07_ArcheoPro rapport Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen 2022 09 21
Tekst van het document
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr. 21118 Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen Gemeente Vijfheerenlanden Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek
Richard Exaltus Joep Orbons
September 2022
ArcheoPro
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 2
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr. 21118 Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen Gemeente Vijfheerenlanden Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en karterend booronderzoek Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam Versie Status Archis melding (zaaknummer) Bevoegd gezag Opslagplaats documentatie ISSN Auteur(s) Projectleider Projectmedewerkers Onderaannemers Autorisatie
mRO B.V., Leeuwenveldseweg 16H, 1382 LX Weesp 21-210 ArcheoPro Rapport Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen 2022 09 21 21-09-2022 Definitief 5141372100 Gemeente Vijfheerenlanden Provincie Utrecht 1569-7363 Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Niet van toepassing Drs R.P. Exaltus; senior KNA archeoloog
Uitgegeven door ArcheoPro © Copyright 2021 ArcheoPro, Eijsden ArcheoPro Sint Jozefstraat 45 NL 6245 LL Eijsden Nederland
Versie: 21-09-2022
Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl
Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 3
Inhoudsopgave SAMENVATTING ........................................................................................................................................ 4 1. INLEIDING ............................................................................................................................................... 5 1.1 ALGEMEEN .................................................................................................................................................................................................... 5 1.2 LOCATIEGEGEVENS (LS02) .................................................................................................................................................................. 5 1.3 AARD VAN DE INGREEP (LS01) ............................................................................................................................................................ 5 1.4 ONDERZOEK (LS01) ........................................................................................................................................................................ 5 1.5 DOEL- EN VRAAGSTELLING .........................................................................................................................................................................
6 1.6 BELEID EN RANDVOORWAARDEN .............................................................................................................................................................. 6
2 BUREAUONDERZOEK ......................................................................................................................... 11 2.1 METHODE EN BRONNEN ...........................................................................................................................................................................11 2.2 GEO(MORFO)LOGIE, AARDKUNDE EN BODEM (LS04) ...................................................................................................................13 2.3 ARCHEOLOGIE (LS01/LS04) .........................................................................................................................................................19 2.4 INFORMATIE AMATEURARCHEOLOGEN (LS01/LS04) ..................................................................................................................19 2.5 HISTORIE (LS03) ............................................................................................................................................................................23 2.6 GESPECIFICEERD ARCHEOLOGISCH VERWACHTINGSMODEL (LS05) ...........................................................................................28 2.7 ONDERZOEKSSTRATEGIE (LS05) ......................................................................................................................................................29
3 VELDONDERZOEK ............................................................................................................................... 30 3.1 VERRICHTE WERKZAAMHEDEN (VS03) ...........................................................................................................................................30 3.2 RESULTATEN BOORONDERZOEK (VS03) .........................................................................................................................................30
4 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
(VS07) .............................................................................. 33
4.1. SELECTIEADVIES .......................................................................................................................................................................................33
5. LITERATUUR EN BRONNEN ............................................................................................................ 34 6. BIJLAGES................................................................................................................................................ 36 BIJLAGE 1: VERKLARENDE WOORDENLIJST ..................................................................................................................................................36 BIJLAGE 2: ARCHEOLOGISCHE TIJDSCHAAL...................................................................................................................................................36 BIJLAGE 3: OVERZICHT VONDSTLOCATIES ....................................................................................................................................................37 BIJLAGE 4: OVERZICHT ARCHEOLOGISCHE MONUMENTEN ........................................................................................................................39 BIJLAGE 5: OVERZICHT ARCHEOLOGISCHE ONDERZOEKSMELDINGEN .....................................................................................................40 BIJLAGE 6: BOORBESCHRIJVING ......................................................................................................................................................................49
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 4
Samenvatting Op 10 maart 2022 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Burgermeester Hoeufftlaan 8-12 te Vianen. Het plangebied ligt op de stroomgordel van Hagestein. In verband met de wordingsgeschiedenis van deze stroomgordel en de aanwezigheid van vindplaatsen uit deze perioden hierop, geldt volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel binnen het plangebied een hoge verwachting voor wat betreft de aanwezigheid van archeologische resten uit de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. De verwachting voor resten van bewoning uit latere perioden is gezien de informatie op historische kaarten, laag. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied zes boringen gezet in een dichtheid van ruim vijftig boringen per hectare. Deze aanpak voldoet als standaardmethode voor kleine gebieden met een brede verwachting in klei Aan de hand van de resultaten van het booronderzoek kunnen de onderzoeksvragen als volgt worden beantwoord: -Hoe is de bodem opgebouwd binnen het plangebied? De diepere ondergrond van het plangebied bestaat uit matig grof zand dat onderdeel uitmaakt van de afzettingen van de stroomgordel van Hagestein. Boven dit beddingzand is onder steeds rustiger worden omstandigheden klei afgezet met bovenin overwegend matig zandige klei.
-In welke mate is de bodem verstoord? Binnen het plangebied is onder een tien tot veertig centimeter dik pakket bestratingszand een pakket vergraven klei aangetroffen van minimaal een halve meter dikte. Plaatselijk is dit pakket tachtig centimeter dik en loopt het door tot 1,2 meter beneden het maaiveld. Op de overige boorpunten is de bodem tot ongeveer 0,8 meter beneden het maaiveld verstoord. -Zijn binnen het plangebied archeologische resten aanwezig; zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? Ondanks de hoge boorintensiteit en het naboren met een megaboor zijn binnen het plangebied geen archeologische resten aangetroffen die op bewoningsactiviteiten binnen het plangebied wijzen. Wel zijn in het pakket vergraven klei, insluitsels aangetroffen die er op wijzen dat dit pakket in de twintigste eeuw is ontstaan, waarschijnlijk tijdens het bouwrijp maken van het terrein voorafgaande aan de bouw van de huidige bebouwing. -Welke vorm van vervolgonderzoek is geschikt om eventueel aangetroffen resten nader te onderzoeken? Niet van toepassing
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 5
1. Inleiding 1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoering bureaustudie Datum uitvoering veldwerk Archis onderzoeksmelding Onderzoekskader Bevoegd gezag Bewaarplaats vondsten Bewaarplaats documentatie
1.2 Locatiegegevens
mRO B.V., Leeuwenveldseweg 16H, 1382 LX Weesp Han van Veldhuisen Februari 2022 10 maart 2022 5141372100 Aanvraag bouwvergunning Gemeente Vijfheerenlanden Provincie Utrecht Provincie Utrecht
(LS02)
Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging Hoekcoördinaten plangebied (bounding box) Oppervlakte plangebied Eigendom Grondgebruik Hoogteligging Bepaling locaties
Utrecht Vijfheerenlanden Vianen Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen Binnen de bebouwde kom van Vianen 134632 / 444413 134632 / 444460 134677 / 444460 134677 / 444413 0.11 Hectare Particulier Bebouwd, opslag en groenstroken Ca. 7 meter +NAP GPS Garmin, meetlinten
1.3 Aard van de ingreep (LS01) Aard ingreep
1.4 Onderzoek
Sloop van huidige bebouwing en vervanging door nieuwbouw (LS01)
Op 10 maart 2022 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Burgermeester Hoeufftlaan 8-12 te Vianen. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen sloop van de huidige woningen en vervanging hiervan door nieuwbouw. Volgens de archeologische beleidskaart van de Gemeente Vijfheerenlanden ligt het terrein binnen een zone met een archeologische waarde 2. In verband hiermee geldt binnen het plangebied volgens het bestemmingsplan een dubbelbestemming voor archeologie. Om in deze zone een omgevingsvergunning te verkrijgen is archeologisch onderzoek vereist bij bodemingrepen die groter zijn van dertig
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 6
vierkante meter en die dieper reiken dan dertig centimeter. In het kader hiervan heeft onderhavig onderzoek plaatsgevonden. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.
1.5 Doel- en vraagstelling Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Op basis van veldonderzoek kunnen vervolgens de volgende vragen beantwoord worden: -Hoe is de bodem opgebouwd binnen het plangebied? -In welke mate is de bodem verstoord? -Zijn binnen het plangebied archeologische resten aanwezig; zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? -Welke vorm van vervolgonderzoek is geschikt om eventueel aangetroffen resten nader te onderzoeken? Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Aan de hand van de resultaten hiervan kan worden vastgesteld of binnen het plangebied daadwerkelijk archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.1 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior KNA-archeoloog), drs. ing. P.J. Orbons (senior KNA-archeoloog/senior vakspecialist) en H. Rik (veldtechnicus).
1.6 Beleid en randvoorwaarden Het plangebied ligt in een gebied waarvoor een gemeentelijk archeologisch beleid is vastgesteld. Op grond van het gemeentelijk archeologiebeleid ligt het terrein binnen een zone met een archeologische waarde 2. Aan deze zonering heeft het gemeentelijke beleid en het bestemmingsplan de vrijstellingsgrenzen van dertig cm, respectievelijk dertig m² gekoppeld. Om in deze zone een omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen, dient de initiatiefnemer bij overschrijding van beide vrijstellingsgrenzen, een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld.
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 7
Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) op de topografische kaart. 1 De cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied aan.
1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008.
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 8
Figuur 2: De binnen het plangebied voorgenomen bouw van woningen en aanleg van parkeervoorzieningen 2
2 Bron: mRO
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 9
Figuur 3: Het plangebied op de bestemmingsplankaart 3 3 Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 10
Figuur 4: Het plangebied op de kadasterkaart 4
4 Bron: www.kadaster.nl
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 11
2 Bureauonderzoek 2.1 Methode en bronnen Het bureauonderzoek wordt uitgevoerd conform de KNA 4.1, protocol 4002. Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van de beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de in en rondom het plangebied aanwezige bekende en te verwachten archeologische waarden. Op basis hiervan wordt op het schaalniveau van het plangebied een locatie specifiek verwachtingsmodel geformuleerd. Dit model kan gedetailleerder zijn dan de verwachtingsmodellen (trefkansen) zoals deze op de gemeentelijke verwachtingskaarten worden gepresenteerd. Eventueel worden ook lokale deskundigen geraadpleegd. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Het veldonderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen c.q. nader te detailleren. Het bureauonderzoek kent de volgende onderdelen: • Afbakenen plan- en onderzoeksgebied en vaststellen consequenties van mogelijk toekomstig gebruik; • Aanmelden onderzoek bij Archis; • Beschrijven huidig gebruik; • Beschrijven historische situatie en mogelijke verstoringen; • Beschrijven mogelijke aanwezigheid bouwhistorische waarden in de ondergrond; • Beschrijven bekende archeologische en aardwetenschappelijke waarden; • Opstellen gespecificeerde verwachting; • Opstellen rapport bureauonderzoek.
Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) • Archeologische MonumentenKaart (AMK) • ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) • Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 • Bodemkaart van Nederland 1:50.000 • Gemeente Vijfheerenlanden, Archeologische beleidskaart • Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000 • Geologische kaart 1:50.000 • Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel West) • Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Utrecht 1:25.000 18941926 • Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) • Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 • Provincie Utrecht, tastbare tijd, Cultuurhistorische atlas van de provincie Utrecht Bovenstaande bronnen zijn gebruikt omdat deze relevante informatie bevatten over de historische en/of archeologische en/of aardkundige achtergrond van het plangebied. De informatie uit deze bronnen wordt gebruikt voor het opstellen van de gespecificeerde verwachting. Niet opgenomen bronnen hebben geen relevante informatie opgeleverd en zijn verder niet beschreven.
