Voortgangsrapportage Omgevingsprogramma Landelijk Gebied

Omgevingsprogramma Landelijk Gebied Bestuurlijk opdrachtgever

Daan Janssen

Ambtelijk opdrachtgever

Margon van den Hoek

Projectleider/Opdrachtnemer

Mechie Beurskens / Jos Kniest

Projectfase Startdatum Project

30 maart 2021

Looptijd Project

2026

Datum

29 november 2022

Onderdelen

Status

Beschrijving en doel programma

Eindresultaat en kwaliteit

Rapportage “We willen ons mooie buitengebied koesteren, er goed voor zorgen en het goed achterlaten voor volgende generaties. Tegelijkertijd hebben we te maken met grote opgaven en steeds weer nieuwe plannen en initiatieven die ruimte vragen in ons buitengebied. Plannen voor zonneweides, windenergie, recreatie, boeren die willen uitbreiden, innoveren of juist willen stoppen en een andere onderneming willen opzetten. Er zijn zoveel plannen, maar de ruimte is schaars. Hoe zorgen we er nu voor dat we de goede keuzes maken? Vaak zijn economische motieven leidend geweest bij het maken van keuzes. Maar we zitten op een kantelpunt. Want, we willen ook dat de natuur zich kan ontwikkelen, dat er voldoende aandacht is voor flora en fauna, voor biodiversiteit, voor een gezonde bodem, schone lucht en schoon water. Zodat ons buitengebied over 30 jaar nog steeds een groene, gezonde omgeving is waar ruimte is om te wonen, ondernemen en recreëren. We zullen dus op een andere manier naar alle initiatieven moeten kijken. Alle belangen goed wegen en samen de juiste keuzes maken die passen bij het buitengebied van onze toekomst”.





Omgevingsprogramma Landelijk Gebied

Op het landelijke gebied komt veel af, de klimaatopgave, de wateropgave, de natuuropgave, de issues omtrent gezonde leefomgeving, de kwaliteit van de bodem, de voedseltransitie, etc. De raad heeft in de gemeentelijke omgevingsvisie aangeven welke ambities zij nastreeft om te komen tot een landelijk gebied waar het goed wonen, werken en verblijven is. De koers die zij daarbij wil volgen is vastgelegd in het omgevingsprogramma Landelijk Gebied 2022. In november 2021 en december 2021 heeft respectievelijk het college en de gemeenteraad het omgevingsprogramma Landelijk Gebied, bestaande uit de Koers 2022 en Uitvoering 2022 vastgesteld. Op basis van dit document is in 2022 met de uitvoering gestart. Vanwege prioritering is de planning van de uitvoering van de projecten gewijzigd. De projecten datamonitoring en nadere duiding en definiëring gezond en veilig Venray zijn gestart. Dit geldt ook voor het Ruimtelijk kwaliteitskader. In het ruimtelijke

Onderdelen

Status

Rapportage





kwaliteitskader landt een gedeelte van de gebiedsgerichte aanpak (definiëring typering gebieden). Daarom zal eind 2022 de opdracht voor gebiedsgerichte aanpak worden herschreven (daarbij rekening houdend met de opgedane ervaring in concrete cases). De landelijke programma’s zoals het NPLG (Nationaal Programma Landelijk Gebied), Mooi Nederland en Bodem en Water sturend hebben impact op het landelijke gebied en dus ook op de opdracht van het omgevingsprogramma Landelijk Gebied. Daarom wordt de opdracht voor het omgevingsprogramma eind 2022 herschreven. De projecten die onderdeel zijn van het omgevingsprogramma landelijk gebied maar niet zijn opgenomen in van Programma 2022, zoals het project Grenzeloos meten’ of het project ‘Maatwerkversneller’ of het project ontwerpend onderzoek, etc. zullen in de herschreven opdracht ook een plek krijgen. Het omgevingsprogramma Landelijk Gebied maakt ook verbinding en samenhang met de andere omgevingsprogramma’s. In 2022 zijn de eerste gezamenlijke overleggen geweest tussen de omgevingsprogramma’s Landelijk Gebied en Venray Vergroent. Ook is verbinding gelegd met het omgevingsprogramma Wonen. Zo is tijdens het inloopcafé van december 2022 gezamenlijk gekeken naar innovatieve woonvromen in het landelijk gebied. Daarnaast wordt ook de samenhang en verbinding gezocht binnen de ambtelijke organisatie.

Op 12 juli is er een bijeenkomst geweest waarin we zijn gestart met een tour door het buitengebied. Tijdens deze toer zijn de ontwikkelingen in het landelijke gebied besproken, en de samenhang in beeld gebracht . Vervolgens zijn de doelen, processen en kaders besproken in het verleden, heden en wat er nodig is voor de toekomst.

