Bijlage 3 Stand van zaken Omgevingsprogramma (versnelling & doelgroepen)

Bijlage 3: Stand van zaken Omgevingsprogramma Wonen Het is van belang om inzicht te krijgen in de huidige stand van zaken met betrekking tot de doelstelling in het Omgevingsprogramma Wonen. Het Omgevingsprogramma Wonen is namelijk een van de drie grondslagen van het proces rondom flexwonen. Vervolgens worden de doelgroepen uitgelicht. Stand van zaken versnelling woningbouw De woningmarkt is fors in beweging en als gemeente Venray doen we ons uiterste best om een prettig woon- en leefklimaat te creëren in onze gemeente. De huidige woningmarkt is echter complex en het tekort aan woningen is niet eenvoudig op te lossen. Versnelling van de bouwproductie is noodzakelijk, temeer omdat de wachttijd voor bijvoorbeeld een sociale huurwoning oploopt. In mei van dit jaar is de gemeenteraad geïnformeerd over de cijfers van 2023 (Jaarbrief Wonen). De ambitie is vastgelegd om de komende jaren 2000 woningen te bouwen, waarvan ten minste 1500 de komende tien jaar. Dat betekent een 150 tot 200 woningen per jaar. In de Jaarbrief Wonen is de conclusie getrokken dat deze cijfers in 2023 niet gehaald zijn. Er zijn in 2023 129 woningen opgeleverd. Om een inschatting te maken of de aantallen de komende jaren gehaald wordt, is het aantal verleende vergunningen een belangrijke indicator. We constateren dat in 2023 27 bouwvergunningen zijn verleend voor 187 woningen.

Dit geeft het signaal af dat de verwachting is dat de komende jaren de aantallen tussen de 150 – 200 woningen mogelijk wel gerealiseerd wordt. In de Jaarbrief Wonen is ook stilgestaan bij een doorkijk naar 2024 en verder. Geconstateerd is dat er voldoende plannen in de plancapaciteitsmonitor aanwezig zijn om in de nu bekende behoefte te voorzien. De nuance hierbij is dat meer dan de helft zachte plancapaciteit betreft (+/- 65%) en het onzeker is of deze uiteindelijk tot realisatie leiden. Daarnaast wordt dit jaar een nieuwe behoefteonderzoek opgeleverd. Dit kan tot gevolg hebben dat er mogelijk bijgesteld moet worden en het tekort aan woningen oploopt. Voor meer informatie zie de Jaarbief Wonen 2023. Er kan voorzichtigheidshalve geconcludeerd worden dat de doelstelling uit het Omgevingsprogramma Wonen onder druk staat ondanks dat het college van B&W zich maximaal inspant om de doelstelling te behalen. De woningmarkt kenmerkt zich door een hoeveelheid aan factoren. Of flexwonen voor de gewenste versnelling zorgt, is gezien het proces tot dusver nog maar de vraag. Uiteindelijk is het aan de gemeenteraad om eventuele kaders af te geven. Aandachtstrepen binnen volkshuisvestelijk beleid In het Omgevingsprogramma Wonen worden verschillende doelgroepen benoemd, waaronder (enkele) aandachtsgroepen*. De term aandachtsgroepen is een overkoepelende term voor een heel aantal doelgroepen1.

Er wordt in deze paragraaf ingegaan op meer doelgroepen dan de opdracht in december 2023 heeft behelst. Op de eerste plaats omdat het Omgevingsprogramma Wonen een van de drie grondslagen is om flexwonen te realiseren. Op de tweede plaats wordt het benoemen van alle aandachtsgroepen in het Omgevingsprogramma Wonen2 door het conceptwetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting verplicht gesteld. Tot slot is het voor de scenario’s van belang

Binnen deze aandachtsgroepen is vervolgens ook onderscheid te maken in urgentiecategorieën. Dit zijn de doelgroepen die middels een huisvestingsverordening voorrang kunnen krijgen op een (sociale) huurwoning. Deze huisvestingsverordening wordt momenteel regionaal voorbereid en moet nog worden vastgesteld. 2 In de toekomst het Volkshuisvestingsprogramma. 1