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 12
Figuur 5: Luchtfoto uit 2021 met daarop rood omlijnd het plangebied 5
5 Bron: http://www.pdok.nl
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 13
(LS04)
Tijdens de op één na laatste van deze ijstijden, het Saaliën, werd Nederland bedekt door ijslagen van honderden meters dikte. Deze ijsmassa’s schoven als gletsjers over het land en stuwden hierbij materiaal voor zich uit. Hierdoor zijn stuwwallen ontstaan zoals op de Utrechtse heuvelrug ten noordoosten van het onderzoeksgebied. Het gebied ten zuiden hiervan is na het Saaliën en tijdens de laatste ijstijd, het Weichseliën, gedeeltelijk opgevuld met door de Oer-Rijn afgezette zanden. De rivier had een brede stroomgordel, die werd gekenmerkt door een grillig patroon van zich splitsende en weer samenkomende geulen (vlechtend rivierpatroon). Ongeveer 10.000 jaar geleden liep de laatste ijstijd ten einde en begon het Holoceen. Het smeltende landijs veroorzaakte een snelle zeespiegelstijging. Het Noordzee-bekken liep vol water. In combinatie met de vlakke helling van de kust, onafgebroken aanvoer van sediment en een afname van de snelheid waarmee de zeespiegel steeg, ontstonden vanaf circa 4000 v. Chr. langwerpige strandwallen die uiteindelijk een grotendeels gesloten kustlijn vormden. Onder invloed van de zeespiegelstijging steeg achter de strandwallen ook de grondwaterspiegel. De hierdoor veroorzaakte vernatting maakte de ontwikkeling van veen mogelijk. Dit veen vormt de Basisveen laag van de Formatie van Nieuwkoop.
Plaatselijk kan het Basisveen zijn doorbroken door geulinsnijdingen die in een latere fase zijn gevormd. Vanaf ongeveer 7500 jaar geleden is over het Basisveen een ongeveer twee meter dik pakket (zandige) klei afgezet. Ongeveer 6.000 jaar geleden nam de snelheid van de zeespiegelstijging af. Hierdoor kon de kust zich verder uitbouwen en raakte deze steeds verder gesloten. De hier achter gelegen lagune verzoette onder invloed van het rivierwater. Hierdoor kon opnieuw veenvorming optreden. In eerste instantie ontstond eutroof (voedselrijk) riet- en broekveen. Naarmate het veenpakket dikker werd en de veenvormende planten niet meer bij het grondwater konden, ontstond oligotroof (voedselarme) veenmosveen (De Mulder et al. 2003; Berendsen 2004). Het veen dat op deze manier is ontstaan, vormt het Hollandveen laagpakket binnen de Formatie van Nieuwkoop en bedekt grote delen van west- en midden Nederland. Dit veengebied wordt doorsneden door diverse rivieren waaronder de Lek. Het plangebied ligt ruim een kilometer ten zuiden hiervan op de stroomgordel van Hagestein (Legenda-eenheid 56 op figuur 6). De sedimentatie hiervan begon rond twee en een half duizend jaar geleden en duurde tot in de vroege middeleeuwen. Archeologische vondsten hierop dateren uit de ijzertijd, de Romeinse tijd en de middeleeuwen.
Hoewel het plangebied geomorfologisch niet is gekarteerd, valt uit de geomorfologische kaart op te maken dat het plangebied op een stroomrug of stroomgordel ligt (legenda-eenheid 3B44 op figuur 7). Deze gaat naar het zuiden toe over via een rivierkom- en oeverwalachtige vlakte (legenda-eenheid 2M48 op figuur 7), in een rivierkomvlakte (legenda-eenheid 1M46 op figuur 7). Hoewel het hoogtebeeld door de aanwezige bebouwing sterk wordt vertekend, is op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; figuur 8) te zien dat de stroomgordel waarop het plangebied ligt, duidelijk hoger ligt dan de rivierkomvlakte die het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied vormt. Volgens de bodemkaart (figuur 9) liggen binnen het plangebied van oorsprong waarschijnlijk kalkhoudende ooivaaggronden die zijn gevormd in zware zavel en lichte klei (legenda-eenheid Rd90A). De grondwatertrap VII (figuur 10) betekent dat het goed ontwaterde bodems betreft. De ooivaaggronden zijn jonge bodems met oxidatieverschijnselen. In dit geval bestaan deze uit roestverschijnselen binnen 80 cm beneden het maaiveld.
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 14
Figuur 6: Uitsnede uit de paleogeografische kaart. 6 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.
6 Bron: Vernieuwd digitaal basistand basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta. K.M. Cohen, E. Stourhamer. 2012
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 15
Figuur 7: Uitsnede uit de geomorfologische kaart. 7 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.
7 Bron: Universiteit Wageningen, 2017
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 16
Figuur 8: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland. 8 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.
8 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 17
Figuur 9: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 9
9 Bron: Universiteit Wageningen, 2017
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 18
Figuur 10: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 10
10 Bron: Universiteit Wageningen, 2017
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 19
2.3 Archeologie (LS01/LS04) Volgens het archeologisch informatiesysteem van de rijksoverheid; Archis, ligt binnen het onderzoeksgebied een groot aantal bekende archeologische vindplaatsen. Deze zijn opgesomd in bijlage 3. De meeste hiervan maken deel uit van de (voormalige) AMKterreinen 15360 en 15673 en liggen op grote afstand ten noorden van het plangebied in en rond de historische kern van Vianen en dateren uit de middeleeuwen en de nieuwe tijd. Hieronder worden de vindplaatsen binnen het onderzoeksgebied die net als het plangebied op de stroomgordel van Hagestein liggen, nader besproken. Ongeveer tweehonderd meter ten noorden van het plangebied liggen de zaaknummers 3254623100 en 2841783100. Zaaknummer 3254623100 betreft de slecht gedocumenteerde vondst van aardewerkresten uit de late middeleeuwen. Zaaknummer 2841783100 betreft resten van kasteel op "De Bol", bestaande uit een achthoekige plattegrond van muurwerk met een dikte van bijna twee meter, dat een halve meter onder het maaiveld ligt. Deze resten zijn aangetroffen bij de aanleg van de riolering in 1969. Het betreft waarschijnlijk resten van het Slot of de Borch van Vianen, bekend van voor 1271 tot ca. 1370. Toen is het kasteel geheel afgebroken en verplaatst naar het huidig bekende kasteelterrein in Vianen; de plaats waar het Slot Batensteyn is gebouwd.
