Bijlage 6 Verschil en overeenkomsten SOJ en POH Jeugd GGZ29-6-2020

(Jeugd)professionals in de huisartsenpraktijk Inleiding In de hedendaagse huisartspraktijk hebben meerdere professionals een plek ingenomen. Hier zijn verschillende aanwijsbare redenen voor, onder andere het feit dat het aantal consulten per patiënt en de gemiddelde consultduur aanzienlijk zijn toegenomen. Er wordt steeds meer consulttijd opgeëist door vraagverheldering en methodisch werken, uitgebreidere verslaglegging, werken volgens standaarden en het bieden van informatie en uitleg (bron: Huisarts en Wetenschap; van Damme, Van den Bosch, Doveren en Marks; Veranderingen in de praktijk vragen om managementondersteuning; 10 september 2003). In de toekomstvisie van de huisartsenzorg (bron: NHG en LHV; Modernisering naar Menselijke Maat, huisartsenzorg in 2022) staat de huisartsenzorg omschreven als “Generalistische medische zorg, laagdrempelig toegankelijk voor mensen dichtbij huis. De huisartsenzorg is de sleutel tot een duurzame, doelmatige gezondheidszorg van hoge kwaliteit”. Bij de uitgangspunten wordt benoemd dat een gedeelde en afgestemde verantwoordelijkheden met andere zorgverleners van belang is, zodat de verschillende zorg vragen op de juiste tijd, op de juiste plaats en door de juiste zorgverlener wordt beantwoord.

Het artikel omschrijft dat, door maximaal gebruik e maken van de mogelijkheden van de huisarts in samenwerking met andere zorgverleners in de eerste en tweede lijn, de patiënt zoveel mogelijk zorg in zijn eigen woonomgeving kan ontvangen. Bovenstaande ontwikkelingen hebben er onder andere toe geleid dat er meerdere specialisten voor consultatie en aanbod van zorg aan de huisartsenzorg verbonden zijn. Zo werken in de praktijken onder andere huisartsen, doktersassistenten, POH’s GGZ en generalistisch opgeleide praktijkverpleegkundigen (POH Somatiek) en zijn er samenwerkingsverbanden met bijvoorbeeld apotheken, fysiotherapeuten, verloskundigen en eerstelijnspsychologen. Deze samenwerking verloopt het best ineen beperkte kring van zorgverleners, die elkaar kennen, weten wat ze van elkaar kunnen verwachten en elkaar kunnen aanspreken op basis van vertrouwen, aldus het artikel. Er wordt omschreven dat, met de versterking van de coördinatiefunctie van de huisarts, veel onnodig zorggebruik in de eerste en tweede lijn wordt voorkomen. Sinds de decentralisatie van de Jeugdzorg naar de gemeenten in 2015, is de samenwerking tussen de huisarts en de wijkteams op de voorgrond komen te staan.

Het NJI beschrijft de rol die beiden hebben in het normaliseren van opvoed- en opgroeivragen of moeilijkheden, en het tijdig inzetten van specialistische hulp (bron: NJI; Meerwaarde van een jeugdprofessional bij de huisarts, 29 januari 2020). Veel gemeenten geven de samenwerking vorm, door een jeugdprofessional aanwezig te laten zijn in de huisartspraktijk. Het artikel omschrijft dat er verschillende benamingen zijn voor deze jeugdprofessional en dat ook de achtergrond en positionering verschilt. Uit de praktijk blijkt dat, ongeacht deze verschillen, de inzet van een jeugdprofessional in de praktijk voordelen heeft voor het kind. In deze notitie zullen we de verschillende jeugdprofessionals met elkaar vergelijken op basis van taken, achtergrond en resultaten. Wij hopen met deze notitie huisartspraktijken en gemeenten te ondersteunen in het maken van een keuze over welke jeugdprofessional passend is binnen de praktijk.

De jeugdprofessionals In de huisartspraktijken in Noord- en Midden Limburg zijn er over het algemeen vier functies te onderscheiden, die de rol van jeugdprofessional vervullen: -

De Specialist Ondersteuner Jeugd (SOJ) De Praktijkondersteuner GGZ Jeugd (POH GGZ jeugd) De Praktijkondersteuner GGZ met affiniteit en kennis op het gebied van jeugd Een medewerker van de gemeente en/of het voorliggend veld

Voor een volledige functie omschrijving en taakstelling verwijzen wij u naar de bijlage van dit document. In dit stuk willen we ons met name richten op de overeenkomsten en verschillen, omdat dit ondersteunend kan zijn om tot een keuze voor uw praktijk te komen. Bij alle functies dient daarbij vermeld te worden, dat er nuance verschillen kunnen zijn per gemeente en per huisartspraktijk. Dat komt doordat de functies als maatwerk in worden gezet. In sommige gemeenten ligt de nadruk van de jeugdprofessional bijvoorbeeld het beschikbaar stellen van expertise van de jeugd-ggz aan 'de voorkant'. In andere gemeenten richt de jeugdprofessional zich meer op vragen van kinderen en ouders die horen bij het alledaagse opvoeden en opgroeien.

