Bijlage A Projectplan MFC De Schol
Tekst van het document
Heide Projectplan Schoon Door de Poort: Multifunctioneel centrum De Schól Een nieuwe basis voor sport, maatschappelijke activiteiten en horeca in de voormalige basisschool
Versie: 7 november 2022
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
Heide .................................................................................................................................................... 1 Projectplan Schoon Door de Poort: Multifunctioneel centrum De Schól ............................................... 1 INLEIDING ................................................................................................................................................ 5 1.
ACCOMMODATIES IN HEIDE ............................................................................................... 6 1.1.
De Schól, Heidseweg 44 ...................................................................................................... 8
1.2.
De Gelderkoel, Heidseweg 72 ........................................................................................... 10
1.3.
Den Doel, Heidseweg 72 achterom .................................................................................. 12
1.4.
R.K. Kerk Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen, Heidseweg 46 ................................. 14
2.
ORGANISATIES IN HEIDE ................................................................................................... 15 2.1.
Dorpsraad Heide ............................................................................................................... 15
2.2.
Stichting Leefbaarheid Heide ............................................................................................ 15
2.3.
Dorpscoöperatie Heide U.A. ............................................................................................. 15
2.4.
Stichting Activiteitenfonds Heide ..................................................................................... 17
2.5.
Stichting Gemeenschapshuis De Gelderkoel .................................................................... 18
2.6.
Rectoraat O.L.V. Onbevlekt Ontvangen ............................................................................ 19
2.6.1.
Positie en standpunt van de kerk en het kerkbestuur inzake Schoon door de Poort ...... 19
3.
VERENIGINGEN IN HEIDE .................................................................................................. 22 3.1.
Achtergrond ...................................................................................................................... 22
3.2.
Handboogvereniging St. Sebastiaan ................................................................................. 22
3.3.
Overige verenigingen, groepen en activiteiten in Heide .................................................. 23
3.3.1.
Visie op de toekomst van verenigingen in Heide ............................................................. 24
4.
KARAKTER EN ONTWIKKELING VAN HET DORP HEIDE ..................................................... 25 4.1.
Geschiedenis ..................................................................................................................... 25
4.2.
Demografie ....................................................................................................................... 26
4.3.
Perspectief voor ouderen én voor de jeugd ..................................................................... 28
4.4.
Problematiek in het vrijwilligersleven .............................................................................. 30
4.5.
Gemeenschapsontwikkeling- en versterking .................................................................... 31
4.5.1.
Lidmaatschap Dorpscoöperatie ........................................................................................ 31
4.5.2.
De Schatkist van de Hei..................................................................................................... 31
4.5.3.
Opening Huiskamer en lunchroom ................................................................................... 32
4.5.4.
Geïntegreerde horeca-exploitatie .................................................................................... 32
4.6.
Samenwerkingen .............................................................................................................. 33
4.6.1.
Zorgboerderij De Lorr - www.delorr.nl ............................................................................. 33
__________________________________________________________________________________ 2
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
4.6.2.
Zorgboerderij Boer Hans - www.zorgboerderijboerhans.nl ............................................. 33
4.6.3.
Stichting MenzSamen - www.menzsamen.nl ................................................................... 35
5.
PROCES OM TE KOMEN TOT EEN BOUWPLAN ................................................................. 36 5.1.
Achtergrond ...................................................................................................................... 36
5.2.
Startfase Schoon door de Poort in Heide ......................................................................... 36
5.3.
Communicatieproces in het dorp ..................................................................................... 37
5.4.
Werkgroep Bouw en Financieel-bestuurlijke groep ......................................................... 40
6.
HET BOUWPLAN VOOR MFC DE SCHÓL ............................................................................ 41 6.1.
Opdracht en doelstellingen .............................................................................................. 41
6.2.
Doelmatigheid................................................................................................................... 41
6.3.
Energie en Duurzaamheid................................................................................................. 42
6.4.
Toegankelijkheid ............................................................................................................... 42
6.5.
Verwachtingen t.a.v. gebruik ............................................................................................ 42
6.6.
Proces met het dorp ......................................................................................................... 43
6.7.
Originele tekeningen schoolgebouw ................................................................................ 44
6.8.
Het bouwplan: plattegrond, doorsnede en impressie nieuwe situatie ............................ 45
6.9.
Impressie van het nieuwbouwplan ................................................................................... 48
6.10.
Schematische volumevergelijking oude accommodaties versus nieuwbouwplan........... 49
6.11.
Functionaliteiten nieuwe ruimtes..................................................................................... 50
6.12.
Ontwerp gevelaanzichten ................................................................................................. 51
6.13.
Materiaalkeuze ................................................................................................................. 51
6.14.
Zelfwerkzaamheid door eigen dorp .................................................................................. 52
7.
FINANCIËLE ONDERBOUWING PROJECTPLAN MFC DE SCHÓL ......................................... 53 7.1.
Uitgangssituatie ................................................................................................................ 53
7.2.
Voorbereiding projectplan en financiële discussie ........................................................... 53
7.3.
Stimulering Bouw en Onderhoud Sport Accommodaties (BOSA) .................................... 54
7.4.
Grondslag voor de investeringsbegroting......................................................................... 54
7.5.
Fiscale positie en structuur ............................................................................................... 55
7.6.
Investeringsbegroting MFC De Schól ................................................................................ 55
7.6.1.
Kosten - Toelichting bij de investeringsbegroting ............................................................ 56
7.6.2.
Financiering - Toelichting bij de investeringsbegroting .................................................... 57
7.6.3.
Opmerkingen - Toelichting bij de investeringsbegroting.................................................. 58
7.7.
Exploitatie 2019 en exploitatiebegrotingen 2025-2029 ................................................... 59
7.7.1.
Voorwoord ........................................................................................................................ 59
__________________________________________________________________________________ 3
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
7.7.2.
Exploitatie 2019 Dorpscoöperatie/Stichting Leefbaarheid Heide .................................... 60
7.7.3.
Beheer en onderhoud van De Gelderkoel ........................................................................ 60
7.7.4.
Exploitatie- , beheer en onderhoud van Den Doel ........................................................... 60
7.7.5.
Eindresultaat 2019 voor de drie accommodaties samen ................................................. 60
7.7.6.
Exploitatiebegrotingen 2025-2029 ................................................................................... 61
7.7.7.
Toelichting bij de exploitatiebegrotingen - Inkomsten..................................................... 61
7.7.8.
Toelichting bij de exploitatiebegrotingen – uitgaven ....................................................... 61
7.7.9.
Liquiditeitsbegroting ......................................................................................................... 63
8.
CRITERIA, DEELVRAGEN EN WEGINGSSYSTEMATIEK SCHOON DOOR DE POORT ............ 64 8.1.
Draagvlak en gemeenschapsontwikkeling ........................................................................ 64
8.2.
Demografie ....................................................................................................................... 64
8.3.
Duurzaamheid (people-planet-profit) .............................................................................. 64
8.4.
Zelfwerkzaamheid ............................................................................................................. 66
8.5.
Multifunctionaliteit en samenwerking ............................................................................. 66
8.6.
Toegankelijkheid en bereikbaarheid................................................................................. 66
8.7.
Andere mogelijke inkomstenbronnen .............................................................................. 67
8.8.
Rentabiliteit ...................................................................................................................... 67
8.9.
Tenslotte ........................................................................................................................... 67
9.
BIJLAGE 1 Kostenraming bouw & verbouw ...................................................................... 69
10.
BIJLAGE 2 Input uit dorpssessies ....................................................................................... 80
11.
BIJLAGE 3 Wensen- zaal + aanvullende ruimtes (door gezamenlijke gebruikers)............. 81
12.
BIJLAGE 4 Prognose – optelsom van activiteiten in de zaal .............................................. 82
13.
BIJLAGE 5 Registratie activiteiten 2017-2019 in De Schól ................................................. 83
14.
BIJLAGE 6 Intentieverklaring organisaties en verenigingen Heide .................................... 88
15.
BIJLAGE 7 Logboek planontwikkeling ............................................................................... 89
16.
BIJLAGE 8 Samenvatting behoeftepeiling......................................................................... 92
17.
BIJLAGE 9 Vragenlijsten toekomstperspectief gebruikers ................................................ 94
18.
BIJLAGE 10 Ontwerptekeningen ...................................................................................... 103
19.
BIJLAGE 11 Ruimtelijk Programma van Eisen .................................................................. 106
20.
BIJLAGE 12 Technisch programma van eisen .................................................................. 111
21.
BIJLAGE 13 Bevolkingsontwikkeling Heide ...................................................................... 124
22.
BIJLAGE 14 Exploitatiedetails .......................................................................................... 126
23.
BIJLAGE 15 Financiële overzichten .................................................................................. 130
__________________________________________________________________________________ 4
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
INLEIDING Dit projectplan betreft de uitbreiding en verduurzaming van De Schól, het sociale hart van Heide, tot een volwaardig, toekomstbestendig MFC waar alle activiteiten in Heide zich kunnen afspelen. Het plan komt voort uit een brede samenwerking van de inwoners van ons dorp. Het voormalige schoolgebouw in Heide functioneert als centraal dorpsontmoetingspunt, met Huiskamer en terras, waar al veel activiteiten worden georganiseerd. De dorpsgemeenschap heeft het schoolgebouw in 2018 in eigendom verworven van de gemeente Venray, na een lang proces sinds de schoolsluiting in 2011, middels een zelfsturingstraject. Op voorhand was duidelijk dat De Schól een zwaar verouderd gebouw is in termen van duurzaamheid. Het kan in zijn huidige vorm ook geen invulling geven aan de lang gekoesterde wens van het dorp, om alle sociale activiteiten onder één dak te huisvesten. Er zijn daarnaast nog andere gebouwen in Heide in gebruik, waar dezelfde problemen spelen. Voor al deze gebouwen zijn er zorgen rond een houdbare exploitatie op langere termijn, vooral vanwege duurzaamheid. In 2015 is door de gemeente het programma Schoon door de Poort opgestart. Het nadenken over de opdracht om te komen tot een toekomstbestendige dorpsaccommodatie met een haalbare, zelfstandige exploitatie is toen uiteraard al gestart.
Concreet konden we echter pas aan de slag toen de overdracht van het schoolgebouw een feit was en er een nieuwe uitgangssituatie was ontstaan. Dat was het moment om te gaan onderzoeken hoe Heide de gemeenschapsaccommodaties zou kunnen optimaliseren. Na de nodige vooronderzoeken samen met alle betrokkenen is hier verder aan gewerkt door twee werkgroepen: de Werkgroep Bouw voor het inhoudelijke plan, aangevuld met een financieel-bestuurlijke groep voor de financiële uitwerking en toekomstige implementatie van het plan. De werkgroepen worden gevormd door bewoners die ter zake doende expertise meebrengen en lid zijn van de besturen die nu zorgdragen voor de bestaande accommodaties in Heide. Verschillende adviseurs hebben de werkgroepen bijgestaan. Gedurende het hele proces is er samengewerkt met alle verenigingen en gebruikersgroepen van de accommodaties in Heide. Daarnaast heeft veelvuldig overleg plaatsgevonden met alle belanghebbenden en de gemeenschap als geheel, in vergaderingen en dorpsbijeenkomsten en in kleinschalig overleg. Speciale aandacht is steeds uitgegaan naar onze buren, de direct omwonenden van het pand. Tijdens een drukbezochte dorpsbijeenkomst op 31-03-2022 hebben de inwoners van Heide met overweldigende meerderheid hun steun uitgesproken voor dit projectplan en ingestemd met indiening bij de gemeente Venray. Namens hen allen,
Dorpsraad Heide Stichting Leefbaarheid Heide Dorpscoöperatie Heide U.A. Handboogvereniging St. Sebastiaan Stichting Gemeenschapshuis De Gelderkoel __________________________________________________________________________________ 5
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
1. ACCOMMODATIES IN HEIDE Het kleine dorp Heide beschikt momenteel over 4 gemeenschapsaccommodaties: Dorpsontmoetingspunt R.K. Kerk Gemeenschapshuis Handbooglokaal
De Schól O.L.V. Onbevlekt Ontvangen De Gelderkoel Den Doel
Heidseweg 44 Heidseweg 46 Heidseweg 72 Heidseweg 72 achterom
De Gelderkoel en Den Doel liggen samen bij het kruispunt met de wegen naar Veulen en Ysselsteyn. Van oorsprong vormde dit kruispunt min of meer de kern van Heide, met daaromheen ruim verspreid liggende boerderijen. Hier werd in 1924 de eerste school gebouwd, die 20 jaar later werd verwoest tijdens de bevrijdingsbombardementen. Daarop werden er enkele noodlokalen gebouwd, die geruime tijd dienst deden als noodkerk en school. Toen meer naar het noorden in de jaren ’50 een nieuwe school en kleuterschool verrezen, en later ook de kerk, werd het noodgebouw geschikt bevonden als patronaat en vanaf 1975 officieel in gebruik genomen als gemeenschapshuis De Gelderkoel. In 1985 bouwde handboogvereniging St. Sebastiaan een eigen handbooglokaal tegen de achterzijde van de Gelderkoel, met een kleine bar en keuken en aan de achterzijde de schietbanen in de open lucht. De Gelderkoel en Den Doel liggen nu aan de zuidelijke buitenrand van het dorp. De Schól en de kerk liggen aan het groene dorpsplein, de huidige kern van Heide. Rondom dit plein heeft het naoorlogse dorp zich ontwikkeld totdat, vanwege regelgeving omtrent stankcirkels van de meest nabij gelegen boerderijen, bouwen onmogelijk werd. Dit betekende enkele decennia van stagnatie in de ontwikkeling van het dorp.
In de jaren 2000-2010 kwam hier echter weer beweging in en vanaf 2010 ontstond er een nieuwbouwwijkje ten noorden van de Groeneweg. Inmiddels worden plannen ontwikkeld voor een tweede uitbreiding die daarop aansluit, nog meer richting Venray. Het dorpsplein zelf is onze “openlucht-accommodatie” voor kermis en andere dorpsfeesten. Bij De Schól bevinden zich tevens de enige openbare speelplaats van Heide en de jeu-deboulesbanen van De Hedse Boulers. Een klein stukje verderop lang de Heidseweg ligt het “trapveldje” waar buitensport wordt beoefend, zoals voetbal en volleybal. Op navolgende pagina vindt u een overzichtskaart van Heide.
__________________________________________________________________________________ 6
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
Situatietekening
__________________________________________________________________________________ 7
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
1.1. De Schól, Heidseweg 44 Gebouwd in 1953 als lagere school, de St. Bernadetteschool, in 1961 uitgebreid met de Maria-kleuterschool. In 1987 werden deze verbouwd en heropend onder de naam Basisschool De Hei. Ook in 2008 heeft de school nog een verbouwing ondergaan. Na het schooljaar 2010-2011 werd Basisschool De Hei opgeheven. Gedurende een tussenperiode had de gemeente een huurder met onderhuurder in het gebouw. Tegelijkertijd was er een convenant met het dorp, om in het voormalige kleutergedeelte een dorpsontmoetingspunt te creëren. Na vertrek van de hoofdhuurder werd Dorpscoöperatie Heide exploitant van het hele gebouw. Het gebouw heeft de volgende ruimtes: • • • • • • • • •
3 klaslokalen, gelegen langs een gang 2 sanitaire ruimtes met leerlingtoiletten; één hiervan inmiddels omgebouwd tot spreekkamertje 1 poetshok/natte ruimte in het voormalige lerarentoilet 1 dorpskeuken, geïnstalleerd in 2014 in de voormalige lerarenkamer 2 kleine kantoorruimtes 1 kleuterklas met hal, omgebouwd en ingericht als DorpsHuiskamer 1 trapkast en enkele gecreëerde opslagruimtes Kelder, onder de Dorpshuiskamer / voormalige kleuterklas Zolder, boven de Dorpshuiskamer / voormalige kleuterklas
De Schól beschikt niet over een zaal. Er is nog steeds een onderhuurder: in enkele lokalen verzorgt Stichting MenzSamen dagopvang voor mensen met een afstand tot de samenleving. Er zijn goede afspraken over flexibel gebruik van deze lokalen, wanneer daaraan behoefte is voor dorpsactiviteiten. Een tweede huurder is Bakkerij Vedder, die enkele ochtenden per week een verkooppunt heeft in de Huiskamer, waar ook de lunchroom draait. De bakkerij trekt mensen naar De Schól en de samenwerking is van groot belang. Naast De Schól liggen de jeu-de- boulesbanen van de Hedse Boulers en, aan de andere kant, de enige openbare speelplaats van Heide. De Huiskamer biedt onderdak aan vele (gezelligheids-)activiteiten voor de inwoners van Heide: -
-
Same Aete voor senioren Tweewekelijks: kaart- en spellenochtend Kinderactiviteiten met Sinterklaas, Kerst, Pasen, Halloween en in vakanties Dorpscafé 1e vrijdag van de maand Dorpsterras van de lente tot in de herfst Pubquiz op zaterdagavonden Cor nodigt uit: live muziek op zondagmiddagen Herrie in de Hei Vergaderingen Verzamelen voor en na buitensportactiviteiten ➢ Jeu de boules ➢ Volleybal ➢ Hardlopen Horecavoorziening bij de Hedse Kermis en evenementen
__________________________________________________________________________________ 8
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________ 9
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
1.2. De Gelderkoel, Heidseweg 72 De Gelderkoel ligt op de plek van de eerste school van Heide. Nadat dit schoolgebouw uit 1924 aan het einde van WOII was verwoest, zijn in 1945 op deze locatie noodlokalen opgericht. Deze hebben jaren dienst gedaan als school en kerk. Na de bouw van een nieuwe school, kleuterschool en kerk op een andere locatie werd het noodgebouw in 1965 in gebruik genomen als patronaat, met een beperkte bibliotheekfunctie. Toen rond 1975 de laatste horecagelegenheid van Heide haar deuren sloot, hadden ook de verenigingen van Heide een nieuwe ruimte nodig. Het patronaat werd omgebouwd tot dorpshuis incl. horecafaciliteiten. Stichting Gemeenschapshuis De Gelderkoel ging het dorpshuis besturen en beheren. In 1985 werd een klein zaaltje aangebouwd, ’t Kuulke, voor de Hobbyclub van de jeugd. In 2000 is het gebouw gerenoveerd, in eigen beheer door de inwoners van Heide. Sindsdien is de grote zaal middels flexwanden direct verbonden met handbooglokaal Den Doel. Bij grote activiteiten wordt Den Doel erbij getrokken, bijvoorbeeld tijdens Vastelaovend en altijd voor de Bonte Aovenden. De Gelderkoel is eigendom van de gemeente, op grond van de gemeente, en wordt gehuurd om niet door het Gelderkoelbestuur. Het gebouw heeft de volgende ruimtes: • • • • • • • •
Entree met garderobe Invalidentoilet Dames- en herentoiletten ‘t Kuulke: zaaltje met keukenblokje en twee bergruimtes Grote zaal met bar Keuken en achterruimte Voorraadkelder Lage bergzolder boven de entree, bereikbaar vanuit de hal
In de Gelderkoel vinden alle activiteiten plaats die de nodige ruimte behoeven: -
-
Dorpsbijeenkomsten Overige grote en/of formele vergaderingen Bewegingsactiviteiten ➢ Volksdansen ➢ Koersballen ➢ Bejaardengymnastiek ➢ Aerobic Grotere feesten Uitvaarten, koffietafels Carnaval, het hele seizoen: ➢ van uitkomen Prins op de 1e zaterdag van het jaar ➢ t/m Boerenbruiloft op carnavalsdinsdag ➢ incl. Bonte Aovenden
__________________________________________________________________________________ 10
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
Gemeenschapshuis De Gelderkoel
’t Kuulke en de hoofdingang
De Gelderkoel, zaal aan straatzijde
Vergaderingen, koffietafels en carnaval in de Gelderkoel. Bij grote drukte gaat de doorgang naar Den Doel open.
__________________________________________________________________________________ 11
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
1.3. Den Doel, Heidseweg 72 achterom Handbooglokaal in de jaren ’80 gebouwd door handboogvereniging St. Sebastiaan uit Heide. Gelegen aan de achterzijde van de Gelderkoel en daaraan vastgebouwd, met een eigen ingang. De schietbaan ligt grotendeels buiten, er wordt van binnenuit geschoten. Voor sommige nutsvoorzieningen wordt gebruik gemaakt van aansluitingen van de Gelderkoel, met een tussenmeter. De achterwand van de zaal is een flexwand met de Gelderkoel, die geopend wordt wanneer er wedstrijden zijn. Daarmee wordt de zaal vergroot om de deelnemers voldoende plaats te bieden. Ook wordt dan regelmatig gebruik gemaakt van de keukenfaciliteiten in de Gelderkoel. Den Doel is eigendom van St. Sebastiaan, op ondergrond van de gemeente (erfpacht). Het gebouw heeft de volgende ruimtes: • • • • • • •
Entree Dames- en herentoilet Tussenruimte met bar Daaraan verbonden het schietlokaal met beperkte zitruimte Bergruimte voor sportmaterialen Kleine keuken Achterportaal
In Den Doel wordt 2 tot 3 x per week getraind, vinden regelmatig schiet-promotieavonden plaats en worden wedstrijden georganiseerd.
__________________________________________________________________________________ 12
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________ 13
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
1.4. R.K. Kerk Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen, Heidseweg 46 De kerk van Heide werd in 1965 gebouwd. Op initiatief van, na lang aandringen en met veel inzet van de eigen bewoners. Het geld werd grotendeels opgebracht vanuit de motorcross-wedstrijden die jarenlang met groot succes werden georganiseerd. De gemeenschap bracht zo fl. 100.000,- in en tot voor kort beschouwde men de kerk dan ook als “van ons”. Formeel is het kerkgebouw eigendom van het Bisdom en de zeggenschap ligt bij het Rectoraat (parochie) Heide. Dit rectoraat wordt bestuurd door het kerkbestuur van Heide, dat deel uitmaakt van het clusterbestuur Leunen-Veulen-Heide. Het kerkgebouw beschikt over de gebruikelijke kerkelijke ruimtes en een aangebouwde pastorie. Deze wordt al sinds lange tijd verhuurd als woonhuis.
__________________________________________________________________________________ 14
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
2. ORGANISATIES IN HEIDE 2.1. Dorpsraad Heide De Dorpsraad is het oudste dorpsorgaan van Heide. Sinds jaar en dag zet de dorpsraad zich in voor het algemeen belang van het dorp. Zij vertegenwoordigt de gemeenschap naar de gemeente Venray en in het Dorpsradenoverleg van de 13 gezamenlijke dorpen binnen de gemeente. De dorpsraad waakt over belangrijke thema’s zoals woningbouw, verkeersmaatregelen, groenvoorziening, etc. Zij probeert zaken van dorpsbreed belang te initiëren en coördineren, en eventuele problemen tijdig te ondervangen en op te pakken. Actuele voorbeelden zijn: - verkeersluw maken van de dorpskern - herinrichting van het groene dorpsplein nadat de kastanjeziekte hier heeft toegeslagen - oriëntatie op het begrip ‘dorpsondersteuner’, in het kader van de vergrijzing. Zo heeft Dorpsraad Heide ook de ontwikkelingen na de aankondiging van de schoolsluiting geleid, die zijn uitgemond in de oprichting van Dorpscoöperatie Heide, en participeert ze nu ook in de Werkgroep Bouw voor het projectplan MFC De Schól.
2.2. Stichting Leefbaarheid Heide StLH, in het kort, is de stichting die het schoolgebouw in 2018 in eigendom heeft verworven. De stichting is statutair nauw verbonden met de Dorpscoöperatie maar heeft wel deze onafhankelijke status, om behoud van het gebouw voor het dorp te allen tijde te waarborgen. Stichting Leefbaarheid Heide verhuurt De Schól aan Dorpscoöperatie Heide. In het bestuur van StLH is de Dorpsraad vertegenwoordigd.
2.3. Dorpscoöperatie Heide U.A. DC Heide, in het kort, is een coöperatieve vereniging van dorpsbewoners, opgericht in november 2014, met een bestuur dat voor eigen rekening en risico De Schól exploiteert en inmiddels daarbij (boekhoudkundig) ook de horeca van De Gelderkoel. DC Heide huurt het gebouw van Stichting Leefbaarheid Heide en heeft enkele onderhuurders die vooral qua aard, maar ook financieel, een waardevolle aanvulling vormen voor het functioneren van De Schól. Vanuit DC Heide worden alle vrijwilligersgroepen aangestuurd die bijdragen aan de zorg voor het gebouw en de activiteiten in het dorp. Om dit alles te coördineren heeft de DC als enige betaalde kracht een beheerder in dienst voor 12 uur per week. DC Heide is er klaar voor om ook de totaalaccommodatie MFC De Schól te exploiteren. Met Dorpscoöperatie Heide kunnen wij zeggen dat de organisatieontwikkeling in Heide vooruit is gelopen op de fysieke ontwikkeling van de gebouwen. Dorpscoöperatie Heide is dé uitvoerende organisatie voor alle toekomstige exploitatietaken in Heide. De DC kan fungeren als paraplu waaronder andere organisaties en losse initiatieven kunnen draaien. __________________________________________________________________________________ 15
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
Als het zover zou komen dat verenigingen in Heide, die over het algemeen klein zijn, hun bestuur niet overeind kunnen houden, dan is het toch mogelijk in eigen verband activiteiten te blijven organiseren en de coördinerende taken (met name het penningmeesterschap) over te laten aan de Dorpscoöperatie. De doelstelling van de Dorpscoöperatie is het dorpsleven te faciliteren door ontschotting en samenwerking, en het terugschroeven van bestuurlijke last op teveel schouders.
Organogram Dorpscoöperatie Heide U.A.
__________________________________________________________________________________ 16
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
2.4. Stichting Activiteitenfonds Heide Deze stichting is de voortzetting van de vroegere St. Jeugdwerk Heide, ook wel de Hobbyclub genoemd. Decennialang verzorgde de Hobbyclub in de Gelderkoel een wekelijkse speel- en knutselavond voor de kinderen van de basisschool. Ook organiseerde ze vakantieactiviteiten, waaronder een jaarlijks kamp in de zomervakantie, voor alle kinderen vanaf groep 4-5 t/m 8. Na de schoolsluiting ging de Hobbyclub feitelijk ter ziele. Er was nog wel de stichting, met een penningmeester en een restsaldo, en zoekende naar een nieuwe invulling van hun rol. In 2014 moest het Gelderkoelbestuur vaststellen dat organisatie van de traditionele feestweekenden rondom de dorpskermis financieel niet langer haalbaar was. (Dit zat hem voor een deel in de vrijwilligersvergoedingen die mensen van oudsher betaald kregen.) De Gelderkoel wilde een nieuwe kermiscommissie oprichten om de kermis op een nieuwe manier tot een feest te maken, kleinschaliger en zonder dat daar nog vrijwilligersvergoedingen voor moesten worden betaald. Dit werd de eerste stap naar een nieuw vrijwilligersbeleid in Heide. Daarnaast wilde het Gelderkoelbestuur zich ook in bredere zin hard maken voor het in stand houden en bevorderen van het activiteitenleven in het dorp.
De initiatiefgroep die zich ondertussen bezighield met het schoolgebouw had in die tijd een zeer problematische relatie met de toenmalige huurder van de gemeente, waarbij het (ondanks een convenant) onzeker was of het dorpsontmoetingspunt daar een blijvende plek zou krijgen. Om dit te bevechten en een formele gesprekspartner te kunnen zijn voor de gemeente Venray, werd in november 2014 de rechtspersoon Dorpscoöperatie Heide U.A. opgericht. Niet wetende hoe dit af zou lopen en hoe lang dit zou gaan duren, vond iedereen dat het dorpsleven ondertussen stevig ondersteund moest worden. Het risico dat dit verder zou afkalven was reëel aanwezig. Gelderkoel en Hobbyclub hebben toen voorgesteld om de bestaande stichting, bedoeld voor jeugdactiviteiten, om te vormen tot een algemeen Activiteitenfonds. Dit fonds moest dorpsbewoners stimuleren om zelf activiteiten te organiseren (ongeacht de locatie waar die zich zouden afspelen) en kon hen daarin faciliteren met een startbudget en logistieke hulp vanuit de Gelderkoel. De inmiddels slapende Oudervereniging van BS De Hei sloot zich aan bij dit plan en zegde toe haar restsaldo te zullen doneren aan het Activiteitenfonds, net als de Reüniecommissie van de Hedse Motorcross, die kort daarvoor nog een grote activiteit had georganiseerd.
Op 29-04-2015 werden de naam en statuten van de voormalige Hobbyclub aangepast en kreeg de stichting een bredere doelstelling. Daarbij werd meteen bepaald dat de stichting dienstbaar zou zijn aan de Dorpscoöperatie. Toen verwerving van het schoolgebouw een reëel perspectief werd en de Dorpscoöperatie zich ook echt ontwikkelde tot een levende organisatie van inwoners, is de stichting ondergebracht bij de Dorpscoöperatie.
__________________________________________________________________________________ 17
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
2.5. Stichting Gemeenschapshuis De Gelderkoel In 1975, toen er geen enkele horecagelegenheid in Heide meer was, werd gemeenschapshuis De Gelderkoel gevestigd in het naoorlogse noodgebouw op de locatie van de eerste school. Een stichting met dezelfde naam ging het besturen. Achtereenvolgens waren 3 beheerdersechtparen het gezicht van de Gelderkoel, gedurende lange periodes van resp. 7, 12 en 10 jaar, tot 2004. Zij zorgden voor de uitvoering en ondersteuning van alle activiteiten, schoonmaak en regulier onderhoud, met het bestuur op de achtergrond. Daarna werd nog een beheerder gevonden voor 4 jaar, ondersteund door een vrijwillige schoonmaakhulp. Eind 2007 stopte ook deze laatste beheerder. Met ingang van 2008 fungeert het bestuur als werkbestuur, dat gezamenlijk ook alle beheerderstaken uitvoert. Tot de ingebruikname van De Schól in 2017 huisvestte De Gelderkoel alle dorpsactiviteiten (met de kermisfeesten in een tent op het trapveldje). Nu geldt dat nog voor alle activiteiten die een zaalruimte vereisen: alle carnavalsactiviteiten, vanaf het uitkomen van de Prins op de eerste zaterdag van januari tot en met de Boerenbruiloft op carnavalsdinsdag; wekelijkse bewegingsactiviteiten zoals volksdansen, koersballen, bejaardengymnastiek en aerobic; grotere vergaderingen zoals dorpsbijeenkomsten en Dorpsradenoverleg; koffietafels en grotere feesten.
Ook stelt De Gelderkoel regelmatig haar faciliteiten beschikbaar aan de handboogvereniging. Het pand is eigendom van de gemeente en wordt gehuurd om niet. In 2000 werd De Gelderkoel verbouwd en “geprivatiseerd”. Dit hield in dat de gemeente bijdroeg met geld en de gemeenschap met veel eigen inzet om het gebouw up to date te brengen, waarna de exploitatie voortaan geheel voor rekening en risico kwam van het Gelderkoelbestuur; een Schoon door de Poort avant la lettre. Het bestuur is verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en exploitatie; de gemeente betaalt een “verzelfstandigingsbijdrage”, zijnde een vergoeding vanuit de rol als eigenaar voor groot onderhoud, conform het meerjarenonderhoudsplan dat in 2000 werd gemaakt. De Gelderkoel heeft vanaf dat jaar altijd zwarte cijfers geschreven. In de coronatijd heeft de Gelderkoel geen beroep hoeven doen op financiële ondersteuning vanuit de gemeente, mede dankzij de samenwerking met de Dorpscoöperatie. De mogelijkheden tot exploitatie waren in de loop der jaren wel steeds verder ingeperkt, enerzijds door het gemeentelijke beleid inzake para-commercie, anderzijds door de terugloop in activiteiten en inzetbare vrijwilligers.
De spoeling werd dunner waardoor het voor het Gelderkoelbestuur ook niet meer mogelijk was om andere verenigingen (met name de carnavalsvereniging) te ondersteunen bij noodzakelijke kosten, wat vroeger vaak gebeurde. De zorgen om een haalbare exploitatie groeiden. Met de komst van De Schól heeft De Gelderkoel delen van de omzet afgestaan en kwam het dorp in de situatie dat wij samen twee gebouwen moeten runnen. Voor een reële visie op de totaalomzet van beide gebouwen is de horeca-exploitatie m.i.v. 2019 boekhoudkundig ondergebracht bij de penningmeester van de Dorpscoöperatie. Horeca-inkopen en -uitgaven lopen via de Dorpscoöperatie, die aan de Gelderkoel de vaste lasten vergoedt. Dit maakt ook heel duidelijk dat het schrappen van dubbele vaste lasten, met de komst van één MFC, voor de toekomst veel lucht zal geven. Ondertussen doet het Gelderkoelbestuur alles om het gebouw zo zuinig mogelijk te beheren.
__________________________________________________________________________________ 18
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
2.6. Rectoraat O.L.V. Onbevlekt Ontvangen Het rectoraat werd in 1956 opgericht in Heide, waar al sinds de Tweede Wereldoorlog een noodkerk stond ten behoeve van de ongeveer 85 gezinnen. In 1946 was daar de eerste Heilige mis in Heide gevierd. Voordien maakte Heide deel uit van de parochie van Sint Petrus Banden in Venray. Achtereenvolgens leefden en werkten er twee rectores in Heide. De laatste, rector Cox, was zeer geliefd, net als zijn huishoudster Bieneke Meijboom. Bijna 28 jaar lang dienden zij de Hedse gemeenschap. De rector maakte de bouw van de nieuwe kerk mee, die in 1965 werd ingehuldigd en bleef aan tot zijn emeritaat in 1987. De verbondenheid met het dorp was zo groot dat bijna 30 jaar later 2 nieuwe straten achter de Groenenweg naar hem vernoemd werden: de Rector Coxstraat en de Mariushof. Na het vertrek van de rector kreeg Heide elkaar opvolgende kapelaans toegewezen vanuit de Vredesparochie, tot 1998. Daarna had het rectoraat geen vaste priester meer. Sinds geruime tijd maakt het rectoraat deel uit van de clusterparochie Leunen-Veulen-Heide, die recentelijk is uitgebreid met Ysselsteyn, Merselo en Vredepeel.
2.6.1. Positie en standpunt van de kerk en het kerkbestuur inzake Schoon door de Poort In de totstandkoming van het projectplan MFC De Schól heeft het kerkbestuur vanaf het begin gekozen voor een positie aan de zijlijn. Vanuit het dorp is altijd inspanning geleverd om het kerkgebouw in de planvorming mee te nemen. Na de aankondiging van de schoolsluiting werd op 0811-2010 een dorpsbijeenkomst georganiseerd waar 110 mensen op af kwamen. Om na te denken over de gezamenlijke toekomst werden 4 deelgroepen gevormd die zich gingen bezighouden met verschillende aandachtsgebieden: -
Zorg en diensten Activiteiten (speciale aandacht voor jeugd en ouderen) Samenwerking (ook met andere dorpen) Accommodaties
Op 16-12-2010 kwam de groep Acommodaties voor het eerst bij elkaar. Hierbij was ook het kerkbestuur van het Rectoraat Heide vertegenwoordigd. De discussie was breed en out of the box: Hoe willen wij hier leven over 10-20 jaar? Alle ideeën waren bespreekbaar en zo kwam ook de toekomst van de kerk aan bod. In het dorp werd toen al gesproken over onvermijdelijke sluiting op termijn. Vanuit de wens om alle sociale functies rondom het dorpsplein te concentreren, leek het kerkgebouw in aanmerking te komen voor zaalactiviteiten die De Schól niet zou kunnen herbergen. Voorbeelden van een nieuwe invulling van kerkgebouwen waren ook toen al bekend, voornamelijk uit Brabant. De dorpsraad organiseerde oriëntatiebezoeken aan meerdere dorpen. De mensen in Heide hadden voor hun gevoel medezeggenschap over het kerkgebouw, omdat dit destijds op eigen initiatief en met eigen middelen was gebouwd. Het rectoraat had bovendien nog enig kapitaal, dat binnen het clusterbestuur altijd apart gelabeld was gebleven. De veronderstelling was dat dit de gemeenschap ten goede zou kunnen komen. Maar dit ging niet op: het geld is destijds geschonken, het gebouw is van het bisdom en de dorpsgemeenschap heeft hierin juridisch geen enkele positie. __________________________________________________________________________________ 19
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
Het kerkbestuur van Heide heeft vanaf 2010 expliciet stelling genomen: het kerkbestuur zal nooit de kerk sluiten. Het rectoraat had (en heeft nog steeds) voldoende inkomsten uit de kerkbijdragen en verhuur van de oude pastorie, om te kunnen blijven draaien. Omwille van de mensen die destijds de bouw van de kerk mogelijk hadden gemaakt en nu nog steeds de kerk bezochten, zou deze zo lang mogelijk open blijven. Ook de toenmalige bisschop Wiertz was mordicus tegen het sluiten van kerken. Hij bleef aan tot december 2017. Tegen die tijd had de Dorpscoöperatie het schoolgebouw al in bruikleen en bijna in eigendom, en was de Huiskamer gestart. Met de doorgaande ontkerkelijking en de komst van de nieuwe bisschop Harry Smeets leefde de hoop dat er op termijn iets zou veranderen. In de tussenliggende jaren heeft de Dorpsraad, later samen met de Dorpscoöperatie en Stg. Leefbaarheid Heide, steeds de dialoog gezocht met het kerkbestuur. Daarnaast kwam dit thema jaarlijks aan de orde tijdens de Algemene Dorpsvergadering. Ook het bredere geluid uit de Hedse gemeenschap was voor het kerkbestuur nooit reden om van haar standpunt af te wijken. In het najaar van 2020 kwam bovendien de mededeling dat het kapitaal van Rectoraat Heide inmiddels volledig was opgesoupeerd.
In de tussentijd werd geconcludeerd dat het kerkgebouw een kwalitatief slecht gebouw is, dat enorme investeringen zou vragen om het geschikt te maken en energie- en klimaattechnisch altijd veel meer zou blijven vragen dan iedere andere oplossing. Daarnaast moet dan nog steeds ook De Schól verduurzaamd en gerenoveerd worden, blijf je structureel dubbele lasten houden vanwege twee gebouwen, en zijn de exploitatiemogelijkheden slechter dan bij een MFC onder één dak. Denk daarbij ook aan het ongemak voor en onnodig zwaar belasten van onze vrijwilligers, met alle gevolgen vandien. Het idee om het kerkgebouw in te zetten voor sociale functies werd daarom losgelaten. Gaandeweg ontstonden er wel andere ideeën voor invulling van (de locatie van) het kerkgebouw. De dialoog hierover is altijd voortgezet. In het ontwerp-MFC bestaat de mogelijkheid om de kerkelijke functie te integreren, waardoor de locatie kerkgebouw beschikbaar zou kunnen komen voor andere doeleinden. Het kerkbestuur staat hier echter afwijzend tegenover omdat er geen mogelijkheid is voor een exclusieve kerkruimte in het MFC en omdat men, naar eigen zeggen, niet het geld heeft om te kunnen participeren in het project. Nog op 16-12-2021 is er op initiatief van Dorpsraad, Dorpscoöperatie en Stg.
Leefbaarheid Heide een vergadering belegd met het kerkbestuur, waarbij ook Deken Smeets aanwezig was en waarin de relatie met het toekomstig MFC nogmaals aan de orde is gebracht. Daarnaast zijn er andere ideeën aangedragen om de kerk in Heide verantwoord te kunnen sluiten en de locatie te kunnen gaan inzetten voor een andere toekomst. Het kerkbestuur wilde op dat moment niet meegaan in de wens om hieromtrent een dorpsbijeenkomst te organiseren. Inmiddels was namelijk vanuit de gemeente het project Kerkenvisie Venray gestart. Hiernaar werd verwezen om een ordentelijk proces aan te gaan. Dit is in het voorjaar van 2022 gestart met een dorpsbezoek en gesprek met geïnteresseerde bewoners, door een daarvoor ingehuurd bureau. Er was een goede opkomst vanuit alle generaties, waaruit een werkgroep is gevormd die met het thema aan de slag gaat.
__________________________________________________________________________________ 20
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
In de Algemene Dorpsvergadering van 17-03-2022 is hiervan verslag uitgebracht en in breder verband met de inwoners van gedachten gewisseld. Bij deze gelegenheid heeft het kerkbestuur uitgesproken dat zij er nu anders in staan dan 10 jaar geleden. Kerkenvisie Venray zal wellicht opleveren dat enkele kerken in het dekenaat moeten/kunnen sluiten en de kerk in Heide kan daar één van zijn. Dit opent perspectieven voor een volgend project in Heide, dat zou passen aan ons groene dorpsplein en vlakbij MFC De Schól. Ongeacht wat hier uit gaat komen, heeft dit verder geen invloed op de plannen voor MFC De Schól. Dit in verband met de eerder genoemde bezwaren om het kerkgebouw hierin mee te nemen. In het te realiseren MFC kan in de zaal altijd ruimte gecreëerd worden voor kerkelijke activiteiten. Het kerkgebouw “an sich” is niet bruikbaar voor de plannen. In het voorliggende projectplan voor MFC De Schól speelt het kerkgebouw dan ook geen rol meer.
__________________________________________________________________________________ 21
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
3. VERENIGINGEN IN HEIDE 3.1. Achtergrond Omdat Heide altijd een klein dorp was zijn er niet veel officiële verenigingen met Heide als thuisbasis. Voor teamsportverenigingen en een harmonie was het dorp te klein en toog men vanoudsher naar Leunen, net als de inwoners van Veulen. Het cluster Leunen-Veulen-Heide is al heel oud. Dit heeft de mensen in Heide er nooit van weerhouden om zich informeel te verenigen in eigen kring en activiteiten te organiseren en samen te beleven. Het resultaat is een breed scala aan clubs en clubjes die met vaste regelmaat bij elkaar komen. Op de navolgende pagina vindt u een overzicht. Een opvallend feit is dat de Hedse afdelingen van landelijke verenigingen altijd zijn blijven bestaan en niet teveel schade hebben ondervonden van een tekort aan bestuursopvolgers. Er zijn verhalen bekend van veel grotere afdelingen die, ondanks een groot en bruisend ledenbestand, zichzelf om die reden moesten opheffen. Wij denken dat de sociale cohesie in Heide ervoor heeft gezorgd dat er altijd wel een oplossing werd gevonden. Met de oprichting van de Dorpscoöperatie hebben we voor de toekomst een paraplu gevormd om activiteiten onder te scharen en bestuurlijke taken te bundelen. Over de sociale agenda van ons dorp maken wij ons geen zorgen, als wij maar de juiste faciliteiten kunnen bieden.
Alle verenigingen en andere clubverbanden in Heide staan achter de plannen voor MFC De Schól. Speciale aandacht in dit verband verdient onze handboogvereniging Sint Sebastiaan. Opgericht in 1952, volledig van eigen bodem en gevestigd in Heide.
3.2. Handboogvereniging St. Sebastiaan Nadat mensen jarenlang mee hadden geschoten bij de handboogvereniging in Leunen besloten de Hedse schutters rond 1950 om een eigen handboogvereniging op te richten: Sint Sebastiaan. Accommodatie vond men bij twee Hedse café’s, die echter een voor een hun deuren sloten. Daarom werden eigen banen aangelegd achter het noodgebouw waar de noodschool en -kerk gevestigd waren. De vereniging groeide flink en in twee stappen volgde er uitbreiding. Uiteindelijk stelde de gemeente in 1981 grond beschikbaar, in 1985 bekrachtigd in een opstalovereenkomst, om de huidige Den Doel te bouwen en daarachter openlucht-schietbanen aan te leggen. En zo geschiedde. Het gebouw is eigendom van de vereniging en wordt door de leden zelf onderhouden. Sint Sebastiaan ontvangt geen gemeentelijke ondersteuning. Toen enkele jaren geleden Café Martens in Leunen haar deuren sloot, hadden de schutters van St. Joris geen schietlokaal meer. Na bestuurlijk overleg zijn zij ook gebruik gaan maken van Den Doel. Hetzelfde gebeurde met schuttersvereniging St. Hubertus uit Merselo, die na een verbouwing van Het Anker daar niet meer terecht kon. Ook zij vonden onderdak in Heide. Al met al zijn er nu 30 personen die in Den Doel de schietsport beoefenen. De drie verenigingen dragen nog ieder hun eigen naam en organiseren hun eigen wedstrijden en Koningschieten.
Bij deze gelegenheden wordt gebruik gemaakt van de voorzieningen van De Gelderkoel: zaalruimte, invalidentoilet, keuken. Het trainen gebeurt gezamenlijk op de dinsdagavond. De toppers van de club trainen ook nog op zondagmorgen en elke donderdag schieten de 55-plussers roulerend bij een van de verenigingen in de omgeving, dus ook regelmatig in Den Doel. Daarnaast verzorgt Sint Sebastiaan schiet__________________________________________________________________________________ 22
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
promotieavonden. Dan komen vriendengroepen, leden van sportverenigingen en andere gezelschappen in Heide kennismaken met de handboogsport. Als De Gelderkoel op Heidseweg 72 gaat stoppen wil de handboogvereniging niet op een eilandje achterblijven, maar meeverhuizen naar De Schól om daar als partners met elkaar te kunnen blijven optrekken en elkaar van dienst te zijn. De huidige faciliteiten van alleen Den Doel zijn niet toereikend om de huidige activiteiten te kunnen onderbrengen. St. Sebastiaan is dus bereid om het eigen gebouw op te geven.
3.3. Overige verenigingen, groepen en activiteiten in Heide • • •
Carnavalsvereniging De Hedsbuülen KBO Heide Zij Actief Heide
en participerend in: • •
•
Zonnebloem Leunen-Veulen-Heide Sportverenigingen ➢ Voetbalvereniging SV Leunen ➢ Korfbalvereniging Oranje-Wit in Leunen ➢ Tennisvereniging Leunen-Veulen-Heide in Leunen Harmonie St. Catharina in Leunen
Vaste groepen De meeste namen spreken voor zich, waar nodig wordt dit toegelicht. • • • • • • • •
Volksdansgroep KBO Bejaardengymnastiek KBO Koersballen Aerobicgroep (Beach-) Volleybalclub Jeu-de-boulesclub Kookpunt Heide Werkgroep Historie Heide
“De Hedse Boulers” kookworkshops en maandelijks koken voor senioren archiveren van de geschiedenis van Heide en verzorging van presentaties en tentoonstellingen
Vaste activiteiten • • •
Culinaire Pubquiz Zondagmiddagconcerten Festival Herrie op de Hei
4-5 x per jaar op zaterdagavonden 4-5 x per jaar onder de titel “Cor nodigt uit…” Jaarlijks festival door artiesten met een hulpvraag
En participerend in: •
LVH-courant
weekblad voor Leunen-Veulen-Heide
__________________________________________________________________________________ 23
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
3.3.1. Visie op de toekomst van verenigingen in Heide Zoals omschreven telt Heide niet veel verenigingen. De twee autonome verenigingen zijn Handboogvereniging St. Sebastiaan en Carnavalsvereniging De Hedsbuülen. De eerste wordt gebruiker van MFC De Schól, kan dan het eigen gebouwbeheer loslaten en zich focussen op het verenigingsfunctioneren. De Hedsbuülen verhuizen hun activiteiten straks van de Gelderkoel naar MFC De Schól. Dan kan meer invulling worden gegeven aan een nauwere band met de Dorpscoöperatie. Het geheel aan demografische ontwikkelingen en de veel betere setting in een MFC maken dat we voor beide verenigingen goede perspectieven zien. De handboogvereniging wordt meer zichtbaar en krijgt meer ruimte, letterlijk en figuurlijk, voor (promotie-) activiteiten. De carnavalsvereniging heeft met een toenemend aantal kinderen en hun ouders weer een steviger basis voor het dorpscarnaval. Deze twee verenigingen en de lokale afdelingen van de KBO en Zij Actief hebben in 2019 meegewerkt aan het behoefteonderzoek naar ruimtes. Hierbij werd ook gevraagd naar hun visie op de ontwikkeling van hun ledenbestand voor de komende 5 tot 10 jaar. Zie bijlagen …. Door de gunstige ontwikkelingen sindsdien is het algemeen gevoel nu positiever. Sociale cohesie en onderlinge betrokkenheid zijn versterkt.
KBO en Zij Actief zijn zichtbaarder geworden, mede omdat vanuit die groep velen actief zijn in en om De Schól. We zien veel creativiteit en vernieuwing, en de lancering van nieuwe activiteiten die goed worden bezocht. Verenigingen in Heide krijgen alle ruimte om te kunnen voortbestaan op de manier die zij zelf willen. Landelijke tendenzen van afkalving van het traditionele verenigingsleven, met name door gebrek aan bestuurders, zien we hier (nog) niet. Met de oprichting van de Dorpscoöperatie is daar wel op geanticipeerd; verenigingen kunnen naar behoefte taken uit handen geven, met name financieel beheer, om zich zelf te kunnen richten op de inhoud. Dat Heide nooit veel verenigingen heeft gekend is nu een kracht. Wij hebben altijd moeten bouwen op samenwerking, zowel binnendorps als met de omringende dorpen voor de sport- en muziekverenigingen en de kerk. Heide is het hokjesdenken ontgroeid. Wij denken in activiteiten, ontschotting en leefbaarheid, en gaan hier pragmatisch mee om. Dit behelst ook het gedeelde besef dat de schoorsteen moet roken en dat er af en toe keuzes gemaakt moeten worden. Daar is iedereen realistisch in. Veranderingen horen erbij. Met de Dorpscoöperatie als paraplu voor het gemeenschapsleven zijn wij altijd verenigd.
__________________________________________________________________________________ 24
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
4. KARAKTER EN ONTWIKKELING VAN HET DORP HEIDE 4.1. Geschiedenis Er was een tijd dat Heide bekend stond om de vele café’s en danslokalen waar mensen van heinde en ver naartoe kwamen, maar in 1975 sloot de laatste openbare horecagelegenheid haar deuren. Het dorpshuis De Gelderkoel werd geopend. Met het horecabloed in hun aderen staken sindsdien de inwoners de handen uit de mouwen om tradities als Vastelaovend en Kermis te laten voortbestaan. Menig feest werd daarnaast georganiseerd en verzorgd en ook muzikaal ondersteund, door het fameuze Heds Trio en Joekskapel Heisa. Vele evenementen kwamen tot stand, met als topper de jarenlange motorcrosswedstrijden op Janslust, met zelfs internationale deelnemers. Het zal door deze achtergrond zijn dat Heide nog altijd een heel open en gastvrij karakter heeft, en een ondernemende gemeenschap met veel organisatietalent. Naast het boerenleven bloeide ook de kleine middenstand in Heide, wat zorgde voor een sterk verbonden gemeenschap. Maar ook dit kwam in de jaren ’70 ten einde. Daarna volgde een tijd van verdere achteruitgang. Vanwege de regelgeving omtrent stankcirkels was bouwen verboden. In de jaren ’80 tot ’95 heeft dit een leegloop veroorzaakt. De jeugd kon geen huis vinden, slechts een enkeling kon opvolgen in het boerenbedrijf of slaagde erin om een bestaande woning te kopen. Een hele lichting jongeren vertrok, een ontwrichting.
Heide heeft hier tot de dag van vandaag onder te lijden. Terwijl bijna alle voorzieningen verdwenen bleef Gemeenschapshuis De Gelderkoel het middelpunt van het sociale bestaan, gerund door bestuur en beheerdersechtparen, en vele vrijwilligers. De mensen waren voor hun vertier nog gericht op het eigen dorp en de kerk bracht ook nog veel binding. Er was een jaarlijks ritme van kerkelijke en andere feesten, zoals de kermis, waarmee ook de banden met omringende dorpen werden onderhouden. Maar in de jaren ’90 tot 2010 ging ook dit teruglopen, door ontkerkelijking, de opkomst van de vermaakindustrie overal om ons heen, en het tekort aan jonge mensen. Daardoor kwamen er ook weinig kinderen bij en in 2011 moest zelfs de basisschool sluiten. In Heide werd en wordt nog altijd met veel plezier Vastelaovend gevierd. In de afgelopen 10 jaar is dit stabiel gebleven, met regelmatig positieve uitschieters. Zo had Heide in 2020 de Limburgse Buutkampioen en liep de Gelderkoel tijdens zijn receptie weer eens vol met honderden mensen uit de hele provincie. De dorpskermis liep echter terug en na 2014 was het niet meer verantwoord om daarbij een heel feestweekend met live muziek in een grote tent te organiseren.
Het Heifeest, het dorpsfeest dat ten tijde van de basisschool van de grond kwam en waarmee jaarlijks de zomervakantie werd afgesloten, werd een schaduw van zichzelf na de sluiting van de school. Het verenigingsleven kalfde af en werd iets voor de oudere generaties. En ook de beschikbaarheid van vrijwilligers liep bedroevend terug, waardoor een steeds kleinere groep al het werk moest doen. De schoolsluiting leek de nekslag te gaan worden. Dit kon het dorp niet op zich laten zitten. “Heide wordt geen slaapdorp!” was de hartgrondige reactie. En dus gingen de handen weer uit de mouwen. Vanaf de eerste brainstormsessies in 2010 is het gelukt om het tij te keren en een nieuwe weg in te slaan. Ondertussen gebeurde wat het allerbelangrijkste was: er kon weer gebouwd worden. Een nieuwe groep jongeren koos ervoor om te blijven, met partner te settelen in eigen dorp en hier hun gezin te stichten. Dit werd versterkt door nieuwe gezinnen van buiten, die Heide een fijne plek __________________________________________________________________________________ 25
Schoon door de Poort, Venray
Projectplan MFC De Schól datum Heidseweg 44, 5812 AB Heide 7 november 2022 _____________________________________________________________________________________________________
vinden om te wonen. Er worden nu weer meer kinderen geboren in Heide en dat geeft perspectief. Heide heeft een groot gat overbrugd. Bij het zoeken naar een nieuwe koers heeft het dorp zichzelf goed onder de loep genomen. Naast de behoeften die voorzien werden voor de middellange termijn, is steeds uitgegaan van de eigen kracht van de gemeenschap, in relatie tot de demografische situatie. Wij willen ons als dorp niet vertillen aan té grootse plannen, maar realistisch zijn en haalbare doelen stellen. Juist doordat we een klein dorp zijn dat altijd veel zelf tot stand heeft moeten brengen, heerst er een cultuur van goede onderlinge samenwerking. Een kritisch geluid omwille van een goed resultaat wordt daarbij niet geschuwd.
4.2. Demografie Door leegloop in de jaren ’80 tot ’95 missen we nu in Heide de leeftijdsgroep tussen 40-55 jaar oud, en daardoor ook hun kinderen. De laatst 5-10 jaar zien we een kentering. Er zijn nieuwe jonge gezinnen ontstaan en naar de Hei toe gekomen. Het eerste nieuwbouwplan bij de Groeneweg is vlot gevuld en er wordt gewerkt aan een volgende nieuwbouwfase, aan diezelfde kant van het dorp. Hierbij goede aandacht voor starterswoningen, waardoor jongeren kunnen blijven en nieuwe generaties geboren zullen worden. Heide blijft klein maar fijn, maar er is een duidelijk stijgende lijn.