Ongeveer driehonderd meter ten noordwesten van het plangebied ligt zaaknummer 2116808100. Hier is in 2006 door RAAP een booronderzoek uitgevoerd waarover Archis geen nadere informatie bevat. Ruim een halve kilometer ten zuidwesten van het plangebied, ligt op de rand van de stroomgordel, zaaknummer 3069636100. Deze betreft aardewerkresten uit de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen die afkomstig zijn uit zandwinningsput De Loog. De eigenlijke vindplaats van deze vondsten wordt dan ook gevormd door zaaknummer 3254380100 op ruim een halve kilometer ten westen van net plangebied. Tegen de westgrens van het onderzoeksgebied, op ruim negenhonderd meter afstand van het plangebied, is bij het inspecteren van een sloot een schoonmaakset van een Hembrug geweer uit de Tweede Wereldoorlog gevonden (zaaknummer 32895227100). Iets ten oosten hiervan ligt zaaknummer 4616728100 die de vondst betreft van een loopgraaf uit de tweede wereldoorlog. 2.4 Informatie amateurarcheologen (LS01/LS04) ArcheoPro heeft geen contact opgenomen met lokale amateurarcheologen of een heemkundevereniging met betrekking tot eventuele (niet in Archis geregistreerde) archeologische oppervlaktevondsten binnen het plangebied aangezien het onderzochte gebied een volledig afgesloten en verhard en bebouwd terrein betreft dat niet vrijelijk toegankelijk is voor derden.
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 20
Figuur 11: Kaart met Archis vondstlocaties. 11 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer. 11 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 21
Figuur 12: Kaart met Archisonderzoeksmeldingen. 12 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.
12 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 22
Figuur 13: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart. 13 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.
13 Bron: Gemeente Vijfheerenlanden
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 23
2.5 Historie (LS03) In het noorden van het onderzoeksgebied ligt de oude stadskern van Vianen dat een archeologisch monument vormt. Vianen ligt op een strategisch belangrijke plaats aan de Lek en kreeg in 1336 stadsrechten van Willem van Duivenvoorde die Vianen liet inrichten tot vestingstad met bijvoorbeeld de stadsmuren en de Lekpoort. Met deze verdedigingswerken kon de bisschop van Utrecht onder druk worden gezet, waardoor Vianen een concurrentiepositie kreeg ten opzichte van Utrecht. Op de kaart van Jacob van Deventer uit omstreeks 1570 (zie figuur 14), is duidelijk te zien dat het plangebied destijds op grote afstand ten zuiden van de vestingstad lag en ten zuiden van de samenkomst van de oostelijker gelegen Hogelandseweg en de ten westen van het plangebied gelegen Biezendijk. Dit is ook goed te zien op de kaart van Ketelaar uit omstreeks 1750 (zie figuur 15). Deze kaart laat tevens zien dat in dit gebied west-oost gerichte percelen lagen die met (fruit)bomen beplant lijken te zijn geweest. De kadasterkaart uit de periode 1811-1832 (zie figuur 17), laat daarentegen zuidwest-noordoost gerichte percelen zien. Ook op deze kaart ligt het plangebied echter nog in landbouwgebied en op ruime afstand van historische bebouwing.
Figuur 18 toont uitsneden uit de topografische kaarten uit 1845, 1888, 1959 en 2016, die laten zien dat deze situatie tot aan het einde van de negentiende eeuw nagenoeg ongewijzigd is gebleven. In de twee helft van de twintigste eeuw is Vianen sterk in zuidelijke richting uitgebreid en is het plangebied binnen de zone van bebouwing ten oosten van de Burgermeester Hoeufftlaan komen te liggen en grotendeels bebouwd.
Figuur 14: Uitsnede uit de kaart van Jacob van Deventer uit omstreeks 1570 14 14 Bron: Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 24
Figuur 15: Uitsnede uit de kaart van Ketelaar uit 1750
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 25
Figuur 16: Uitsnede uit de kaart cultuurhistorische monumenten. 15 Het plangebied is rood omlijnd.
15 Bron: Monumentenregister Rijksdienst Cultureel Erfgoed, Amersfoort 2018
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 26
Figuur 17: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 16
16 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 27
Figuur 18: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1888, 1959 en 2016. 17 Het plangebied is telkens rood omlijnd.
17 Bron: Kadaster Topografische Dienst
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 28
(LS05)
Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt op de stroomrug van Hagestein waarvan de sedimentatie plaatsvond tussen vijfhonderd jaar voor het begin van de jaartelling tot in de vroege middeleeuwen. Het plangebied is tot in de twintigste eeuw in gebruik geweest voor de landbouw en lag op enige afstand ten zuiden van de samenkomst van de Biezendijk en de Hogelandseweg. In de tweede helft van de twintigste eeuw is het plangebied grotendeels bebouwd. Verwachte perioden (datering) Op basis van de vormingsgeschiedenis van de stroomgordel van Hagestein en op basis van bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het gebied, moet worden geconcludeerd dat voor het plangebied een hoge archeologische verwachting geldt voor archeologische resten uit de ijzertijd, de Romeinse tijd en de middeleeuwen. Voor resten uit de nieuwe tijd geldt op basis van het ontbreken van bebouwing op historische kaarten binnen het plangebied en de ligging op landbouwgrond op vrij grote afstand van historische bebouwing, een lage verwachting. Complextypen Binnen het plangebied kunnen resten van bewoning en begraving uit de ijzertijd, de Romeinse tijd en de middeleeuwen aanwezig zijn. Tevens kunnen sporen van akkerbouw en percelering aanwezig zijn uit de nieuwe tijd.
