12. (WOS) RIB inzake nieuwe basisbegroting Sociaal Domein.pdf

Aan: Gemeente Vijfheerenlanden T.a.v. de leden van de Gemeenteraad Postbus 11 4140 AA Leerdam

Ons kenmerk

: 306785

Onderwerp

: Raadsinformatiebrief inz. Datum nieuwe basisbegroting Sociaal Domein

: 29 juni 2021

Geachte leden van de raad, In de Kadernota 2022-2025 wordt gesproken over een nieuwe basisbegroting voor het sociaal domein. Omdat het over een belangrijk onderdeel van het gemeentelijke takenpakket gaat, omdat er grote bedragen mee gemoeid zijn en omdat we het belangrijk vinden om de raad goed te informeren over de ontwikkeling van budgetten in het sociaal domein sturen we u deze raadsinformatiebrief. In deze brief lichten w e de aanleiding, de gekozen werkwijze en de uitkomsten van het opnieuw opbouwen van de begroting sociaal domein aan u toe. Aanleiding In 2019 en 2020 hebben we enkele keren moeten constateren dat de ramingen voor de gemeente Vijfheerenlanden op het gebied van het sociaal domein fouten bevatten of onvolledig waren. Bijvoorbeeld in de 2e bestuursrapportage 2020, waarin we aan u rapporteerden dat er correcties nodig waren op de budgetten jeugd en participatie. Hoewel we wisten dat de begroting voor het sociaal domein er – na deze correcties – op hoofdlijnen goed in zat, wilden we voorkomen dat we opnieuw verrast zouden worden door zaken die niet goed begroot zijn binnen het sociaal domein.

Er was weliswaar geen sprake meer van grote fouten of het geen rekening houden met kostenstijging, maar omdat de basis voor het budget nog altijd in de optelling van de drie gemeentebegrotingen lag, hebben we de fundamentele vraag (hoeveel geld hebben we voor uitvoering nodig?) niet beantwoord. Om deze vraag te kunnen beantwoorden hebben we een nieuwe basisbegroting voor het sociaal domein opgesteld. Werkwijze Zoals hiervoor is aangegeven zit de begroting sociaal domein er op hoofdlijnen goed in, maar was deze tot en met 2021 nog gebaseerd op (mogelijk) verouderde uitgangspunten, namelijk de optelsom van de in de drie gemeentebegrotingen opgenomen ramingen. Daarom is besloten om de begroting sociaal domein (programma 6 sociaal domein en onderdelen van programma 4 onderwijs en programma 7 gezondheid) helemaal opnieuw te gaan opbouwen. Dit ‘opnieuw opbouwen’ betekent in de praktijk dat de medewerkers van de teams sociaal domein, financiën en control, per begrotingspost in kaart hebben gebracht of deze nog nodig zijn en wat de te verwachten lasten zijn. Er is niet enkel teruggeke ken naar hoe de kosten in het verleden waren, maar er is een prognose gemaakt van de te

Gemeente Vijf heerenlanden / P os tbus 1 1 , 4 1 4 0 A A L eerdam / 0 8 8 – 5 9 9 7 0 0 0 / vijfheerenlanden.nl / info@ vijfheerenlanden.nl

verwachten kostenontwikkeling op basis van onder meer landelijke rapporten en regionale trends (o.a AEF-rapport Stelsel in groei en kwartaalrapportages RBL). Het uitgangspunt hierbij is het uitvoeren van de wettelijke taken op het sociaal domein en door onze gemeente vastgesteld (bestaand) beleid. Daarnaast is er ook gekeken naar de baten. Concreet gaat het dan om de specifieke uitkeringen (BUIG, participatie en overige inkomsten) en de algemene uitkering. Uitkomsten Uit de doorlichting van alle budgetten is naar voren gekomen dat er een tweetal achterhaalde inkomstenramingen in de gemeentebegroting staan en dat de werkelijke kosten van uitvoering van onze wettelijke taken volgens bestaand beleid hoger liggen dan die waar tot op heden rekening mee is gehouden. Vanuit de oude gemeentebegrotingen zijn er twee inkomstenposten geraamd die in werkelijkheid niet gerealiseerd (kunnen) worden, te weten bijdragen voormalige Leerdam en Zederik voor het Wmo-loket en geraamde inkomsten eigen bijdrage gemeente Leerdam. Deze zijn inmiddels gemeld in de 1 e bestuursrapportage 2021. Verder is in de Kadernota 2022-2025 te lezen dat het verwerken van deze nieuwe basisbegroting in de bestaande begroting tot een nadeel leidt van structureel € 1,4 miljoen op de gemeentebegroting 2022 en verder.

Dit is enerzijds een bevestiging van de overschrijdingen die we in de jaarrekening 2020 hebben gesignaleerd. Deze blijken een structureel karakter te hebben. Anderzijds is inderdaad gebleken dat de optelsom van de drie gemeentebegrotingen niet gelijk is aan de te verwachten kosten in de gemeente Vijfheerenlanden omdat deze inderdaad waren gebaseerd op verouderde uitgangspunten zoals bijvoorbeeld de achterhaalde inkomstenramingen, indexering en subsidies. Dat is ook een belangrijke reden geweest om de begroting opnieuw op te gaan opbouwen. Het blijkt dat we – bij een reële inschatting van de kosten – eigenlijk minder middelen krijgen voor de uitvoering van de taken in het sociaal domein dan we via het gemeentefonds ontvangen, vooral op het cluster Jeugd. Dit is in lijn met het landelijk beeld en de verwachting vooraf. Inmiddels is dat beeld ook landelijk bevestigd in het rapport van de arbitragecommissie Jeugd en hebben de VNG en het Rijk afspraken gemaakt om – in ieder geval voor het jaar 2022 – gemeenten te compenseren. Bij de begroting 2022 is waarschijnlijk meer informatie beschikbaar over dit akkoord en de wijze waarop we hiermee van de provinciaal toezichthouder in het meerjarig perspectief kunnen omgaan. Terugkijkend op het proces van het opnieuw opbouwen van de begroting sociaal domein zien we dat dit veel inzicht heeft opgeleverd.

Het heeft bevestigd dat er geen grote fouten in de gemeentebegroting zitten ten aanzien van het sociaal domein, dat het uitvoeren van de wettelijke taken en het bestaande beleid meer kost dan de optelsom van de historische budgetten van de drie gemeenten en dat we vanuit het Rijk onvoldoende gecompenseerd zijn bij de overdracht van de gedecentraliseerde taken in het sociaal domein. Daarnaast is de samenwerking tussen de teams sociaal domein, financiën en control verbeterd en hebben de verantwoordelijke budgethouders en portefeuillehouders een beter inzicht verkregen in de gemeentelijke budgetten voor het sociaal domein. Met het verwerken van de uitkomsten van de nieuwe basisbegroting voor het sociaal domein in de Kadernota en de toegezegde extra Rijksmiddelen denken we een goede (financiële) basis te hebben gelegd voor het uitvoeren van deze belangrijke taken. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris, de burgemeester, {{signer1}} 29/06/2021 19:05:42 CEST

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl ID: 06f139ba-d8a7-4e70-90f6-d4fae009dc53 Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

{{signer2}} 29/06/2021 20:35:14 CEST

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl ID: 06f139ba-d8a7-4e70-90f6-d4fae009dc53 Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich