Programmabegroting 2026-2029 def 2
Tekst van het document
Programmabegroting 2026
Inclusief meerjarenbegroting 2027-2029
Gemeente Venray 16-09-2025
2
Aanbiedingsbrief
Hierbij bieden wij u de begroting 2026 aan. In deze begroting geven we per programma inzicht in de financiële plannen voor de periode 2026-2029. De basis hiervoor is de kadernota 2026, vastgesteld op 2 juli. De keuzes uit die nota zijn verwerkt in deze begroting. Politieke en maatschappelijke context We leven in een onzekere en onrustige tijd. De politieke spanningen en grote maatschappelijke en ruimtelijke uitdagingen vragen om duidelijk en stabiel bestuur. De komende verkiezingen – zowel landelijk als lokaal – kunnen invloed hebben op ons gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan in de komende jaren. Actuele ontwikkelingen In de kadernota 2026 hebben we al een aantal belangrijke ontwikkelingen genoemd die financiële gevolgen hebben voor Venray. Zo gaat er komend jaar veel geld naar de opdracht om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een goede werkplek met ontwikkelkansen te bieden. De Regionale Uitvoeringsdienst (RUD), die zich bezighoudt met vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu, gaat over in een nieuwe regionale Omgevingsdienst. Binnen het sociaal domein stijgen de zorgkosten. Dit komt door nieuwe prijsafspraken met zorgaanbieders. Ook in het ruimtelijk domein zien we (financiële en niet-financiële) uitdagingen.
Zoals problemen met het elektriciteitsnet, de stikstofproblematiek, het behoud van waterkwaliteit en de discussie over spuitzonering. Daarnaast willen we een stevige bijdrage leveren aan de woningbouwopgave. De raad heeft hiervoor al verschillende gebieden aangewezen en ook locaties voor bedrijventerreinen zijn vastgesteld. Voor het eerst hebben we in deze begroting de verwachte kosten opgenomen voor het verwerven van grond en het voorbereiden van de ontwikkeling van deze gebieden. We verwachten tot en met 2029 ruim € 60 miljoen te moeten investeren, waarvoor extra financiering nodig is. Dit legt extra druk op het meerjarenperspectief en heeft gevolgen voor onze schuldenpositie. Daardoor vallen we mogelijk in een hoger risicoprofiel, wat kan leiden tot strengere accountantscontrole en toezicht door de provincie. Ondanks de financiële risico’s kiest het college er bewust voor om te investeren in de realisatie van nieuwe woonwijken. Extra middelen van het Rijk Jaarlijks komt er vanuit het Rijk een mei-, september- en decembercirculaire. Deze circulaires hebben financiële gevolgen voor de gemeentelijke meerjarenbegroting. Via een raadsinformatiebrief bent u al geïnformeerd over de meicirculaire 2025. De financiële gevolgen hiervan zijn verwerkt in deze begroting. De septembercirculaire is bij het aanbieden van deze begroting nog niet ontvangen.
De impact hiervan is nog niet in te schatten. Financieel beeld Voor 2026 is de begroting net sluitend. Op het eerste oog lijkt er ook voor 2027 een sluitende begroting te zijn. Echter, als we kijken naar de richtlijnen die de provincie stelt, moeten we concluderen dat we in 2027 de rode cijfers induiken. Dat komt omdat de provincie voorschrijft dat we incidenteel ontvangen middelen niet mogen inzetten voor structurele uitgaven. Vanaf 2027 verwachten we forse oplopende tekorten. De situatie is zorgwekkend. Scherpe keuzes zijn noodzakelijk om de meerjarenbegroting sluitend te maken. Nieuwe plannen, wensen en uitgaven hebben direct impact op bestaande afspraken uit het coalitieakkoord. Het is essentieel dat raad, college, ambtelijke organisatie, samenleving, partners en andere overheden zich bewust zijn van de zorgwekkende financiële situatie. We blijven via de VNG in gesprek met het Rijk over een eerlijke verdeling van taken en middelen. Gemeenten moeten realistisch begroten en het Rijk moet zorgen voor voldoende compensatie. We verwachten dat het huidige demissionaire kabinet op dit punt weinig meer zal bewegen. Daarom hopen we op duidelijke keuzes van een nieuw kabinet.
3
De uitwerking van de kadernota 2026, de gevolgen van de meicirculaire 2025 en de verwerking van nieuw genomen besluiten resulteert in het volgende meerjarenperspectief 2026-2029: Bedragen x € 1.000 Meerjarenbegroting 2026 – 2029 Structureel begrotingssaldo (richtlijn provincie)
2026
2027
2028
2029
1.019
159
-5.034
-6.313
201
-538
-5.586
-6.945
Leeswijzer Een beknopt overzicht van de grootste begrotingsaanpassingen vindt u in de inleiding. Voor een overzicht op hoofdlijnen hebben we de begroting grafisch weergegeven in een afbeelding. Hierop staan de inkomsten en uitgaven van het komend jaar van de programma’s Leven, Wonen, Werken en Besturen. Verder ziet u in een oogopslag hoeveel onze inwoners het komend jaar gemiddeld betalen aan de onroerendezaakbelasting, rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Deze afbeelding staat in hoofdstuk 1. Als college bieden wij u deze meerjarenbegroting aan met een realistische blik op de toekomst.
Het college van burgemeester en wethouders van gemeente Venray.
4
Vaststellingsbesluit
De raad van de gemeente Venray, Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 16 september 2025; Besluit: 1.
De programmabegroting 2026 inclusief de meerjarenbegroting 2027-2029 vast te stellen.
2.
In te stemmen met het Meerjarig Uitvoerings- en InvesteringsProgramma 2026-2029 (MUIP 2026-2029).
3.
In te stemmen met de in programmabegroting 2026-2029 verwerkte (investerings-) budgetten zoals opgenomen in paragraaf H investeringen.
4.
Per subsidieregeling voor het jaar 2026 een subsidieplafond vast te stellen zoals opgenomen in bijlage 5.
Aldus besloten in de openbare vergadering van 4 november 2025. , raadsgriffier
5
Inhoud Aanbiedingsbrief ..................................................................................................................3 Vaststellingsbesluit ...............................................................................................................5 Inhoud ................................................................................................................................6 Inleiding..............................................................................................................................8 Begroting in één oogopslag.................................................................................................. 10 1. Beleidsbegroting ............................................................................................................. 11 1.1 Programma's ................................................................................................................ 11 Leeswijzer programma's .................................................................................................. 11 Programma 1 LEVEN ....................................................................................................... 12 Programma 2 WONEN .....................................................................................................
29 Programma 3 WERKEN .................................................................................................... 39 Programma 4 BESTUREN ................................................................................................. 46 1.2 Paragrafen ................................................................................................................... 56 Inleiding Paragrafen ........................................................................................................ 56 Paragraaf A. Lokale heffingen ........................................................................................... 56 Paragraaf B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing........................................................ 68 Paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................... 78 Paragraaf D. Financiering ................................................................................................. 85 Paragraaf E. Bedrijfsvoering ............................................................................................. 91 Paragraaf F. Verbonden partijen ....................................................................................... 97 Paragraaf G. Grondbeleid ............................................................................................... 115 Paragraaf H.
Investeringen............................................................................................. 118 Paragraaf I. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid ................................................... 119 2 Financiële begroting ....................................................................................................... 120 2.1 Inleiding ................................................................................................................. 120 2.2 Baten en lasten 2026 - 2029 ........................................................................................ 122 Recapitulatie baten en lasten .......................................................................................... 122 Analyse afwijkingen....................................................................................................... 125 2.3 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................ 136 2.4 Geprognosticeerde Balans en toelichting ....................................................................... 139 2.5 Financiële uitgangspunten ............................................................................................ 144 2.6 Bijlage bij de begroting ................................................................................................ 146 Bijlage 1.
BBV Indicatoren ............................................................................................. 146 Bijlage 2. Totaaloverzicht MUIP ....................................................................................... 150 Bijlage 3. Taakvelden per programma ............................................................................. 155 Bijlage 4. Overzicht EMU-saldo ....................................................................................... 160 Bijlage 5. Subsidies ....................................................................................................... 161 Bijlage 6. Opbouwtabel gemeentefonds ........................................................................... 162 6
Bijlage 7. Lijst met afkortingen ....................................................................................... 164
7
Inleiding In de programmabegroting 2026 worden de kaders op programmaniveau vastgelegd. Met de vaststelling van deze kaders kan het college uitvoering geven aan het beleid in 2026 en de speerpunten en overige ontwikkelingen gaan uitvoeren. Opbouw Voor u ligt het boekwerk programmabegroting 2026 inclusief meerjarenbegroting 2027-2029. Een samenvatting van de belangrijkste onderdelen is opgenomen in de afbeelding “Begroting in één oogopslag”. De programmabegroting is verdeeld in een beleidsbegroting en in een financiële begroting. In de beleidsbegroting zijn de volgende onderdelen opgenomen: 1. De programma’s, leven, wonen, werken en besturen. Hierin is per programma opgenomen wat de gemeente wil bereiken, de zogenoemde opdrachten. Tevens staan opgenomen welke activiteiten de gemeente in de komende periode hiervoor wil gaan uitvoeren en in welk jaar. Tot slot is aangegeven wat de te verwachten kosten zullen zijn. 2. De paragrafen, met daarin gebundelde informatie over thema’s. Het gaat vooral om de beleidslijnen van het beheersproces waarbij sprake kan zijn van een grote financiële of politieke betekenis. Daarnaast kan sprake zijn van een aanzienlijk belang voor de realisatie van programma’s. In de financiële begroting zijn baten en lasten voor 2026 tot en met 2029 opgenomen, evenals een geprognosticeerde balans. De programmabegroting sluit af met 7 bijlagen: 1. BBV indicatoren.
2. Totaaloverzicht MUIP. 3. Taakvelden per programma. 4. Overzicht EMU-saldo. 5. Subsidieplafonds. 6. Opbouwtabel gemeentefonds. 7. Lijst met afkortingen.
8
Analyse begrotingsresultaat op hoofdlijnen. In onderstaand overzicht worden de grootste begrotingsaanpassingen in hoofdlijnen uiteengezet. Na de kadernota 2026 zijn de door de raad goedgekeurde raadsvoorstellen weergegeven onder de wijzigingen voor begroting. De meicirculaire 2025 zorgt voor de grootste meerjarige positieve aanpassing. De negatieve meerjarige aanpassing wordt veroorzaakt door de wijzigingen in tarieven in het sociaal domein. Bedragen x € 1.000
2026
2027
2028
2029
Kadernota 2026 Meerjarenperspectief incl MUIP
307
38
-4.475
-4.280
Wijzigingen voor begroting 2026
149
138
128
144
Stand voor begroting
456
176
-4.347
-4.136
Gemeentefonds meicirculaire
1.669
2.081
2.329
2.810
Autonome ontwikkelingen begroting 2026
2.495
1.988
1.504
408
22
-36
-76
-141
Wettelijke taak begroting 2026
-3.777
-4.355
-4.517
-4.695
Kapitaallasten begroting 2026
161
312
81
-552
Nieuw beleid begroting 2026
-7
-7
-7
-7
1.019
159
-5.034
-6.313
Indexering begroting 2026
Meerjarenbegroting 2026 - 2029
Een nadere toelichting op de analyse van de afwijkingen tussen het begrotingsresultaat jaarschijf 2026 (begroting 2025) en de begroting 2026 is opgenomen bij 2.2. Baten en Lasten 2026-2029, analyse afwijkingen. De wijzigingen zijn op programmaniveau toegelicht. Voor de provincie is het structureel en reëel sluitend zijn van de begroting de belangrijkste toets. Het is een vereiste om voor het eerste of het laatste begrotingsjaar een structureel sluitende begroting in te dienen. Om het structurele begrotingssaldo te bepalen wordt bovenstaand saldo gecorrigeerd met incidentele baten en lasten. In onderstaand overzicht is het structurele begrotingssaldo weergegeven. Voor 2026 beschikken we over een positief saldo.
Samenvatting structurele exploitatieruimte 2026-2029 (bedragen x € 1.000) 2026 Omschrijving Totaal lasten (exclusief toevoeging reserves) Totaal baten (exclusief toevoeging reserves)
2027
2028
2029
Bedrag
Som Bedrag
Som Bedrag
Som Bedrag
182.665
186.148
189.308
194.754
178.526
Resultaat voor mutatie reserves
181.923 -4.139
182.313 -4.225
Som
187.076 -6.995
-7.678
Toevoegingen aan reserves
362
362
362
362
Onttrekkingen aan reserves
5.520
4.746
2.323
1.727
Saldo mutaties reserves
5.158
4.384
1.961
1.365
Begrotingssaldo Incidentele lasten (inclusief mutaties reserves) Incidentele baten (inclusief mutaties reserves)
1.019
159
-5.034
-6.313
4.773
3.492
1.259
601
5.591
4.189
1.811
1.233
Saldo incidentele baten en lasten
818
697
552
632
Structureel begrotingssaldo % structureel evenwicht (van totaal baten)
201
-538
-5.586
-6.945
0,11%
-0,30%
-3,06%
-3,71%
9
Begroting in één oogopslag
10
1. Beleidsbegroting 1.1 Programma's Leeswijzer programma's
De beleidsbegroting is opgebouwd conform de drie W-vragen: 1.1 Wat willen we bereiken? 1.2 Wat gaan we daarvoor doen? 1.3 Wat mag het kosten? In de programmabegroting wordt opgenomen wat de plannen zijn voor 2026. In de programmabegroting 2026 is per (deel) programma een tactische opgave (4 tot 6 jaar vooruit) geformuleerd onder “wat gaan we daarvoor doen?”. Deze tactische opgave komt uit het collegeprogramma 2022-2026. De speerpunten/ontwikkelingen onder “wat gaan we daarvoor doen?” zijn in tabelvorm opgenomen. De header van de tabel ziet er als volgt uit: Activiteit uit het collegeprogramma 2022 - 2026
Gereed in
Toelichting
Onder het eerste kopje staan activiteiten die opgenomen zijn in het collegeprogramma 2022-2026. Onder het kopje "Gereed in" staat vermeld in welk jaar de activiteit naar verwachting gereed is. Indien activiteiten naar verwachting gereed zijn in de periode oktober tot en met december 2025 zijn deze niet zichtbaar gemaakt. In de toelichting staat vermeld wat er opgepakt gaat worden inzake de activiteit. Tot slot staat bij de vraag: “Wat mag het kosten?” een tabel met de realisatie van 2024, de raming van 2025 en de raming van de voorliggende begroting 2026 en de daarbij horende 3 jaren van de meerjarenraming (2027 tot en met 2029). De analyse betreffende de afwijking tussen de voorliggende begroting en jaarschijf 2026 van de begroting 2025 is opgenomen in de financiële begroting onder paragraaf 2.2 Baten en lasten 2026-2029 toegelicht. In navolging van de BBV is het verplicht om een aantal indicatoren op te nemen. Deze BBVindicatoren zijn in aparte tabellen opgenomen in bijlage 1. De gegevens zijn op 15-7-2025 overgenomen van de website ‘waarstaatjegemeente.nl’. De header van de tabel BBV indicatoren ziet er als volgt uit: Indicator Periode Venray 25.000- Nederland Bron (BBV) 50.000
Beschrijving
11
Programma 1 LEVEN Onze ambitie voor programma Leven Wij geloven in het uitgangspunt dat voorkomen beter is dan genezen, dus zetten wij vol in op preventie. Wij werken aan een inclusieve Venrayse samenleving waarin iedereen naar vermogen mee kan doen. Wij doen een beroep op onze inwoners, hun omgeving én onze partners zoals (zorg)aanbieders om eigen verantwoordelijkheden te nemen en de eigen krachten in te zetten. Belemmeringen die het meedoen in de weg staan nemen wij zoveel mogelijk weg. Wij bieden ondersteuning aan onze inwoners die dat echt nodig hebben. Algemeen Een duurzame en gezonde Venrayse samenleving betekent voor ons dat iedereen, inwoners en partners, naar vermogen meedoet en participeert. De kracht van de Venrayse samenleving geldt hierbij als uitgangspunt. Steeds hebben we daarbij een inclusieve samenleving voor ogen. Iedereen moet mee kunnen doen. Deze transformatiegedachte is verwoord in de kadernota Sociaal Domein: de volgende stap.