Uiterlijke kenmerken Resten uit de middeleeuwen zullen binnen het plangebied uit vondststrooingen bestaan en/of uit opgevulde spoorvullingen onder de bouwvoor. Resten uit de ijzertijd en de Romeinse tijd kunnen eventueel uit vondstlagen bestaan die zijn afgedekt door latere kleiafzettingen. Dergelijke resten komen vaak voor in vondstlagen die worden gekenmerkt door een donkere kleur ten gevolge van de aanwezigheid van een grote hoeveelheid humus en talrijke minuscule deeltjes verkoolde plantenresten. Dergelijke lagen komen vaak voor in samenhang met vegetatie-horizonten die zijn gevormd in perioden met een lage opslibbingssnelheid. Gaafheid en diepteligging Door het gebruik voor de landbouw zal op zijn minst oppervlakkige bodemverstoring zijn opgetreden. De bebouwing van het terrein in de twintigste eeuw met bijbehorende infrastructuur kan (zal) tot aanmerkelijk meer ingrijpende bodemverstoring geleid hebben.
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 29
2.7 Onderzoeksstrategie (LS05) Tijdens het veldwerk moet allereerst worden vastgesteld hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze intact is en of hierin archeologische indicatoren aanwezig (kunnen) zijn. Om de bodemopbouw zo exact mogelijk te kunnen bestuderen kan het beste gebruik gemaakt worden van een guts. Indien blijkt dat de huidige grondbewerking tot in de natuurlijke bodem reikt en een goede vondstzichtbaarheid heerst, is een oppervlaktekartering een geschikte methode voor het opsporen van archeologische indicatoren. Indien een oppervlaktekartering niet mogelijk is of in onvoldoende mate effectief zal zijn, wordt nageboord met een edelmanboor met een diameter van twaalf centimeter. Het hiermee opgeboorde materiaal wordt geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren door het opgeboorde materiaal laagsgewijs af te snijden en/of te verbrokkelen. Rekening houdend met de aanwezige bebouwing en bestrating e.d. zijn binnen het plangebied zes boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk netwerk. Hierdoor is binnen het 0,11 hectare grote plangebied een boordichtheid bereikt van ruim vijftig boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet volgens de Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2012), als standaardmethode voor kleine gebieden met een brede verwachting in klei (zoekoptie E2).
Zelfs met de door ArcheoPro gehanteerde hoge boordichtheid is op basis van booronderzoek nooit te garanderen dat alle typen archeologische resten kunnen worden opgespoord. De kans op het aantreffen van grondsporen is bijvoorbeeld aanmerkelijk groter indien een proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd. Een dergelijke aanpak zou echter in dit stadium van het onderzoek een te zwaar middel vormen Van alle boorpunten is de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.
Figuur 19: Het zuidoostelijke deel van het plangebied, gezien in noordoostelijke richting
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 30
3 Veldonderzoek 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03) Positie boringen: Gebruikt boormateriaal: Totaal aantal boringen: Boordichtheid: Geboorde diepte: Inmeten boorlocaties: Boorbeschrijving:
Regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 23). Guts met diameter van 3 cm en edelmanboor met een diameter van 12 cm. Zes Ruim vijftig boringen per hectare 1,7- 2,0m –Mv GPS, meetlint en waterpas Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)
Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In verband met de begroeiing, bebouwing en bestrating van het plangebied was geen oppervlaktekartering mogelijk. Evenmin waren bodemontsluitingen aanwezig die geïnspecteerd konden worden op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.
3.2 Resultaten booronderzoek (VS03) De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. Boven in de boringen is een pakket opgebracht (bestratings)zand aangetroffen dat in dikte uiteenloopt van tien centimeter in boring 6 tot veertig centimeter in de boringen 1 en 3. Onder het bestratingszand is op alle boorpunten een pakket vergraven klei aangetroffen waarvan de dikte uiteenloopt van ongeveer een halve meter op de boorpunten 2, 3, 5 en 6 tot bijna tachtig centimeter op boorpunt 1. Onder het pakket vergraven klei is op alle boorpunten een natuurlijk pakket, matig stevige en matig zandige klei aangetroffen. Dit pakket bevat op de boorpunten 1, 2, 3 en 6, vanaf 1,1, tot 1,2 meter benden het maaiveld, zandlaagjes. Op boorpunt 1 ligt het pakket vergraven klei direct op het door zandlaagjes onderbroken kleipakket (zie figuur 20).
Figuur 20: Foto van de matig stevige klei met zandlaagjes (rechts) met daar boven op het pakket vergraven klei (links). Op alle boorpunten gaat het kleipakket tussen 1,3 en 1,7 meter beneden NAP over in een pakket matig grof zand. Het lijkt om beddingzand van de stroomgordel van Hagestein te gaan. Nergens binnen het plangebied zijn in de natuurlijke klei sporen van bodemvorming aangetroffen. Indien het om oeverafzettingen gaat is hiervan de door bodemvorming ontkalkte of met humus verrijkte top niet meer aanwezig of is deze nooit ontstaan. Op alle boorpunten is tot enkele decimeters diepte in de top van de natuurlijke klei nageboord met een edelmanboor met een diameter van twaalf centimeter. Hierbij zijn tot Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 31
onder in het pakket vergraven klei, deeltjes puin en kachelslak e.d. aangetroffen. Het lijkt derhalve een in de negentiende- of twintigste eeuw vergraven pakket te zijn. Waarschijnlijk is dit pakket ontstaan tijdens het bouwrijp maken van het terrein in de twintigste eeuw voorafgaande aan de bouw van de huidige bebouwing.
Figuur 21: Foto van het grove zand (rechts) dat op alle boorpunten onder de matig zandige klei is aangetroffen.
Figuur 22: Boorprofielen
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 32
Figuur 23: Boorpunten met verstoringsdiepten
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
4 Conclusies en aanbevelingen
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 33
(VS07)
Het plangebied ligt op de stroomgordel van Hagestein. In verband met de wordingsgeschiedenis van deze stroomgordel en de aanwezigheid van vindplaatsen uit deze perioden hierop, geldt volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel binnen het plangebied een hoge verwachting voor wat betreft de aanwezigheid van archeologische resten uit de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. De verwachting voor resten van bewoning uit latere perioden is gezien de informatie op historische kaarten, laag. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied zes boringen gezet in een dichtheid van ruim vijftig boringen per hectare. Deze aanpak voldoet als standaardmethode voor kleine gebieden met een brede verwachting in klei Aan de hand van de resultaten van het booronderzoek kunnen de onderzoeksvragen als volgt worden beantwoord: -Hoe is de bodem opgebouwd binnen het plangebied? De diepere ondergrond van het plangebied bestaat uit matig grof zand dat onderdeel uitmaakt van de afzettingen van de stroomgordel van Hagestein. Boven dit beddingzand is onder steeds rustiger worden omstandigheden klei afgezet met bovenin overwegend matig zandige klei.
