11. (WOS) RIB inzake Nationaal Glasmuseum.pdf

Aan: Gemeente Vijfheerenlanden T.a.v. de leden van de Gemeenteraad Postbus 11 4140 AA Leerdam

Ons kenmerk

: 306465

Onderwerp

: Nationaal Glasmuseum

Datum

: 29 juni 2021

Geachte leden van de raad, In uw raadsvergadering van donderdag 10 juni jl. heeft u het college gevraagd naar de stand van zaken rondom uitvoering van de motie met betrekking tot het Nationaal Glasmuseum (nummer 65919). Na aanleiding hiervan sturen wij u deze brief met de stand van zaken. We sturen gelijktijdig meerdere documenten naar u toe zodat uw raad inzicht krijgt in het reilen en zeilen van het Glas in Leerdam. Gelijktijdig met deze raadsinformatiebrief, ontvangt u ook een brief vanuit de directie van het Nationaal Glasmuseum. Met de directie van het Nationaal Glasmuseum is afgesproken dat wij uw raad vooral informeren over de periode 2019 tot heden. Het Nationaal Glasmuseum informeert u vooral over de inhoudelijke toekomstplannen en de financiële situatie. In deze brief gaan we in op: - De inhoud van de motie. - De periode 2020 en de blik vooruit. - Het onderzoek naar de Bedrijfsvoering Nationaal Glasmuseum. - Het resultaat van diverse onderzoeken. - Stand van zaken Onderzoek Verplaatsing Nationaal Glasmuseum naar binnenstad. - Stand van zaken eerste aanzet Masterplan voor het Glas in Leerdam. - Cities of Glass 2022 (internationaal jaar van het Glas). - Tot slot. Inhoud van de Motie • •

•

Het Nationaal Glasmuseum nadrukkelijk te betrekken bij de promotie van Leerdam als ‘City of Glass’. Om samen met het bestuur van het Nationaal Glasmuseum de verplaatsing van de huidige locatie aan de Lingedijk naar het Dokter Reilinghplein of in de directe omgeving hiervan, te onderzoeken De Raad steeds te informeren over de ondernomen acties en de resultaten hiervan

Gemeente Vijfheerenlanden / Postbus 11, 4140 AA Leerdam / 088 – 599 7000 / vijfheerenlanden.nl / info@vijfheerenlanden.nl

De periode 2020 en de blik vooruit Het voorjaar 2020 was een moeilijke periode voor het glas in Leerdam. Vooral door het onverwachte faillissement van Royal Leerdam Crystal, de oudste glasblazerij van Leerdam. Het sluiten van deze glasblazerij kwam hard aan in de Leerdamse samenleving en werd ook breed uitgemeten in lokale en landelijke media. Als gevolg van de Corona-pandemie kwam ook Glasblazerij De Oude Horn in financieel zwaar weer. Tijdens deze moeilijke periode speelde tot slot ook het feit dat er problemen waren bij de aansturing van het Nationaal Glasmuseum. Gelukkig kunnen we anno 2021 uw raad meedelen dat alle betrokken partijen weer zijn gericht op de “Blik Vooruit!” Ons compliment gaat in de eerste plaats naar de Raad van Toezicht van het Nationaal Glasmuseum. Zij heeft in die periode een directeur moeten laten vertrekken en heeft sinds die tijd zelf de kar getrokken. Voor het eerst in de geschiedenis van het Nationaal Glasmuseum is met hulp van een gerenommeerd adviesbureau de Bedrijfsvoering van de Organisatie in zijn geheel doorgelicht. Met veel plezier sturen wij uw raad het rapport “Doorlichting en Ontwikkelperspectief Nationaal Glasmuseum” (bijlage 1) en een samenvatting daarvan (bijlage 2). De Raad van Toezicht heeft met dit grootschalige onderzoek de basis gelegd voor talloze bedrijfsmatige verbeteringen die op dit moment zijn en worden doorgevoerd.

