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. Wij hebben begrepen dat u over de hoofdlijnen van dit voorstel inmiddels vertrouwelijk bent geïnformeerd. Uiteraard zijn wij graag bereid om vanuit onze natuurlijke adviesfunctie met u mee te denken. Overigens hebben wij begrepen dat het college de landsadvocaat heeft verzocht om extern onderzoek te verrichten naar de mogelijkheid om tegen de uitspraak van het Gerechtshof in cassatie te gaan.
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Interne ontwikkelingen Samenwerking
Bijlagen
Ontwikkelingen die u als raad raken (3/4) Invoering Omgevingswet Op 1 januari 2022 gaat de Omgevingswet in. Alhoewel de gemeente ambtelijk zeer druk is met de voorbereidingen, is het ook goed de actiepunten voor u als raad te onderkennen en te monitoren. De Omgevingswet geeft de raad immers meer mogelijkheden om een kaderstellende rol in te vullen. Maar alleen als de raad zich daar bewust van is én de handvatten weet beet te pakken. De belangrijkste actiepunten hebben wij hieronder toegelicht: • De raad dient de Omgevingsvisie vast te stellen; neem hierin de kaders die voldoet aan uw specifieke wensen • Maak afspraken met het college over informatievoorziening (vorm, inhoud, frequentie) Overigens verwachten wij dat de impact van de Omgevingswet op onze controle beperkt is.
Recht op zorg Op 3 juli 2020 is de SDO-notitie ‘Jeugdzorg en WMO Controle van het recht op zorg’ verschenen. Een belangrijk aandachtspunt in deze notitie is het toetsen op een rechtmatige verwijzing. Indien in uw verordeningen is opgenomen dat er ten aanzien van het recht op zorg een verwijzing van een indicerend orgaan of medisch specialist moet liggen, is deze verwijzing onderdeel van het normenkader. Deze verwijzing wordt echter niet afgedekt in het landelijke controleprotocol met de zorgaanbieders. Dit heeft derhalve impact op de werkzaamheden die u als gemeente zelf moet uitvoeren. Overigens is de VIC binnen gemeente Vijfheerenlanden hier al op ingericht.
Prestatielevering inkopen Al jaren is de prestatielevering bij inkopen een belangrijk onderdeel van de accountantscontrole. Op 24 juli 2020 is de BADO-notitie ‘Vastlegging en onderbouwing prestatielevering bij inkopen door decentrale overheidsorganisaties’ verschenen. In de notitie is inhoud gegeven aan de vereisten inzake functiescheiding, de controle en documentatie van de prestatielevering.
Wij willen u wijzen op het belang van deze notitie mede in relatie tot fraudegevallen zoals geconstateerd bij diverse gemeenten. Binnen gemeente Vijfheerenlanden is de prestatielevering bij inkopen belegd met de Prestatieakkoordverklaarders (PAV’ers). Samen met de organisatie, in het bijzonder de VIC, zullen wij specifiek aandacht geven aan de (interne) controle van prestatielevering en de specifieke rol van de PAV’ers.
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Externe ontwikkelingen Interne ontwikkelingen Samenwerking
Bijlagen
Ontwikkelingen die u als raad raken (4/4) Consultatie Notitie rechtmatigheidsverantwoording Zoals bekend zal het college over het begrotingsjaar 2021 voor het eerst haar rechtmatigheidsverantwoording moeten afgeven aan de gemeenteraad. De accountant controleert vervolgens de getrouwheid van deze rechtmatigheidsverantwoording en geeft geen separaat accountantsoordeel over de rechtmatigheid meer af. Omdat de Kadernota rechtmatigheid met name was gericht op de accountantscontrole, heeft de commissie BBV besloten een notitie Rechtmatigheidsverantwoording te publiceren die vooral is gericht op de raad. De commissie BBV is voornemens de definitieve notitie Rechtmatigheidsverantwoording te publiceren in het eerste kwartaal van 2021. De daadwerkelijke publicatiedatum is mede afhankelijk van de voortgang van de wetswijziging. Gezien gewijzigde invalshoek van de notitie legt de commissie BBV deze ter consultatie voor. De commissie heeft daarbij de volgende vragen: 1. Is de rol van de raad u voldoende duidelijk? 2. Is het u voldoende duidelijk over welke criteria het college zich dient te verantwoorden? 3. Zijn de keuzemogelijkheden met betrekking tot de verantwoordingsgrens u voldoende duidelijk? 4. Zijn de gevolgen van de keuzemogelijkheden met betrekking tot de verantwoordingsgrens u voldoende duidelijk? 5. Heeft u andere zaken die (aanvullende) toelichting nodig hebben?
Voor het consultatiedocument, alsmede consultatieprocedure verwijzen wij u graag https://www.q-concepts.nl/nieuws/consultatierechtmatigheidsverantwoording-geopend.
de naar
BADO Notitie rechtmatigheidsverantwoording Ook de commissie BADO heeft een notitie Rechtmatigheidsverantwoording uitgebracht. Deze notitie is een handreiking, die meer helderheid moet scheppen over de gevolgen die de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording zal hebben. Een belangrijke regel die in deze notitie is opgenomen, is dat de gemeenteraad straks bepaalt waar de verantwoordingsgrens ligt. De verantwoordingsgrens is een door de gemeenteraad vastgesteld bedrag, waarboven het College van B&W de afwijkingen (fouten en onduidelijkheden) moet opnemen in de rechtmatigheidsverantwoording. De verantwoordingsgrens valt binnen de bandbreedte van 0% tot 3% van de totale lasten van de gemeente, inclusief de dotaties aan de reserves. De gemeenteraad is vrij om binnen deze genoemde bandbreedte de grens te bepalen. Voor fouten en onduidelijkheden geldt echter hetzelfde percentage. Fouten en onduidelijkheden mogen daarbij niet bij elkaar opgeteld te worden.
Wij raden u aan om op korte termijn met het college in overleg te treden om te bepalen waar de verantwoordingsgrens komt te liggen en wat over de rechtmatigheid in de bedrijfsvoeringsparagraaf in de jaarrekening moet worden opgenomen. Voor de BADO-notitie verwijzen wij https://vng.nl/sites/default/files/202004/notitie_rechtmatigheidsverantwoording.pdf
u
naar
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Diverse interne ontwikkelingen met invloed op onze controle Ook binnen uw gemeente zijn diverse ontwikkelingen die van invloed zijn op onze controle. Wij merken op dat wij, gegeven de reikwijdte van onze controle, ons voornamelijk richten op die ontwikkelingen die uw financiële processen, IT-omgeving, VIC, sturing of P&C cyclus raken. Onderstaand hebben wij de belangrijkste ontwikkelingen toegelicht, inclusief hun impact op onze controle. Mocht er gedurende het jaar sprake zijn van nieuwe ontwikkelingen, dan zullen wij onze controle daarop waar nodig aanpassen.
Externe ontwikkelingen Interne ontwikkelingen Samenwerking
Aard van de wijziging Wijziging
De uitvoering van het interne 1 controleplan 2020 is nog niet afgerond
Kaderstelling
Organisatiestructuur
Sleutelfunctionarissen
Nadruk van de controlewerkzaamheden zal liggen op periode februari-april. Mogelijk druk op realisatie deadlines.
Kaders voor de controle zijn nog niet bekend, in het bijzonder ten aanzien collegebesluiten of interne beleidsdocumenten.
Door de wijziging in de functie van de concerncontroller zal er een wijziging plaatsvinden in onze contactpersonen. Tevens is het risico aanwezig dat er door onderbezetting geen tijdige kwalitatieve toets plaatsvindt op de jaarrekening.
Bijlagen Normenkader 2020 moet nog 2 worden vastgesteld
Ontwikkelplan financiële functie in 3 combinatie met Plan van aanpak ontwikkeling team financieel beleid
Effect op controle
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Onze planning voor de controle 2020 De afgelopen periode hebben wij met de organisatie en de griffie de planning voor onze controle afgestemd. Deze planning is erop gericht om op 15 juni 2021 onze bevindingen te bespreken in de auditcommissie.
Het resultaat daarvan is onderstaand op hoofdlijnen weergegeven. Hierbij hebben wij aangegeven tot welk product dit leidt en aan welk gremium dit product gericht is. Uiteraard vindt bij alle rapportages hoor- en wederhoor plaats om de feitelijkheid af te stemmen.
Risicoanalyse en controleaanpak Nov - Jan
Dec - Jan
Jan - Apr
Feb - Mei
Jun - Jul
Planningsfase
Controle opzet processen
Uitvoering VIC
Jaarrekeningcontrole
Bespreking en evaluatie
• Bespreken risicovolle dossiers met organisatie/directie ter voorbereiding op jaarrekeningcontrole • Controle grondexploitaties • Uitvoeren jaarrekeningcontrole • Controle van derden ontvangen verantwoordingen • Bespreken uitkomsten controle
• Bespreking accountantsverslag met organisatie, college en raad (auditcommissie). • Evaluatie
Overzicht bevindingen organisatie
Accountantsverslag raad
Managementmeeting organisatie
Controleverklaring raad
Ontwikkelingen
Samenwerking
Planning van de controle Afhankelijkheid derden Gemaakte afspraken
Controleteam Bijlagen
• Bespreken controleplan • Kennis nemen ontwikkelingen gemeente • Opzetten en bespreken risicoanalyse • Controleplanning opstellen • Bespreken samenwerking met VIC • Afspraken met organisatie maken over planning en oplevering • Opzet algemene ITbeheersing beoordelen
• Gegevensgerichte • Bespreken opzet controles op de financiële processen processen • Vaststellen of processen in de praktijk ook bestaan • Met de organisatie op te leveren specificaties zoals ze beschreven zijn jaarrekeningcontrole bespreken
Opdrachtbevestiging raad
Managementletter college
Controleplan raad
Managementmeeting organisatie
LOTS organisatie
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Samenwerking
Inzet van data-analyse in controle In de controle zetten wij diverse data-analyses in. Deze data-analyses hebben tot doel met een grotere effectiviteit de controle uit te voeren. Zo worden in de plaats van deelwaarnemingen alle items in een populatie gecontroleerd. In de controle 2020 zetten wij de onderstaande vormen van data-analyse in. Met uw organisatie maken wij afspraken over de manier en timing van de aanlevering van de data.
Data-analyse tool
Inzet in de controle
Betalingsanalyse (Power BI)
Via een door ons ontwikkelde algoritme in Power BI maken wij een integrale vergelijking tussen uw volledige betalingsgegevens, uw leveranciersbestanden en uw personeelsgegevens. Tevens maken wij diverse dwarsdoorsneden van uw inkomende en uitgaande betalingen. Deze oplossing zetten we onder andere in als onderdeel van de werkzaamheden om fraude te detecteren.
Power BI
Met behulp van de Power BI identificeren wij, door zelf de patronen in uw boekingen en werkwijzen te herkennen, ongebruikelijke transacties. Ook deze oplossingen zetten we vooral in als onderdeel van de werkzaamheden om fraude te detecteren
Planning van de controle Afhankelijkheid derden Gemaakte afspraken
Controleteam Bijlagen
Tevens zullen wij samen met de organisatie de eerste stappen zetten om het gebruik van data-analyse in de komende jaren verder uit te breiden, waaronder RobotX. Deze oplossing zorgt voor een geheel geautomatiseerde controle van standaardprocessen, zoals belastingen en inkomende facturen.
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Het college en wij zijn afhankelijk van derden Een deel van uw gemeentelijke taken heeft u uitbesteed aan derden. Dit betekent dat voor de verantwoording van de bijbehorende baten en lasten u afhankelijk bent van verantwoordingen (vaak inclusief controleverklaringen) van derden voor het opstellen van uw jaarrekening. Onderstaand hebben wij de met de organisatie uitgevoerde inventarisatie van deze afhankelijkheden weergegeven, inclusief de impact hiervan op onze werkzaamheden.
Samenwerking
Planning van de controle
Onderwerp
Partij waaraan is uitbesteed
Afhankelijkheid derden Gemaakte afspraken
Controleteam Bijlagen
Heeft college reeds afspraken gemaakt over tijdige aanlevering ja
nee
1 PGB Jeugdwet en Wmo
SVB
2 Eigen bijdrage Wmo
CAK
3 Participatiewet en Tozo
GR Avres
4 Jeugdwet
RBL
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Gemaakte afspraken met de organisatie Voor een efficiënte uitvoering van de controle binnen het met u afgestemde controlebudget is het belangrijk vooraf duidelijke en heldere wederzijdse afspraken te maken. Op dit moment zijn wij nog bezig om deze afspraken verder te concretiseren. Een samenvatting van de gemaakte en te maken afspraken vindt u onderstaand. De volledige set van afspraken zal worden opgenomen in onze gezamenlijke startnotitie.
Afspraak
Verantwoordelijke QConcepts
Gemeente
Deadline
1
Eén centraal aanspreekpunt voor de controle
n.v.t.
2
Afstemming uitvoering interne controleplan 2020
11 januari 2021
Planning van de controle
3
Bespreken managementletter in auditcommissie
9 februari 2021
Afhankelijkheid derden
4
Tussentijdse afstemming gebeurtenissen en transacties met een significant effect op de jaarrekening
n.v.t.
Gemaakte afspraken
5
Oplevering jaarrekening, inclusief volledig balansdossier
5 april 2021
Controleteam
6
Start controle jaarrekening
5 april 2021
7
Start controle grondexploitaties, inclusief variabelen, waardering en winstneming
19 april 2021
8
Volledige oplevering uitgevoerde verbijzonderde interne controles, inclusief dossiervoering
30 april 2021
9
Bespreken controlebevindingen in auditcommissie
15 juni 2021
10 Geen meerwerk zonder voorafgaande schriftelijke toestemming
n.v.t.
Samenwerking
Bijlagen
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Uw controleteam voorgesteld Graag stellen wij de kern van ons controleteam aan u voor. Dit team wordt aangevuld met enthousiaste teamleden met een specialisatie op lokale overheden. Graag nodigen wij u uit om, indien gewenst, contact met hen op te nemen.
Ontwikkelingen
Samenwerking
Erik Kalnenek
Ronny Schuijt
Partner gemeenteraad
Partner college en organisatie
FOTO
Planning van de controle
Maastricht 06-53332167
FOTO
Amsterdam
06-15428098
erik.kalnenek@q-concepts.nl
ronny.schuijt@q-concepts.nl
Sebastiaan Krabben
Flip van Ooij
Manager
IT-Auditor
Amsterdam
Den Bosch
06-82100804
06-44219514
sebastiaan.krabben@q-concepts.nl
Afhankelijkheid derden Gemaakte afspraken
Controleteam Bijlagen
FOTO
FOTO
flip.van.ooij@q-concepts.nl
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Samenwerking
Bijlagen Onze onafhankelijkheid
Communicatie
Geen bedreigingen voor onze onafhankelijkheid geïdentificeerd Een belangrijke kernwaarde van onze beroepsgroep is dat wij onafhankelijk zijn van het orgaan dat de jaarrekening opstelt. Bij gemeente Vijfheerenlanden is dat voor een belangrijk deel gewaarborgd omdat de gemeenteraad onze opdrachtgever is, en het college verantwoordelijk is voor het opstellen van de jaarrekening. Daarnaast hebben wij binnen ons controleteam een specifieke partner opgenomen voor de auditcommissie en de gemeenteraad. Om onze onafhankelijkheid nog meer te garanderen, controleren wij onder andere - vooraf - dat elk controleverzoek en verzoek om controleverwante en nietcontrolediensten onze onafhankelijkheid niet in gevaar brengt, in overeenstemming met de huidige externe regelgeving en hetgeen hierover met u is afgesproken.
Tot op heden heeft u ons niet gevraagd om andere controles of controleverwante en niet-controlediensten te verrichten. Tevens hebben alle teamleden betrokken bij de controle van de gemeente Vijfheerenlanden verklaard persoonlijk onafhankelijk te zijn van de gemeente.
Belangrijkste boodschappen
Onze controleopdracht
Onze communicatie over de belangrijkste voorwaarden en aandachtspunten van de controle Als Q-Concepts vinden wij het van belang om u te laten zien op welke wijze wij de belangrijkste voorwaarden en aandachtspunten van de controle aan u rapporteren. Deze hebben we opgenomen in onderstaande tabel. Vereiste communicatie grond van controlestandaarden
Controleplan
Risicoanalyse en controleaanpak
Ontwikkelingen
Samenwerking
Mededeling over de verantwoordelijkheden van de accountant.
Bevestiging van de onafhankelijkheid van Q-Concepts
Rapportage interimbevindingen
Eventuele significante tekortkomingen in de interne controle.
Eventuele ontdekte of vermoede fraude
Niet-naleven van wet- en regelgeving
Schriftelijke bevestigingen gevraagd van het management.
Bijlagen Onze onafhankelijkheid
Communicatie
Accountantsverslag
Alle zaken die van invloed zijn op de vorm en inhoud van de controleverklaring.
Standpunt van de accountant over belangrijke kwalitatieve aspecten van de verslaggeving door het college
Rapporteren over significante moeilijkheden, aangelegenheden en overige zaken die van belang zijn voor het toezicht op de financiële verslaggevingsproces
Niet gecorrigeerde afwijkingen
Significante aangelegenheden die naar voren komen tijdens de controle in verband met verbonden partijen van de entiteit. Beschrijving van de reikwijdte en timing van de controle, waaronder significante risico’s.