-In welke mate is de bodem verstoord? Binnen het plangebied is onder een tien tot veertig centimeter dik pakket bestratingszand een pakket vergraven klei aangetroffen van minimaal een halve meter dikte. Plaatselijk is dit pakket tachtig centimeter dik en loopt het door tot 1,2 meter beneden het maaiveld. Op de overige boorpunten is de bodem tot ongeveer 0,8 meter beneden het maaiveld verstoord. -Zijn binnen het plangebied archeologische resten aanwezig; zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? Ondanks de hoge boorintensiteit en het naboren met een megaboor zijn binnen het plangebied geen archeologische resten aangetroffen die op bewoningsactiviteiten binnen het plangebied wijzen. Wel zijn in het pakket vergraven klei, insluitsels aangetroffen die er op wijzen dat dit pakket in de twintigste eeuw is ontstaan, waarschijnlijk tijdens het bouwrijp maken van het terrein voorafgaande aan de bouw van de huidige bebouwing. -Welke vorm van vervolgonderzoek is geschikt om eventueel aangetroffen resten nader te onderzoeken? Niet van toepassing
4.1. Selectieadvies Gezien het bovenstaande geven de resultaten van het onderzoek onvoldoende aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden. Niettemin blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, deze direct gemeld dienen te worden bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11.
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 34
5. Literatuur en bronnen Bronnen Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 1 West-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 1 West-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 3.0 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 35
Digitale bronnen Ruimtelijke plannen http://www.ruimtelijkeplannen.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - Archis III http://archis.cultureelerfgoed.nl Literatuur Blijdenstein, R., Tastbare Tijd, Cultuurhistorische atlas van de provincie Utrecht, Utrecht, 2005 Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006)
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 36
6. Bijlages Bijlage 1: Verklarende woordenlijst Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland AMK Archeologische Monumentenkaart ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archis Archeologisch Informatie Systeem BP Before Present (present=1950) GIS Geografische Informatie Systemen GPS Global Positioning System IKAW Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek KLIC Kabels en Leidingen Informatie Centrum KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie -mv Onder maaiveld NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak PVE Programma van Eisen RCE Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode SIKB Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer
Bijlage 2: Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd
Versie: 21-09-2022
Datering 250.000
- 9000
9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500
-
4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 Heden
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 37
Bijlage 3: Overzicht vondstlocaties Zaak nr: Coordinaat Periode 2027440100 134450/445300 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd 2116808100 134500/444710 Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum, Bronstijd, IJzertijd, Romeinse tijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd 2158353100 134502/445342 Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum, Bronstijd, IJzertijd, Romeinse tijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Vondsten Complexen Gebruiksmateriaal, Bewoning onbekend Bot, keramiek, vuursteen Onbekend
Bouwmateriaal, gebruiksmateriaal, keramiek, onbekend
Bewoning
2164744100 134575/445295 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Bot, bouwmateriaal, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal
Bewoning
2164744100 134590/445240 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Bot, bouwmateriaal, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal
Bewoning
2164744100 134590/445225 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Gebruiksmateriaal, keramiek
Bewoning
2164744100 134590/445310 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Bewoning
2164744100 134535/445200 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Bot, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal Bot, bouwmateriaal, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal Bouwmateriaal
2234825100 134780/445210 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Bot, keramiek
Bewoning, cultus,
2164744100 134575/445315 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Versie: 21-09-2022
Bewoning
Bewoning
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 38
industrie en nijverheid 2235287100 134515/444860 Nieuwe Tijd
Keramiek
Bewoning
2288667100 134905/445050 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Bewoning
2347383100 134897/445372 Nieuwe Tijd
Gebruiksmateriaal, keramiek Keramiek
2381484100 135010/445360 Nieuwe Tijd
Geen
Infrastructuur
2413381100 134550/445200 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Bot, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal, onbekend
Bewoning
2841759100 134785/445229 Nieuwe Tijd 2841775100 134500/444850 Middeleeuwen
Bot, metaal, onbekend Geen
Cultus Bewoning
2841783100 134800/444610 Middeleeuwen 3069636100 134500/443900 IJzertijd, Romeinse tijd, Middeleeuwen 3103890100 134500/445180 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Keramiek Keramiek
Bewoning Onbekend
Keramiek
Bewoning
3109552100 134800/444900 IJzertijd, Romeinse tijd 3197608100 134779/444902 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Keramiek Keramiek
Onbekend Bewoning
3233036100 134791/445248 Romeinse tijd, Middeleeuwen, Onbekend Nieuwe Tijd
Onbekend
3253465100 134845/444934 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd 3254315100 134599/445281 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Bot, onbekend Bouwmateriaal, keramiek
Grafveld Bewoning
3254323100 134955/445060 Middeleeuwen
Keramiek
Bewoning
3254348100 134592/445304 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd 3254380100 134156/444189 IJzertijd, Romeinse tijd,
Keramiek Keramiek
Bewoning Onbekend
Versie: 21-09-2022
Agrarisch
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 39
Middeleeuwen 3254623100 134782/444614 Middeleeuwen 3257426100 134798/445229 Nieuwe Tijd
Keramiek Keramiek
Bewoning Bewoning
3261346100 134584/445256 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Keramiek
Bewoning
3289527100 133673/444347 Nieuwe Tijd Metaal 3975710100 134599/445363 Romeinse tijd, Middeleeuwen Metaal
Onbekend Geen
4616728100 133825/444322 Nieuwe Tijd 4706265100 134820/445309 Nieuwe Tijd
Keramiek, metaal Bot, keramiek
Geen Bewoning
4707034100 134687/444895 Nieuwe Tijd 4715589100 133910/444021 Nieuwe Tijd
Metaal Bot, bouwmateriaal, keramiek, metaal
Bewoning Geen
Bijlage 4: Overzicht archeologische monumenten AMK nr:
Coordinaat
6760 10519
134797.2/444665.6 Middeleeuwen 133596.7/444492.1 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd 134505.3/445249.3 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Kasteel Borg/stins/versterkt huis, Akker/tuin Kasteel, Stad, Akker/tuin
134716.6/445149.4 Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Kasteel, Stad
15360 15673
Versie: 21-09-2022
Periode
Complex
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 40
Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen Zaak nr: Coordinaat Onderzoek 2006672100 134440/445300 Onbekend Oppervlak: 0.249146 ha. 2009637100 135436.7/445720 Booronderzoek Oppervlak: 149.69 ha. 2027440100 134489.8/445281 Booronderzoek Oppervlak: 1.40155 ha. 2063356100 134921.3/445372.9 Proefsleuven Oppervlak: 0.362467 ha. 2078471100 134440/445300 Onbekend Oppervlak: 0.249146 ha. 2116808100 134385.2/444738.5 Booronderzoek Oppervlak: 7.72394 ha.