Ook is met succes een nieuwe directeur gevonden die bij haar start kan rekenen op de steun van de medewerkers, de Raad van Toezicht en de gemeente. Ook wij als college hebben de problemen aangegrepen om onze visie en acties te heroverwegen. De gemeente heeft een ´Denktank Glas´ opgericht waarin, samen met 14 betrokken partners, een eerste aanzet is gemaakt voor een ´Masterplan voor het Glas in Leerdam´. We sturen deze eerste aanzet tot een Masterplan ter kennisgeving toe naar uw raad (bijlage 3). Aangevuld met bijlage 4 waarin we u een historisch overzicht geven van de “Geschiedenis van investeringen in Nationaal Glasmuseum”. Aan de hand van bijlage 5 kan uw raad zien welke acties aan de hand van dit plan (eerste aanzet Masterplan) sinds september 2020 al in gang zijn gezet, met bestaande middelen en binnen bestaande capaciteit. Verder hebben wij als college, bij de verdeling van Financiële Corona-steun aan culturele instellingen, gezorgd voor het ondersteunen van stichting Glasblazerij De Oude Horn. Zo is voorkomen dat er nog een glasblazerij in Leerdam ten onder gaat door Corona of andere omstandigheden. Ook willen we uw raad een compliment geven bij het mee denken over het Glas in Leerdam.

Uw unaniem aangenomen motie, waarin u vraagt om een onderzoek naar de mogelijke verplaatsing van het Nationaal Glasmuseum naar de binnenstad van Leerdam, getuigt van ambitie en het geloof dat het Nationaal Glasmuseum niet alleen de belangrijkste culturele factor maar ook een belangrijke economische factor kan zijn voor het functioneren van de Leerdamse binnenstad. De laatste partij die zich weer op de “Blik vooruit” richt, zijn de marktpartijen zelf. Een glasblazer en een glasslijper van voorheen Royal Leerdam Crystal zijn voor zichzelf begonnen en ook een manager van voorheen Royal Leerdam Crystal is, in Leerdam, haar nieuwe eigen verkooplabel gestart. En bij Glasblazerij De Oude Horn ontwikkelt zich, onder leiding van de bekendste glaskunstenaar Bernard heesen, razend snel het jonge talent Nienke Sikkema. Leerdamse glaskunstenaars worden weer uitgenodigd voor exposities en symposia, zoals in september aanstaande in Milaan en in oktober aanstaande in Novy Bor. Er is weer ruimte voor de ontwikkeling en opleiding van glasblazers, er is weer ruimte voor kunst!

Het onderzoek naar de Bedrijfsvoering Nationaal Glasmuseum Uw motie is aangenomen in de raadsvergadering van 19 mei 2019. In de resultaatmonitor heeft het college de raad tussentijds geïnformeerd over de stand van zaken. De periode mei 2019 tot aan januari 2021 is nodig geweest voor de Raad van Toezicht van het Nationaal Glasmuseum om het Onderzoek naar de Bedrijfsvoering uit te voeren. De gemeente is intensief betrokken bij dit grootschalige onderzoek. In bijlage 1 hebben wij de inhoud van dit rapport (opgesteld door adviesbureau BMC) meegezonden. Wij benadrukken aan de raad dat het college nog geen besluit heeft genomen over extra financiële steun aan Nationaal Glasmuseum waarover in het rapport wordt gesproken. Een van de adviezen van BMC is dat de gemeente haar huidige lening van € 1 miljoen achtergesteld zou kunnen maken zodat de positie van het eigen vermogen van Nationaal Glasmuseum kan verbeteren. Het college is intern aan het uitzoeken of wij hieraan kunnen meewerken en hiervoor wordt ook overleg gevoerd met de accountant van onze gemeente. Ook is die periode nodig geweest om de relatie met de grootste subsidiegever van het Nationaal Glasmuseum, het Ministerie van OCW, te verbeteren. En tot slot is tijd nodig geweest om diverse organisatorische verbeteringen door te voeren en een nieuwe directeur aan te trekken.

