Document · PDF

Bijlage 16 NGO CE vooronderzoek

Gemeenteraad 23 september 2025, gemeente VenrayBij agendapunt: TAM-Omgevingsplan Hoofdstuk 22a, Hoendersveld Venray.29.737 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Niet gevonden in dit document.

128-024-VO-01

Pagina 27 van 128

3 RESULTATEN ONDERZOEK CONFLICTPERIODE In het Onderzoek Conflictperiode wordt op basis van bronnenonderzoek beoordeeld of er in het onderzoeksgebied sprake is van aanwijzingen van de mogelijke aanwezigheid van OO.

3.1

LOCATIESPECIFIEKE KENMERKEN

Aangezien locatieverwijzingen een essentiële rol spelen bij het vaststellen van de relevantie van achterhaalde indicaties, wordt er gekeken naar de geografische situatie voor of ten tijde van de oorlog. Derhalve kunnen locatieverwijzingen die uit het huidige stratenbeeld zijn verdwenen toch worden achterhaald. Met behulp van historisch kaartmateriaal, afkomstig van het Kadaster, kan de topografie van het onderzoeksgebied ten tijde van de oorlog worden achterhaald.17 De situatie van het onderzoeksgebied omstreeks 1945 wordt in figuur 2 op de volgende pagina weergegeven. Op de kaart staan diverse toponiemen weergeven. In de wetenschap van deze (voor een deel) uit de huidige topografie verdwenen locatieverwijzingen zal het indicatieonderzoek worden uitgevoerd. Zoals in paragraaf 2.7 werd vermeld, hanteerden de Geallieerden gedurende de Tweede Wereldoorlog onder andere het zogeheten Nord de Guerre-coördinatenstelsel. De gegevens uit bijvoorbeeld de Daily Logs met de eventueel daarin aangehaalde coördinaten zijn door middel van Geallieerde stafkaarten herleidbaar naar een locatie. Deze Daily Logs geven vaak informatie over aanvalsdoelen, het verloop van de gebeurtenissen/gevechtshandelingen en de gehanteerde wapens en/of gebruikte OO aan Geallieerde zijde.

De volgende kaartvierkanten zijn bij het doornemen van de Daily Logs gehanteerd: NORD DE GUERRE-COÖRDINATEN: QE7726 Onderzoeksgebied QE7727

Onderzoeksgebied

Tabel 7: De gehanteerde kaartvierkanten met basiscoördinaat bij het doornemen van de Daily Logs.

Overzichtskaart 128-024-TE-02 op pagina 30 toont de locatie van de gehanteerde Nord de Guerrecoördinaten ter hoogte van het onderzoeksgebied.

17 Kadaster, ‘Topotijdreis’ <http://topotijdreis.nl> [geraadpleegd april 2024].

128-024-VO-01

Pagina 28 van 128

Figuur 2: Historische situatie omstreeks 1945 ter hoogte van het onderzoeksgebied. Bron: Kadaster, <http://topotijdreis.nl> [geraadpleegd april 2024].

128-024-VO-01

Pagina 29 van 128

3.2

OVERZICHTSTABEL CONFLICTPERIODE

De onderstaande tabel vormt een chronologisch overzicht van de informatie die uit literatuur, archiefdocumenten en luchtfotoanalyse is achterhaald. De tabel dient horizontaal te worden gelezen, te beginnen bij de datum van de indicatie, gevolgd door eventuele secundaire en primaire bronnen. Waar mogelijk worden indicaties geverifieerd met behulp van luchtfoto’s en kaartmateriaal, aangeduid met een blauwe of bruine kleur. Vervolgens worden de ingezette OO die relevant zijn voor het onderzoek, waar mogelijk gespecificeerd naar hoofdsoort, subsoort, kaliber en ontsteker. Tot slot wordt bepaald of de indicatie relevant is voor het onderzoek. Deze indicaties zijn geografisch herleidbaar en kunnen bij voorkeur worden geverifieerd met een tweede bron. De indicaties die van belang zijn worden voorzien van een unieke GIS ID, welke ook bij de afbakening van verdacht gebied wordt gehanteerd. De GIS-ID is tevens terug te vinden in de bij dit rapport meegeleverde ArcGIS Shapefile. Indicaties die als relevant zijn bestempeld, worden in Hoofdstuk 5 afgewogen tegen eventuele contra-indicaties en waar nodig afgebakend tot verdacht gebied. DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

10-05-1940

11-05-1940

‘In de vroege morgen van 11 mei verschenen de eerste Duitse militairen per fiets in Venray speurend naar achtergebleven Nederlandse soldaten. Na even halt te hebben gehouden en te hebben vastgesteld dat er voor hen geen vijandige militairen waren te ontdekken ging het verder in westelijke richting naar de Peel-Raamstelling. Deze eerste verkenners werden gevolgd door lange colonnes militairen die voortdurend strijdliederen zingend in westelijke richting marcheerden.’19 Sortie Schaal C-260 1:17.000

I – 41 R.I. : ‘p.m. 14,30 uur. Bevel van C.-Peeldivisie via C. – 27 R.I. tot aanvaarden van terugtocht op Deurne. (…) Terugtocht op Deurne via Venray met gebruikmaking van rijwielen en vrachtwagens verloopt goed; geen aanraking met vijand.’18 -

Deze indicaties zijn contextueel van aard. Er zijn geen aanwijzingen dat er in de meidagen van 1940 geen gevechten tussen Nederlandse en Duitse soldaten hebben plaatsgevonden in Venray. De eerste Duitsers verschenen in de ochtend van 11 mei in Venray.

Nummers 1141

Luchtfotoanalyse De luchtopname brengt het gehele onderzoeksgebied in beeld. Er zijn geen relevante waarnemingen gedaan in het onderzoeksgebied of de directe omgeving daarvan die met oorlogshandelingen in verband kunnen worden gebracht. ‘1 Sprengbombe und 300 Brandbomben sowie 9 Phosphorbrandbomben, davon 4 nicht entzündet. Schäden nicht gemeldet.’22

Datum 21-08-1942

08-04-1943

‘Deze nacht kwamen op diverse plaatsen in de gemeente Venray brand- en brisantbommen neer. (…) Ten slotte werd in Venray ook nog de woning van E. Esser, Grotestraat 29 getroffen, waarbij de schade werd getaxeerd op 35,00 gulden.’20

‘In den voormiddag van 9 April 1943 te omstreeks 8 uur, verscheen voor mij rapporteur: Leonardus Willems, landbouwer geboren te Venray 2 December 1873 wonende te Venray, Nachtegaal No. 80, aangifte doende alsvolgt en verklarende (…) Gister namiddag 8 April 1943 te omstreeks 23,55 uur viel op 200 meter afstand van mijn woning in een perceel bouwland van

Geen eenduidige OO-gerelateerde waarnemingen.

In de nacht van 7 op 8 april 1943 kwamen volgens de indicatie op verschillende plaatsen in de gemeente brand- en brisantbommen neer. Daarbij werd onder andere de Grootestraat 29 getroffen. Dit adres bevindt zich op een afstand van ruim

Uittreksel dagboek 1940, Nederlands Instituut voor Militaire Historie te Den Haag, 409 Gevechtsverslagen en -rapporten mei 1940, inv. nr. 525024. Verlinden, J., Oorlogsfragmenten uit de Peel : een terugblik op de Tweede Wereldoorlog (Venray 2013), 64. 20 Verlinden, J., Oorlogsfragmenten uit de Peel : een terugblik op de Tweede Wereldoorlog (Venray 2013), 267-268. 22 Lagemeldung Nr. 774, Bundesarchiv Berlin-Lichterfelde te Berlijn, R58 Reichssicherheitshauptamt, inv. nr. 3581. 19

128-024-VO-01

Pagina 31 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

den alhier wonende landbouwer Johannes van Meijl een brisant bom uit een vliegmachine, die door de ontploffing aan de alhier gelegene woningen veel schade aanrichtte en veel ruiten en pannen vernield werden.’21

300 meter tot het onderzoeksgebied. Daarnaast werd Nachtegaal 80 getroffen. Nachtegaal bevindt zich op bijna 4000 meter van het onderzoeksgebied.