Overeenkomsten en verschillen tussen de functies In onderstaande vergelijking zal de medewerker van de gemeente buiten beschouwing worden gelaten, daar er veel verschil zit in werkwijze per gemeente en er daarom geen algemene vergelijking kan worden gemaakt. De inzet van de gemeente in de huisartspraktijk zal apart benaderd worden.

Doelgroep Alle functies werken met patiënten met niet-somatische klachten. De POH GGZ kan worden ingezet voor de doelgroep 0 tot 100, maar in de praktijk blijkt hun expertise vaak te liggen bij de volwassenproblematiek (18+). De SOJ en POH jeugd hebben kennis en expertise op het gebied van kinderen en jeugd (0 t/m 18). Expliciet kenmerk van de SOJ is kennis op het gebied van systeemproblematiek. In dit verdere stuk zal de POH-GGZ daarom buiten beschouwing worden gelaten. Opleidingsniveau De SOJ functie wordt altijd uitgevoerd door (GZ)psychologen en Orthopedagogen (Generalist). Dit maakt een goede screening / triage aan de voorkant en daarmee een juiste verwijzing mogelijk, doordat specialistische kennis aan de voorkant beschikbaar is. Het opleidingsniveau van de POH jeugd verschilt per medewerker, doordat het geen vastgestelde functie betreft. Er zijn POH’s met een HBO achtergrond, maar ook met een Universitaire of post-HBO opleiding. De manier van screenen aan de voorkant kan daardoor verschillen per medewerker. Tevens kan dit leiden tot verschillen in aanpak; kenmerkend voor de Gedragswetenschapper (Psycholoog / Orthopedagoog) is de systemische blik, de helicopterview op een zorgvraag. Mogelijk dat deze integrale manier van kijken niet bij alle POH-jeugd tot uitdrukking komt.

Aanbod behandeling De SOJ biedt zelf geen behandelcontacten aan, wel is er ruimte voor korte begeleidende contacten ter aanvulling van de vraagverheldering (bv psycho-educatie). Afspraken hierover worden samen met de betreffende huisartspraktijk en gemeente gemaakt. De POH jeugd biedt over het algemeen wel behandel- en begeleidingscontacten.. Deze hoeveelheid aan gesprekken en de inhoud van de begeleiding kan verschillen per huisartspraktijk, afhankelijk van gemaakte afspraken en afhankelijk van de betreffende medewerker.

Verantwoordelijkheid De POH jeugd werkt onder verantwoordelijkheid van de huisarts. De SOJ valt niet onder de verantwoordelijkheid van de huisarts; de SOJ werkt wel in de huisartspraktijk, maar verantwoordelijkheid valt onder de organisatie die het project leidt (in Noord Limburg is dit STERKR van Vincent van Gogh).

Netwerk contacten Zowel de SOJ als de POH jeugd, hebben een verantwoordelijkheid op het gebied van verbinding tussen huisartspraktijk, gemeente en zorgaanbieders. Zij onderhouden intensieve contacten met het netwerk en zorgen voor een snelle en adequate doorverwijzing. Wel lijkt deze taak bij de SOJ meer ruimte te krijgen dan de POH-jeugd. Dit kan mogelijk verklaard worden doordat het aantal beschikbare uren van de POH-jeugd sneller volstroomt, vanwege de behandel- en begeleidingscontacten.

Het wijkteam in de huisartspraktijk Samenwerking wijkteam Zowel de SOJ als de POH jeugd werken intensief samen met de gemeente. Vanuit de gemeente wordt vraagverheldering geboden en in sommige gemeenten, lichte opvoedondersteuning. Zij bieden geen (intensieve) behandeltrajecten. De gemeente heeft goed zicht op de sociale kaart en kan zorg dragen voor een doorverwijzing. In een aantal gemeenten en bij een aantal huisartspraktijken, is een medewerker vanuit de gemeente beschikbaar in de praktijk voor de jeugdzaken. Daarmee halen zij de jeugdzorg zoals geboden door de gemeente, naar de huisartspraktijk toe. De toevoeging van de SOJ en/of POH jeugd aan deze praktijk kan een aantal voordelen hebben, mits dit in goede afstemming gebeurd (bron: www.jeugdhulpbijdehuisarts.nl); -

-

-

De functie is laagdrempelig van aard. De huisartspraktijk biedt een vertrouwde omgeving dichtbij huis. De drempel om hulp te zoeken is daarmee lager, ook voor de gezinnen die eerder niet open stonden voor hulp en niet bereid waren om hiervoor naar de gemeente te stappen. De kwaliteit van zorg verbeterd doordat het specialisme naar de voorkant wordt gehaald en doordat jeugdigen sneller hulp krijgen. De triage verbeterd doordat de SOJ / POH jeugd een betere inschatting maakt van de problematiek dan de huisarts (en daarin aanvullend kunnen zijn op het wijkteam). Ook wordt er meer ingezet op preventie. Dit alles leidt ertoe dat verwijzingen naar de specialistische jeugd GGZ beter onderbouwd en meer doordacht zijn. De medewerker is aanwezig in de praktijk en draait hier een eigen spreekuur. Daardoor is de medewerker direct beschikbaar, waardoor de huisarts meteen ontzorgd wordt.

Als de samenwerking tussen de gemeente en de huisartspraktijk goed loopt en is neergezet, dan kan dit de noodzaak voor inzet van een SOJ of POH-jeugd overbodig maken. Wel is het in dat geval van belang om naar het expliciete stuk expertise te kijken dat met deze functies naar de voorkant gebracht wordt. Mogelijk dat daar in samenwerking een gewenste aanvulling kan zijn.

Andere samenwerkingsverbanden in de huisartspraktijk Vanuit de visie dat de huisartspraktijk staat voor ‘Generalistische Medische Zorg’, werken de verschillende praktijken steeds meer samen met ketenpartners. In Noord- en Midden Limburg wordt dit vaak opgezet in samenwerking met de koepelorganisaties en het netwerk voor de GGZ-zorg in de huisartspraktijk. -

-

Cohesie: Noord-Limburg o Provico: maakt als intermediair contractafspraken met zorgverzekeraars en deelnemende zorgverleners, organiseert de samenwerking en verzorgt de administratieve afhandeling voor alle deelnemende zorgverleners. o Pro-Praktijksteun: ontzorgt huisartsen bij het inzetten van een POH-GGZ (Jeugd) in hun praktijk. Praktijksteun is een onafhankelijke organisatie die professionele invulling biedt aan de functie POH-GGZ binnen de GGZ basiszorg. Praktijksteun heeft een team van POH-GGZ in dienst, gezamenlijk zijn zij met de huisarts verantwoordelijk voor het leveren van GGZ-zorg binnen de huisartsenzorg. Meditta: Midden-Limburg Syntein: Noordelijke Maasvallei (Land van Cuijk en kop Noord-Limburg)

Voorbeelden van samenwerkingsverbanden zijn de inzet van een professional uit de 1e of 2e lijn die maandelijks spreekuur draaien in de praktijk (bv een Psychiater of GZ-psycholoog), E-health modules

en de inzet van Preventie in de praktijken (aanbod van groepstrainingen en/of individuele gesprekken).

Project Specialist Ondersteuner Jeugd in Limburg In Limburg wordt expertise op het gebied van jeugd en jongeren bij de huisartspraktijk gerealiseerd, middels het project ‘Specialist Ondersteuner Jeugd’. Dit project is een samenwerkingsverband tussen Provico, de gemeente, STERKR (Vincent van Gogh) en Karakter. In Midden Limburg is ook Rubicon betrokken bij het project. In de gemeente Roermond is het project in oktober 2018 van start gegaan. De SOJ is ingezet bij een aantal huisartspraktijken. De resultaten hiervan zijn zeer positief, zowel cijfermatig als in ervaring (zie ook de toegevoegde bijlage, met cijfers over de eerste resultaten). In de gemeente Venlo is het project in maart 2020 van start gegaan. Vanwege de Corona uitbraak heeft de start van de SOJ bij een aantal huisartspraktijken in concrete zin vertraging opgelopen. Sinds eind mei, begin juni is de SOJ in een aantal prakijken volledig ingezet. De eerste ervaringen zijn zeer positief. Meer informatie over het project SOJ is toegevoegd als bijlage.

Bijlage 1. -

Ondersteunende functies in de huisartspraktijk: Specialist Ondersteuner Jeugd POH-GGZ POH-GGZ Jeugd

2. -

De inzet van ondersteunende functies in de huisartspraktijk per gemeente Venlo Beesel Peel en Maas Horst aan de Maas Venray Gennep Bergen Roermond (en Herten)

3. Informatie over het project Specialist Ondersteuner Jeugd

Bijlage 1: Ondersteunende functies in de huisartsenpraktijk Specialist Ondersteuner Jeugd Het Project ‘SOJ’ is in de gemeente Noord- en Midden-Limburg een samenwerkingsverband tussen STERKR (Vincent van Gogh), Provico, Karakter en de gemeente. Het project is gestart in Roermond en Venlo en wordt momenteel uitgebreid naar meerdere gemeenten. De SOJ zet kennis en ervaring in om een goede inschatting te maken van wat nodig is voor een kind/gezin. Middels een goede screening (vanuit Positieve Gezondheid) kan de SOJ bepalen wat er nodig is voor het kind, de jongere of het gezin. Soms is dat psycho-educatie of een aantal (adviserende) gesprekken, soms is het ook nodig om door te verwijzen naar andere passende zorg of begeleiding. De SOJ heeft zicht op de sociale kaart en korte lijnen met het sociaal domein. De SOJ verzorgt het eerste gesprek met het kind of gezin, triage/vraagverheldering en verwijzing (maximaal drie gesprekken). Dit kan worden aangevuld met adviserende gesprekken bij opvoedvragen en kortdurende ondersteuning (tot maximaal 5 gesprekken), al dan niet met behulp van e-Health. De extra inzet door de SOJ is maatwerk; hier worden afspraken over gemaakt met de betreffende gemeente en huisartspraktijk. De SOJ voert geen (langdurige) behandeling uit; de focus ligt op triage, waarmee expertise naar de voorkant worden gehaald.

Dit voorkomt oa dat de uren van een SOJ vollopen met langdurige contacten, waardoor snelle doorstroom van patiënten in het gedrang komt. De SOJ heeft als taak het informeren en adviseren van derden en het actief opzoeken van samenwerking met netwerkpartners in de jeugd-GGZ en in de wijk. Tevens ondersteunt de SOJ de huisarts in de taak als verwijzer, de SOJ is een sparringpartner als dat nodig is. Echter, heeft de huisarts niet de inhoudelijke verantwoordelijkheid over deze sparringpartner.

Taakomschrijving • •

•

• • • •

Psychische of psychosociale problematiek bij kinderen en jongeren tijdig signaleren. Door verbeterde vraagverheldering al binnen de eerstelijns huisartsenzorg kunnen eventueel onnodige of onjuiste verwijzingen (bijvoorbeeld naar de ggz) en stapeling van de zorg voorkomen worden. Verbeteren van de samenwerking tussen de huisartsenzorg, wijkteams, onderwijs, jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen, ggz en voorzieningen in het sociaal domein. Hierdoor wordt effectief, efficiënt en vanuit het netwerk integraal gewerkt (ontschotten). Jeugdhulp die integraal en systemisch vanuit verschillende invalshoeken wordt bekeken. Het organiseren van jeugdhulp op maat en samenhangend voor kwetsbare kinderen en jongeren (matched care). Zorg die zo veel mogelijk dichterbij en eenvoudiger wordt aangeboden (Positieve Gezondheid) Meer doelmatige inzet van zorgbudgetten doordat de zorg sneller op de juiste plek wordt georganiseerd.

POH-GGZ Bron: landelijke vereniging POH/GGZ. www.poh-ggz.nl Praktijkondersteuner Huisarts – Geestelijke Gezondheidszorg De functie Praktijkondersteuner Huisarts – Geestelijke Gezondheidszorg is ontstaan, om de toenemende vraag naar hulp bij psychische en psychosociale problemen en de stijging van kosten van de relatief duurdere tweede lijn op te vangen. De functie POH-GGZ heeft een specifieke plaats in de gezondheidszorg en vraagt daarmee om specifieke kwaliteiten van een professional. De POH-GGZ dient communicatief zeer vaardig te zijn, zowel in het contact met de cliënt als in de rol van verbindende schakel tussen verschillende disciplines in de basis- en specialistische GGZ. Kennis en ervaring op het gebied van uiteenlopende psychische klachten en psychiatrische aandoeningen is een must. Hij/zij moet zelfstandig kunnen werken en eveneens zich kunnen inleven in de soms uiteenlopende posities, belangen en competenties van de verschillende beroepsbeoefenaren uit de eerste en tweede lijn. Verder dient de POH-GGZ, in gezamenlijke verantwoordelijkheid met de huisarts, zelfstandig patiënten /cliënten te kunnen behandelen/begeleiden. Dit gebeurt zoveel mogelijk binnen de huisartsenvoorziening. Doorverwijzen is nodig in geval van ernstige, specifieke en/of psychiatrische problematiek. Taakomschrijving POH-GGZ is een functie en (nog) geen beroep.

Het is voor mensen met verschillende opleidingsachtergronden mogelijk deze functie te vervullen. De POH-GGZ heeft een opleiding POH-GGZ gevolgd na een vooropleiding op HBO/academische niveau op het gebied van gezondheid, zorg en welzijn bij een erkende instelling of start deze opleiding na indiensttreding als POH-GGZ. Uiteindelijk is de werkgever, die een POH-GGZ in dienst neemt, verantwoordelijk voor de kwaliteit van de POH-GGZ en dient deze kwaliteit ook te controleren en te waarborgen. In de praktijk blijkt dat er zich regionale verschillen voordoen, mede afhankelijk van het beleid van de zorgverzekeraar in die regio. De zorgverzekeraar vergoedt namelijk alleen die POH´s-GGZ die voldoen aan door hen vastgestelde criteria. De LV POH-GGZ streeft i.s.m. de LHV naar meer eenduidigheid hierin. De behoefte van de huisarts aan een specifieke GGZ-deskundigheid in zijn praktijk speelt ook een rol in de diversiteit die is ontstaan.

POH-GGZ Jeugd Het project ‘POH-GGZ jeugd’ wordt ingezet in de gemeentes Gennep en Bergen. Het is een samenwerkingsverband tussen Syntein en de huisartspraktijken. Bron: www.jeugdhulpbijdehuisarts.nl Hulp door de POH Jeugd en Gezin De Praktijkondersteuner Jeugd ziet een brede variatie aan problemen van jeugdigen, met als doel te zorgen dat zij de juiste hulp krijgen. De ouder(s) en de jeugdige zelf nemen vaak het initiatief tot het zoeken van hulp. Het merendeel van de hulpvragen heeft betrekking op het psychosociaal functioneren van de jeugdige, zoals emotionele problemen (zoals angst-, stemmings- en verwerkingsproblematiek en teruggetrokken gedrag) en gedragsproblemen (zoals druk en impulsief gedrag, problemen met aandacht en hyperactiviteit en impulsbeheersing, of opstandig en antisociaal gedrag). Daarnaast komen ouders met vragen die te maken hebben met het gezin of de opvoeding.

Taakomschrijving (bron: handboek POH jeugd ggz Syntein) Taakomschrijving • • • • • • • •

• •

Triage en begeleiding; Vraagverhelderingsgesprekken met patiënten; Kortdurende (ambulante) hulpverlening; Casuïstische contacten met eerstelijns psychologen; Opbouw en onderhoud van de lokale regionale sociale kaart; Deelname aan regulier multidisciplinair overleg; Doorverwijzing o.b.v. objectieve criteria en casemanagement (denk onder andere aan procesbegeleiding of terugkoppeling); Deelname aan projecten op GGZ-gebied zoals angst, autisme, depressie, dwang, eetproblemen, gedragsstoornissen (ADHD/ODD/CD), kindermishandeling, verslaving of trauma; Aanmaken en bijhouden van een patiëntendossier en rapporteren over voortgang aan huisarts. Samenwerken / afstemmen met partijen als de GGD, wijkteam en scholen.

Bijlage 2: De inzet van ondersteunende functies in de huisartspraktijk per gemeente Gemeente Venlo Bron: “Stroomschema huisartsen; waar kan de huisarts jeugdigen en gezinnen naar ‘verwijzen’” Bron: https://www.venlo.nl/zorg-en-ondersteuning

Organisatie voorliggend veld Wijkteam

Het Sociaal Wijkteam bestaat uit professionals die een aanvraag WMO of jeugdhulp kan doen naar geïndiceerde zorg bij complexe problematiek. Het wijkteam helpt met het verhelderen van de hulpvraag, regievoeren in een casus en daarnaast hebben zij kennis van het gecontracteerd aanbod van de gemeente Venlo. Incluzio Vanaf 1 april 2020 start Incluzio in Venlo onder de naam ‘Incluzio Sociale Basis Venlo’. Met 6 Teams Sociale Basis geeft Incluzio vorm aan de sociale basis in Venlo. De sociale basis bestaat onder andere uit open inloop, wijkteams en informatie en adviespunten. Inwoners van Venlo kunnen terecht bij de Teams Sociale Basis voor informatie en advies over wonen, werken, welzijn en zorg. Taken en werkwijze van de wijkteams: * Preventief werken: vroegtijdig signalen oppakken, vragen en problemen aanpakken door lichte interventies, terugval voorkomen en situaties stabiel houden; * Ondersteuning bieden: eerste hulp voor vragen die eenvoudig zijn op te lossen met de bewoner, zijn netwerk, vrijwilligers en de buurt. Zo mogelijk collectief; * Toeleiding en warme overdracht bij problemen die vragen om een intensievere aanpak (tijd, kennis, handelen). Samenwerking met huisartspraktijken In Venlo is aan elke huisartspraktijk een medewerker van het wijkteam gekoppeld.

De samenwerking tussen huisartspraktijk en wijkteamlid kent grote verschillen, onder andere in intensiteit van samenwerken. De gemeente Venlo is de samenwerking aangegaan met het project ‘SOJ’. Er zijn al bij meerdere praktijken een SOJ ingezet. De eerste ervaringen zijn vanuit alle partijen zeer positief. De SOJ werkt nauw samen met het wijkteam, onder andere bij de inzet van een maatwerk voorziening.

Gemeente Beesel Bron: https://www.beesel.nl/inwoners/jeugd-en-onderwijs/opvoeden-en-opgroeien

Organisatie voorliggend veld Gezinscoaches In Beesel wordt gewerkt met een team van gezinscoaches. De gemeente investeert in een sterke omgeving van jeugdigen en zet in op beschikbaarheid van voldoende, passende en kwalitatief goede hulp op het moment dat opvoeden en opgroeien niet vanzelf gaat. De gezinscoaches kunnen worden ingezet bij vragen over opvoeden en opgroeien. Zij kijken samen met het systeem wat er nodig is om weer verder te kunnen. De gezinscoach heeft hierbij oog voor de veiligheid van het kind. Zij onderzoeken samen met de ouders hoe de situatie kan veranderen, zodat kinderen zich veilig voelen en zich op een positieve manier kunnen ontwikkelen. Samenwerking met huisartspraktijken Er is een nauwe samenwerking tussen de gemeente en de huisartspraktijken. Er zijn twee gezinscoaches gekoppeld aan de praktijken, zij zijn beschikbaar voor vragen en zijn ook dagdelen aanwezig in de praktijk. Samen met de huisartsen wordt bekeken hoe de samenwerking geïntensiveerd kan worden. Vooralsnog maakt de gemeente hierbij geen gebruik van projecten zoals de SOJ of POH-GGZ jeugd.

Gemeente Peel en Maas Bron: https://www.peelenmaas.nl/inwoners-en-ondernemers/jeugd-en-onderwijs/

Organisatie voorliggend veld In Peel en Maas wordt gewerkt met een team van gezinscoaches. Zij ondersteunen en begeleiden jeugdigen en hun ouders bij opvoed- en opgroeivragen. Daarnaast hebben zij een grote deskundigheid over onder andere psychische problemen, gezinnen en kinderen met een beperking, gezinsproblematiek en gedragsstoornissen. Zij werken vanuit duidelijkheid en vertrouwen. De gezinscoach kijkt wat er al goed gaat in een gezin en waar de krachten liggen. Ook gaat de aandacht uit naar de vraag of iemand uit de omgeving een bijdrage kan leveren aan de oplossing. De cliënt bepaalt samen met de gezinscoach wat de meest passende oplossing voor een hulpvraag kan zijn. Eenvoudige opvoedvragen worden telefonisch beantwoord. Samenwerking met huisartspraktijken Ongeveer een jaar geleden is de gemeente begonnen met het stationeren van gezinscoaches bij de huisartspraktijken. Op dit moment zijn de gezinscoaches aan bijna alle huisartsenpraktijken verbonden. De intensiteit verschilt per huisartsenpraktijk. Peel en Maas is in gesprek over de inzet van het project ‘SOJ’ bij de huisartspraktijk, in nauwe samenwerking met de gezinscoach (als aanvullende functie).

Gemeente Horst aan de Maas Bron: https://www.horstaandemaas.nl/jeugdhulp

Organisatie voorliggend veld In Horst aan de Maas wordt gewerkt met gebiedsteams, waar gezinscoaches deel van uit maken. Jeugdhulp is hulp voor kinderen tot 18 jaar. De gezinscoaches kunnen worden ingezet bij vragen voor hulp bij opvoeden, jeugdbescherming, jeugdreclassering, aanpak van kindermishandeling, geestelijke gezondheidszorg en zorg voor kinderen met een lichte verstandelijke beperking. Jongeren kunnen ook zelf contact opnemen. Bij vragen gaat de gezinscoach met betrokken in gesprek, waarbij de cliënt de situatie uitlegt. Vervolgens wordt bekeken welke hulp nodig is en wordt er een plan opgesteld. De gezinscoach kan aanvullende begeleiding bieden. De coach kan alle hulp en ondersteuning rondom het gezin regelen. De gezinscoach kan ook advies en ondersteuning geven aan bijvoorbeeld school of sportvereniging. De gezinscoach helpt kinderen zoveel mogelijk thuis, in de eigen omgeving.

Samenwerking met de huisartspraktijken Horst aan de Maas is in gesprek over de inzet van het project ‘SOJ’ bij de huisartspraktijk.

Gemeente Venray Bron: https://www.venray.nl/hulp-en-ondersteuning

Organisatie voorliggend veld Gezinscoaches De gezinscoach is een algemene voorziening in de gemeente venray. Deze is dus toegankelijk voor iedereen. Gezinscoaches worden ingezet voor (preventieve) enkelvoudige, opvoedkundige vragen en problemen. Schakelplein Een inwoner kan zich melden bij team Schakelplein van de gemeente voor informatie en advies. Hulpvragen worden doorgezet naar de betreffende consulent (bv de consulent Jeugd). De inwoner krijg een gesprek met de consulent die de vraag oppakt (procesregie). Tijdens een keukentafelgesprek wordt een brede uitvraag gedaan. Dit leidt tot een analyse, samengevat in een leefzorgplan. Bij jeugdigen geldt daarvoor specifiek dat de consulent op zoek gaat naar oplossingen waarbij de eigen kracht en het sociale netwerk benut wordt. Indien nodig, schakelt de jeugdconsulent specialistische hulp in. Gedurende het traject voert de jeugdconsulent procesregie. Samenwerking met de huisartspraktijken De gezinscoaches zijn gekoppeld aan scholen en huisartspraktijken. Venray is in gesprek over de inzet van het project ‘SOJ’ bij de huisartspraktijk, waarbij expertise aan de voorkant een belangrijk doel is.

Gemeente Gennep Bron: https://www.gennep.nl/inwoners-ondernemers/werk-inkomen-zorg-jeugd_42315/

Organisatie voorliggend veld In Gennep wordt gewerkt met Team Toegang. Team Toegang is het eerste aanspreekpunt voor zorg en ondersteuning, werk en inkomen, opvoeden en opgroeien aan inwoners van de gemeente Gennep. Inwoners kunnen bij het team terecht met een vraag of probleem op het gebied van zorg en welzijn, opvoeden en opgroeien, werk en inkomen. De medewerker gaat samen met de cliënt op zoek naar een oplossing, die past bij de persoonlijke situatie en mogelijkheden van de cliënt. Naar aanleiding van een keukentafelgesprek wordt een leefzorgplan gemaakt. Hierin wordt de persoonlijke situatie beschreven en worden de mogelijke oplossingen in kaart gebracht. Uitgangspunt hierbij is dat de cliënt zelf de regie houdt.

Samenwerking met de huisartspraktijken In Gennep is het project ‘POH-GGZ jeugd’ ingezet bij de huisartspraktijken. Dit project loopt reeds 2 jaar, de ervaringen zijn vanuit alle partijen positief.

Gemeente Bergen Bron: https://www.bergen-nh.nl/aanvragen-en-regelen/jeugdhulp/

Organisatie voorliggend veld In Bergen wordt gewerkt met een Sociaal Team, waar jeugdconsulenten deel van uitmaken. Inwoners kunnen er terecht voor advies, extra hulp of ondersteuning. De gemeente helpt gezinnen bij het bepalen welke hulp er nodig is, helpt met het uitzoeken van de juiste zorg en ziet er op toe dat de hulp ook daadwerkelijk wordt gegeven. De gemeente levert de (gespecialiseerde) hulp niet zelf, maar contracteert daarvoor de organisaties voor jeugd- en opvoedhulp. De gemeente zorgt ervoor dat er een toereikend aanbod van jeugdhulp beschikbaar is. Zowel de gemeente als de jeugdarts of specialist kunnen doorverwijzen voor jeugdhulp, die hoeft niet via de gemeente te lopen. Als er zorg nodig is van een aanbieder zonder contract, dan kan er contact opgenomen worden met het Sociaal Team om mogelijkheden van inkopen van zorg met een pgb te bespreken.

Samenwerking met de huisartspraktijken In Bergen is het project ‘POH-GGZ jeugd’ ingezet bij de huisartspraktijken. Dit project loopt reeds 2 jaar, de ervaringen zijn vanuit alle partijen positief.

Gemeente Roermond Bron: https://www.roermond.nl/jeugd

Organisatie voorliggend veld In de gemeente Roermond wordt gewerkt met het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG). Zij bieden ondersteuning bij: -

Eenvoudige opvoed- en opgroeivragen Complexe opvoed- en opgroeivragen Vragen die voortkomen uit een beperking of chronische ziekte Toeleiding naar gespecialiseerde hulp (Zorg in Natura en Persoonsgebonden Budget)

Samenwerking met de huisartspraktijken In Roermond (en alle andere Midden-Limburgse gemeenten) wordt gewerkt met het Centrum voor Jeugd en Gezin. De CJG medewerkers zijn breed inzetbaar bij vragen omtrent jeugd en gezin. De CJG medewerkers zijn gekoppeld aan de huisartspraktijken, de samenwerking wordt als wisselend ervaren wat intensiteit betreft. In de gemeente Roermond wordt sinds oktober 2018 samengewerkt met het project ‘SOJ’. De ervaringen van de inzet van een SOJ in de huisartspraktijk zijn zeer positief. Het project wordt in de komende maanden uitgebreid naar meerdere huisartsprakijken.

Bijlage 3: Informatie over het project Specialist Ondersteuner Jeugd Bron: Pilot SOJ in de huisartsenpraktijk De SOJ (Specialist Ondersteuning Jeugd) brengt expertise rondom kind- en jeugdproblematiek in de eerstelijnszorg, op laagdrempelige wijze. De inzet van de SOJ in (of dichtbij) de huisartsenpraktijk zorgt, is gebleken uit onderzoek en ervaringen elders in het land, voor een afname in escalatie en afname in verergering van het klachtenbeeld van patiënten (0 - 18 jaar). Tevens vermindert de toeloop naar de specialistische ggz. De ondersteuning en behandeling is gebaseerd op matched care: iedere jeugdige patiënt krijgt de zorg die hij of zij op dat moment nodig heeft en die het beste aansluit bij zijn of haar ondersteuningsbehoefte, niet zwaarder dan noodzakelijk. Hoe ziet dit eruit in de praktijk? De SOJ (oftewel een BIG of SKJ-geregistreerde gedragswetenschapper) kan een aantal uren per week plaatsnemen in uw praktijk, of bezoekt uw praktijk als dat nodig is. Uiteraard gebeurt dit in overleg met u. Doordat de SOJ daadwerkelijk werkzaam is ín uw huisartsenpraktijk, of in een nabij gelegen praktijk, zijn de lijnen kort en is nauwe samenwerking mogelijk. Tevens ondersteunt de SOJ u in uw taak als verwijzer, de SOJ is uw sparringpartner als u dat even nodig heeft. Echter, u heeft niet de inhoudelijke verantwoordelijkheid over deze sparringpartner.

Uw enige zorg is dat u een ruimte/kantoor voor enkele uren per week beschikbaar heeft voor de SOJ. Er zijn voor u geen kosten verbonden aan de SOJ. Goede screening De SOJ zet kennis en ervaring in om een goede inschatting te maken van wat nodig is voor een kind/gezin. Middels een goede screening kan de SOJ bepalen wat er nodig is voor het kind, de jongere of het gezin. Soms is dat psycho-educatie of een aantal (adviserende) gesprekken, soms is het ook nodig om door te verwijzen naar andere passende zorg of begeleiding. De SOJ heeft zicht op de sociale kaart en korte lijnen met het sociaal domein. Breedte van het aanbod De SOJ verzorgt het eerste gesprek met het kind of gezin, triage/vraagverheldering en verwijzing. Dit wordt aangevuld met adviserende gesprekken (maximaal 3) bij opvoedvragen en kortdurende ondersteuning (maximaal 3 sessies), al dan niet met behulp van e-Health. De SOJ heeft als taak het informeren en adviseren van derden en het actief opzoeken van samenwerking met netwerkpartners in de jeugd-GGZ en in de wijk. Wat willen we graag bereiken? • Psychische of psychosociale problematiek bij kinderen en jongeren tijdig signaleren. • Door verbeterde vraagverheldering al binnen de eerstelijns huisartsenzorg kunnen eventueel onnodige of onjuiste verwijzingen (bijvoorbeeld naar de ggz) en stapeling van de zorg voorkomen worden.

• Verbeteren van de samenwerking tussen de huisartsenzorg, wijkteams, onderwijs, jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen, ggz en voorzieningen in het sociaal domein. Hierdoor wordt effectief, efficiënt en vanuit het netwerk integraal gewerkt (ontschotten). En daarnaast: • Jeugdhulp op maat en samenhangend voor kwetsbare kinderen en jongeren (matched care). • Jeugdhulp die integraal en systemisch vanuit verschillende invalshoeken wordt bekeken. • Zorg die zo veel mogelijk dichterbij en eenvoudiger wordt aangeboden. • Meer doelmatige inzet van zorgbudgetten doordat de zorg sneller op de juiste plek wordt

georganiseerd. Wij verwachten hiermee tevens een afname van de werkdruk die u ervaart als huisarts, omdat de SOJ zorgt voor verheldering, advisering en verwijzing binnen de doelgroep jeugd. Succesverhalen In verschillende regio’s is al gebleken dat de inzet de SOJ bij de huisarts leidt tot een vermindering in doorverwijzingen naar specialistische jeugdhulp en besparingen op het budget voor jeugdhulp. Uit de zeer recente pilot in Roermond wordt nu al de voorzichtige conclusie getrokken dat er 50% minder verwijzingen zijn naar zwaardere zorg. Uit een recente pilot in de regio Nijmegen kwam de conclusie dat, door de inzet van een SOJ, in 62% van de doorverwijzingen er betere afstemming is tussen hulpvraag/context en de zorgverlener. Wat zorgt voor minder “van het kastje naar de muur gestuurd worden” en meer passende en cliëntvriendelijkere zorg. Verder stelde men dat: - bij 53% van de cliënten de huisarts een zwaardere verwijzing zou hebben gedaan dan de SOJ uiteindelijk deed; - bij 38% cliënten de SOJ en de huisarts dezelfde verwijsrichting zouden hebben gegeven; - bij 9% van de cliënten de huisarts naar lichter aanbod zou hebben verwezen dan dat de SOJ uiteindelijk deed. Een recentelijke pilot in Midden-Brabant, waar o.a.

gemeente Tilburg aan deelnam, had als resultaat: verbeterde vraagverheldering en gerichtere verwijzing, geen wachttijd bij de SOJ en verbeterde netwerksamenwerking met partijen in het sociaal domein zoals jeugdarts, verpleegkundigen, het sociale wijkteam en het onderwijs. In meer detail had de pilot als resultaat dat er goede financiële resultaten werden geboekt: een reductie van overbehandeling en kosten binnen de BGGZ en de SGGZ (kostenreductie van 30%). In Leeuwarden wordt de pilot (2017) zowel inhoudelijk als financieel een succes genoemd. Door de inzet van een SOJ zijn de doorverwijzing naar specialistische zorg teruggebracht van 100% naar 22%. Dit levert een jaarlijkse netto-besparing van bijna 1 miljoen euro op. Betrokkenen pilot Vincent van Gogh voor geestelijke gezondheid, Provico, gemeente(n), zorgverzekeraars, Karakter en partners in het sociaal domein.