Periode Onbekend
Vondsten Geen
Complexen Geen
Middeleeuwen, nieuwe tijd
Keramiek
Onbekend
Middeleeuwen, nieuwe tijd
Gebruiksmateriaal, onbekend
Bewoning
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Paleoliticum, mesoliticum, neoliticum, bronstijd, ijzertijd, romeinse tijd, middeleeuwen, nieuwe tijd
Bot, keramiek, vuursteen Onbekend
2148260100 135567.9/442947.7 Begeleiding Oppervlak: 112.431 ha.
IJzertijd, romeinse tijd, middeleeuwen, nieuwe tijd
Bot, keramiek, metaal
Bewoning, onbekend
2158353100 134473.5/445327.2 Begeleiding
Paleoliticum, mesoliticum,
Bouwmateriaal,
Bewoning
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 41
Oppervlak: 0.335553 ha.
neoliticum, bronstijd, ijzertijd, romeinse tijd, middeleeuwen, nieuwe tijd 2161074100 134060.9/444204.1 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 12.6854 ha. 2162832100 134061.6/444203.7 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 12.8868 ha. 2164396100 135040.1/445016.5 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 6.50341 ha. 2164744100 134592.4/445221.9 Begeleiding Middeleeuwen, nieuwe tijd Oppervlak: 0.635498 ha. 2201177100 134831.2/445307.2 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.071203 ha.
gebruiksmateriaal, keramiek, onbekend
2212103100 135440/445082.5 Booronderzoek Oppervlak: 8.09142 ha.
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Bot, bouwmateriaal, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal Geen
Bewoning
Onbekend
Geen
Geen
2225623100 134056.4/444207.7 Booronderzoek Oppervlak: 12.6538 ha.
Onbekend
Geen
Geen
2234825100 134790.2/445212.1 Proefsleuven Oppervlak: 0.038914 ha.
Middeleeuwen, nieuwe tijd
Bot, keramiek
Bewoning, cultus, industrie en nijverheid
2235287100 134521.3/444851.8 Proefsleuven Oppervlak:
Nieuwe Tijd
Keramiek
Bewoning
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Geen
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 42
0.223298 ha. 2237296100 135032.5/445018.7 Booronderzoek Oppervlak: 6.84502 ha.
Onbekend
Geen
Geen
2242877100 135122.6/445693.1 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 536.418 ha.
Geen
Geen
2252531100 133969.4/444922 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 121.355 ha.
Geen
Geen
2258826100 135777.3/445705.7 Booronderzoek Oppervlak: 293.08 ha.
Keramiek
Onbekend
2259499100 134899.9/445055.5 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.182228 ha.
Geen
Geen
2260907100 133842.7/444086.4 Proefsleuven Oppervlak: 0.294201 ha. 2275803100 134520.3/444857.7 Opgraving Oppervlak: 0.166502 ha. 2288667100 134900.8/445055.6 Begeleiding Oppervlak: 0.21962 ha. 2294774100 134794.4/443560.1 Booronderzoek Oppervlak: 1.17002 ha. 2300531100 136185.2/445587.4 Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Middeleeuwen, nieuwe tijd
Gebruiksmateriaal, keramiek
Bewoning
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Geen
Geen
Versie: 21-09-2022
Middeleeuwen, nieuwe tijd
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 43
Oppervlak: 394.264 ha. 2300556100 135240.7/445613.1 Geofysisch Onbekend Oppervlak: 398.795 onderzoek ha. 2331158100 133931.2/443995.6 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.180282 ha. 2347383100 134898/445373.8 Begeleiding Nieuwe Tijd Oppervlak: 0.006285 ha. 2353644100 133908.1/444427.2 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 2.62131 ha. 2354105100 133988.6/444474.7 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.81035 ha. 2363712100 134346.3/444028.5 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.992104 ha. 2365398100 134587.9/444121.9 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 1.40313 ha. 2365624100 134200.6/444685.8 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.0562 ha. 2369601100 135015.6/443884.9 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.073079 ha.
Versie: 21-09-2022
Geen
Geen
Geen
Geen
Keramiek
Agrarisch
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 44
2371529100 134356.9/444401.4 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.10681 ha. 2379468100 134356.9/444401.4 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.10681 ha. 2380511100 134552.8/445187.3 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.341477 ha. 2381484100 135068.7/444825.9 Geofysisch Nieuwe Tijd Oppervlak: 2.76563 onderzoek ha. 2388807100 134552.7/445187.5 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.341591 ha. 2408068100 135255.8/443821.4 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.034165 ha.
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Infrastructuur
Geen
Geen
Geen
Geen
2412563100 135837/445069 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 5.69438 ha.
Geen
Geen
2413381100 134552.7/445190.6 Proefsleuven Oppervlak: 0.365425 ha.
Bot, gebruiksmateriaal, keramiek, metaal, onbekend
Bewoning
2413640100 134803.6/445456.5 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.480623 ha.
Geen
Geen
2414020100 133931.2/443995.6 Booronderzoek Oppervlak:
Geen
Geen
Versie: 21-09-2022
Middeleeuwen, nieuwe tijd
Onbekend
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 45
0.180282 ha. 2423109100 135180.8/443749.8 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 6.39009 ha.
Geen
Geen
2423514100 135143.9/443739.2 Booronderzoek Oppervlak: 0.179774 ha.
Onbekend
Geen
Geen
2428350100 135527.8/445057.5 Booronderzoek Oppervlak: 2.10477 ha.
Onbekend
Geen
Geen
2435510100 134459.9/445333 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.39855 ha.
Geen
Geen
2459430100 135345/444084.4 Oppervlak: 0.292052 ha.
Bureauonderzoek Onbekend
Geen
Geen
2469880100 134881.9/444407.1 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.493361 ha. 3291673100 134414.8/441727.5 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 1894.2 ha. 3976878100 133960.9/443790.4 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.512073 ha. 3996511100 134544.9/443907 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.074121 ha. 4000308100 134467.9/443957.7 Bureauonderzoek Onbekend
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 46
Oppervlak: 0.179114 ha. 4000316100 134468.2/443957.7 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.173525 ha. 4008636100 135007.3/443562 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.362271 ha. 4027899100 134726.3/445088.6 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.015126 ha. 4038825100 135569/445691.4 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 76.745 ha. 4547132100 133792/444319.1 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.622212 ha. 4547140100 133791.8/444319.2 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 0.628415 ha. 4577581100 134672/443480.6 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.72809 ha. 4609665100 134757.4/445113 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 1.11535 ha. 4616728100 133796/444310.4 Begeleiding Nieuwe Tijd Oppervlak: 0.294749 ha.
Versie: 21-09-2022
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Keramiek, metaal
Geen
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 47
4617595100 122214.5/416755.8 Booronderzoek Onbekend Oppervlak: 1809.92 ha. 4657333100 135840.6/445473.3 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 1.27512 ha. 4673769100 135082.7/444245.2 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.150318 ha. 4715589100 133905.7/444019.2 Booronderzoek Nieuwe Tijd Oppervlak: 0.064619 ha. 4745737100 134799.8/445323.6 Bureauonderzoek Onbekend Oppervlak: 0.477432 ha. 4749155100 135235.2/444769.8 Proefsleuven Onbekend Oppervlak: 0.359699 ha.
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
Bot, bouwmateriaal, keramiek, metaal
Geen
Geen
Geen
Geen
Geen
4760754100 135085.1/444264 Onbekend Oppervlak: 0.05842 ha.
Onbekend
Geen
Geen
4761864100 134551.9/445185.5 Onbekend Oppervlak: 0.319945 ha.
Onbekend
Geen
Geen
4763079100 135232.2/445352.5 Onbekend Oppervlak: 2.18727 ha.
Onbekend
Geen
Geen
4770303100 134959.4/445180.9 Onbekend Oppervlak:
Onbekend
Geen
Geen
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 48
0.150513 ha. 4775829100 134845.3/444237 Oppervlak: 0.078332 ha.
Onbekend
Onbekend
Geen
Geen
4777749100 135035.8/445137.3 Onbekend Oppervlak: 3.95131 ha.
Onbekend
Geen
Geen
4871538100 134622.1/444973.2 Onbekend Oppervlak: 0.001411 ha.
Onbekend
Geen
Geen
4873166100 122214.5/416755.8 Onbekend Oppervlak: 1809.92 ha.
Onbekend
Geen
Geen
4884206100 117812.7/439135.7 Onbekend Oppervlak: 935.649 ha.
Onbekend
Geen
Geen
Versie: 21-09-2022
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 49
Bijlage 6: Boorbeschrijving Algemene boorgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie Archis meldingsnummer Coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever
BAR 21-210 Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen NVT ArcheoPro 5141372100 RD2000 ETRS89 GPS en meetlint NAP AHN – Waterpas Guts en edelman 3 cm en 15 cm mRO B.V.
Posities van de boringen (boorlocaties) Boornummer XCO 1 134654.4 2 134642.8 3 134639.0 4 134652.9 5 134667.9 6 134657.8
Versie: 21-09-2022
YCO 444456.2 444436.7 444429.7 444427.7 444430.8 444415.6
Meters t.o.v. NAP 2.98 2.96 3.06 3.08 3.10 2.94
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 50
Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boor Nr. 1
2
3
4
5
6
LDO 40 120 173 200 36 83 122 163 200 38 85 118 157 200 28 87 142 180 30 77 134 170 10 63 107 146 180
Versie: 21-09-2022
Lithologie GD BK BS Z K K Z Z K K K Z Z K K K Z Z K K Z Z K K Z Z K K K Z
BZ
BG
BH 2
2
2 2 2
2 2 2
2 2 2 2 2 2 2 2 2
Kleur HK GE GR GR GR GE GR GR GR GR GE GR GR GR GR GE GR GR GR GE GR GR GR GE GR GR GR GR
TK
IK
VLK
BR
DO LI LI
GR
DO
GR GE
BR
LI LI BR
DO
GR GE
LI LI BR
DO
GR GE
Overige kenmerken CO PLH VS
SST
AIS
MST
ZL
BHN
BI OPG VRG
FLUV BED OPG VRG
MST MST
FLUV FLUV BED
ZL OPG VRG
MST MST
FLUV FLUV BED
ZL OPG VRG
MST
FLUV BED
LI BR
DO
GR GE
OPG VRG MST
FLUV BED
LI BR
DO LI LI
GR GE
GI
OPG VRG MST MST
www.ArcheoPro.nl
ZL
FLUV FLUV BED
Archeologisch onderzoek Burg. Hoeufftlaan 8-12, Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden.
ArcheoPro Rapport, 21118, Pagina 51
Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject in cm -mv Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen, Z = zand, P = puin Korrelgrootte: uf = uiterst fijn, zf = zeer fijn, mf = matig fijn, mg = matig grof, zg = zeer grof, ug = uiterst grof Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur:
HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel