Weth. Loonen - memo natuurgronden Ooyen-Wanssum

MEMO commissie Werken en Besturen. Aan de commissie Werken en Besturen

Datum

14 januari 2021

Van

Patrick Schoenmakers

Kopie aan Jan Loonen

Afdeling

SDW Team MO

Onderwerp

Pagina

1 van 5

Stand van zaken eindbeheer natuurgronden Ooijen - Wanssum

Via deze memo willen wij de commissie Besturen en Werken informeren over de actuele stand van zaken m.b.t. het eindbeheer van de natuurgronden binnen de GOW. Eerder hebben we u al geïnformeerd via enkele raadsinformatiebrieven. Aanleiding voor het overleg met de provincie waren de zorgen van beide gemeenten in relatie tot het toekomstige eindbeheer van de natuurgronden en de eventuele rol van lokale agrariërs bij het vegetatiebeheer in het gebied van de GOW. Tijdens deze overleggen is afgesproken dat er nader overleg zou plaatsvinden op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau, zodat er tussen de gemeente en de provincie een overleg gevoerd kan worden op basis van een volledige overzicht en bijbehorende informatie. Beide gemeenten hadden hierin een achterstand op de provincie aangaande het door hun gemaakte beleid en aanbesteding uitvraag. In deze memo staan de volgende twee onderwerpen centraal: 1. Wie doet het beheer en onderhoud van de natuurgronden binnen de GOW? 2. Willen we wel of geen eigendom van deze gronden? 1.1 Eindbeheer Het eindbeheer van de nieuw ontwikkelde natuur (totaal 500 ha) maakte geen onderdeel uit van de scope van de Gebiedsontwikkeling. Ten behoeve van het project heeft SBB haar eigendom (ca 100 ha) tijdelijk beschikbaar gesteld zodat deze gronden ook ingericht konden worden. De overige nieuwe natuurgronden (in totaal ca.

400 hectare) worden overgedragen aan de (voorlopige) eindbeheerders Rijkswaterstaat en de Provincie. Deze partijen hebben eenzijdig een zogenoemde “Eindbeheerdersverklaring” in 2015 ondertekend waarin zij verklaren de desbetreffende objecten (i.c. natuurterreinen) op zich te nemen. GS heeft hier 17 maart 2015 mee ingestemd. In de Bestuursovereenkomst Realisatiefase Gebiedsontwikkeling Ooijen – Wanssum van 2016 is deze koers nogmaals bekrachtigd. De kaders waaraan het beheer moet voldoen is door de stuurgroep op 21 juni 2017 vastgesteld en herbevestigd op 11 oktober 2019: -

Aaneengesloten natuurgebied van ca 500 hectare met eenheid van beheer, geen compartimentering en jaarrond begrazing;

-

Wijze van beheer past bij inrichting/ontwerp: instandhouding wat opgeleverd is;

-

Openbare aanbesteding vegetatiebeheer, waarbij lokale agrariërs via gunningscriteria betrokken worden;

-

Duurzame inregeling van het eindbeheer voor een periode van 10 jaar.

Het criteria van het betrekken van lokale agrariërs bij de gunningscriteria is bewust genoemd, omdat zowel de gemeenten, SBB als provincie hier veel waarde aan hechten. In de Stuurgroep

Interne mededeling Onderwerp: MEMO commissie Werken en Besturen.

Pagina

2 van 5

vergadering van 10 juni 2020 is het Beheerplan Groen/Blauw vastgesteld dat in samenwerking met de eindbeheerders tot stand is gekomen.

Ingeschatte beheerkosten voor totaal 500 ha: a.

Vegetatie: € 172.500 € 50.000 geraamd voor kosten verbonden met het begrazings-, kudde- en rasterbeheer; € 75.000 per jaar voor aanvullend beheer (maaien, klepelen en kappen van vegetatie); € 27.500 risicopost t.b.v. hoogwaterveiligheid; € 20.000 aansturing door boswachter van marktpartijen.

b.

Sedimentbeheer: € 50.000

Het sedimentbeheer wordt gemiddeld genomen ingeschat op € 50.000 per jaar. Deze kosten komen voor rekening van RWS en zijn onafhankelijk van het gekozen beheerscenario. c.

Gastheerschap, beheer recreatieve voorzieningen en coördinatie: € 96.500

-

Onderhoud en beheer recreatieve voorzieningen provinciaal eigendom € 5.000/jaar;

-

Materiaalkosten natuurbeheer, hoogwatervuilbestrijding, folders ) € 10.000/jaar;

-

Inzet boswachter publiek

-

Inzet boswachter Toezicht en Handhaving € 27.500/jaar;

-

Staf/management en gebiedscoördinator €16.500/jaar.

€ 38.000/jaar;

Totaal a, b en c € 319.000 per jaar. Dit komt neer op beheerkosten van ca. € 638/ha/jaar. 1.2

Scenario’s 1. Beheer onder regie van provincie i.s.m. RWS, SBB en gemeenten; 2. Beheer laten regelen door en per eigenaar (combi SBB/RWS en gemeenten individueel); 3. Beheer laten regelen door en per eigenaar (in samenspraak).

Voor alle scenario’s geldt dat het uitgangspunt is om maximaal invulling te geven aan het Beheerplan Groen-Blauw dat door de Stuurgroep Ooijen – Wanssum is vastgesteld. Ad 1 De vier grondeigenaren Venray, Horst ad Maas, SBB en RWS worden gezamenlijk en integraal verantwoordelijk voor het (vegetatie)beheer, zodat vegetatieruwheden binnen wettelijke normen blijven en de doorstroming bij hoogwater geborgd is. Om dit mogelijk te maken gaan deze partijen samenwerkingsovereenkomsten aan en wordt het vegetatiebeheer via een gezamenlijke (Europese) aanbesteding in de markt gezet, waarbij SBB als coördinerende partij en als penvoerder zal optreden. SBB wordt ook verantwoordelijk voor de coördinatie van een aantal andere beheeraspecten, zoals gastheerschap, algemene coördinatie en communicatie.

Interne mededeling Pagina

Onderwerp: MEMO commissie Werken en Besturen.

3 van 5

Ad 2 Gemeenten en/of Staatsbosbeheer/RWS regelen ieder voor zich het beheer (en nemen ook de waterwetvergunning over). Kwalitatieve eisen worden door de provincie via een kwalitatieve verplichting opgenomen om de ontwikkeling van het moerasvegetatietype te borgen. Het is de vraag of het uitgangspunt van 1 kudde dan overeind gehouden kan worden en op welke wijze invulling wordt gegeven aan het sedimentbeheer en gastheerschap. Ad 3. Zelfde als bij Ad 2, maar dan in gezamenlijkheid, waardoor mogelijk de eis van één kudde wel kan worden ingevuld. Hierbij kan ervoor worden gekozen om de Europese aanbesteding door te zetten en alle drie de onderdelen van beheer (vegetatie, sediment en gastheerschap) gezamenlijk te organiseren of in overleg met SBB het vegetatiebeheer en sedimentbeheer via pachtovereenkomsten rechtstreeks aan lokale ondernemers te gunnen en los hiervan het gastheerschap wel/niet te organiseren.

1.

Organisatie Beheer: Uitgangspunt blijft eenheid van beheer (ic beheer door één kudde). Daarmee ligt het voor de hand de aanbesteding gezamenlijk te doen met een andere partner, bijvoorbeeld RWS en SBB.

2.

Kosten Beheer: Voor de afkoop van de kosten van (vegetatie)beheer stellen we voor uit te gaan van de maximale SNL-subsidie van € 166/ha/jaar voor een termijn van 12 jaar. Deze komt overeen met de vergoeding die SBB voor haar gronden ontvangt. Verder wordt voorgesteld dat gemeenten afspraken maken met elkaar en met SBB over algemene coördinatie en gastheerschap, beheer recreatieve voorzieningen en hoogwatervuilbestrijding en over toezicht en handhaving.

2.1 Eigendom Bijlage: Grondposities in Maaspark Ooijen – Wanssum (zie bijlage kaart) Oppervlakteverdeling (ha) natuurgebied Ooijen - Wanssum Eigendom Gebied

RWS

Provincie

SBB

totaal

Weerd Wanssum

12,7

118,6

0

131,3

Weerd Ooijen

73,2

43,8

0

117,0

0

150,6

98,3

248,9

85,9

313

98,3

497,2

Oude Maasarm Totaal

Interne mededeling Pagina

Onderwerp: MEMO commissie Werken en Besturen.