09-07-1943/ 10-07-1943

‘Halifax verongelukt bij Venray.’23

26-07-1943

‘Brandbommen bij Gasfabriek-Roosendaal en Broekweg.’24

‘Abwurf von 34 Sprengbomben und einer größeren Anzahl Brand- und Phosphorkautschukbrandbomben auf die Gemeinden Woendrecht, Schaijk, RillandBarth, Sas van Gent, Apeldoorn, Groesbeek, Beesd, Beuningen, Haarlemmermeer, Nieuver-Amstel, Kwadijk, Bergen a.S., Venray und Leerdam. Dach- und Glasschäden an etwa 35 Wohnhäusern; 1 Scheune, 1 Wagenschuppen mit landwirtschaftlichen Geräten, 1 Roggenschober und 1 Stall ausgebrannt. 1 Toter (durch Flaksplitter), 3 Leichtverletzte.’25

Datum 23-02-1944

Sortie AA/0714

Nummers 5009; 5010

Luchtfotoanalyse De luchtopname brengt het gehele onderzoeksgebied in beeld. Er zijn geen relevante waarnemingen gedaan in het

Schaal 1:16.500

RELEVANTIE

Vanwege de grote afstand van de inslaglocaties tot het onderzoeksgebied zijn deze indicaties niet relevant voor het onderzoek en zal niet verder worden meegenomen. Uit de indicatie blijkt dat er op deze dag een Halifax is neergestort in Venray. De locatie van de crash is niet specifiek herleidbaar naar het onderzoeksgebied. De indicatie is daarom niet relevant voor dit onderzoek en zal niet verder worden meegenomen. Op 26 juli 1943 kwamen er brandbommen neer bij de gasfabriek en aan de Broekweg. De gasfabriek was gelegen op een afstand van zo’n 400 meter van het onderzoeksgebied. De Broekweg is gelegen op een afstand van ruim 600 meter afstand van het onderzoeksgebied. Vanwege de grote afstand tot het onderzoeksgebied is deze indicatie niet relevant voor het onderzoek, en zal niet verder in het onderzoek worden meegenomen. Geen eenduidige OO-gerelateerde waarnemingen.

Rapport No. 46, Gemeentearchief Venray, 6 Archief Gemeente Politie Venray Blok 1, 1897-1942, inv. nr. 33. Eversteijn, T., Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd), 1600. 24 Gemeente Venray: Oorlog 1940-1945, Gemeentearchief Venray, 163 Documentatie W.J.M. Willemsen (Tweede Wereldoorlog), inv. nr. 22. 25 Lagemeldung Nr. 860, Bundesarchiv Berlin-Lichterfelde te Berlijn, R58 Reichssicherheitshauptamt, inv. nr. 3581. 23

128-024-VO-01

Pagina 32 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN onderzoeksgebied of de directe omgeving daarvan die met oorlogshandelingen in verband kunnen worden gebracht. -

25-02-1944

‘Om circa 21.00 uur vond er boven Venray een luchtgevecht plaats. Tijdens dit gevecht kwamen op het terrein van het psychiatrisch ziekenhuis Sint Anna enkele bommen neer, door de luchtdruk sneuvelden er veel ruiten en pannen op het terrein van Sint Anna en van vijftig omliggende woningen.’26

25-09-1944

‘Op deze dag zijn de volgende vliegtuigen verongelukt: (…) Spitfire Mk MJ394 AU- van het No. 421 squadron te Venray.’27

‘Aircraft type & number: Spitfire IX B (…) FO’s Foster + McDonald missing.’32

‘Crash landed near Nijmegen (…) Spitfire MJ394, 421 Sqdn (…) Foster.’28 ‘Crash landed between Helmond-Venray: (…) Spitfire MK990, 421 Sqdn (…) McDonald.’29

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

Het grote terrein van St. Anna is gelegen op een afstand van minimaal 400 meter (van de rand van het terrein gemeten) tot de rand van het onderzoeksgebied. Vanwege de grote afstand tot het onderzoeksgebied, is deze indicatie niet relevant voor dit onderzoek. De indicatie wordt daarom niet verder meegenomen. Uit de indicatie blijkt dat er op deze dag een vliegtuig is neergestort tussen Venray en Helmond. Gezien de locatieomschrijving van de crash is de indicatie niet specifiek herleidbaar naar het onderzoeksgebied. De indicatie is daarom niet relevant voor dit onderzoek en zal niet verder worden meegenomen.

’25-09-1944, Spitfire Mk IX, Venray MJ395 421 Sq. RCAF, noodlanding, exacte locatie niet bekend. F/O Foster.’30 ‘Op 25 September 1944, de laatste dag van Operation Market Garden, kreeg de Canadese 127 Wing, gelegen o het Belgische vliegveld B.68 Le Culot, opdracht een patrouille te vliegen boven het gebied Arnhem-Nijmegen. Dit ter bescherming van de daar strijdende Britse troepen tegen Duitse luchtaanvallen. Een van de deelnemende eenheden was het 421 (Red Indian) Squadron dat met twaalf Spitfires aan de opdracht deelnam. In de omgeving van Nijmegen stootte het squadron op een gelijk aantal Messerschmitt Bf 109’s 26

Verlinden, J., Oorlogsfragmenten uit de Peel : een terugblik op de Tweede Wereldoorlog (Venray 2013), 269. Eversteijn, T., Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd), 2206. 28 https://www.verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl/, geraadpleegd op 11-04-2014. 29 https://www.verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl/, geraadpleegd op 11-04-2014. 30 Wildekamp, R., Vliegtuigcrashes en noodlandingen 1940-1945 in de gemeente Venray (z.p. 2015), 21. 32 Operations Record Book Page No. 2, The National Archives te Londen, AIR 27 Air Ministry and Successors: Operations Records Books, Squadrons, inv. nr. 1828. 27

128-024-VO-01

Pagina 33 van 128

DATUM:

30-09-1944

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR: van Jagdgeschwader 26. Gedurende het gevecht dat ontstond, wisten Squadron Leader W.A. Prest en Flight Lieutenant John Mitchener beiden een van de Duitsers neer te halen. Dit tegen het verlies van twee Spitfires. Flying Officer (Captain) Livingstone Foster in zijn Spitfire IX (MJ394) probeerde met zijn beschadigde machine de eigen linies te bereiken en was om 15.40 uur gedwongen in de omgeving van Venray een crashlanding te maken. Geschrokken kon hij uit het toestel stappen. Met behulp van burgers kon hij de Britse troepen bereiken. De andere Spitfire van 421 Squadron die verloren ging, werd gevlogen door Flying Officer J.W. Donals. Zijn Spitfire stortte in de omgeving van Nijmegen neer. Zelf bracht hij het er goed van af.’31 ‘Bombardement op Venray. Getroffen werd het klassenpaviljoen, paviljoen Vital, paviljoen Terdegen, paviljoen Jerusalem van de psychiatrische inrichting St. Anna en te Venray de kerk, Grotestraat, Langstraat, het klooster St. Michel en het Jerusalem gymnasium.’33 ‘Die 30e september wierpen rond 16.00 uur bommenwerpers ongeveer veertig bommen af op de noordrand van Venray. In Venray ging het verhaal dat de bommen waren bedoeld voor een Duitse artilleriestelling in het bos, maar de bommen troffen echter een boerderij aan de Akkerweg die volledig werd verwoest.

Ook werd het nabijgelegen paviljoen Ter Hage van het psychiatrische ziekenhuis Sint Anna zwaar getroffen. Daarbij kwamen veertien patiënten en twee personeelsleden om het leven. Naar verluidt zouden ook vijf Duitse soldaten daarbij zijn omgekomen. De bommen troffen ook het nabije dorp Holthees (….) Het is niet duidelijk door welke eenheid Venray en Holthees op

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

Daily Logs: ‘24 Bostons unable locate primary so 10 a/c attacked unidentified village believed 6 miles E. of Cleve with 40 x 500 G.P. 025, from 11500 feet at 1644/1651. Results unobserved. (…) 1 a/c outstanding, seen to leave formation over Brussels but in control. 6 a/c attacked village E.925405 with 24 x 500 G.P. 025. Bursts in village. 6 a/c found 10/10 cloud obscuring all targets so did not bomb.’37

Verschoten geschutmunitie geallieerd.

’s Avonds vielen de eerste granaten in de kom van het dorp. Er worden geen specifieke locaties genoemd, waardoor deze indicatie niet direct herleidbaar is tot het onderzoeksgebied. Omdat de granaten verspreid in de kom van Venray terechtkwamen, zou het onderzoeksgebied echter wel getroffen kunnen zijn tijdens deze beschieting. Deze indicatie wordt daarom relevant geacht. Met behulp van luchtfotoanalyse en bestudering van War Diaries zal getracht worden deze indicatie nader te duiden.

Operations Record Book 137 Wing: ‘Six aircraft of No.342 Squadron led by F/Lt. Soufflat, unable to locate the primary target because of cloud, bombed a village to the south with 24 x 500 lb. G.P. T.D 0.025 secs. Bombs from 12,100 feet at 1651 hours. Photographs taken show that the village was in the Vierlingsbeek area and that bombs fell to the west of the village near the railway. The remaining six aircraft did not bomb.’38

Bij het bombardement op Venray van 30 september 1944, dat hoogstwaarschijnlijk uitgevoerd werd door Britse bommenwerpers die doelen in West-Duitsland hadden moeten bombarderen, werden meerdere locaties getroffen. De

Wildekamp, R., Vliegtuigcrashes en noodlandingen 1940-1945 in de gemeente Venray (z.p. 2015), 48. Eversteijn, T., Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd), 2220. 37 Sheet 1711, The National Archives te Londen, AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionary Air Force, later Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (Air), and 2nd Tactical Air Force: Registered Files and Reports, inv. nr. 715. 38 Operations Record Book of 137 Wing, Page No. 13, The National Archives te Londen, AIR 26 Air Ministry: Operations Record Books, Wings, inv. nr. 198. 33

128-024-VO-01

Pagina 34 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR: deze 30e september werden gebombardeerd. De Amerikaanse 9e Luchtmacht voerde deze dag alleen een aanval uit op de brug bij Arnhem. De Britten daarentegen waren veel actiever. Hun 2nd Group van de 2nd Tactical Air Force (2 TAF) voerde deze dag overwegend aanvullend uit op doelen in het westen van Duitsland. Een aanval van 24 Boston bommenwerpers van de 137 Wing ging niet door omdat het opgegeven doel niet werd gevonden. Tien vliegtuigen bombardeerden daarop een onbekend gebleven dorp waarvan de positie als 6 Miles E. of Clever werd aangeduid. Deze tien wierpen tussen 16.44 uur en 16.51 uur veertig bommen af van een hoogte van bijna 4.000 meter. Het is zeer wel mogelijk dat deze tien Bostons van de 137 Wing zich in hun positie vergisten en verantwoordelijk waren voor de bommen op Venray en Holthees. Opmerkelijk is wel dat het tijdstip en het aantal afgeworpen bommen overeenkomt met de meldingen uit Venray. Opmerkelijk is ook dat ooggetuigen melding maakten van “andere vliegtuigen dan gewoonlijk die hoger en in een groep vlogen.”’34

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

Operations Record Book 342 Squadron: ‘12 Bostons of 88 and 342 Squadrons were detailed to attack a Strong Point near Calais. Alternative. 6 A/C attacked an alternative at 16.51 hrs from 12,100’ heading 340 with 24 x 500 lbs. MD. TD. 025 secs. Owing to 10/10th cloud. Results. Bombs seen falling in the centre of the village. Note: 6 A/C did not bomb owing to 10/10th. Cloud the whole way. Flak. Nil.’39 Operations Record Book 88 Squadron: ‘12 Bostons of 88 and 12 Bostons of 342 Sqdn, led by S/l Garston of 88 Sqdn, were despatched to attack the Railway Road crossing at Goch. The primary target was not located owing to cloud, and a small town to the East of the target was attacked from 11,500 ft. with 40x500 G.P.T.D. 0.025 at 1644 hrs. Bombs were seen to fall on the town with others nearby Aircraft U returned early owing to the port engine cutting. Aircraft J landed at Brussels on the way back owing to engine trouble.’40

´Vorige nacht was Venray het mikpunt van een geweldig artillerievuur en overdag was het evenmin rustig. Vele vliegtuigen vlogen over Venray naar Duitsland. In de namiddag tegen zes uur hoorden we ze terugkeren. In het noorden zagen we ze duiken. Spoedig daarop hoorden we geweldige ontploffingen. Reusachtige stofwolken stegen op. Al spoedig vernamen we dat Sint Anna en de omliggende bossen zwaar gebombardeerd waren.´35

RELEVANTIE psychiatrische inrichting St. Anna werd zwaar getroffen. Het terrein is echter op grote afstand van het onderzoeksgebied gelegen, op minstens 400 meter afstand. De locatie van het klooster dat in de indicatie St Michel genoemd wordt, is onbekend. o

De Grootestraat is gelegen op een afstand van minstens 230 meter tot het onderzoeksgebied; De kerk is gelegen op een afstand van minstens 130 meter van de rand van het onderzoeksgebied; Het Jerusalem gymnasium was gelegen op een afstand van zo’n 130 meter tot de rand van het onderzoeksgebied.

Middels luchtfotoanalyse zijn geen inslagen van afwerpmunitie naar (de directe omgeving van) het onderzoeksgebied herleidbaar. Omdat de door het bombardement getroffen locaties niet naar het onderzoeksgebied herleid kunnen worden, is de indicatie met betrekking tot het bombardement niet relevant voor het onderzoek en zal deze niet verder worden meegenomen.

‘Na een week van vrij veel Duits verkeer door Venrayse straten is wel duidelijk dat de vijand

Wildekamp, R. (red.), Vliegtuigcrashes en noodlandingen in WO II in de huidige gemeente Boxmeer (Boxmeer 2017), 44. Levels, H. en E. Munnicks, Waar blijven de bevrijders!: frontperiode Noord- en Midden-Limburg. Deel 1: September - oktober 1944: van hoop naar wanhoop (Roermond 2016), 65. 39 Operations Record Book No. 342 Squadron Page No. 20, The National Archives te Londen, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 1739. 40 Operations Record Book No. 88 Squadron Page No. 5, The National Archives te Londen, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 717. 35

128-024-VO-01

Pagina 35 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

Kom Venray: ‘Vanmorgen vielen er weer granaten. (…) De granaten komen nu ook in series aan net als het afschieten. Het gaat de heele dag door nu eens stil dan weer schieten, veel volk zie je niet op straat.’43

Verschoten geschutmunitie geallieerd.

St. Anna werd op 1 oktober 1944 opnieuw getroffen door een bombardement. Vanwege de grote afstand van minstens 400 meter tot het onderzoeksgebied is deze indicatie niet relevant en wordt niet verder meegenomen in het onderzoek.

zich in deze streek versterkt. Zo is ook een groep Duitsers gestationeerd in de boerderij van St. Anna. Ze bedienen de kanonnen, die in het St. Anna-bos zijn opgesteld. Deze geschutsopstellingen zijn het doelwit van een Engels bombardement in de namiddag, waarbij niet alleen verschillende Duitsers vallen, doch ook een van de paviljoens van St. Anna zelf getroffen wordt, waardoor doden vallen onder verpleegden en verplegend personeel. ’s Avonds vallen de eerste granaten in de kom van het dorp. Een groot deel van de Venrayse mensen begint nu hun kelderleven…’36

01-10-1944

‘Met de dag wordt het zgn. storingsvuur erger. Het aantal doden en gewonden ten gevolge van het telkens onverwachte granaatvuur wordt ook met de dag groter.’41 ‘Bombardement op Venray. Getroffen werd te St. Anna het St. Ghislain paviljoen.’42

04-10-1944

‘Op deze dag zijn de volgende vliegtuigen verongelukt: (…) Messerschmitt Bf 110 van het NJG 1 te Venraij.’44

Verder vielen er op deze dag opnieuw veel geallieerde granaten op Venray. Exacte locaties worden niet vermeld. Met behulp van luchtfotoanalyse en bestudering van War Diaries zal getracht worden deze indicatie nader te duiden. Uit de indicatie blijkt dat er op deze dag een Messerschmitt is neergestort in Venray. De locatie van de crash is niet specifiek herleidbaar naar het onderzoeksgebied. De indicatie is daarom niet relevant voor dit onderzoek en zal niet verder worden meegenomen.

128-024-VO-01

Pagina 36 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

Datum 06-10-1944

Sortie 400-1254

Nummers 3112

Luchtfotoanalyse De luchtopname brengt het gehele onderzoeksgebied in beeld. In het veldje onder het midden van het onderzoeksgebied is een mogelijke krater geschutmunitie waargenomen.

Schaal 1:9.500

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

Verschoten geschutmunitie geallieerd.

GIS ID: 001: Artilleriebeschietingen. De luchtopname brengt het gehele onderzoeksgebied in beeld. Op deze luchtopname is een mogelijke krater geschutmunitie waargenomen. Deze waarneming sluit aan bij de informatie uit de literatuur en War Diaries over de gevechtshandelingen tijdens de eerste dagen van oktober 1944. De indicatie wordt als relevant beschouwd en van een afbakening voorzien.

Classificatie C: Mogelijk

10-10-1944

12-10-1944

‘Zonder onderbreken beschoot het Engels leger sedert gisteravond het dorp. Wat zouden de Engelsen toch met ons voor hebben, om Venray zo met granaten te teisteren. Het waren immers geen militaire objecten en ze schoten maar lukraak en telkens vielen er meer en meer slachtoffers.’45

‘Het was dezelfde dag, waarop de beslissende aanval op Overloon en Venray werd ingezet.’47 ‘Die dag begon met een bombardement van het verkeersknooppunt Venray door 36 Marauders. In weinige ogenblikken lag het centrum in puin en waren er 50 doden onder de burgerbevolking.’48

‘Donderdagmorgen 12 oktober neemt het granaatvuur steeds in hevigheid toe. Van 11 tot 12 uur bereikt het zijn hoogtepunt. Aan een stuk door dringt het gierend geluid van de projectielen in de kelders terwijl steeds ontploffingen door de lucht daveren. Om kwart voor twaalf vermengt zich hiermede het geluid van 48 bommenwerpers. Met een angstaanjagend gehuil storten ze zich tweemaal naar beneden. Tweemaal beuren 48 series bommen het

3rd Infantry Division, War Diary: ‘Planning for Op AINTREE. Successive attempts by 11 Armd Div and 7 US Armd Div to capture OVERLOON and VENRAIJ with a view to eliminating the enemy pocket WEST of the MAAS had NOT succeeded and as part of a 8 Corps op 3 Br Inf Div were given OVERLOON as their first objective. (…) 1800: Infm received that op AINTREE postponed 24 hrs from 11 Oct to 12 Oct.46

Verschoten geschutmunitie geallieerd.

3rd Infantry Division, War Diary: ‘1120: Med bombers attacked VENRAIJ with good results. (…) 2230: The day’s ops thus resulted in the capture of OVERLOON and the establishment of a firm base for subsequent ops to VENRAIJ.’54

Verschoten geschutmunitie geallieerd.

Op 10 oktober 1944 kreeg de 3e Britse Infanteriedivisie te horen, dat operatie Aintree, de inname van Overloon, Venray en omgeving, uitgesteld werd van 11 naar 12 oktober. Deze indicatie is contextueel van aard. Ook op 10 oktober werd Venray geteisterd door granaatbeschietingen. Exacte locaties worden niet vermeld. Met behulp van luchtfotoanalyse en bestudering van War Diaries zal getracht worden deze indicatie nader te duiden. Op 12 oktober werd Venray opnieuw met granaten bestookt. Met behulp van luchtfotoanalyse en bestudering van War Diaries zal getracht worden deze indicatie nader te duiden. Daarnaast voerden 36 Amerikaanse Marauders aanvallen uit op het dorp.

Ummenthum, W.M.G. e.a., Tweede Wereldoorlog en bevrijding in Venray e.o. (Venray 1995), 28. Summary of Events and Information, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 411. 47 Blondel, M., Oorlog en herstel in Noord-Limburg (Venlo 1981), 102. 48 Blondel, M., Oorlog en herstel in Noord-Limburg (Venlo 1981), 75. 54 Summary of Events and Information, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 411. 46

128-024-VO-01

Pagina 37 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR: ‘Dan breekt de dag van 12 oktober aan. Om 11.20 uur voormiddag bombarderen 36 Marauders van XIX USAAF (Amerikaanse Luchtmacht) het vitale verkeersknooppunt Venray.’49 ‘Kort nadat in de Petrus Bandenkerk de zoveelste lijkdienst is gehouden voor mensen, die omgekomen zijn door granaatvuur, begint de grote beschieting van Venray. (…) Dan komen de vliegtuigen, die hun dodelijke last afwerpen boven Venray-centrum en een brede strook verwoesting trekken midden door het dorp tot aan Servatius. Huizen worden vernield, kloosters gehavend, mensen gedood. Enorme puinhopen markeren de bombardements-richting in de Schoolstraat, Henseniusplein, Patersstraat, Grotestraat en Hofstraat, terwijl in Huize Servatius de wasserij en enkele paviljoens getroffen en beschadigd zijn.’50 ‘Bombardement op Venray tussen 11.21 uur en 11.33 uur door 29 B-26 Marauders van de 322nd Bomber Group met 447/250 lbs bommen. Getroffen werd de Schoolstraat, Paterstraat, Grotestraat, Henseniusplein, Draal, Hofstraat, Veldstraat (Wilhelminastraat), Oude Oostrumseweg, Merloseweg en de psychiatrische inrichting St. Anna.’51

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

dorp. Een geweldige stofwolk verduistert plotseling de hemel. Puin verspert allerwege de straten, afgewisseld met gaten van 6 á 7 meter diepte.’ 53

3rd Infantry Division, Operation Order No. 14 8 Corps ref: UKI 2 Description of target: Def area tgt B, see Trace P Time of attack: H – 1 to H hr Red smoke: If required E 777268 Remarks: Medium bombers. 500lbs bombs – cratering acceptable55

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

Op basis van het archiefmateriaal en de luchtfoto’s is het bombardement niet herleidbaar tot het onderzoeksgebied.

3rd Infantry Division, Operations Log: 0900 Med bombers have only accepted target B (…) 2400 Serial 2 target B being engaged by the 9th US AAF. Require red smoke on map ref given (777268) from ETA minus 3 mins to ETA plus 7 mins. ETA will be given later (tomorrow AM) (…) 1003 ETA 1100 hours for Target B (KTI 2) med bombers. (…) 1123 Told to shoot red smoke on target B again – meds over target. (…) 1130 Massage from FCP that meds bombed correct target B at about 1120 hours.’56 9th Bomb. Division, Summary of Events: ’29 B-26 (322). Venraij (city). 55.9 tons on target with excellent results.’57

‘Om kwart over tien werden we verrast door een ongekend hevige beschieting, waarbij de granaten als regen uit de hemel op ons hulpeloze dorp vielen. Rond half elf nam de beschieting nog in hevigheid toe. Plotseling 49

Daal, H. van, Venrays ondergang en bevrijding: de strijd in 1944 om het bruggehoofd Blerick (Venray 1969). Daal, H. van, Venrays ondergang en bevrijding: de strijd in 1944 om het bruggehoofd Blerick (Venray 1969). 51 Eversteijn, T., Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd), 2259. 53 Verslag van branden, enz. Ontstaan door oorlogshandelingen en de inzet van de brandweer, Gemeentearchief Venray, 163 Documentatie W.J.M. Willemsen (Tweede Wereldoorlog), inv. nr. 22. 55 Proposed Medium and Fighter Bomber Targets, The National Archives, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 411. 56 G Operations log, The National Archives, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 411. 57 Summary of Events 9th Bombardment Division, The National Archives and Records Administration, Record Group 243 Records of the U.S. Strategic Bombing Survey, Narratives and Operations Reports 9th Air Force, inv. nr. 39. 50

128-024-VO-01

Pagina 38 van 128

DATUM:

13-10-1944

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR: verschenen er laag overscherende vliegtuigen en gierden er loeiend en huilend projectielen omlaag.’52 ‘Bombardement op Venray. Getroffen werd de psychiatrische kliniek St. Anna.’58 ‘Die middag hoorden we rond de klok van drie uur weer enige harde inslagen en even later zagen we bij St. Anna grote rookwolken opstijgen. Later bleek ons, dat het zusterhuis in brand stond, waardoor het reeds zo zwaar geteisterde St. Anna weer een nieuwe tol moest betalen.’59

14-10-1944

‘In de nacht was het weer druk in Venrays straten. Duitsers rijden af en aan, naar het front dat dichter naar Venray schijnt te komen. Weer komt al vroeg een machtig spervuur en als dan vliegtuigen hoorbaar worden, vreest men een tweede bombardement. Het blijken Typhoons, die een aanval inzetten op Venrays Grote Kerk. De Eindstraat wordt in brand geschoten, de pastorie aan de rand van het kerkhof verwoest. De toren blijft staan, doch in het middenschip exploderen de raketten. Verschillende aanvalsgolven brengen grote verwoestingen aan rond en in de kerk. De toren wordt verschillende malen geraakt doch blijft staan, afgezien van een verwoeste

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

‘Deze dag begon met een hevig Engels artillerievuur. Urenlang spatten de granaten op het centrum uiteen. Het gehele dorp kreeg rake klappen. Mede door de luchtdruk was er nu vrijwel geen huis meer zonder gaten in muren en daken.’60

3rd Infantry Division, War Diary:

Verschoten geschutmunitie geallieerd.

Op 13 oktober werd St. Anna opnieuw getroffen door een bombardement.

‘Om ongeveer half elf verschijnen Typhoons boven het dorp en beschieten de Eindstraat. Hierbij geraken op de Eindstraat de puinhopen van een huis in brand. (…) In de namiddag van 14 oktober ongeveer om half zes komen weer Typhoons boven het dorp en schieten het klooster Jerusalem en een gedeelte van de Hofstraat in brand. (…) Deze dag werd de kom van het dorp Venray zes maal door eskaders typhoonjagers aangevallen, terwijl een hevig artilleriebombardement het dorp teisterde. Hoofddoel van deze aanval was vooral de r.k. kerk met toren, waar nog steeds een observatiepost der duitsers aanwezig was. Omstreeks zes uur ’s avonds vluchtten de duitsers ook uit deze post. Tegen negen uur werd onder de toren de eerste engelse patrouille waargenomen.’68

‘1510: Church at 778269 accepted as tgt (No. 7) We can put smoke on it and are doing so.’61 ‘2045: Msg 0186 issued – ops for 14 Oct to be continuance of adv on VENRAIJ, 9 Bde from NORTH and NW, 185 Bde from NORTH and NE.’62

Verder viel er nog steeds een granatenregen op het gehele dorp neer. Deze indicatie wordt relevant geacht en er zal getracht worden deze indicatie nader te duiden.

3rd Infantry Division, War Diary:

Door de Britten werd de kerk op deze dag als aanvalsdoel geaccepteerd. De volgende dag zou de 9e Brigade vanuit het noorden en noordwesten, en de 185e Brigade vanuit het noorden en noordoosten moeten oprukken. Deze indicaties zijn contextueel van aard. GIS ID: 001: Artilleriebeschietingen.

Verschoten geschutmunitie en raketten geallieerd.

‘0840: 185 Bde are meeting considerable arty opposn – trouble is church OP in VENRAY. Can we engage it with Typhoons. (…) 0930: Some typhoons have engaged church at VENRAY but it still stands. […] stresses it is priority tgt & wants air to do all they can to knock it down.’71 ‘0845: From beginning of their advance 185 Bde met stiff opposition, particularly from arty directed from VENRAIJ Church. (…)

GIS ID: 002: Raketaanval door jachtbommenwerpers. Op 14 oktober 1944 werd Venray opnieuw met artillerie bestookt. Tevens werd de Sint Petrus’ Bandenkerk gedurende de gehele dag aangevallen door Typhoons, die raketten afvuurden op de toren die door de Duitsers als observatiepost gebruikt werd. Ook rondom de kerk waren de verwoestingen groot. De

Ummenthum, W.M.G. e.a., Tweede Wereldoorlog en bevrijding in Venray e.o. (Venray 1995), 29. Eversteijn, T., Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd), 2262. 59 Ummenthum, W.M.G. e.a., Tweede Wereldoorlog en bevrijding in Venray e.o. (Venray 1995), 33. 60 Dagboek 0018, Gemeentearchief Venray, 163 Documentatie W.J.M. Willemsen (Tweede Wereldoorlog), inv. nr. 13. 61 War Diary page 986, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 411. 62 Summary of Events and Information, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 411. 68 Verslag van branden, enz. Ontstaan door oorlogshandelingen en de inzet van de brandweer, Gemeentearchief Venray, 163 Documentatie W.J.M. Willemsen (Tweede Wereldoorlog), inv. nr. 22. 71 Summary of Events and Information, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 411. 58

128-024-VO-01

Pagina 39 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

zijtoren en losgerukte wijzerplaten. De Duitse bezetting van de toren, die tevens vuurleiding was, neemt de vlucht. De Typhoons blijven terugkomen en vuren onophoudelijk. Dan begint Jerusalem te branden, waar in de kelders honderden vluchtelingen zijn en o.m. ook de stoffelijke resten zijn geborgen van vele slachtoffers. Jerusalem brandt en de Hofstraat.’63

Kom Venray: ’s Morgens om 9 uur duikvlucht op de Eindstraat. Een bom in het gangetje van Kusters. Ik ging er brood halen en er was geen man in huis. (…) Wat later gingen we bij Gossen brood halen. Het was een spannende beweging. De heele tijd granaatgefluit. Op de grond, loopen, op de grond, loopen, liggen enz. het bleef aan den gang. Af en toe daverend granaatvuur. Dan weer zwaar rommelen uit de richting Overloon, St. Anna en tegen den middag ook richting de Hei. Verschillende keeren duikvluchten van vliegtuigen, je meende dan telkens dat ze op het huis schoten.’69

Progress by all 3 Bdes during the afternoon was slow against hy opposition, enemy arty and nebelwerfers being troublesome. In mixed weather conditions the Typhoons attacked all day, 7 separate onslaughts being made against the troublesome VENRAIJ Church, which at last started to burn.’72

‘De 14e oktober deden Typhoons razende aanvallen op de grote kerktoren van Venray van waaruit de Duitsers nog steeds hun operaties leidden en vernielden raketbommen een deel van de kerk en de naaste omgeving. Die avond brak er een laaiende brand uit in het klooster Jeruzalem, waar 800 mensen waren ondergebracht.’ 64 ‘Beschieting door 36 Typhoons Mk met 284/60 lbs raketten op Venray. Getroffen werd de toren van de St. Petruskerk, de Hofstraat en het Jerusalem Pensionaat.’65 ‘Om circa 10.30 uur verschijnen Engelse Typhoons boven het dorp en voeren beschietingen uit, waarbij in de Eindstraat de puinhopen van een huis in brand raken. (…) Deze dag wordt het centrum van het dorp zes maal door eskaders Typhoons aangevallen, terwijl een hevig artilleriebombardement het dorp treiterde. Het hoofddoel van deze aanvallen was de toren van de Sint Petrus Banden kerk, waarin nog steeds een observatiepost van de Duitsers aanwezig is.

Oostsingel: ‘Toen we vlug naar boven liepen zagen we ‘t – ’t was werkelijk of heel Venray er aan ging. Je keek zo in de vlammen, wij dachten eerst dat ’t de kerk was, maar nee ’t was meer naar rechts en toch links zag je ook vuur. Eerst later hoorden we dat ‘t ’t halve Jerusalem, ’n gedeelte van de Hofstraat geweest was.’70

2nd TAF, Daily Logs ‘8 Typhoons. No. 182 Squadron, No. 124 Wing. Up 0909, Down 1052. O.P. Church at 778269. 63 Rocket Projectiles on base of tower which was still standing.’73 No. 182 Squadron ‘At 09.10 hours F/Lt Strong accompanied by F/Lt Weeks, F/Lt Pattulle, F/Sgt Price, W/O Howard, FO Entwistle, P/O Sievwright, W/O Lethaby, set off to attack a church steeple at Venraij, being used as an observation post by the enemy. The target was indicated by red smoke and attacked with H.E.R.P., hits were registered. Hits were registered on the base of the steeple and on the church buildings but despite severe damage the steeple was still standing after the attack. All aircraft returned to base safely at 09.35.’74

INGEZETTE OO

RELEVANTIE Eindstraat stond in brand, evenals de Hofstraat. Mogelijk zijn bij de aanvallen van Typhoons ook raketten binnen de contouren van het onderzoeksgebied neergekomen. Deze indicatie wordt daarom als relevant geacht en verder meegenomen in het onderzoek. Een overzicht van door de geallieerden gedocumenteerde inslagpunten van raketten wordt weergegeven in figuur 7. Hierop zijn echter niet alle raketinslagen zichtbaar. Met behulp van luchtfotoanalyse en bestudering van War Diaries zal getracht worden beide indicaties nader te duiden.

‘8 Typhoons 1B. Duty: G.C.5.T.Z.Y.I. Up 09.10, Down 09.35. The target was indicated by red smoke and attacked with H.E.R.P. Hits were registered on the base of the steeple and on the church buildings but despite considerable damage the steeple was still standing after the attack.’75

Daal, H. van, Venrays ondergang en bevrijding: de strijd in 1944 om het bruggehoofd Blerick (Venray 1969). Blondel, M., Oorlog en herstel in Noord-Limburg (Venlo 1981), 77. 65 Eversteijn, T., Bombardementen en verongelukte vliegtuigen in de periode 10 mei 1940 – 5 mei 1945 (niet gepubliceerd), 2264. 69 Dagboek 002, Gemeentearchief Venray, 163 Documentatie W.J.M. Willemsen (Tweede Wereldoorlog), inv. nr. 13. 70 Dagboek 004, Gemeentearchief Venray, 163 Documentatie W.J.M. Willemsen (Tweede Wereldoorlog), inv. nr. 13. 72 Summary of Events and Information, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 411. 73 2nd TAF, Daily Logs, sheet no. 1841, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionary Air Force, later Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (Air), and 2nd Tactical Air Force: Registered Files and Reports, inv. nr. 715. 74 Operations Record Book of 182 Squadron, page no. 6, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 1136. 75 Detail of work carried out by 182 Squadron for the month of October, 1944, page no. 6, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 1136. 64

128-024-VO-01

Pagina 40 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR: Tegen zes uur ’s avonds vluchten de Duitsers plotseling uit hun post in de toren en drie uur later wordt onder de toren de eerste Engelse patrouille waargenomen door enkele mensen van de brandweer.’66 ‘De Spitfires van No 33 Squadron met daarbij F/O. Linzel voerden aanvallen uit op geschutsopstellingen bij Woensdrecht en de Typhoons van No 181 Squadron voerden op aanwijzingen van een F.C.P. (Forward Control Post), bij Venray aanvallen uit op grondtroepen en de St. Petrustoren, die door de Duitsers werd gebruikt als uitkijkpost voor hun artillerie.’67

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

2nd TAF, Daily Logs ‘8 Typhoons. No. 181 Squadron, No. 124 Wing. Up 1440, Down 1648. Church at E.778269 attacked with 64 Rocket Projectiles but tower not destroyed.’76 No. 181 Squadron: ‘Same sort of weather again to-day – good but with cloud patches, and 4 ops were done. (…) Then the C.O. led another F.D.P. show. Direct hits were seen on the target – a church at VENRAY – but the tower was still standing after the attack.’77 ‘8 Typhoons 1B. Duty: F.D.P. 4. Up 14.40, Down 15.10. 8 Rocket Projectile Typhoons led by S/L Vincent, DFC, were again detailed to work with F.D.P. They were ordered to attack the church at Venray and direct hits were seen with Rocket Projectiles and cannon, but the tower was not destroyed.’78 2nd TAF, Daily Logs ‘4 Typhoons. No. 247 Squadron, No. 124 Wing. Up 1538, Down 1632. Church at E.778270. 32 Rocket Projectiles used. Tower still standing.79 No. 247 Squadron: ‘4 R.P. Typhoons, led by W/O. Croft, working with FDP were ordered to attack a large building with a spire at E778270 in VENRAY. No movement was seen but all rockets were fired into the target area, cannon also being

Verlinden, J., Oorlogsfragmenten uit de Peel : een terugblik op de Tweede Wereldoorlog (Venray 2013), 260. Zwanenburg, G.J., En nooit was het stil…: kroniek van een luchtoorlog, deel 2 (Den Haag 1993), 407. 76 2nd TAF, Daily Logs, sheet no. 1841, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionary Air Force, later Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (Air), and 2nd Tactical Air Force: Registered Files and Reports, inv. nr. 715. 77 Operations Record Book Page No. 3, The National Archives te Londen, AIR 27 Air Ministry and Successors: Operations Records Books, Squadrons, inv. nr. 1134. 78 Detail of work carried out by 181 Squadron for the month of October 1944, page no. 3, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 1134. 79 2nd TAF, Daily Logs, sheet no. 1842, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionary Air Force, later Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (Air), and 2nd Tactical Air Force: Registered Files and Reports, inv. nr. 715. 67

128-024-VO-01

Pagina 41 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

used. Much smoke was seen after the attack. Up at 15.38 and down at 16.32 hours.’80 ‘4 Typhoons 1B. Up 15.40, Down 16.35. Rocket Projectiles Attack – Venray.’81 2nd TAF, Daily Logs ’12 Typhoons. Nos. 181 & 247 Squadron, No. 124 Wing. Up 1538, Down 1632. Church at E.778269. 94 Rocket Projectiles. Direct hits, left burning. Tower still standing.’82 No. 181 Squadron: ‘4 Typhoons 1B. Duty: R.P. attack on church at Venray (G.C. 16). 4 Rocket Projectile Typhoons, with 8 of 247, led by W/C NorthLewis, DFC, were again detailed to attack the church at Venray. The church itself was hit with Rocket Projectiles, but again the tower itself escaped and was still standing after the attack. Moderate light flak was experienced in the target area.’83 ‘4 R.P. Typhoons of No. 181 Squadron in conjunction with 8 R.P. Typhoons of 247 Squadron, led by Wing Commander NorthLewis, DFC., attacked the church at VENRAY. Many direct hits were scored, and fires were started, but the tower remained standing. Flak positions in the target area were attacked with cannon with unobserved results. Up at 17.46 hrs and down at 18.14 hrs.’84 ‘In conclusion the Wingco took 3 of ours and 8 of 247 to have another smack at the

Operations Record Book Page No. 6, The National Archives te Londen, AIR 27 Air Ministry and Successors: Operations Records Books, Squadrons, inv. nr. 1489. Detail of work carried out by 247 Squadron for the month of October, 1944, page no. 5, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 1489. 82 2nd TAF, Daily Logs, sheet no. 1842, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 37 Air Ministry: Allied Expeditionary Air Force, later Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force (Air), and 2nd Tactical Air Force: Registered Files and Reports, inv. nr. 715. 83 Detail of work carried out by 181 Squadron for the month of October 1944, page no. 3, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 1134. 84 Operations Record Book Page No. 6, The National Archives te Londen, AIR 27 Air Ministry and Successors: Operations Records Books, Squadrons, inv. nr. 1489. 81

128-024-VO-01

Pagina 42 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

VENRAY church tower, but though the church was well hit again, the tower escaped.’85 ‘8 Typhoons 1B. Up 17.50, Down 18.15. Rocket Projectiles Attack – Venray.’86 3rd Infantry Division, War Diary:

15-10-1944

Vuurdoelen 521 tot en met 547 werden op 15 oktober als zijnde at call beschreven. Op de tekening op pagina 63 is te zien, dat het onderzoeksgebied zich temidden van de doelen 529, 530 en 531 bevond. Deze indicatie wordt relevant geacht, en aan de hand van luchtfoto’s en War Diaries zal getracht worden, deze indicatie nader te duiden.

‘Allotment of tasks: (…) At call: (…) Tasks 521 to 547’87 ‘3 Br Inf Div will adv on 16 Oct to capture VENRAY. Phase 1: 185 Inf Bde adv to secure BRABANDER 7727 and area EAST of VENRAY. Phase II 8 Br Inf Bde adv via BEEK 7528 to capture VENRAY.’88

Datum 15-10-1944

Sortie 400-1302

Schaal 1:15.000

Nummers 4279; 4280

7th Field Artillery reg., War Diary: ‘The two points of observation were VENRAIJ church tower and a tall square tower in MAASHEES. Both these towers were engaged, by rocket firing typhoons and by 61 Med. Regt, and although hits were observed neither was destroyed.’89 Luchtfotoanalyse De beeldopname toont het gehele onderzoeksgebied. Op deze luchtfoto zijn kraters van geschutmunitie waargenomen. Deze kraters bevinden zich ook binnen de contouren van het onderzoeksgebied, voornamelijk in het noordelijke gedeelte. Door de begroeiing in het onderzoeksgebied zijn mogelijk niet alle aanwezige kraters zichtbaar. In de omgeving van het onderzoeksgebied is beschadigde bebouwing zichtbaar. Tevens is net ten oosten van het onderzoeksgebied een ondefinieerbare verstoring in een tuin zichtbaar. De meest zuidelijke kraters zijn geclassificeerd als een

Verschoten geschutmunitie Duits en geallieerd, verschoten raketten.

GIS ID: 001: Artilleriebeschietingen. GIS ID: 002: Raketaanval door jachtbommenwerpers. De luchtopname brengt het gehele onderzoeksgebied in beeld. Op deze luchtopname is een veelvoud aan kraters van geschutmunitie en mogelijk kraters van raketten waargenomen. Deze waarnemingen sluiten aan bij de informatie uit de literatuur, archiefstukken en War Diaries over de gevechtshandelingen

Operations Record Book Page No. 3, The National Archives te Londen, AIR 27 Air Ministry and Successors: Operations Records Books, Squadrons, inv. nr. 1134. Detail of work carried out by 247 Squadron for the month of October, 1944, page no. 5, 14 oktober 1944, The National Archives, AIR 27 Air Ministry and successors: Operations Record Books, Squadrons, inv. nr. 1489. 87 RA 3 IR INF DIV OO No 17: Concentrations, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 414. 88 RA 3 HR INF DIV OO No. 17, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 414. 89 War diary 7th Field Artillery reg, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 969. 86

128-024-VO-01

Pagina 43 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

krater geschutmunitie/raket, vanwege de ietwat afwijkende vorm van de kraters en de ligging dicht bij een eind 1944 aangetroffen raket.

in oktober 1944. De indicatie wordt als relevant beschouwd en van een afbakening voorzien. De kraters in het onderzoeksgebied en de beschadigde bebouwing zijn weergegeven in figuur 8.

Classificatie B: Waarschijnlijk

Datum 15-10-1944

Sortie 400-1303

Schaal 1:27.000

16-10-1944

‘Al vroeg in de ochtend rolt de oorlogsmachine weer door. St. Anna komt nu onder geweldig vuur te liggen en de situatie wordt in dit zwaar getroffen ziekenhuis onbeschrijfelijk. De Duitsers trekken kennelijk terug uit Venray. Een aparte ploeg is gekomen om de machtige kolos van de Venrayse toren op te blazen. Midden in de Grotestraat voltrekken zij het oordeel over deze oude toren. In de avonduren bereiken de eerste Engelse troepen Huize St. Anna. Merselo wordt bevrijd.’90 ‘Bovendien gingen van 16 oktober af ook nog in het kader van het VIIIe Legerkorps-plan twee andere divisies de operatie met enkele onderdelen steunen: oude bekenden – de Britse 11e Pantserdivisie en de Amerikaanse 7e Pantserdivisie.’91

Nummers 3388

Luchtfotoanalyse De analyse is bemoeilijkt doordat de foto van matige kwaliteit is. De luchtopname toont het noordelijke en middelste gedeelte van het onderzoeksgebied. Er zijn geen relevante waarnemingen gedaan in het onderzoeksgebied of de directe omgeving daarvan die met oorlogshandelingen in verband kunnen worden gebracht.

‘Maandag 16 oktober werd de aanval op Venray voortgezet. Omstreeks negen uur komen enkele moffenwagens Venray binnen. Het blijkt het beruchte Sprengcommando te zijn. Onze mooie Parochiekerk met toren wordt door deze terreurbende ten val gebracht. Tegen elf uur horen wij een hevige knal gevolgd door het reeds overbekende geruis van vallend puin. Door het kelderraam glurend zien wij op de plaats van onze mooie torenspits slechts een stofwolk omhoog stijgen.’93

3rd Infantry Division, War Diary: ‘0640: 2 coys each of 1 NORFOLK and 2 WARWICKS over obstacle 10ft wide, 4ft high bank, 18ft deep in sq 7729 and thereafter advanced rapidly, taking a number of PW, on to wood 7727. (…) 1132: 2 WARWICK reached 775277.’95

Hoenderstraat 59: ‘De eerste Tommie’s kwamen met veel geweld binnen op 16 Octb. Des n.middags 10 minuten voor 6. Van ’s morgens 8 uur half negen brak er een geweldige schietpartij los rond het huis, wij zaten met 14 man in de kelder in angst en spanning te wachten op het geen ging gebeuren. De hele dag bleef het doorgaan. Mijn vriend die ook bij mij in de kelder was, ging om ongeveer 10 voor 6 uit de kelder en keek half gebukt door het raam. ’t Was een ogenblik, hij

RELEVANTIE

Geen eenduidige OO-gerelateerde waarnemingen.

Verschoten geschutmunitie Duits en geallieerd.

GIS ID: 001: Artilleriebeschietingen.

‘1215: Warwicks in wood at 777278 and working their way down to SOUTH edge. (…) 1400: Locations 2 Warwicks Coys 772278 774283 776284 772282. Mines at 773280 774281 775278. (…) 1640: 1 Norfolk one coy 776293 remainder 771278.’96 H.Q.R.A. 3rd Infantry Division, War Diary:

Op 16 oktober 1944 werd de Sint Petrus’ Bandenkerk door de Duitsers opgeblazen. De Britse Warwicks en Norfolks bereikten de omgeving van het onderzoeksgebied. Om tien voor zes bereikten Britse soldaten op deze dag de Hoenderstraat 59. Door de Britten werd op deze dag een barrage uitgevoerd op een gebied dat overlap vertoont met het onderzoeksgebied. Hierbij werd het doelgebied strook voor strook met artillerie bestookt om de weg vrij te maken voor de infanterie. De ligging van het onderzoeksgebied binnen deze barrage is weergegeven in de tekening op pagina 63. Deze

Daal, H. van, Venrays ondergang en bevrijding: de strijd in 1944 om het bruggehoofd Blerick (Venray 1969). Korthals Altes, K. en N.K.C.A. in ’t Veld, Slag in de schaduw, Peel/Maas 1944-45 (Amsterdam 1981), 98. 93 Verslag van branden, enz. Ontstaan door oorlogshandelingen en de inzet van de brandweer, Gemeentearchief Venray, 163 Documentatie W.J.M. Willemsen (Tweede Wereldoorlog), inv. nr. 22. 95 Summary of Events and Information, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 411. 96 War Diary page 36, The National Archives te Londen, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British element): War diaries, Second World War, inv. nr. 411. 91

128-024-VO-01

Pagina 44 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

‘In de loop van de dag konden de Warwicks met steun van de overgestoken tanks van de Coldstream Guards via Brabander doordringen tot de noordwestelijke hoek van Venray. In de avond kwam een eerste patrouille in het bosterrein van St. Anna en hoorde dat hier ‘two thousand mad women’ verbleven.’92

was nog niet in de kelder binnen of daar werden minsten 20 á 30 schoten gelost in het keldergat. (…) mijn echtgenote sloeg een van de kinderen aan zijn oren met de bedoeling dat deze zouden huilen, ten teken dat er burgers in de kelder zaten. Hierop werd het luik met geweldig lawaai en geschiet buiten opengemaakt en keken wij in vier geweer lopen van Tommie’s, die er alles behalve vriendelijk uitzagen. (…) Hierna zijn wij die zelfde avond nog door twee ploegen uit de kelder geroepen, de laatste waren echter heel gemoedelijk en wij mochten even buiten luchten. ’t Huis van mijn buurman stond te branden, maar wij konden geen hulp bieden aangezien nog overal geschoten werd.’94

‘Advance on Venraij continued. 185 Inf Bde by Brabander 7727 and east of Venraij, and 8 Br Inf Bde by Beek 7528. Div Arty with arty of 11 Armd Div, 15 (S) and units of 8 AGRA support advance by barrage and concs. (…) Venraij entered by 1 Suffolk. (…) References to Appendices: Appx “A” (xiii) (xiv)’97

INGEZETTE OO

RELEVANTIE indicatie is relevant voor dit onderzoek omdat er tijdens de barrage mogelijk explosieven in het onderzoeksgebied zijn neergekomen.

Appx “A” (xiii): ‘Attack will be supported by barrage fired by 33 Fd Regt, one fd regt RA 11 Armd Div and 15 (S) Div, and by concentrations fired by 3 Br Inf Div arty and 8 AGRA. See traces “P” and “Q”, and Appx “A” attached.’98 33rd Field Regiment, War Diary: ‘185 Bde supported by concentrations and concentrations on call from Corps Artillery. 33 Field Regiment fires barrage from 0700 to 0948 hours 23/4 hours rolling expenditure of 294 rpg.’99 151st Field Regiment, War Diary: ‘0700 hours – fired on barrage in support 185Bde, otherwise main shooting of the day was against “Minnies” and infantry on the KSLI front.’100 13th (HAC) Regiment, War Diary: ‘Barrage in support of 3 Br Div lasting 170 mins 300 rpg – no rests.’101 H.Q.R.A. 15th Infantry Division, War Diary: ‘Fired programme in support 3 British Infantry Division.’102

Korthals Altes, K. en N.K.C.A. in ’t Veld, Slag in de schaduw, Peel/Maas 1944-45 (Amsterdam 1981), 110. Dagboek 008, Gemeentearchief Venray, 163 Documentatie W.J.M. Willemsen (Tweede Wereldoorlog), inv. nr. 13. 97 War Diary of Headquarters, Royal Artillery, 3rd British Infantry Division, sheet no. 3, 16 oktober 1944, The National Archives, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 414. 98 War Diary of Headquarters, Royal Artillery, 3rd British Infantry Division, Appendix “A”(xiii), 15 oktober 1944, The National Archives, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 414. 99 War Diary of 33rd Field Regiment Royal Artillery, sheet no. 5, 16 oktober 1944, The National Archives, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 971. 100 War Diary of 151 (AY) Field Regiment, R.A., sheet no. 5, 16 oktober 1944, The National Archives, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 997. 101 War Diary of 13th (HAC) Regiment, R.H.A., sheet no.

2, 16 oktober 1944, The National Archives, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 1015. 102 War Diary of Headquarters Royal Artillery 15 (Scottish) Infantry Division, sheet no. 4, 16 oktober 1944, The National Archives, WO 171 War Office: Allied Expeditionary Force, North West Europe (British Element): War Diaries, Second World War, inv. nr. 468. 94

128-024-VO-01

Pagina 45 van 128

DATUM:

SECUNDAIRE SCHRIFTELIJKE BRON LITERATUUR:

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON NATIONALE ARCHIEVEN

PRIMAIRE SCHRIFTELIJKE BRON INTERNATIONALE ARCHIEVEN

INGEZETTE OO

RELEVANTIE

17-10-1944

‘Op 17 oktober al heel vroeg in de morgen wordt de aanval voortgezet. De Suffolks krijgen als einddoel ’t ziekenhuis aan de Merseloseweg; de Warwicks het St. Servatiuscomplex; de South Lancs zullen Venray in het noordwesten binnentrekken, evenals de Warwicks; de Norfolks tenslotte langs de weg naar Overloon.’103

Kom Venray: ‘Toen we om 8 uur van de boodschappen terugkeerden begon het weer onrustiger te worden. Het begon weer te schieten en werd langzamerhand een waar trommelvuur om 8.30 uur.’106

3rd Infantry Division, War Diary:

Verschoten geschutmunitie Duits en geallieerd.

Op 17 oktober vonden er veel straatgevechten tussen de binnengetrokken Britten en achtergebleven Duitsers plaats in Venray. Onder andere de soldaten van het 2nd East Yorkshire Regiment vochten zich van huis naar huis. Tegelijkertijd werd het dorp dag en nacht bestookt met Duitse granaten. Door de spreiding van dit granaatvuur zijn er mogelijk ook granaten in het onderzoeksgebied terechtgekomen. Deze indicatie wordt daarom relevant geacht en verder meegenomen in het onderzoek.

‘Op 17 oktober des namiddags staat de gehele Britse Infanterie Divisie op Venrays grondgebied. Intussen is het Duitse RegimentHardegg, vanuit het gebied van Maaseijk in België, aangekomen. De Suffolks zijn dan juist doende hun aanval op Venray stop te zetten, daar eerst de bossen noord van het ziekenhuis gezuiverd moeten worden. Tegen de avond is dit karwei opgeknapt en staan de Suffolks bij het St. Elisabeth-Ziekenhuis. Om 12 uur gelukt het aan de East Yorks Venray binnen te dringen, zij het via straatgevechten.’104 ‘De East Yorks hadden op 17 en 18 oktober de verre van lichte taak om zich van Brabander uit een toegang tot het noordelijke deel van Venray te bevechten. (…) Zijn troepen (de East Yorks) waren tot het centrum van Venray doorgedrongen. Bovendien weerstonden zij ‘s nachts een tegenaanval van de geniecompagnie van Löytved-Hardeggs Fallschirmjäger-regiment, waarvan de commandant werd gedood.’105

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15858872/1