In de kadernota zijn per bouwsteen een aantal basisindicatoren benoemd. In de uitwerking per bouwsteen is door middel van pictogrammen bij de verschillende basisindicatoren aangegeven welke beweging wij verwachten. Dus stijging, daling of gelijk. De kleuren zijn gebaseerd op de huisstijl en geven geen waarde aan de beweging die we nastreven. Die waarde wordt in de begeleidende tekst toegelicht. Gedetailleerde verantwoording over de indicatoren vindt plaats via de rapportage sociaal domein. De rapportage sociaal domein verschijnt ieder half jaar.
12
In 2021 is de Kadernota Sociaal Domein verder uitgewerkt in een Uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma geeft concrete invulling aan de beweging die wordt beschreven in de Kadernota Sociaal Domein. Hiermee worden de randvoorwaarden geschapen en wordt de organisatie zodanig ondersteund in haar doorontwikkeling, dat de doelstellingen en effecten uit de Kadernota gerealiseerd worden. Voor het uitvoeringsplan is in 2024 een nieuw procesplan vastgesteld waarbij de focus ligt op de onderdelen omgeving, gedrag en houding en toegang. Deze zullen in samenhang de komende jaren worden opgepakt. Trends, ontwikkelingen en uitgangspunten Toenemende druk op het vangnet In de monitor sociaal domein over het jaar 2024 zien we dat de gesignaleerde stijging van het aantal cliënten in 2023 in 2024 is gestabiliseerd. Over 2024 is een behoorlijke daling zichtbaar van het aantal cliënten binnen Jeugd, Participatie en Schuldhulp maar een stijging bij Leerlingenvervoer en WMO. De wachtlijstproblematiek is ondanks diverse acties toch weer gaan oplopen. Hierdoor is er zeker bij jeugd sprake van een vertekend beeld. Naast de aantallen voorzieningen spelen ook de nieuwe kostprijzen vanaf 2026 een rol van betekenis. Versterken omgeving In 2024 zijn we gestart met een nieuwe opdracht voor het versterken van de omgeving.
Er zijn veel plannen en ontwikkelingen die gericht zijn op gezondheid, preventie en het versterken van het netwerk en de omgeving van onze inwoners. De urgentie is groot om hierop in te zetten, want ons zorgstelsel staat onder druk. Het voorkomen van gezondheidsproblemen en het versterken van de omgeving zijn belangrijk om de kwaliteit, toegankelijkheid en houdbaarheid van het zorgstelsel in de toekomst te kunnen waarborgen. In deze opdracht pakken we deze plannen en ontwikkelingen in samenhang op vanuit de overkoepelende paraplu en de beweging van het versterken van de omgeving én in samenwerking met inwoners en onze partners uit het sociaal domein. De ervaringen uit IJsland leren ons dat deze beweging een lange termijnproces van circa 30 jaren is en dat betekent dat we een lange termijn commitment van onze partners vragen. Tegelijkertijd zien we dat de financiën en budgetten die beschikbaar zijn voor preventie, gezondheid en het versterken van de omgeving vaak bestaan uit tijdelijke middelen (zoals de specifieke uitkering voor het preventieakkoord en de brede specifieke uitkering (brede SPUK-regeling)).
13
We (onze inwoners, partners en wij als gemeente) committeren ons aan een lange termijn beweging, wetende dat de (financiële) investeringen die we met elkaar op de korte termijn doen ook op de lange termijn (financieel) geborgd moeten worden. Dit vraagt mogelijk om extra financiële middelen vanuit de gemeente, als blijkt dat de tijdelijke rijksmiddelen vanaf 2027 niet langer beschikbaar zijn. Nieuwe toegang In 2026 werken we verder aan de toegang voor het sociaal domein, samen met partners. Het is onderdeel van het uitvoeringsprogramma sociaal domein waarin ook de trajecten Houding & Gedrag en Versterken omgeving zijn opgenomen. Doel is om samen met onze partners te komen tot een laagdrempelige toegang waar onze inwoners met hun hulpvraag terecht kunnen. Daarbij kijken we bij het zoeken naar een oplossing naar de brede hulpvraag en zoeken we naar een gedegen oplossing. Waarbij we in eerste instantie en zoveel mogelijk een beroep doen op de eigen kracht van de inwoner en zijn omgeving. We wijzen de weg in de omgeving en helpen zo de hulpvraag op te lossen. Lukt dat niet zelfstandig dan zijn maatwerkvoorzieningen nodig. Soms enkelvoudig en soms meervoudig en complex. De nieuwe toegang is bovenal een manier van werken waarbij we zo breed mogelijk kijken naar de hulpvraag van de inwoner waarbij we ondersteuning bieden die aansluit bij de behoefte en een duurzame oplossing biedt.
Omgekeerde verordening Vanaf 2025 zijn we gestart met de omgekeerde verordening binnen het sociaal domein. Dit is één verordening voor het hele sociale domein. Deze nieuwe verordening is weliswaar opgebouwd volgens de wetten en regels maar gaat qua opzet uit van de hulpvraag van de inwoner. Deze verordening is in begrijpelijke taal geschreven en is voor onze organisatie een hulpmiddel om nog integraler te kunnen werken. In het eerste half jaar van 2026 wordt de omgekeerde verordening geëvalueerd. Hervormingsagenda Jeugd Het doel van de hervormingsagenda is tweeërlei: 1. Betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is; 2. Een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. Over de hervormingsagenda jeugd hebben gemeenten en rijk in 2023 overeenstemming bereikt en is een implementatieplan vastgesteld. Dit betekent dat we de komende jaren aan de slag kunnen, lokaal alsook regionaal, om de eerdergenoemde doelen te halen. Een commissie van deskundigen volgt de uitvoering van de maatregelen en de gepleegde inspanningen en heeft in januari 2025 een advies gegeven, waarbij onder andere ook aandacht was voor de ontwikkeling van het uitgavenpatroon in relatie tot het afgesproken meerjarenperspectief en het risico dat partijen dragen. Dit advies is grotendeels overgenomen door het kabinet en verwerkt in de meicirculaire 2025.
De uitdagingen op het terrein van jeugd zijn er echter niet minder op geworden. Voor 2028 ligt er een nog grotere opgave in kostenbesparingen. In regionaal verband wordt er al gewerkt aan de implementatie van de hervormingsagenda jeugd, door middel van het regionale implementatieplan. Hiervoor is onlangs een projectleider aangetrokken. Verder houden wij in het inkooptraject voor de jeugdhulp ook rekening met de ontwikkelingen uit de hervormingsagenda jeugd. Huisvesting van asielzoekers en andere doelgroepen. Asiel In juni 2024 is besloten de evenementenhal weer in te laten richten als noodopvangvoorziening. Tijdens de raadsvergadering van 24 september 2024 besloot de gemeenteraad de zoektocht naar een permanent asielzoekerscentrum toch door te laten gaan. In de raadsvergadering van 24 juni 2025 heeft de gemeenteraad besloten om na de zomer van 2026 te starten met de verkenning voor de realisatie van een asielzoekerscentrum. Daarvoor ligt de focus op menswaardige huisvesting voor Oekraïners, internationale werknemers, statushouders, de noodopvang en aandacht voor forensisch en psychiatrisch zorglandschap, met hierbij zorgvuldige communicatie/participatie en de voorbereiding evaluatie van de noodopvang. Deze resultaten worden meegenomen in de analyse voor de opdracht asielzoekerscentrum in de zomer van 2026 en dient als fundament voor het plan van aanpak met tijdspad.