Resultaat van de diverse onderzoeken Het eindresultaat van de gemeenschappelijke inzet van de hiervoor genoemde partijen mag er zijn. Er is sprake van nieuw elan in het Glas. Die conclusie leiden we af uit de volgende deelresultaten: 1. Het onderzoek Doorlichting en ontwikkelperspectief Glasmuseum is klaar (bijlage 1 en bijlage 2 voor een samenvatting). 2. We hebben een eerste aanzet tot een Masterplan voor het Glas in Leerdam (bijlage 3). 3. We boeken praktische resultaten op basis van het ideeën uit het Masterplan (bijlage 4). 4. Glasblazerij De Oude Horn is financieel ondersteund. 5. De samenwerking tussen alle partijen is sterk verbeterd. 6. Een nieuwe directeur voor het Nationaal Glasmuseum is vanaf mei 2021 begonnen. Stand van zaken Onderzoek Verplaatsing Nationaal Glasmuseum naar Binnenstad Ons college onderscheidt drie vragen in dit onderzoek: -

Zien wij herhuisvesting als een gezamenlijke kans?

-

Vormt de moeilijke financiële positie een mogelijke hindernis naar herhuisvesting?

-

Wanneer dient te worden gestart met een eerste, technisch onderzoek naar herhuisvesting? Welke scenario’s zijn denkbaar en welke uitgangspunten wil het Nationaal Glasmuseum voor de toekomst hanteren (zie de brief van directie van Nationaal Glasmuseum)?

Op de eerste vraag hebben wij een positief antwoord. Op pagina 53 van het rapport “Doorlichting en Ontwikkelperspectief Nationaal Glasmuseum” kunt u lezen dat het verplaatsen van het Nationaal Glasmuseum naar de binnenstad gezien wordt als een interessante optie voor de lange(re) termijn. De Raad van Toezicht en huidige directie hebben het externe onderzoek vastgesteld en overgenomen. Dat houdt dus in dat de raad kan rekenen op de steun van het Nationaal Glasmuseum als het gaat om het delen van de visie dat “herhuisvesting van Nationaal Glasmuseum naar de binnenstad van Leerdam”, in

welke variant dan ook en op welke termijn dan ook, een geweldige kans zou kunnen zijn voor het verbeteren van de mogelijkheden en de exploitatie van het Nationaal Glasmuseum en haar Glasblazerij. De financiële positie is echter inderdaad een hindernis voor een eventuele verplaatsing. De onderzoekers adviseren het Nationaal Glasmuseum eerst te werken aan een beter financieel fundament. Het college en het Nationaal Glasmuseum hebben nog niet de stap genomen om gezamenlijk, in technische zin, de eventuele herhuisvesting te onderzoeken. Wel hebben de onderzoekers in het bedrijfsvoeringsonderzoek het advies gegeven om meerdere varianten te onderzoeken: 1. Museum, glasblazerij en Academy (toekomstig opleidingsinstituut Leerdam Glass Academy) op 1 locatie. Bijvoorbeeld: -

Nieuwbouw Glasmuseum naast bestaande Glasblazerij. Gezamenlijke huisvesting Glasmuseum en Glasblazerij in of nabij centrum Leerdam. Bijvoorbeeld in het voormalige ABN AMRO gebouw.

2. Herhuisvesting van Glasmuseum in/nabij centrum. 3. Kleinschalige variant: -

Gedeeltelijke / kleinschalige nieuwbouw naast Glasblazerij. Aangevuld met enkele kleinere collectiepresentaties in ABN AMRO.

Stand van zaken eerste aanzet Masterplan voor het Glas in Leerdam De eerste aanzet voor een Masterplan voor het Glas in Leerdam is opgesteld door de Denktank Glas, een gemêleerd gezelschap van 14 personen waaronder jonge kunstenaars, inwoners, citymarketeers, een oud burgemeester, oud-wethouders en leden van ons college. De belangrijkste kaders zijn:     

Denk vanuit de driehoek: museum, glasblazerijen en werkplaatsen. Breng locaties (en activiteiten) bij elkaar (naar binnenstad). Streef naar beleving aan bezoekers van buiten (o.a. met Glaskunst). Bouw een Glass Community, samen met inwoners en partners. Onderken dat thema Leerdam Glasstad onderdeel is van Kunst & Cultuur, Toerisme, Economie en ruimtelijke / stedelijke ontwikkeling.

Cities of Glass 2022 (internationaal jaar van het Glas) Ondanks heeft de VN het jaar 2022 uitgeroepen tot het internationaal jaar van het Glas. Een mooie kans om in 2022 in Leerdam opnieuw een Cities of Glass te organiseren. Ons college wil een deel van het bestaande projectbudget van Leerdam Glass Academy inzetten om het Nationaal Glasmuseum de kans te geven om in de zomer van 2022 een nieuwe Cities of Glass te organiseren. Uitgangspunt in deze tweede Cities of Glass (de eerste was in 2017) is wat ons betreft het behoud van het ambacht van Glasblazen (immaterieel erfgoed). Daarmee kunnen wij ook een financiële bijdrage leveren vanuit het projectbudget Leerdam Glass Academy (dat erop is gericht om alle Glasblazers en glaskunstenaars te ondersteunen bij hun opleiding en ontwikkeling).

Wij realiseren ons dat voor het goed organiseren van een evenement als Cities of Glass meer budget nodig is dan wij als gemeente nu voorhanden hebben. Wij kunnen de eerste financiële zet geven met een startbedrag en we zijn richting de provincie Utrecht aan het lobbyen om hen te vragen ook mee te doen aan deze manifestatie. Tot slot De onderzoeken tonen aan dat het Nationaal Glasmuseum eerst haar financieel fundament wil versterken voordat er sprake is van een herhuisvesting van Nationaal Glasmuseum naar de binnenstad van Leerdam. Het financiële fundament van het Nationaal Glasmuseum is er pas als medewerkers conform de Cao Musea worden betaald (dat betekent inclusief pensioenuitkering) en als het eigen vermogen weer positief is. Vanuit het perspectief van ons college geldt het volgende. Inhoudelijk steunt het college de wens om te onderzoeken of het Nationaal Glasmuseum op termijn naar de binnenstad van Leerdam kan worden verplaatst. De “Denktank Glas” omschrijft dit in haar eerste aanzet tot een Masterplan als: Breng locaties (en activiteiten) bij elkaar (naar binnenstad). Het college vindt ook dat het perspectief van een verplaatsing van Nationaal Glasmuseum naar de binnenstad van Leerdam ook afhankelijk is van de uitkomst van het onderzoek naar de realisatie van 1 Stadskantoor voor de gemeente Vijfheerenlanden.

Een uitspraak over de toekomstige bestemmingen van de vastgoedlocaties aan het Dokter Reilinghplein in Leerdam ( Stadskantoor en voormalig ABN AMRO kantoor) zullen van belang kunnen zijn in een toekomstig onderzoek naar de herhuisvesting van Nationaal Glasmuseum. We verwachten uw raad met deze uitgebreide toelichting en met de inhoudelijke documenten, meer inzicht te hebben gegeven in de stand van zaken rondom uw motie.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Vijfheerenlanden, de secretaris,

de burgemeester,

{{signer1}} 29/06/2021 19:06:58 CEST

{{signer2}} 29/06/2021 20:35:45 CEST

Signed By: n.van.ameijde@vijfheerenlanden.nl ID: 1c046d7d-6ab2-47f3-aa2a-03b8deb147b4 Auth: Consent

N. (Nanette) van Ameijde-Poortman

Signed By: s.frohlich@vijfheerenlanden.nl ID: 1c046d7d-6ab2-47f3-aa2a-03b8deb147b4 Auth: Consent

S. (Sjors) Fröhlich