Voortgangsrapportage Omgevingswet

Omgevingswet Bestuurlijk opdrachtgever

Daan Janssen

Ambtelijk opdrachtgever

Mariska Versleijen

Projectleider/Opdrachtnemer

Gea Denissen

Projectfase

Realisatiefase

Startdatum Project

1 januari 2017

Looptijd Project

In eerste instantie tot 1 januari 2024. Van rijkswege loopt de implementatie door tot 31-12-2029. Op die datum moet elke gemeente een nieuw gebiedsdekkend Omgevingsplan hebben.

Datum

10 maart 2023

Onderdelen Beschrijving en doel project

Status

Rapportage De implementatie van de Omgevingswet is een complex en langdurig proces dat doorloopt tot 31-12 2029. Het raakt nagenoeg alle (beleids)onderdelen in het fysieke domein, maar legt ook relaties met het maatschappelijk domein (o.a. gezondheid). In de praktijk betekent het verandering van regelgeving en instrumenten, een verdergaande digitalisering van informatie en processen, en verandering in rollen, taken en verantwoordelijkheden van initiatiefnemers, omwonenden en overheden (ambtelijke organisatie, B&W en raad, ketenpartners). Op landelijk niveau zijn vier centrale doelen geformuleerd:

 het vergroten van de inzichtelijkheid, de voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van het omgevingsrecht (documenten en processen digitaal);

 het bewerkstelligen van een samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving in beleid, besluitvorming en regelgeving (één visie + één plan);  het vergroten van de bestuurlijke afwegingsruimte door een actieve en flexibele aanpak mogelijk te maken voor het bereiken van doelen voor de fysieke leefomgeving;  het versnellen en verbeteren van besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving (korter, sneller, vertrouwen, ja mits). De (waarschijnlijke) invoeringsdatum is 1 januari 2024. De Eerste Kamer heeft op 7 maart 2023 over de inwerkingtreding gesproken en gaat over tot besluitvorming op 14 maart 2023. In het procesplan (vastgesteld door uw Raad in 2017) is de Venrayse invoeringsstrategie: ‘pragmatisch onderscheidend’: ons beleid en onze plannen zitten goed in elkaar, met ruimte voor initiatief en waarborgen voor kwaliteit. Wij vernieuwen waar nodig, en behouden wat goed is. Veranderingen voeren we bij voorkeur ‘stap voor stap’ door met aandacht voor continuïteit voor inwoners en bedrijven (zie ook opmerking

Omgevingswet

Onderdelen

Status

Rapportage onder planning).

Eindresultaat en kwaliteit

Het organiseren van de implementatie van de Omgevingswet, zodat organisatie en omgeving (inwoners en bedrijven) voldoende zijn toegerust om bij de inwerkingtreding anders te denken, werken en handelen conform de doelstellingen van de Omgevingswet. In de praktijk zal op diverse onderdelen van de implementatie sprake zijn van een groeimodel. Voor 1 juli 2022 focussen we ons op de minimumeisen zoals geformuleerd door de VNG/Programma Aan de slag met de Ow.

Onderdelen Relatie met andere projecten

Status

Rapportage De Omgevingswet raakt nagenoeg alle ontwikkelingen in het fysieke domein. Visies (ambities en doelen) zijn gebundeld in de Omgevingsvisie (of in Programma’s). Ruimtelijk relevante regels (bestemmingsplannen en verordeningen) worden gebundeld in het Omgevingsplan. Het instrument Programma gaat betekenis hebben in het vormgeven van de uitvoering (inclusief uitwerking van beleid uit de Omgevingsvisie). Vergunningverlening moet plaatsvinden in 8 weken, waarmee veel nadruk komt te liggen op het informele voortraject, en het aanleveren van de juiste informatie door de initiatiefnemer. De verdergaande digitalisering geeft sturing aan de ambities inzake geodata, ICT en dienstverlening. Tegelijk met de Omgevingswet wordt de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) ingevoerd. Deze legt de bouwtechnische toetsing bij de markt.

Activiteiten en planning

De gemeente Venray ligt op koers om per 1 januari 2024 te kunnen starten met de uitvoering van de Omgevingswet. De gemeenteraad is in februari 2021 met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de stand van zaken en te verwachten besluitvorming in 2021/2022. In februari 2022 is aan de gemeenteraad het Koersdocument ‘strategie en uitgangspunten implementatie Omgevingswet’ aangeboden waarin de uitgangspunten zijn opgenomen die we in Venray hanteren. De voortgang wordt elk kwartaal besproken met de Raadswerkgroep Omgevingswet. Tevens worden actuele kwesties en de aanpak van raadsvoorstellen besproken. Nadruk ligt op informatie-uitwisseling.

Omgevingswet

Onderdelen

Status

Rapportage Begin 2023 is de projectorganisatie anders ingericht, zodat gefaseerde overdracht naar de lijnorganisatie kan gaan plaatsvinden. Met de Raadswerkgroep is dit gedeeld in februari 2023. Hieronder wordt kort de stand van zaken gemeld van de deelprojecten uit het procesplan. Omgevingsvisie Venray Afgelopen anderhalf jaar heeft het proces gelopen om te komen tot een eerste Omgevingsvisie Venray (www. omgevingsvise.venray.nl). Via diverse (digitale) bijeenkomsten is informatie opgehaald uit de Venrayse samenleving. Via Raadswerkgroep, bijeenkomsten, en besluitvorming over bijv. startnotitie en deelproducten bent continue geïnformeerd over voortgang en relevante beleidsvraagstukken. Definitieve vaststelling heeft plaatsgevonden in de Raad van 2 november 2021. Ter nadere concretisering, wordt in 2022 en 2023 gewerkt aan een nieuw Ruimtelijk Kwaliteitskader. De raad wordt hier tzt nader over geïnformeerd. Omgevingsplan Het omgevingsplan is de bundeling van alle bestemmingsplannen en ruimtelijk relevante verordeningen in één digitaal plan. Opstellen van het plan is een omvangrijke opgave, en complex door de relatie met de digitaliseringsopgave. De overgangstermijn loopt tot 31 december 2029.

In 2019/2020 is een eerste Plan van Aanpak opgesteld (besproken in de Raad oktober 2019), is geoefend met het opstellen van het ‘Omgevingsplan Centrum’ (bestemmingsplan met verbrede reikwijdte), en zijn eerste beleidsanalyses (wat kan simpeler?) opgesteld. Documenten zijn met de Raadswerkgroep Omgevingswet besproken. In 2021 heeft een pilot plaatsgevonden waarbij de relatie plan – geodata – toepasbare regels is geoefend. Leerervaringen zullen in een update van het Plan van aanpak (PvA 2.0) worden gedeeld en met de raad in 2022 worden gedeeld. De raad heeft in september 2022 dit Plan van aanpak 2.0 vastgesteld. Digitalisering / Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Eén van de doelen van de Omgevingswet is om de informatiepositie van inwoners en bedrijven te versterken. Dit gebeurt o.a. door documenten en processen te digitaliseren. Een belangrijk instrument daarvoor is het DSO. Het Rijk is verantwoordelijk voor het realiseren van het stelsel, de deelnemers (o.a. de gemeenten) zijn verantwoordelijkheid voor het vullen van het stelsel. >99,9% juiste (geo)informatie is een belangrijke

Omgevingswet

Onderdelen

Status

Rapportage randvoorwaarde. Ter zake is een Plan van aanpak opgesteld dat is besproken in de Raadswerkgroep Omgevingswet. Venray is ondertussen grotendeels aangesloten op het DSO. Software voor het maken van Omgevingsplannen en Toepasbare regels is aangeschaft. Via een provinciebreed proces is een VTH-module aangeschaft. Aansluiting daarop is vertraagd en inmiddels is (provinciebreed) de keuze gemaakt om nog in 2022 direct aan te sluiten op de meest actuele versie van een VTH-systeem. Een goed werkend VTH-systeem, is randvoorwaardelijk om de vergunningverlening in 8 weken te kunnen laten plaatsvinden. Landelijk zijn er nog steeds zorgen over de stabiliteit van het DSO. Marktpartijen staan onder grote druk om hun (software)producten werkend op te leveren/aan te sluiten. Werkprocessen Er heeft in 2021 een uitgebreid onderzoek plaatsgevonden naar het herijken van onze belangrijkste werkprocessen. Daarbij is maximaal aangesloten bij de aanpak van de VNG (model Omgevingstafel). De eindproducten zijn gereed. Vanaf begin 2023 zijn we hiermee aan het oefenen, in eerste instantie intern en stap voor stap ook met partijen van buiten. VTH-dienstverlening De voortgang en resultaten van de deelprojecten DSO en Processen zijn cruciaal om de VTH-dienstverlening vorm te kunnen geven. Het plan van aanpak is besproken in de Raadswerkgroep Ow.

Aandachtspunten zijn het maken van werkafspraken met RUDLN en de diverse ketenpartners (provincie Limburg, VRLNBrandweer, VRLN-GGD, Waterschap Limburg, Rijkswaterstaat Zuid-Nederland, Waterschap Limburg, WML en andere infrabeheerders). Door de ketenpartners en de gemeente Venlo is een eerste concept-afsprakenprotocol gemaakt, dat vervolgens naar de Venrayse situatie moet worden vertaald. Ook hier zal sprake zijn van een groeimodel, omdat alle partijen, maar ook initiatiefnemers, zullen moeten wennen aan de nieuwe processen en werkwijze(n). Onderdeel van werkprocessen/VTH-dienstverlening is de omgevingsdialoog. De verantwoordelijkheid voor de dialoog ligt bij de initiatiefnemer, de gemeente geeft kaders mee. Afgelopen jaar is met het instrument geoefend. Een evaluatie van de afspraken rondom de Omgevingsdialoog en een herijking van de afspraken hieromtrent, is met uw Raad besproken in december 2022. In een aparte raadsavond over de Omgevingswet is hier in oktober 2022 ook informatie over verstrekt. Tot slot is in 2022 gewerkt aan de eerste set vragenbomen om

Omgevingswet

Onderdelen

Status

Rapportage met Toepasbare regels de dienstverlening te verbeteren. Dit vraagt de komende jaren nog nadrukkelijk aandacht en inzet. Kennis en kunde Afgelopen 3,5 jaar is een programma opgezet en uitgevoerd gericht op het informeren van medewerkers, raadsleden en B&W. Op verschillende momenten zijn presentaties of cursussen verzorgd. Enerzijds op inhoud, en anderzijds op vaardigheden, houding en gedrag. Teammanagers hebben hierin een belangrijke verantwoordelijkheid. Belangrijk uitgangspunt bij de leeraanpak is: leren door te doen! Eind 2021 is nog een cursus gegeven voor de medewerkers van het grondbedrijf/planjuristen aangezien ook de regelgeving voor planschade en kostenverhaal verandert. Nu het nieuwe werkproces steeds beter in beeld is, betekent dit ook iets voor de betrokken functies. Dit wordt door HRM inzichtelijk gemaakt (inhoud/nieuwe taken, omvang taken, ect.). In de periode tot 2029 zal naar verwachting periodiek bijstelling aan de orde zijn. Het trainen van vaardigheden wordt parallel opgepakt aan het oefenen met het nieuwe proces en zal derhalve ook in 2023 nog doorlopen. Financiën Het onderwerp financiën bestaat uit drie onderdelen: incidentele kosten, structurele kosten en leges. Bij het vaststellen van het procesplan in 2017 is een inschatting gemaakt van de incidentele kosten.

Deze kosten zijn daarna via een ‘incidenteel kostenmodel’ van de VNG nogmaals gecheckt. Vanaf 2021 is gestart met de vulling van een door de VNG ontwikkeld ‘structureel effectenmodel’. Met dit model kan meer feitelijk inzicht worden verkregen in de effecten (kwalitatief en kwantitatief en zowel intern als extern) van bepaalde keuzes. Voorjaar 2021 (8 april) bent u daarover geïnformeerd in een raadsavond. Ook de Raadswerkgroep is bijgepraat. De structurele effecten van de Omgevingswet zijn ook landelijk nog een belangrijk onderwerp van gesprek met het Rijk. De door het rijk voorziene baten komen op z’n vroegst pas tweede helft jaren twintig in beeld, afhankelijk van lokaal gemaakte keuzen (in het Omgevingsplan). De Omgevingswet verplicht tot het opstellen van een nieuwe legesverordening. Het ontbreekt echter aan landelijk kengetallen. Opstellen van een nieuwe verordening zal derhalve eveneens een groeiproces zijn. Voor de datum van inwerkingtreding, zal een aanpassing van de legesverordening plaats vinden. Communicatie Afgelopen jaren lag de nadruk vooral op de interne communicatie. Focus zal vanaf eind 2023 extern komen te

Omgevingswet

Onderdelen

Status

Rapportage liggen, waarbij enerzijds wordt aangesloten bij landelijke communicatie, als ook nadrukkelijk gekeken zal worden naar de contactmomenten (website, brieven, etc.). In de communicatie rondom concrete initiatieven is dit reeds aangepast aan de nieuwe werkwijze. In de Eerste Kamer heeft minister De Jonge tevens toegezegd dat er een uitgebreide landelijke voorlichtingscampagne komt.

Financiën (en eventuele afwijkingen)

Voor 2023 zijn nog middelen beschikbaar, veelal a.g.v. van doorschuif van eerdere jaren vanwege het steeds doorschuiven van de invoeringsdatum. Dit zijn incidentele middelen. Structurele effecten zijn nog niet of beperkt inzichtelijk. Verantwoording over de middeleninzet vindt plaats door middel van de reguliere planning & control-cyclus. Begroting

Realisatie

Prognose

Capaciteit (en evt afwijkingen)

Capaciteit wordt op onderdelen ingehuurd. Deze inhuur is veelal gericht zijn op reguliere werkzaamheden, zodat vaste medewerkers vrijgemaakt kunnen worden om aan deze complexe veranderopgave te werken (borgen van de eigen kennis). Tevens vindt inhuur plaats op specialistische werkzaamheden.

Risico’s









De Omgevingswet is dusdanig complex, dat op onderdelen onduidelijk blijft of op invoeringsdatum alle bouwstenen in goed ‘in elkaar vallen’, of dat dan noodverbanden nodig blijken te zijn. De (voordelen van de) Omgevingswet wordt(en) mooier voorgespiegeld dan die in werkelijkheid (zal) zijn. De afwegingsmogelijkheden voor gemeenten nemen toe, maar de kosten voor monitoring, verantwoording en uitvoering deels ook. Initiatiefnemers staan nadrukkelijk aan de lat voor het aanleveren van juiste gegevens. Het risico bestaat, dat de ICT-voorzieningen niet op tijd klaar zijn of onvoldoende werken. ICT is een belangrijke kritische succesfactor, voor zowel het Rijk (systemen, standaarden) alsook de gemeenten (vullen van de systemen). Gezamenlijke ‘sense of urgency’ met de ketenpartners blijft een aandachtspunt. In de regio is de gemeente Beesel hier de trekker in.

Een belangrijke beheersmaatregel is duidelijkheid bieden over je eigen ambities en uitgangspunten, inclusief fasering. En zelf voldoende flexibel en adaptief blijven. Communicatie en burgerparticipatie

Omgevingswet

De Omgevingswet gaat uit van participatie en samenwerking om het straks anders te doen. De omgevingsdialoog is een manier om daar invulling aan te geven. Ook hier zal naar

Onderdelen

Status

Rapportage verwachting sprake zijn van een groeiproces voordat iedereen weet wat zijn of haar taken, rollen en verantwoordelijkheden zijn. Het zwaartepunt van de communicatie zal in 2023 verschuiven van intern naar meer extern.

Besluitvorming en overige informatie

Zie activiteiten en planning.

Opdracht verloopt conform planning Waarschuwing, corrigerende actie vereist Onmiddellijk corrigerende actie vereist

Omgevingswet