14
Oekraïne De huidige regeling loopt tot maart 2026, en is sinds het uitbreken van de oorlog telkens met één jaar verlengd. In maart 2026 is de regeling 4 jaar van kracht. Indien er geen (of niet tijdig) een passende Europese oplossing komt voor het verblijfsrecht, heeft een werkgroep terugkeer & verblijf een “Nationale Terugvaloptie”(NTO) opgesteld in opdracht van het ministerie van Asiel en Migratie. Verwacht wordt dat de Raad van de Europese Unie besluit om de RTB te verlengen tot 4 maart 2027. Dit betekent dat de NTO per 4 maart 2027 in werking treedt. Er is nog geen politieke keuze gemaakt of deze NTO wordt geïmplementeerd en onder welke voorwaarden. Tot die tijd blijft de gemeente verantwoordelijk voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) In 2022 is het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorgakkoord vastgesteld. In het GALA zijn afspraken gemaakt op het gebied van gezondheid en welbevinden. Het financieel arrangement onder het GALA, en ook onder het Hoofdlijnen Sportakkoord II is één nieuwe brede specifieke uitkering (SPUK). Via de SPUK zou er voor gemeenten in deze kabinetsperiode circa € 300 miljoen per jaar beschikbaar zijn en € 195 miljoen per jaar structureel.
Inmiddels wil het rijk via het afwegingskader specifieke uitkeringen deze uitkering per 2027 overhevelen naar het gemeentefonds met een budgetkorting van 10%. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. In het IZA is afgesproken dat er voor gemeenten jaarlijks maximaal € 150 miljoen structureel beschikbaar wordt gesteld voor concrete plannen om de IZA-doelen – die mede gericht zijn op gezondheidsbevordering – te verwezenlijken. De gesprekken tussen het rijk en gemeenten over het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), waarin wordt ingezet op een verbreding, intensivering en concretisering van het IZA zijn stopgezet n.a.v. de recente politieke ontwikkelingen. Als er met een nieuw kabinet aan een nieuw zorgakkoord gewerkt wordt, dan zal gelijkwaardigheid tussen rijk, gemeenten en zorgverzekeraars uitgangspunt blijven en zal ook de VNG inzetten op een structurele en substantiële verschuiving van middelen van zorg naar het sociaal domein en de sociale basis. Kunst en cultuurnota De huidige kunst en cultuurnota kent een looptijd van 2022-2025. Als gevolg van prioritering wordt in 2026 de oude nota geëvalueerd en de nieuwe nota opgesteld. Inkomensafhankelijke bijdrage WMO In de meerjarenbegroting was rekening gehouden met de invoering van een inkomensafhankelijke bijdrage per 2026.
Nu de inkomensafhankelijke bijdrage opnieuw wordt uitgesteld naar het jaar 2027 moeten de hogere inkomsten eigen bijdrage weer worden terug gebracht naar het oude niveau. Inmiddels is de inkomensafhankelijke bijdrage WMO controversieel verklaard wat de kans op uitstel vergroot. Dorpsondersteuner Na de succesvolle pilot in Ysselsteyn bestaat per 2024 ook voor de overige dorpen de mogelijkheid om een subsidieverzoek voor een dorpsondersteuner in te dienen. Inmiddels is er aan zes dorpen subsidie verleend, is één aanvraag in behandeling en is er nog één dorp die aangekondigd heeft in 2025 nog een subsidieverzoek in te dienen. Als gevolg van deze ontwikkeling is het subsidieplafond voor de subsidieregeling ondersteuning en zorg opgehoogd. Uitvoering WSW en Participatiewet In het kader van de opdracht iedereen doet mee heeft het college in maart 2025 besloten om te komen tot een hernieuwde inrichting van de uitvoering Participatiewet en WSW. De businesscase laat zien dat ingeschatte kosten van de exploitatie passen binnen de huidige meerjarig begrote budgetten. Wel moet dekking worden gezocht voor de incidentele kosten in verband met de opheffing van de NLW NV en GR. Deze vallen grotendeels in 2026 en zijn ook nog sterk afhankelijk van verder te maken keuzes.
In september 2025 is door uw raad een besluit genomen over de financiële gevolgen in relatie tot de toekomst van de NV en de GR. De uiteindelijke baten en kosten moeten blijken na opheffing. Verder is in 2025 gestart met de deelopdrachten WSW en beschut werk en opstellen implementatieplan inrichting en uitvoering Participatiewet. Beiden opdrachten kennen nog een doorloop in 2026.
15
Inkoop sociaal domein Per 1 januari 2026 is er sprake van een nieuwe inkoop in het sociaal domein. Op basis van evaluatie zijn bestaande contracten verlengd of heeft een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden. Dit heeft ook tot gevolg dat er per 1 januari 2026 sprake is van nieuwe tarieven met aanzienlijke verhogingen per segment/product. Ook is gekozen voor een andere systematiek (PxQ in plaats van trajectfinanciering). Wij zijn wettelijk verplicht om reële tarieven te betalen voor onze Jeugd- en Wmo-maatwerkvoorzieningen. Uit het kostprijsonderzoek is gebleken dat alle tarieven per 1 januari 2026 aanzienlijk verhoogd moeten worden. De budgetten 2026 zijn hierop aangepast. Regiovisie Geweld in Afhankelijkheidsrelaties In 2024 heeft de regio Noord- en Midden Limburg (14 gemeenten) samengewerkt aan het opstellen van een nieuwe regionale visie op de aanpak van Geweld in Afhankelijkheidsrelaties. Hierbij is ook een programmaplan opgesteld. In de loop van 2025 zullen beiden worden vastgesteld. De nieuwe regiovisie en programmaplan zijn opgesteld omdat een nieuw landelijk programma (Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming) werd uitgevoerd, waar onze regio bij aan moet sluiten. Daarnaast bleek uit de Cohortstudie van Verwey Jonker naar de aanpak van Geweld in Afhankelijkheidsrelaties dat de regio Noord- en Midden Limburg achterliep op de rest van Nederland.
Een nieuw plan was hard nodig. De nieuwe visie en het programmaplan richten zich vooral op het versterken van de toegang tot hulp (Jeugdwet, WMO en Participatiewet) in hun rol bij het signaleren en stoppen van Geweld in afhankelijkheidsrelaties en de samenwerking tussen de verschillende ketenpartners in de aanpak van Geweld in Afhankelijkheidsrelaties. Met het verschijnen van de meicirculaire werd duidelijk dat de rijksbijdrage Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming vervalt. De kosten voor gemeenten stijgen. Onderhoud van gemeentelijke gebouwen In 2019 is de onderhoudsstaat van de gemeentelijke gebouwen in beeld gebracht. Op basis hiervan zijn meerjarenonderhoudsplannen (MJOP's) opgesteld en zijn de financiële gevolgen voor de onderhoudsvoorzieningen doorgerekend en herijkt. In 2024 zijn de onderhoudsplannen geactualiseerd op basis van de uitgevoerde onderhoudsactiviteiten en kostenstijgingen. In 2026 wordt gestart met de voorbereiding van een grootschalige actualisatie van de onderhoudsplannen voor al het gemeentelijk vastgoed.
16
Deelprogramma 1.1 OMGEVING Wat willen we bereiken? Algemeen De door de gemeenteraad vastgestelde ‘Kadernota Sociaal Domein: De volgende stap’ blijft voor ons de basis waarop we verder bouwen. De Kadernota richt zich op het gehele sociaal domein: WMO, de Jeugdwet en de Participatiewet, maar ook sport, onderwijs, maatschappelijke dienstverlening, gezondheid, schulddienstverlening, sociaal cultureel werk, leefbaarheid en kunst en cultuur. Ook de thema’s preventie en inclusieve samenleving, waarvoor we vanuit het Samenwerkingsakkoord extra aandacht vragen, vinden een stevige basis in de Kadernota. Gezondheid (incl. sport) en Zorg Gezondheid is een belangrijk thema binnen het sociale en ruimtelijke domein. We zetten in op een gezonde en veilige leefomgeving en stimuleren beweging en een gezonde leefstijl. In onze gemeente willen we een aanbod van zorg dicht bij huis dat aansluit bij de zorgbehoeftes van onze inwoners. De gemeente gaat niet altijd zelf over deze voorzieningen, maar we kunnen wel een belangrijke rol spelen in het behoud en het versterken van het voorzieningenniveau. Dat doen we door in gesprek te blijven en samen te werken met relevante partners steeds met het oog op het belang van onze inwoners. Als het gaat om de zorgvoorzieningen in Venray, zetten we waar mogelijk in op het behouden en verbeteren van wat we nu hebben.
