Oplegnotitie Handhaving Loobeekdal

Oplegnotitie Onderwerp: oplegnotitie bespreekstuk commissie

Aan de leden van de commissie en het college van B&W

Kopie aan: alle fracties

Onderwerp

Pagina

1 van 3

Datum

11 maart 2025

Van

Hans Evers

Afdeling

SP

/fractie Pagina

1 van 3

Handhaving illegale activiteiten Loobeekdal

Onderwerp: Handhaving illegale activiteiten Loobeekdal Waarom dit onderwerp behandelen in commissie? Na eerdere besprekingen over dit onderwerp in de commissie, in een aparte werkgroep en in de raad was de conclusie dat er weinig juridische mogelijkheden zouden zijn om tot een strenge handhaving over te gaan en hoge boetes op te leggen. Nader onderzoek geeft aan dat er wel degelijk juridische ruimte is: door aangifte te doen van economische delicten; door het gebruiken van de bestuurlijke strafbeschikkingsbevoegdheid door de RUD. In deze notitie werken we dit uit. Wat verwacht u van de andere commissieleden? We vragen aan andere fracties om de aangegeven mogelijkheden te bestuderen en aan te geven of zij het met de SP eens zijn dat B&W deze juridische wegen moet bewandelen. Bijgevoegde stukken: In raads- en commissiestukken zijn meerdere documenten die handelen over toezicht en handhaving van de illegale activiteiten in het Loobeekdal. We wijzen met name op het inventariserend onderzoek door de Provincie Limburg (21 augustus 2023), het overzicht dat door de gemeente is opgesteld (rapport fase 1) en het rapport dat handelt over handhaving (onderzoek fase 2). (Zie RIS Collegebesluiten 9 juli 2024, 1 oktober 2024, 19 november 2024, 14 januari 2025, 18 maart 2025). We voegen onze notitie bij.

Mogelijk vervolgtraject: De gemeenteraad zou via een motie opdracht kunnen geven aan het College om alle mogelijke juridische middelen te gebruiken om de veroorzakers en/of opdrachtgevers van en direct betrokkenen bij illegale bodemactiviteiten in het Loobeekdal te doen bestraffen. Te behandelen in de commissievergadering van: 16 april 2025 commissie werken en besturen

Oplegnotitie Onderwerp: oplegnotitie bespreekstuk commissie

Pagina

2 van 3

Oplegnotitie bij Persbericht en Plan van Aanpak Handhaving bestemmingsplannen en Plan van Aanpak Loobeek fase 2, ingekomen 16-1-2025 De conclusie van het rapport Fase 2 is in veel situaties dat herstel niet mogelijk is. Volgens het College is het wrang, maar de wet bodembeheer biedt in bestuursrechtelijke zin weinig mogelijkheden om streng te straffen. -

Het is de vraag of (gedeeltelijk) herstel van afgravingen onmogelijk is. De ecoloog van de gemeente ziet ernstige bezwaren als er “vreemde grond” op wordt gelegd. Hij reageert op mijn vraag om nadere toelichting echter als volgt: Ik heb dan liever dat de originele bodem terugkomt (en die ligt er toch, zij het opgeschoven?), zelfs wanneer deze door elkaar is gehaald, dan dat er vreemd materiaal op wordt gebracht. Is er gecontroleerd of die grond er nog opgeschoven ligt? Zo ja, dan kan dit herstel dus toch. Zo nee, waarom heeft het college hier niet al veel eerder opdracht toe gegeven om dit te controleren?

-

Er zijn enkele andere wettelijke ingangen die kunnen leiden tot een strenge handhaving en hogere boete: o

Wet op de economische delicten. Het is duidelijk dat de afgravingen zijn gedaan met het oog op economische winst. De gemeente kan zelf niet rechtstreeks deze wet uitvoeren. De gemeente kan wel aangifte doen bij het Openbaar Ministerie van een economisch delict, namelijk afgraving, drainage of egalisering. Het zou tamelijk uniek zijn als een gemeente deze stap zet, aldus het juridisch commentaar van de gemeente. Of het Openbaar Ministerie deze aangifte in behandeling neemt is de vraag. Zonder aangifte gebeurt er echter niets. Het is een kwestie van politieke wil om dit instrument te gebruiken.

o

De Richtlijn Bestuurlijke Strafbeschikkingsbevoegdheid fysieke leefomgeving is een middel dat niet rechtstreeks door de gemeente kan worden toegepast, maar wel door de directeur van de RUD. Citaat uit de richtlijn: Met ingang van 1 mei 2012 berust de bevoegdheid tot het uitvaardigen van een bestuurlijke strafbeschikking fysieke leefomgevingsfeiten, waarin een geldboete wordt opgelegd, bij: a. De directeuren van de regionale uitvoeringsdiensten (RUD) b. De dagelijkse besturen van de waterschappen

Volgens juridisch commentaar van de gemeente zouden de bodemingrepen niet onder deze richtlijn vallen. Citaat uit deze richtlijn: Sommige fysieke leefomgevingsfeiten lenen zich niet voor een herstelsanctie, bijvoorbeeld het niet tijdig melden van een ongewoon voorval of een eenmalige afvalwaterlozing waarvan de gevolgen niet meer ongedaan kunnen worden gemaakt. In dit geval ligt de keuze voor uitsluitend de bestuurlijke strafbeschikking voor de hand. In gevallen waarin de gedraging nog niet is beëindigd of de gevolgen nog kunnen worden beperkt of ongedaan gemaakt, zal een combinatie van een bestuurlijke

Oplegnotitie Onderwerp: oplegnotitie bespreekstuk commissie

Pagina

3 van 3

strafbeschikking en last onder bestuursdwang (of een last onder dwangsom) veelal het meest aangewezen zijn. Hierbij kan onder meer worden gedacht aan een afvaltransport zonder de juiste documenten of informatie, een voortgaande afvalwaterlozing in strijd met de voorschriften of een nog niet beëindigde illegale ontgrondingsactiviteit of grondwateronttrekking. De woorden “sommige” en “onder meer” suggereren dat ook andere delicten onder deze richtlijn kunnen vallen. Het valt te onderzoeken of deze Richtlijn alsnog gebruikt kan worden voor bodemingrepen die al zijn gebeurd.

Er zijn meerdere organisaties, bedrijven en personen betrokken bij de illegale werkzaamheden. In het rapport van de provincie worden ze genoemd. Meerdere keren verwijzen uitvoerders van de werkzaamheden terug naar hun opdrachtgevers. Daarbij zijn er twee die zelf zeker op de hoogte hadden moeten zijn van de wettelijke verplichting om vergunningen aan te vragen. -

Het Waterschap is opdrachtgever geweest bij meerdere bodemingrepen. Ze dienden op de hoogte te zijn van de wettelijke bepalingen om vergunningen aan te vragen. Ze geven de zwarte piet aan de ondernemingen die de ingrepen hebben uitgevoerd. Ze meenden zelfs op een mondelinge toezegging van een ambtenaar van de gemeente te kunnen bouwen, zonder hier enig schriftelijk bewijs voor aan te kunnen dragen. Deze zijpaden mogen niet verhinderen om het Waterschap aan te spreken op hun illegale activiteiten en ook bij hen strenge handhaving toe te passen. Het is natuurlijk opmerkelijk dat het bestuur van het Waterschap de bevoegdheid heeft om de Bestuurlijke Strafbeschikkingsbevoegdheid toe te passen op ondernemingen die nota bene in hun opdracht hebben gehandeld en geen vergunningen hebben aangevraagd omdat ze (terecht?) dachten dat hun opdrachtgever die wel geregeld zou hebben. (Als burger ben ik immers ook verplicht om zelf een vergunning aan te vragen en er niet van uit te gaan dat een aannemer dit voor mij zal doen).

-

Meerdere bodemingrepen gebeurden tijdens de zittingsperiode van het vorige college. Van de leden van een college mag worden verondersteld dat zij de wet volgen, ongeacht persoonlijke en/of zakelijke bindingen met bedrijven die in het Loobeekdal werkzaam zijn. Leden van het college hebben tevens de plicht om misstanden waar zij weet van hebben te melden, ook al vallen die niet onder hun directe bevoegdheid. Of dit is gebeurd, zou kunnen blijken uit verslaglegging van het College-overleg in die periode. Dat er in deze periode geen prioriteit werd gegeven aan toezicht en handhaving bij bodembeheer is geen excuus, maar wijst eerder op de omstreden keuzes die er door het vorige college op dit vlak werden gemaakt. Het huidige college is nu verantwoordelijk voor dit dossier en moet voortbouwen op eerdere keuzes en besluiten’.

Hoe kijken andere fracties aan tegen de genoemde juridische mogelijkheden om streng op te treden tegen de overtreders van de wet die bepaalt dat er eerst een vergunning verleend moet zijn alvorens men bodemingrepen mag doen? Hans Evers, commissielid SP