1

om een totaal overzicht te hebben van alle doelgroepen, om op die wijze te prioriteren in doelgroepen of de opdracht wellicht aan te passen (Platform31, 2019). De afbeelding hieronder toont alle (aandachts)groepen inclusief de urgentiecategorieën 3. Voor een aantal van deze genoemde doelgroepen zijn al beleidskaders vastgesteld: het Actieplan Wonen en Zorg, beleidskader internationale werknemers en het beleid woonwagenbewoners. Binnen deze beleidskaders zijn ook ambities met betrekking tot aantallen van deze doelgroepen opgenomen.

De doelgroepen uit de opdracht van juni en december betreffen: asielzoekers, vluchtelingen, statushouders, starters en spoedzoekers. Een deel van deze doelgroepen komt overeen met de aandachtsgroepen uit het conceptwetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting. Een deel van de doelgroepen uit de opdracht van juni/december 2023 reikt echter verder dan de verplichte aandachtsgroepen. Dit betreffen de asielzoekers, vluchtelingen en spoedzoekers. Formeel vallen deze doelgroepen dan ook niet binnen het conceptwetsvoorstel en daarmee het Omgevingsprogramma Wonen. De term spoedzoekers is bij nader inzien ook verwarrend. In het eerste raadsvoorstel (juni 2023) werd gesproken over woonurgenten en in het amendement over spoedzoekers. De term 3

Bron: concept Wet versterking Regie Volkshuisvesting en de memorie van toelichting p.26 / Programma Een thuis voor iedereen.

2

woonurgenten verwijst en impliceert de definiëring van urgentiecategorieën (afbeelding hierboven). Spoedzoekers zijn niet nader gedefinieerd4. Ook de term ‘starters’ is niet nader gedefinieerd in de opdracht uit december. Enige afbakening in de aangenomen voorstellen is dat het om een ‘lokale’ starter* moet gaan en hiervoor minimaal ‘60 flexwoningen’ gerealiseerd moeten worden. De laatste stand van zaken is voor deze doelgroep dan ook niet te monitoren, omdat deze doelgroep niet expliciet gemonitord wordt en onduidelijk is wie eronder wordt verstaan. De term ‘starter’ en ‘lokaal’ moet hiervoor nader afgebakend worden. Stand van zaken huisvesting doelgroepen Om de laatste stand van zaken met betrekking tot de doelgroepen te schetsen, wordt uitgegaan van de genoemde doelgroepen in het Omgevingsprogramma Wonen (de aandachtsgroepen), aangevuld met de genoemde doelgroepen in het amendement (asielzoekers en vluchtelingen)5. De term spoedzoekers wordt geïnterpreteerd als woonurgenten (urgentiecategorieën) en vallen daarmee binnen de aandachtsgroepen. De doelgroep starters wordt niet meegenomen. In de plaats daarvan wordt een stand van zaken gegeven over reeds gerealiseerde reguliere woningen*. Op de volgende pagina de laatste stand van zaken met betrekking tot de doelgroepen (peildatum 30-072024).

In het laatste overzicht van Wonen Limburg (over het jaar 2023) is bekend dat Wonen Limburg 250 huurcontracten heeft afgesloten in de gemeente Venray in het jaar 2023. 79 van deze huurcontracten zijn bemiddeld. Dit betekent dat deze huurwoningen rechtstreeks zijn toegewezen aan (in de meeste gevallen) bovengenoemde aandachtsgroepen. Het gaat hier bijvoorbeeld om 37 huurcontracten voor statushouders, 4 huurcontracten met instanties maatschappelijke opvang / beschermd wonen, 2 maal naar aanleiding van sociale urgentie, enzovoort. Het aandeel dat via bemiddeling aan aandachtsgroepen wordt verhuurd bedroeg daarmee in 2023 31%. Het moge duidelijk zijn dat er veel verschillende (verplichte) doelgroepen zijn. Met het Omgevingsprogramma Wonen wordt naast de aandachtsgroepen ook ingezet op de ‘reguliere woningzoekende’: personen die niet binnen de aandachtsgroepen vallen en op zoek zijn naar een woning. Voor een aantal doelgroepen (studenten; mantelzorgverleners- en ontvangers; mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische aandoening; woningzoekende die uit nood verblijven bij familie en vrienden; stoppende sekswerkers en uitstroom MO/BW) zijn de exacte behoeftes nog onbekend. Dit komt doordat niet eerder door het Rijk expliciet is vastgelegd om inzicht in deze doelgroepen te vergaren en het niet eenvoudig is personen onder 1 categorie te definiëren6.

In veel gevallen is er sprake van multiproblematiek. Daarnaast is de druk op de woningmarkt opgelopen en mutaties bij woningcorporaties lopen achteruit, waardoor er minder sociale huurwoningen vrijkomen voor de meest kwetsbare doelgroepen in de samenleving. De Wet Versterking Regie Volkshuisvesting verplicht gemeenten om de doelgroepen in de toekomst inzichtelijk te maken, zodat er expliciet rekening gehouden wordt met deze doelgroepen. In het op te leveren behoefteonderzoek wordt dan ook onderzoek gedaan naar de behoefte van alle (aandachts)doelgroepen, om op die wijze voor Venray dat inzicht te vergaren. Omstreeks november wordt dit opgeleverd. Spoedzoekers zijn echter in de volksmond de doelgroep die snel een woning nodig hebben. Dit staat dan vaak los van de vraag of zij in aanmerking komen voor urgentie en daarmee binnen de categorie woonurgenten vallen. Bijvoorbeeld aan een gescheiden persoon. Op dit moment wordt deze doelgroep niet voorzien binnen de urgentiecategorieën, maar kan het (politiek) wel wenselijk zijn om deze doelgroep met spoed te huisvesten. 5 Deze doelgroepen vallen formeel niet onder het Omgevingsprogramma. 6 Zie ook rapport ‘Kansen en risico’s tijdelijke woningen’. Pagina 12. 4

3

Doelgroep Totaal aantal te realiseren woningen

Doelgroep Arbeidsmigranten*

Woonwagenbewoners* Studenten* Ouderen* Statushouders / vergunninghouders*

Mantelzorgverleners- en ontvangers*

Regulier woningzoekende – totaalopgave Omgevingsprogramma Grondslag: UrgentieStand van zaken categorie 2.000 woningen tot 2035, OmgevingsN.v.t. Sinds de vaststelling van het waarvan 1.500 in de eerste programma Wonen Omgevingsprogramma (2022) tien jaar. (februari 2022) zijn er 3977 woningen gerealiseerd. Aandachtsgroepen Ambitie Grondslag UrgentieStand van zaken categorie 1.500 bedden realiseren tot Beleidskader Nee Momenteel zijn er 1.030 en met 2027 (short-stay). Internationale bedden vergund. Deze werknemers (december realisatie is echter van voor de 2023) vaststelling van het beleidskader en telt daarom niet mee. 6 tot 8 standplaatsen Woonwagen- en Nee Sinds de vaststelling zijn er standplaatsenbeleid nog 0 standplaatsen (februari 2024) gerealiseerd. Geen ambitie opgenomen Geen grondslag Nee Onbekend 485 nultredenwoningen Actieplan Wonen en Nee Worden gerealiseerd in (binnen de 2000 woningen zorg (2023) nieuwbouwprojecten en. tot en met 2035). De taakstelling voor 2024 Wettelijke taakstelling Ja, via Eind juli zijn er 60 personen bedraagt 90 personen + een wettelijke gehuisvest. achterstand van 25 taakstelling personen uit 2023. In totaal De prognoses voor de bedraagt de opgave taakstelling zijn echter daarmee 115 personen voor onverminderd groot. Voor 2024.

2025 wordt een taakstelling verwacht van een minimum van 90 personen, terwijl de mutatiegraad voor sociale huurwoning terugloopt. Ambitie

Der behoefte aan huisvesting is (nog) onbekend.

Concept Wet Versterking Regie Volkshuis-vesting (Wvrv)

Ja

De doelgroep woont vaak al in een reguliere woning. Ook zijn mantelzorgwoningen of premantelzorgwoningen toegestaan (tijdelijk).

Resterende opgave De opgave tot en met 2035 bedraagt daarmee nog: 1.603 woningen.

Resterende opgave De opgave bedraagt immer 1.500 bedden. Er lopen momenteel een aantal verzoeken. De opgave bedraagt immer 6 tot 8 standplaatsen. Onbekend Wordt op dit moment nog niet expliciet gemonitord8 Er is een resterende opgave van 115 – 60 = 55 statushouders. Er staan echter 177 nareizigers op de lijst. Wanneer zij toegelaten worden, wordt dit in mindering gebracht op de taakstelling. Onbekend is echter wanneer zij komen9. De exacte opgave is onbekend, omdat men vaak al gehuisvest is.

In 2022: 268 en in 2023: 129. Realisatiecijfers over 2024 zijn nog niet bekend. De monitoring van bv. nultredenwoningen wordt uitgewerkt in een mogelijk dashboard. Dit is nog in ontwikkelingen. De doorstroom van nareizigers is moeilijk in te schatten en fluctueert sterk. Tot en met 2022 ging de doorstroom vrij eenvoudig en was de maximale wachttijd om nareizigers over te laten komen 6 maanden. In 2023 is er een gigantische achterstand ontstaan bij de IND waardoor het nu lang kan duren. Dit betekent dat een proces langer dan 2 jaar mogelijk is, echt blijft dit lastig inschatten. 7 8 9

4

Er is behoefte om meergeneratiewonen* toe te staan. De behoefte is onbekend, omdat men vaak in maatschappelijke opvang (MO) of beschermd wonen (BW) woonachtig is.

Er is een mantelzorgnota in voorbereiding. Wvrv

Ja

Aantal mensen is buiten MO of BW onbekend.

Dakloze mensen incl. uitstroom MO, woningzoekende in nietconventionele woonplekken en woningzoekende die uit nood verblijven bij familie en vrienden*

Er zijn in Venray twee opvanghuizen met beide plek voor 3 personen.

Wvrv

Ja, dakloze mensen en uitstromers MO

Binnen drie maanden moet de opvang verlaten worden en uitstroom naar reguliere woningmarkt plaatsvinden. Dat wordt echter vrijwel nooit behaald, wegens gebrek aan doorstroming op de woningmarkt. De twee locaties zijn daarmee altijd vol.

Uitstromers uit beschermd wonen*

Het gaat hier om regionaal beleid en aanbesteding. In totaal is in de regio plaats voor 175 bedden.

Grondslag voor BW is de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO).

Ja

In Venray zijn 30 plekken. Deze worden niet allemaal bezet door inwoners uit Venray.

Uitstromers uit de klinische geestelijke gezondheidszorg*

Geen ambitie opgenomen. Uitgangspunt is na behandeling zelfstandig wonen en dus instroom op de reguliere woningmarkt.

WMO biedt hulp bij begeleiding zelfstandig wonen. Voor uitstroom op de reguliere woningmarkt geldt geen wettelijke taak. Verloopt via Woonkans.

Ja

Uitstromers vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel*

Deze doelgroep is onderdeel van regionaal beleid: Blijf van mijn lijfhuis.

Wettelijke taak op basis van WMO

Ja

Na behandeling is het uitgangspunt dat men uitstroomt naar de gemeente van herkomst. Dat gebeurt in de praktijk niet veel, omdat men zich wil vestigen in Venray. Potentieel komt het gezin dan ook over. In de regio Noord- en MiddenLimburg zijn 5 plekken (huishoudens) beschikbaar. Mensen wonen hier in principe zo kort mogelijk en stromen uit naar de reguliere woningmarkt. Gemiddeld genomen is de behoefte hiervoor 1 woning per jaar in de gemeente Venray.

Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische aandoening*

Er is verder preventief beleid voor dak- en thuislozen, met bijvoorbeeld het aanbieden van een postadres. Op die wijze is inzichtelijke om hoeveel personen het gaat.

(Voor dakloze arbeidsmigranten gelden andere regels dan dakloze Nederlands)

Op dit moment nog onbekend. Deze nieuwe doelgroep wordt hoogstwaarschijnlijk meegenomen in het behoefte-onderzoek. De 6 plekken moeten binnen 3 maanden uitstromen naar een zelfstandige huisvesting. Daarnaast zijn de woningzoekende die uit nood bij familie en vrienden verblijven niet in beeld. Op basis van inschatting zijn dit ongeveer 20 personen in de gemeente Venray. Gemiddeld stromen 10 personen per jaar uit naar zelfstandige huisvesting / reguliere woningmarkt. Op dit moment nog onbekend. Deze nieuwe doelgroep wordt hoogstwaarschijnlijk meegenomen in het behoefte-onderzoek. In principe is men zelf aan zet voor het vinden van een geschikte woning. De behoefte vanuit deze doelgroep is indicatief 1 woning per jaar.

5

Uitstromers jeugdhulp*

Wettelijke taak

Wettelijke taak: Jeugdwet Wvrv

Ja

Uitstromers (jeugd)detentie en forensische zorg*

Niemand meer dakloos (Rijksambitie)

Wvrv

Ja, mits langer dan 3 maanden

Stoppende sekswerkers*

Landelijke regeling

Wvrr

Doelgroep

Ambitie

Asielzoekers*

245 personen

Vluchtelingen Oekraïners*

315 personen

Actieplan van het Rijk: Nationaal Actieplan Dakloosheid.

Ja

Jeugdigen stromen na de jeugdhulp bijna altijd door naar BW of krijgen verlengde jeugdhulp. Wanneer dat niet het geval is, stroomt men uit op de reguliere woningmarkt.

Onbekend.

Extra doelgroepen amendement juni 2023 Grondslag UrgentieStand van zaken categorie Spreidingswet Nee Momenteel is de noodopvang* gerealiseerd voor 350 personen (asielzoekers). Deze personen tellen mee op basis van de spreidingswet. De opvang is een Nee 210 personen zijn gehuisvest: verplichting vanuit de 130 personen op Tijdelijke Richtlijn Servaashof Bescherming 65 personen op de (Europees) opgelegd Stationsweg door het Rijk via de 16 personen op Bestuurlijke Roekenbosch Afsprakenkader en de Tijdelijke Wet Opvang Naar verwachting stijgt de Oekraïne. De opgave per 1-1-2025 naar coördinatie is neerlegt 385. bij de Samenwerking Noord Limburg. Het totale aantal binnen het geografisch gebied van de Veiligheidregio Noord – Limburg wordt fictief doorvertaald naar gemeenten op basis van inwoneraantal.

Gemiddeld stromen er per jaar 2 jeugdigen uit naar zelfstandige huisvesting / reguliere woningmarkt. Gemiddeld stromen er 10 gedetineerde uit Venray per jaar uit zonder woning. Normaliter komen deze terecht in de daklozenopvang, van waaruit ze richting een woning worden bemiddeld. Onbekend. Opgave is voor met name de grote steden. Resterende opgave De opgave is met de noodopvang voldaan. Venray biedt zelfs plek aan meer personen dan de opgave behelst. Betekent een opgave van 105 personen. Vanaf 1-12025 mogelijk 175 personen. Het contract voor de huisvesting van de doelgroep op Servaashof loopt af op 1-7-2025. Hiervoor is een nieuwe locatie noodzaak.

6

7