Onderwijsbeleid Iedereen is welkom met zijn eigen talenten en behoeften. Dit vraagt om een breed onderwijslandschap met een totaalaanbod waarin voor iedereen een plek is. We creëren voor het onderwijs een goede maatschappelijke inbedding en aansluiting met de lokale arbeidsmarkt. Kunst & Cultuur Wij bouwen verder op de Kunst- en cultuurnota die in 2021 is vastgesteld. We willen het huidige niveau van onze kunst & cultuursector minimaal behouden en waar het kan versterken. Wij zetten in op samenwerking tussen de relevante actoren, waarbij we ook kijken naar samenwerking over de gemeentegrens en domeinen heen. Specifiek willen we meer verbinding tussen de beleidsterreinen sport en cultuur. Voorzieningen en activiteiten moeten voor alle inwoners toegankelijk en bereikbaar zijn, waarmee we ook een link leggen naar ons Armoedebeleid. De samenwerking in de Cultuurregio Noord- en Midden Limburg zetten we voort. Inclusieve samenleving Wij willen een volledig inclusief Venray waar alle inwoners een plek hebben in de samenleving en gelijke kansen krijgen. Wij doen daarbij ook een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van inwoners en onze partners. Ook binnen onze eigen organisatie vragen we aandacht voor inclusie. Inclusie is iets wat ons allemaal aan gaat. Samen zorgen we voor een daadwerkelijk ‘Inclusief Venray’.
Soms is het nodig dat we exclusief aandacht besteden aan specifieke doelgroepen om inclusief te worden. Accommodaties, subsidies en onderwijshuisvesting Accommodaties zijn belangrijke voorzieningen voor onze inwoners om laagdrempelig te kunnen ontmoeten. Accommodaties dragen bij aan het versterken van de omgeving. We gaan onderzoeken wat er minimaal aanwezig moet zijn aan beschikbare accommodaties, met welke functie en tegen welke voorwaarden. Hierin nemen we het huidige accommodatiebeleid mee. In 2026 worden een aantal nieuwe subsidieregelingen ingevoerd met bijbehorend subsidieplafond en wordt het werken met deelplafonds voor periodieke en eenmalige subsidies geëvalueerd. Schoolgebouwen moeten voldoende flexibiliteit bieden om opvang en onderwijs op verschillende manieren in te richten, waarbij je de inclusieve gedachte terug ziet in vanzelfsprekende aanpassingen voor toegankelijkheid. Verder is het belangrijk om rekening te houden met een goede spreiding over de gemeente. Preventie We zetten vol in op preventie. Hierdoor ondersteunen we onze inwoners op een laagdrempelige wijze en versterken we de omgeving. Het houdt inwoners en hun netwerk in hun eigen kracht. ‘Voorkomen is beter dan genezen’. Preventie speelt daarom bij veel thema’s een belangrijk rol, zeker binnen het sociaal domein. Net als bij inclusie, is een preventieve aanpak alleen succesvol
17
door aandacht te hebben voor alle inwoners in onze samenleving. We brengen in beeld welke preventiemaatregelen we al kennen en ontwikkelen nieuwe interventies waar nodig. Via onze nieuwe toegang sociaal domein weten inwoners ons te vinden en daar kunnen zij terecht met iedere hulpvraag. Met het oog op preventie willen we vroegtijdig met hen in gesprek vanuit een breed perspectief. Hierbij hebben de partners in het voorliggend veld ook een rol en is er aandacht voor goede verbindingen. Veiligheid en Zorg Er zijn inwoners die te maken hebben met een opeenstapeling van persoonlijke problemen. Deze inwoners lopen meer risico slachtoffer te worden van misbruik en/of criminaliteit en veroorzaken anderzijds zelf relatief vaker overlast en problemen. Daderschap en slachtofferschap kunnen door elkaar heen lopen. Door de domeinen zorg en veiligheid beter met elkaar te verbinden, zetten we onze inwoners centraal. We willen de woon- en leefsituatie van inwoners verbeteren, overlast voor de omgeving voorkomen c.q. terugdringen, recidive verminderen en toekomstperspectief bieden. Wonen en Zorg (bijzondere doelgroepen) Er ligt een enorme druk op de woningmarkt. Door de toename van de vraag om goede huisvesting voor internationale werknemers en huisvesting voor statushouders en asielzoekers wordt deze druk alleen maar groter.
Dit maakt het des te urgenter dat er bijzondere aandacht komt voor kwetsbare doelgroepen op die woningmarkt. Daarnaast staan we aan de vooravond van een flinke vergrijzing. In samenhang met de extramuralisering en de toenemende personeelstekorten in de zorg# leidt dit tot veranderingen in de wereld van wonen en zorg. Ouderen met een zorgvraag, cliënten in de gehandicaptenzorg, mensen die geestelijke gezondheidszorg (GGZ) ontvangen en uitstromen uit Beschermd Wonen, de mensen die een beroep doen op de maatschappelijke opvang (MO) en kwetsbare jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg, blijven langer zelfstandig wonen of kunnen eerder terug naar huis. Het aantal zorgbehoevenden op de woningmarkt neemt toe. Niet alleen verandert de omvang van deze groepen, ook hun woonwensen veranderen. Bijvoorbeeld ten aanzien van de mogelijkheid om zorg te ontvangen, betaalbaarheid, levensloopbestendigheid en samenleven met leeftijd- of leefstijlgenoten. Dit vraagt ook iets van de aanwezigheid van voorzieningen in de wijk of kern om elkaar te ontmoeten. In 2023 is een actieplan opgesteld. De visie en doelstellingen zullen richting geven in de komende jaren aan alle initiatieven op het gebied van wonen en zorg. 1 Extramuralisering: steeds meer inwoners worden thuis behandeld i.p.v. opgenomen in een instelling en/of worden eerder dan voorheen terug naar huis begeleid na een opname.
Indicatoren Voor de bouwsteen Omgeving zijn de volgende indicatoren geformuleerd waarbij per indicator de verwachte trend is aangegeven:
Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan de vastgestelde doelstellingen van dit deelprogramma. 18
- Veiligheidsregio Limburg-Noord - Zorg en Veiligheidshuis Noord-Limburg - Veilig Thuis Wat gaan we daarvoor doen? In de onderstaande tabel zijn alle actiepunten voor de komende jaren, zoals die voortvloeien uit de bovenstaande activiteiten, opgenomen. Elke activiteit is nader toegelicht en is aangegeven in welk jaar dit wordt opgepakt. Activiteit uit het Gereed Toelichting collegeprogramma 2022 in 2026 Kadernota Sociaal domein Uitvoeren deelopdracht 'Versterken Omgeving 2.0'
Continu In 2024 zijn we gestart met een cyclische duurzame procesaanpak voor het versterken van de omgeving. Er is een kernteam opgericht met diverse externe partners die dit proces begeleiden. Daaromheen is een schil gevormd met partijen die als klankbord fungeren. In november 2024 heeft een grote bijeenkomst met 115 inwoners, verenigingen, partners en gemeente plaatsgevonden. Aan de hand van feiten en cijfers is bepaald welke ontwikkelingen we zien in Venray en waar uitdagingen of kansen liggen. Dit heeft geresulteerd in thema's met speerpunten en doelen. In maart 2025 vond de volgende grote bijeenkomst met 135 inwoners, verenigingen, partners en gemeente plaats. Toen is in kaart gebracht welke acties en initiatieven kunnen bijdragen aan de gestelde doelen en speerpunten. Dit heeft geresulteerd in een overzicht van mogelijke acties. Daarna is focus aangebracht en zijn korte en lange termijnacties uitgekozen waar werkgroepen écht mee aan de slag gaan. Deze werkgroepen zijn op 15 mei 2025 bij elkaar gekomen en gaan in 2025 en 2026 aan de slag met enkele van de uitgekozen acties. Op 30 oktober 2025 vindt de volgende grote bijeenkomst plaats en koppelen de werkgroepen terug hoe het staat met de acties.
Onderwijsbeleid Stimuleren van de verbinding tussen onderwijs en ondernemers
Continu Een inclusieve, wendbare en weerbare arbeidsmarkt is een van de doelen van het Omgevingsprogramma Economie 2025-2028. Op regionaal niveau ligt hier een logische verbinding met Crossroads Limburg. Specifiek met het thema Human Capital. Crossroads heeft een projectaanvraag ingediend voor Regiodeal II om een inventarisatie en analyse te maken van het Human Capital in de regio NoordLimburg. Het vervolg van het project, gebaseerd op de uitkomsten van de analyse, zal verder invulling geven aan de concrete activiteiten en initiatieven met betrekking tot het aantrekken, behouden en opleiden van talent. Hierbij ligt de focus op het ontwikkelen van doorlopende leerlijnen, het slim organiseren van werk, en het zichtbaar maken van carrièrekansen. Door deze geïntegreerde aanpak worden toekomstige werknemers beter voorbereid op de uitdagingen van de moderne arbeidsmarkt en worden bedrijven ondersteund in hun groei en innovatiekracht.
Kunst & Cultuur Formuleren van een voorstel 2026 om gebouwen aan te kunnen wijzen als ‘karakteristiek pand’
Deze opdracht vormt een onderdeel van nieuw op te zetten erfgoedbeleid. Hiervoor is een externe partij ingehuurd welke inmiddels een start heeft gemaakt. Volgens planning wordt nieuw erfgoedbeleid in het voorjaar van 2026 opgeleverd.
Preventie
19
Uitvoering geven aan actieprogramma Kansrijke Start
Continu De uitvoering van het actieprogramma loopt. Inhoudelijk lopen er diverse interventies (Voorzorg, 1000 kansen, Nu Niet Zwanger, Gelukkig ouderschap, Ouders Inc, Digitale zorgpadentool, samenwerking met Stichting Babyspullen) waarmee de doelgroep wordt bereikt. Daarnaast is de regionale ketenaanpak Kansrijke start geborgd door middel van een opdracht aan de GGD. Deze ketenaanpak past binnen het ingezette landelijke, regionale en lokale beleid, zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord, Integraal Zorgakkoord, Regionaal uitvoeringsplan Kansrijke Start en de Kadernota Sociaal Domein. Accommodaties, subsidies en onderwijshuisv. Maatschappelijke visie op 2026 In 2026 wordt de maatschappelijk visie voor accommodaties ter accommodaties besluitvorming aangeboden aan de raad. Op basis van de daarin vast te stellen kaders houden wij het gemeentelijk vastgoed tegen het licht. Dit leidt tot een portefeuilleplan met één of meer vervolgvoorstellen. Veiligheid en Zorg Uitvoering geven aan het regionaal plan van aanpak mensenhandel
Continu Het in 2022 vastgesteld plan van aanpak mensenhandel, waarbinnen acties staan beschreven in de aanpak c.q. het voorkomen van seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting, is medio 2025 geëvalueerd en vervolgens bijgesteld. In 2026 en volgende jaren blijven we barrières opwerpen in de aanpak van mensenhandel. Landelijke wetgeving, die in voorbereiding is, gaat hierbij helpen. Denk onder meer aan de Wet regulering sekswerk met een rol voor de gemeente op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en hulpverlening. Deze wet ziet op het voorkomen misstanden in de branche o.a. door uniforme vergunningplicht voor prostituees en exploitanten en wordt vertaald in lokaal prostitutiebeleid. Daarnaast gaat de Wet modernisering en uitbreiding strafbaarstelling mensenhandel de positie van de gemeente versterken om op te treden tegen mensenhandel o.a. door verruiming van de strafbaarstelling en nadruk op bestuurlijke aanpak. Een wet, die ook gaat helpen, ondanks beperkte rol van de gemeente, is de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten. Deze wet ziet onder meer op het aanpakken van misstanden in de uitzendbranche door een toelatingsstelsel. Regionaal zetten we ons in om het Team Arbeidsmigranten in Kwetsbare positie (TAK) onder het Zorg- en Veiligheidshuis (financieel) per april 2026 te behouden voor Noord-Limburg.
De inzet van het TAK draagt bij aan het verbeteren van de leefomstandigheden van arbeidsmigranten, die dak- of thuisloos (dreigen te) worden, aan het terugdringen van overlast en onveiligheid en aan het verbeteren van de informatiepositie als het om uitbuiting gaat. Verder wordt eind 2025/begin 2026 het Integraal OndermijningsBeeld (IOB) misstanden arbeidsmigranten, dat binnen het regionale programma Veiligheid (regiodeal) is opgemaakt, opgeleverd. Het IOB gaat inzicht geven in waar we staan en wat er in de aanpak verder nodig is. Voor criminele uitbuiting ligt ook in 2026 de focus op het voorkomen van (het verder afglijden van) jeugdige criminelen. Hiertoe zetten we lokaal de aanpak in samenwerking met STRDR door en zetten we uiteenlopende interventies in onder het programma Preventie met Gezag. Regionaal bundelen we expertise op jeugdcriminaliteit onder het Zorg- en Veiligheidshuis en handhavingscapaciteit onder het project ORION. Het project ORION richt zich op het bestrijden van ondermijning en het voorkomen dat jongeren afglijden in criminaliteit.
20
Uitvoering geven aan het actieprogramma Grip op Onbegrip
2031
Het programma Grip op Onbegrip Noord- en Midden-Limburg ligt op koers onder voorzitterschap van de burgemeester van Venray. De gemeente Venray is penvoerder voor dit regionale programma. Zes werkgroepen zijn aan de slag om inhoud te geven aan de verschillende opgaven onder het programma. Denk hierbij aan het beter positioneren van de meldpunten niet acute zorg, opzetten van een regionale kenniswerkplaats onbegrepen gedrag, operationaliseren van de stabiliteitsaanpak zijnde een methode die bijdraagt aan langdurige ondersteuning van kwetsbare personen, operationaliseren van een incidententeam (erop af team), realiseren woonzorgvoorziening, herijking van samenwerkingsstructuren en overlegtafels om de bestuurlijke drukte terug te brengen (Regiegroep Zorg en Veiligheid). De projecten, waarvoor in september 2025 een subsidie van maximaal 1 miljoen euro (incidenteel) is aangevraagd voor een periode van 2 jaar, starten – na toekenning in december 2025 – uiterlijk op 1 maart 2026. Een gedeelte van de incidenteel toegekende subsidiegelden wordt na verstrijken van de looptijd van de betreffende subsidieregelingen structureel, zo heeft de rijksoverheid aangekondigd. De langverwachte inwerkingtreding van de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) gaat helpen in het streven om te komen tot een sluitende aanpak.
Deelprogramma 1.2 VANGNET Wat willen we bereiken? Als gemeente blijven we altijd een (zorg)taak hebben voor onze inwoners die het (al dan niet tijdelijk) zelf niet redden. Als het nodig is, bieden wij ondersteuning door het inzetten van maatwerkvoorzieningen. Denk aan begeleiding, het verstrekken van een uitkering, ondersteuning in het huishouden of kinderopvang op sociaal-medische gronden. Dit noemen we het vangnet. Dit vangnet moet zo effectief en efficiënt mogelijk functioneren, zodat de ondersteuning waar mogelijk tijdelijk kan zijn. Ook als het gaat om Vangnet zijn preventie en inclusie belangrijk. Daarbij wordt aangesloten bij de ambitie zoals geformuleerd onder het kopje ‘Omgeving’. Ondersteuning van mantelzorgers blijft daarbij belangrijk om overbelasting te voorkomen en er mede voor te zorgen dat ze door kunnen gaan met ondersteuning bieden. Van onze inwoners verwachten we dat iedereen op basis van de eigen mogelijkheden meedoet. Dit is goed voor onze inwoners en goed voor de Venrayse samenleving. Door mee te doen, ook als vrijwilliger, doe je immers meer voor elkaar en help je ook Venrayse organisaties en verenigingen die (deels) afhankelijk zijn van die inzet. Voor inwoners die niet op eigen kracht of met hulp van de omgeving kunnen meedoen, blijft ondersteuning via maatwerkvoorzieningen mogelijk.
Inwoners in armoede en schulden moeten naar vermogen mee kunnen doen in de samenleving. Als (financiële) belemmeringen dit meedoen in weg staan, nemen we deze zoveel mogelijk weg. We begrijpen dat (problematische) schulden stress oplevert. In de aanpak van (problematische) schulden houden we rekening met deze stressfactoren. We werken samen met de inwoner aan het oplossen en voorkomen van schulden, waarbij we uitgaan van de wil en motivatie van inwoners om hun situatie te veranderen. In 2023 hebben we een nieuw beleidsplan aanpak armoede en schulden 2024-2027 vastgesteld. We zorgen ervoor dat inwoners in armoede en schulden weten waar zij terecht kunnen en helpen hen om gebruik te maken van de mogelijkheden die er voor hen zijn. Daar waar we weten dat inwoners betaalachterstanden hebben, bijvoorbeeld via vroegsignalering, benaderen we deze proactief. Tot slot is onze communicatie er op gericht (alle of zoveel mogelijk) inwoners te bereiken en te informeren zodat we laagdrempelig en toegankelijk zijn. Indicatoren Voor de bouwsteen Vangnet zijn de volgende indicatoren geformuleerd waarbij per indicator de verwachte trend is aangegeven:
21
Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan de vastgestelde doelstellingen van dit deelprogramma. - Werkvoorzieningsschap Noord-Limburg West - Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Limburg-Noord - Omnibuzz Wat gaan we daarvoor doen? In de onderstaande tabel zijn alle actiepunten voor de komende jaren, zoals die voortvloeien uit de bovenstaande activiteiten, opgenomen. Elke activiteit is nader toegelicht en is aangegeven in welk jaar dit wordt opgepakt. Activiteit uit het collegeprogramma 2022 2026
Gereed Toelichting in
Kadernota Sociaal domein Uitvoeren deelopdracht 'Toegang'
2027
In de periode 2021/2022 heeft het college van B&W van de gemeente Venray i.s.m. enkele externe partners een visie, leidende principes, uitgangspunten voor de inrichting én keuze voor de richting van een nieuwe toegang vastgesteld. In de periode 2022/2023 is gewerkt aan een plan voor de implementatie. Medio april 2023 bleek de te zetten stap naar een nieuwe toegang toch te groot en is aan de organisatie verzocht om een nieuwe opdracht op te stellen. Doel van de nieuwe opdracht is het organiseren/Inrichten van een nieuwe Toegang die aansluit op de eerder vastgestelde visie, leidende principes en uitgangspunten voor de nieuwe toegang, de uitgangspunten van de kadernota Sociaal Domein, de regionale opdracht toegang én het richtinggevende kader van de VNG. De nieuwe toegang moet overige opdrachten vanuit de gemeente Venray verbinden zoals onderzoek cliënt ondersteuning (OCO), wijkteams, gezinscoaches en Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (Gia). De nieuwe Toegang wordt (op termijn) in samenwerking met externe partners vormgegeven. Hierbij wordt vooral gekeken naar de kracht van zowel de externe partners als de kracht van onze eigen organisatie en de verbinding die hiermee gemaakt kan worden.
Om op deze manier zoveel mogelijk gebruik te maken van de sociale basis en het aanbod dat daar al ligt en de expertise van het VIP en de expertise van de gemeente als toegang voor de maatwerkvoorzieningen.
Vangnet
22
Opvang Oekraïnse vluchtelingen in gemeente Venray
2027
Hervormingsagenda Jeugd
2028
In 2026 zal gekeken worden naar mogelijkheden om de opvang uit te breiden met ongeveer 175 plekken om daarmee te voldoen aan de regionale opgave qua aantallen. Landelijk zijn de opvanglocaties volledig vol (99,8%) waardoor aanvullende plekken zeer wenselijk zijn. Een commissie van deskundigen volgt de uitvoering van de maatregelen en de gepleegde inspanningen en heeft in januari 2025 een advies geformuleerd (Rapport Groeipijn) waarbij aandacht is voor de ontwikkeling van het uitgavenpatroon in relatie tot het afgesproken meerjarenperspectief en het risico dat partijen dragen. Dit zwaarwegende advies is niet volledig overgenomen door het Rijk, wat wel is overgenomen door het Rijk is geland in de Meicirculaire 2025. In regionaal verband wordt er al gewerkt aan de implementatie van de hervormingsagenda jeugd, door middel van het regionale implementatieplan, hiervoor is ook een regionaal projectleider aangetrokken per juni 2025. Verder houden wij in het inkooptraject voor de jeugdhulp 2026 ook rekening met de ontwikkelingen uit de hervormingsagenda jeugd, onder meer door de AMvB Reële prijzen jeugdhulp mee te nemen in de inkoop.
Deelprogramma 1.3 GEDRAG EN HOUDING Wat willen we bereiken? In de Kadernota Sociaal Domein is gesteld dat we voortaan anders gaan kijken en anders gaan doen. We kiezen voor positieve gezondheid, duurzame samenwerking en e-health en dus voor een andere houding en gedrag van onszelf en van onze partners. De vernieuwde aanpak in het Sociaal Domein vraagt iets van ons als gemeente, onze partners en zeker ook van onze inwoners. Vindingrijkheid, durf en lef willen we belonen en stimuleren. Onze leidraad daarbij is positieve gezondheid. Dit doen we met onze partners in duurzame samenwerking. E-health biedt prachtige kansen om de nieuwe aanpak in het sociaal domein te ondersteunen. Het gebruik van digitale toepassingen door inwoners voor de verbetering of ondersteuning van hun zorg, verzorging en kwaliteit van leven (e-health dus) kan hen helpen om zelf regie te houden. Bovendien is het efficiënt en klantgericht. Indicatoren Voor de bouwsteen Houding en gedrag zijn de volgende indicatoren geformuleerd waarbij per indicator de verwachte trend is aangegeven:
23