4 van 5

Provinciaal eigendom uitgesplitst per gemeente Gebied

Prov. (ha)

Horst

Venray

Weerd Wanssum

118,6

Weerd Ooijen

43,8

43,8

118,6

Oude Maasarm

150,6

100,9

49,7

313

144,7

168,3

2.2 Huidige eigendommen Hoe zit het met de (huidige) eigendommen in het projectgebied. Het toekomstige eigendom van RWS (Hoogwatergeul 86 ha) en het huidige eigendom van Staatsbosbeheer (98) ha staan uiteraard niet ter discussie, maar kunnen mogelijk mede bepalend zijn voor de keuze op welke wijze de overige gronden (315 ha waarvan 170 ha Gemeente Venray en 145 ha Horst aan de Maas) worden verkocht. Het provinciale beleid is om gronden via een openbare en transparante wijze te verkopen. Scenario’s a.

Provincie blijft 10 jaar eigenaar (deze variant is niet verder uitgewerkt);

b.

Provincie draagt 315 ha over aan een terreinbeheerder (SBB);

c.

Provincie draagt 315 ha over aan twee gemeenten (Venray 170 ha, Horst aan de Maas 145 ha);

d.

Provincie draagt nader te bepalen oppervlakten over aan gemeenten en SBB, bijvoorbeeld: Weerd Wanssum totaal ca 140 ha -

Ca 21 ha RWS (betreft Hoogwatergeulen en is een harde afspraak);

-

Ca 119 ha zou dan verkocht kunnen worden aan gemeente Venray.

Weerd Ooijen totaal ca 165 ha -

Ca 65 ha RWS (betreft Hoogwatergeulen en aanliggende gronden en is een harde afspraak);

-

Ca 100 ha zou dan verkocht kunnen worden aan de gemeente Horst.

Oude Maasarm totaal ca 195 ha -

98 ha SBB bestaand eigendom;

-

97 ha zou dan aan SBB verkocht kunnen worden zodat SBB volledig eigendom verkrijgt in de Oude Maasarm.

2.3 Opbrengst De verwachte opbrengst voor de ingerichte gronden is uitgaande van een oppervlakte van 315 ha en een grondprijs van ca. € 7.500/ha, door het Projectbureau Ooijen Wanssum ingeschat op € 2,37 mln. Voor Venray komt dit neer op € 1,27 mln. De afspraak is gemaakt dat we voor de vaststelling van de prijs uitgaan van een onafhankelijke gezamenlijke taxatie, zodat er duidelijkheid over de verkoopprijs komt los van het feit of er wel of geen overeenstemming komt met de Provincie over

Interne mededeling Onderwerp: MEMO commissie Werken en Besturen.

Pagina

5 van 5

de koop van de gronden. Bij eventuele overname van de gronden van de provincie is dat met alle bijbehorende plichten, zoals vastgelegd in een kwalitatieve verplichting en in de bijbehorende waterwetvergunning. Samengevat Uit de hierboven genoemde bedragen is het duidelijk dat het beheer met de genoemde bedragen van inkomsten en uitgaven voor de gemeente Venray niet begroot zijn. Maar wij vragen ons als gemeente nadrukkelijk af of anderen partijen het wel kunnen garanderen met dezelfde bedragen, zonder concessies te doen aan de triple A kwaliteit van beheer. Anders doen we onszelf tekort! We willen als gemeente daarvoor juist garanties verkrijgen. Door het zelf in eigen hand te houden in combinatie met het eigendom heb je daar de meeste controle over. Dat kan weer een positieve uitwerking hebben op de recreatie en het toerisme in het natuurgebied. Dat is de reden dat we overleg voeren met de Provincie. Dit staat nog los van de rol die plaatselijke agrariërs hier eventueel in zouden kunnen vervullen met betrekking tot het beheer en onderhoud van het gebied. Alvorens we hierover verdere besluiten nemen, willen wij met u tijdens de commissie Werken en Besturen van 20 januari 2021 van gedachten wisselen over de geschetste mogelijkheden, zodat de commissie beseft wat er allemaal speelt en dat gestelde vragen verder kunnen worden toegelicht en besproken.

Wij vertrouwen erop u hiermee voor nu voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend,

Wethouder Economie, Gebiedsontwikkelingen en Evenementen, Jan Loonen