Opdracht verloopt conform plan(ning) Opdracht moet bijgesteld worden (+ maatregel en noodzakelijk besluit)

Omgevingsprogramma Landelijk Gebied

Opdracht in gevaar (+ maatregel en noodzakelijk besluit)

Onderdelen

Status

Relatie met andere projecten

Rapportage Het omgevingsprogramma Landelijk Gebied is een omgevingsprogramma uit de omgevingswet en geeft aan hoe de doelen en de ambities uit de gemeentelijke omgevingsvisie gehaald worden. Dit omgevingsprogramma is gebonden aan het landelijk gebied waardoor er samenhang is met de thema-gerichte omgevingsprogramma’s. In 2022 heeft het rijk en provincie middels kamerbrieven en een 26 tal programma’s aangegeven de regie terug te willen nemen bij grote opgaven, zoals klimaat, natuurherstel, wateropgave, woningbouw en energie. Minister De Jonge geeft in de kamerbrief over de ruimtelijke ordening aan te willen gaan sturen op drie perspectieven te weten, landbouw en natuur, ordende netwerken voor energie en circulaire economie en leefbare steden en regio’s. Ook geeft het rijk doelen omtrent de bovengenoemde opgaven aan de provincie. Iedere provincie moet in juli 2023 aan het rijk aangeven hoe zij voornemens is, om de gestelde doelen en opgaven met betrekking tot natuurherstel- en verbetering, de wateropgave en de klimaatopgave te gaan halen. In de provincie Limburg vormen de vier gebiedsplannen de basis voor dit bod. Gemeente Venray valt samen met de gemeenten Horst a/d Maas, Peel en Maas, Leudal, Weert en Nederweert in het gebiedsplan De Peel. De gemeente wordt zowel ambtelijk als bestuurlijk betrokken bij het opstellen van het plan.

De provincie voert regie en heeft het mandaat, gemeenten kunnen adviseren en lobby voeren. Tevens zal de provincie via de ruimtelijke puzzel de opgaven uit de 26 rijksprogramma’s integraal leggen (wonen, leefbaarheid, energie, etc zijn aanvullend tov gebiedsplan). Via de NOVEX (Nationale omgevingsvisie extra) de Peel wordt er een perspectief voor de Peel en een regionale uitvoeringsagenda opgesteld, waarbij het gebiedsplan aan de Limburgse en aan de Brabantse zijde van de Peel belangrijk input is. Gezien de opgaven die er liggen weten we nu al dat de effecten van zowel de gebiedsplannen, het gebiedsprogramma (bod van de provincie aan het Rijk), het perspectief van de Novex als de ruimtelijke puzzel ook invloed hebben op het landelijk gebied in de gemeente Venray. Dit heeft dus ook invloed op ons als gemeente. Het project “Evaluatie flankerend beleid” is in 2021 – 2022 uitgevoerd en hierover werd (raadsavond) en wordt (RIB) u geïnformeerd. De problematiek in het landelijk gebied houdt niet op bij de gemeentegrens en is ongeveer gelijkwaardig voor de gemeenten Peel en Maas en Horst aan de Maas. De afstemming met deze gemeenten is zowel ambtelijk als bestuurlijk 2022 versterkt.

Omgevingsprogramma Landelijk Gebied

Activiteiten en planning

Evaluatie ruimteljik beleid is in 2021/2022 uitgevoerd en aan uw raad gerapporteerd. Inloopcafé: Sinds 2021 zijn we binnen het omgevingsprogramma Landelijk Gebied in gesprek met inwoners en ondernemers via het inloopcafé. In 2022 zijn 5 bijeenkomsten georganiseerd. 19 januari 2022: de aanwezigen zijn digitaal in overleg gegaan over het thema gezondheid binnen het project “Nadere duiding en definiëring gezond Venray” 28 maart 2022: In Ysselsteyn is een toelichting gegeven over het project evaluatie van het huidige beleidskader. Tevens is er gesproken over de toekomst van het landelijk gebied en de diversiteit van verschillende gebieden. 17 mei 2022: In Oostrum zijn de aanwezigen geïnspireerd door de trekkers van het innovatiecentrum in Weert, het duurzaamheidspark Feed and Food Production in Oss, het project het circulaire varken en My Pro en door een innovatieve Venrayse ondernemer die bezig is met de vierkantsverwaarding van rabarber. 6 juli 2022: gesprekken met experts over het thema binnen het project Nadere duiding en definiëring gezond Venray over positieve gezondheid, milieu aspecten, veiligheid en natuur, water en klimaat. 8 december 2022: In Vredepeel gaat de bijeenkomst over aan welke woonvormen in het landelijk gebeid behoefte is waarbij ook rekening gehouden wordt met de grote vraag naar zorg voor elkaar in de toekomst.

Deze bijeenkomst wordt in samenwerking met het omgevingsprogramma Wonen georganiseerd. Er zijn 3 raadsavonden georganiseerd (16 februari, 20 juni en 19 september 2022) waarin uw raad is geïnformeerd over respectievelijk het uitgevoerde project evaluatie huidige beleidskaders, het project nadere duiding en definiëring gezond en veilig Venray, update laatste ontwikkelingen en kringlooplandbouw. Op 17 november is de eerste raadwerkgroep van start gegaan, waarin werkafspraken zijn gemaakt, de laatste update omtrent het Nationaal programma Landelijk Gebied is gedeeld en de leden zijn meegenomen in het project Ruimtelijk Kwaliteitskader. Vanwege priortering is de keuze gemaakt om de projecten niet tegelijk in 2022 te starten, maar er is een volgordelijkheid in aangebracht.

  

Omgevingsprogramma Landelijk Gebied

Ruimtelijk kwaliteitskader, datamonitoring, nadere duiding en definiëring gezond en veilig Venray lopen De eerste pilot van de gebiedsgerichte aanpak is in 2022 opgestart en wordt in 2023 afgerond De samenwerking met de gemeenten Horst aan de

  

Maas en Peel en Maas in de ruimtelijke opgaven is versterkt Er is in de regio ervaring opgedaan met ontwerpend onderzoek . De regionale projecten ‘Grenzeloos meten’ en ‘Maatwerkversneller’ zijn opgestart in 2022 De gemeente Venray neemt deel in gebiedsplan “de Peel” (onderdeel van het Limburgs Programma Landelijk Gebied) en de Novex (gebied De Peel”.

Vaststelling van het Omgevingsprogramma Landelijk Gebied 2022 met betrekking tot de Koers 2022 in de gemeenteraad van 14 december 2021 De Uitvoering 2022 is door het college in november 2021vastgesteld. Programma 2de fase wordt in 2022 opgesteld. Gezien de volgordelijkheid van de uitvoering van de projecten uit het omgevingsprogramma Landelijk Gebied 2022 en de opgaven die vanuit het Rijk en de provincie naar de gemeente komen, zal de 2de fase later opgestart worden. De opdracht voor het omgevingsprogramma landelijk gebied zal eind 2022 / begin 2023 eerst worden aangepast voordat begonnen wordt met de 2de fase.

Financiën (en evt. afwijkingen)

De kosten t/m 2022 zijn gedekt door het eerder aangevraagde incidentele budget. Vanaf 2023 is vanuit de MUIP en het Collegeprogramma het extra benodigd budget opgenomen. Daarmee zijn de financiële middelen voor de komende jaren beschikbaar. Voor de werkzaamheden die voor 2022 gepland stonden en verschuiven naar 2023 zal bij de jaarrekening 2022 een (verdere) budgetoverheveling worden opgenomen. Begroting 2022 €

Capaciteit (en evt. afwijkingen)

Risico’s

Realisatie €

Prognose

Voor het omgevingsprogramma is 1,1 fte beschikbaar voor de begeleiding van het omgevingsprogramma op inhoud en proces (daarbij zijn de projecten niet meegenomen). In de MUIP 2022 en in het collegeprogramma is ook budget opgenomen voor extra ondersteuning in de diverse projecten uit het omgevingsprogramma LG. Er komt zoveel tegelijk af op het landelijk gebied en niet alles kan gelijktijdig opgepakt worden. Er moeten keuzes gemaakt worden. Dit kan onrust veroorzaken. Door duidelijk de prioritering en de aanpak te communiceren wordt geprobeerd duidelijkheid te scheppen. Daarnaast zullen de verwachtingen m.b.t. participatie duidelijk gecommuniceerd gaan worden, anders kunnen verwachtingen bij de partijen verschillend zijn. De transitie van de vele opgaves in het landelijk gebied gaat pijn doen. Pijn bij ondernemers, pijn bij burgers, pijn bij de gemeente. De pijn wordt veroorzaakt door o.a. de

Omgevingsprogramma Landelijk Gebied

extra kosten die noodzakelijk zijn voor veranderingen door te kunnen voeren, bestaande activiteiten die niet meer of op een andere manier of op een andere locatie uitgevoerd moeten worden, de verandering in ons gedrag en Deze pijn kan zorgen dat mensen de hakken in het zand zetten, geen perspectief meer zien en/of de barricade opgaan. Hier moet begrip voor zijn.

De nationale opgave m.b.t. natuurherstel- en verbetering, de klimaatopgave, de wateropgave, het landgebruik, de stikstofreductie, de transitie naar kringlooplandbouw hebben enorme impact op het landelijk gebied. Dit is ook al te merken aan de weerstand die ontstond na bekendmaking van de startnotitie van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Het mandaat van deze opgave ligt bij het Rijk en de provincies. Omdat de gebiedskennis bij de gemeente ligt en de uitvoering ook landt in de gemeente is betrokkenheid bij het opstellen van deze plannen essentieel. De doelen die gehaald moeten worden liggen hoog waardoor de keuzes die gemaakt worden grote impact hebben. Dit kan weerstand oproepen.

Communicatie en burgerparticipatie

Besluitvorming en overige informatie

De stuurgroep heeft op 17 november 2022 het dynamische communicatieplan vastgesteld. In 2022 wordt de eerste nieuwsbrief Landelijk Gebied uitgebracht worden.

14 december 2021: Door de gemeenteraad is het onderdeel Koers uit het Omgevingsprogramma Landelijk Gebied 2022 vastgesteld

Opdracht verloopt conform plan(ning) Waarschuwing, corrigerende actie vereist Onmiddellijk corrigerende actie vereist

Omgevingsprogramma Landelijk Gebied