Verbonden partijen Voor dit deelprogramma zijn er geen verbonden partijen die een bijdrage leveren aan dit deelprogramma. Wat gaan we daarvoor doen? Voor dit deelprogramma zijn voor 2026 en verdere jaren geen specifieke opdrachten geformuleerd. Deelprogramma 1.4 COMMUNICATIE Wat willen we bereiken? Onze communicatie heeft als doel om onze inwoners te informeren, inspireren, mobiliseren én activeren. Om goed te kunnen investeren in de omgeving van inwoners moeten wij en onze partners nog nadrukkelijker de boer op. Niet alleen om de boodschap te verkondigen, maar juist ook om in gesprek te blijven met onze inwoners. Hierbij moeten we duidelijker communiceren waarvoor we als gemeente staan, maar ook waar we niet van zijn. We willen het gesprek met onze inwoners meer benutten om hen in beweging te krijgen. Het vertrekpunt is daarbij telkens de inwoner zelf, zijn of haar behoefte aan informatie en de wijze waarop hij of zij informatie zoekt. We kiezen daarom bewust voor een zorgvuldige mix van persoonlijke, papieren en digitale communicatie. Er komt een overkoepelende communicatiestrategie voor de projecten binnen het programma Leven. Met een eenduidige stijl, centrale aanpak en programmering willen we de vindbaarheid van alle beschikbare informatie verbeteren. Hierdoor bereiken we meer inwoners en weten zij wat de gemeente te bieden heeft aan voorzieningen en ondersteuning
24
Indicatoren Voor de bouwsteen Communicatie zijn de volgende indicatoren geformuleerd waarbij per indicator de verwachte trend is aangegeven:
Verbonden partijen Voor dit deelprogramma zijn er geen verbonden partijen die een bijdrage leveren aan dit deelprogramma. Wat gaan we daarvoor doen? Voor dit deelprogramma zijn voor 2026 en verdere jaren geen specifieke opdrachten geformuleerd. Deelprogramma 1.5 CONTROL (FINANCIËN) Wat willen we bereiken? Om financieel grip te houden op de uitgaven binnen het sociaal domein en omdat inmiddels de budgetten voor het sociaal domein via de verdeelsystematiek van het gemeentefonds niet meer geoormerkt zijn gaan wij uit van reëel begroten. Daarbij is voor ons de lopende begroting het vertrekpunt/de basis voor de daaropvolgende begrotingsjaren. Ook gaan wij er vanuit dat de in de begroting opgenomen middelen structureel, meerjarig gezien toereikend zijn bij ongewijzigde wet- en regelgeving en ongewijzigd beleid. Juist in het sociaal domein kunnen maatschappelijke ontwikkelingen extra taken en kosten veroorzaken. Daar kunnen we in onze begroting moeilijk op anticiperen. Daarnaast willen we structureel evalueren op onze beleidsdoelen en de effecten van ons beleid. Indicatoren Voor de bouwsteen Financiën/control zijn de volgende indicatoren geformuleerd waarbij per indicator de verwachte trend is aangegeven:
25
De ontwikkeling van de verhouding Omgeving – Vangnet is als volgt:
Eén van de doelen binnen de kadernota sociaal domein is het financieel grip houden op de taken die we uitvoeren. Een indicator vormt onder andere de verschuiving van maatwerk naar omgeving. Bovenstaande tabel laat de ontwikkeling van de uitgaven verhoudingsgewijs zien tussen de bouwsteen omgeving en maatwerk over de afgelopen vier jaren. Voor een meer gedetailleerde duiding wordt verwezen naar de raadsmonitor sociaal domein. Verbonden partijen Voor dit deelprogramma zijn er geen verbonden partijen die een bijdrage leveren aan dit deelprogramma. Wat gaan we daarvoor doen? Voor dit deelprogramma zijn voor 2026 en verdere jaren geen specifieke opdrachten geformuleerd.
26
Programma 1 Wat mag het kosten? Opgenomen bedragen vanuit het Meerjaren Uitgaven- en Investeringsplan: In onderstaande tabel is een totaaloverzicht opgenomen van alle aanvragen via het MUIP. De voorstellen zijn inhoudelijk en financieel verwerkt in de voorliggende begroting. Het bijbehorende deelprogramma is weergegeven met DP in de tabel. Als sprake is van een investering dan staat deze vermeld als PD (project deelprogramma) gevolgd door het betreffende deelprogramma nummer. Dit komt door de automatische koppeling tussen het boekwerk van de begroting en het financieel systeem waarbij een verschil is gemaakt tussen de exploitatielasten en de investeringen. Leven
Omschrijving
Bedragen x € 1
Investering 2026
2027
DP11
Bibliotheek onderdelen jeugd en educatie
DP11
Dorpsaccommodatie Ysselsteyn
DP11
IHP actualisatie volgende termijn
DP11
IHP Coninxhof
DP11
IHP Eigenwijs haalbaarheidsonderzoek
DP11
IHP Kruudwis
DP11
IHP Kruudwis noodlokalen
DP11
IHP Peddepoel haalbaarheidsonderzoek
DP11
IHP Sint Anna haalbaarheidsonderzoek
DP11
IHP Sint Oda haalbaarheidsonderzoek
TDP11
Dorpsaccommodatie Ysselsteyn
-666.500
-666.833
TDP11 TDP11
IHP Coninxhof IHP De Bongerd
1.087.830
2.719.575 876.800
TDP11
IHP Kruudwis
TDP11
IHP Peddepoel
TDP11
IHP Sint Anna
TDP11
IHP Wijnberg
TDP11
JKC Talententuin ivm netcongestie
TDP11
WMO hulpmiddel in bruikleen
TDP11
WMO woonvoorzieningen
Totalen
Exploitatielasten
2028
2029
2026
2027
2028
2029
183.217
206.762
231.293
256.847
40.000
40.000
40.000 30.000 75.000 89.162
91.124
93.128 30.000
30.000 30.000 -4.703.712 3.507.200
543.915
-5.541.965
4.849.219 548.900
487.900
3.903.200
487.900
-4.494.328
1.595.320
430.000 95.000
95.000
95.000
555.000
2.863.414 -4.560.257
6.597.034
100.000 1.004.230
342.379
372.886
394.421
356.847
27
Totaaloverzicht van baten en lasten In de volgende tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo wordt weergegeven als negatief als er meer lasten zijn dan baten en als positief als er meer baten zijn dan lasten. Bedragen x € 1.000
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 vorig jaar 2026 2027 2028 2029 2025
Programma DP11 Omgeving
26.485
29.028
29.822
29.362
28.628
29.455
DP12 Vangnet
73.068
70.352
73.484
75.260
76.740
78.631
Totaal Lasten
99.552
99.380
103.307
104.622
105.368
108.086
Totaal Lasten
99.552
99.380
103.307
104.622
105.368
108.086
DP11 Omgeving
10.149
8.851
8.345
7.829
5.895
5.858
DP12 Vangnet
38.489
29.161
28.298
28.213
27.781
27.579
Totaal Baten
48.639
38.012
36.644
36.042
33.677
33.437
Totaal Baten
48.639
38.012
36.644
36.042
33.677
33.437
Totaal Programma
-50.914
-61.368
-66.663
-68.580
-71.692
-74.649
Bedragen x € 1.000
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 vorig jaar 2026 2027 2028 2029 2025
Programma DP11 Omgeving
-16.335
-20.177
-21.477
-21.533
-22.733
-23.597
DP12 Vangnet
-34.579
-41.191
-45.186
-47.047
-48.959
-51.052
Totaal Saldo
-50.914
-61.368
-66.663
-68.580
-71.692
-74.649
Totaal Programma
-50.914
-61.368
-66.663
-68.580
-71.692
-74.649
De analyse betreffende de afwijking begroting na wijziging ten opzichte van de realisatie is opgenomen in de jaarrekening onder paragraaf 2.3 Recapitulatie baten en lasten.
28
Programma 2 WONEN Onze algemene ambitie Wonen De behoefte aan woningen groeit en daarom zetten wij in op het bouwen van goede en voldoende woningen voor al onze inwoners. Daarnaast werken we de komende jaren aan het minimaal behouden en waar nodig en mogelijk verbeteren van de kwaliteit van onze leefomgeving. Wij zetten stappen vooruit om onze woon- en leefomgeving duurzamer, veiliger en gezonder te maken. Wij bouwen verder op de uitgangspunten die door de gemeenteraad zijn vastgesteld binnen de omgevingsprogramma’s Wonen, Landelijk Gebied en Venray Vergroent. Deelprogramma 2.1 WONINGBOUW Wat willen we bereiken? We willen meer regie op de woningbouwontwikkelingen en realisatie van woningbouwprojecten waarbij we zowel kwantitatief als kwalitatief woningen toevoegen, in verschillende typen en prijsklassen in alle dorpen. Met de focus op betaalbare woningen, voor lage en midden- inkomens. Hierbij houden we rekening met een toenemende vraag naar betaalbare huisvesting voor bijzondere groepen. Ook is er aandacht voor passend aanbod voor senioren, waardoor er woningen vrijkomen voor woningzoekenden en meer doorstroming ontstaat in de bestaande woningvoorraad. Dit is in lijn met de Woondeal Limburg die in maart 2023 is ondertekend door Rijk, Provincie en de Limburgse gemeenten en de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting.